„Za umiejętność podjęcia dialogu z każdym niemal odbiorcą” – uzasadniał wybór Smolar Witold Mrozek. Bazą „Aktorów żydowskich” (dramaturgia Michał Buszewicz) były rozmowy z aktorami warszawskiego Teatru Żydowskiego. „Dybuk” z Teatru Polskiego w Bydgoszczy sprawnie łączył sztukę An-skiego sprzed stulecia z dopisaną przez Ignacego Karpowicza współczesną historią o gimnazjaliście – ofierze internetowego hejtu. „Wrażliwy spektakl, który z uczuciem i ostrością opowiada o świecie nastolatków” – opisywała go Izabela Szymańska. Zaś zrealizowana w Centrum Nauki Kopernik „Henrietta Lacks” to połączenie teatru i wykładu performatywnego przypominające postać dawczyni komórek HeLa ratujących życie milionom ludzi.

„Teatr Smolar jest kameralny i empatyczny, z polotem i humorem podejmuje tematy zepchnięte na margines” – tak posumował nominację Anny Smolar Paweł Soszyński. Laureatka ma na swoim koncie również spektakl powstały według głośnej autobiograficznej książki Małgorzaty Halber o alkoholizmie „Najgorszy człowiek na świecie” (Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu).

To jednak nie koniec jej poczynań. Ciągle się rozwija i planuje kolejne spektakle, m.in. mroczną wersję „Kopciuszka” według tekstu Joëla Pommerata (Stary Teatr w Krakowie). „Dynamika w Polsce jest niezwykła. Jest tu, co prawda, większy chaos, większe poczucie absurdu na co dzień, ale jest za to dużo ożywczego ruchu w wielu dziedzinach” – tak Smolar, urodzona (w 1980 r.) i wychowana w Paryżu tłumaczyła dekadę temu powrót do kraju rodziców (jest córką Aleksandra Smolara).

Zanim jednak Anna Smolar na dobre powróciła do Polski wyreżyserowała również (wspólnie z Agnieszką Holland) głośny spektakl „Aktorzy prowincjonalni”. Związki z Francją, gdzie studiowała,  kultywuje, wystawiając francuskich autorów: Claudela, Camusa, Giraudoux, Pommerata. Przełożyła na francuski „Miłość z kamienia” Grażyny Jagielskiej.

Obok Anny Smolar w kategorii „Teatr” nominowani byli również: Agata Duda-Gracz i Paweł Sakowicz.

Michał Staniszewski, urodzony w 1981 r., absolwent Wydziału Matematyki Uniwersytetu Łódzkiego, jest z demosceną związany od niemal 20 lat. Jednak wydana w 2016 r. gra „Bound” pokazuje, że dziś działa w zupełnie innej skali niż wcześniej. Przygotowana z myślą o konsoli PlayStation 4 gra – o kobiecie, która wraca do wspomnień z dzieciństwa, przechodząc zarazem w fantastyczny świat kolorów i tańca. Pochwały za jej walory wizualne spłynęły niemal z całego świata. Dziś Staniszewski wraz z grupą Plastic zajmuje się rozwijaniem technologii wirtualnej rzeczywistości na platformie Sony PlayStation.

Paweł Olszewski, nominując Michała Staniszewskiego do nagrody, podkreślał, że jako jeden z nielicznych twórców gier wideo na świecie potrafi łączyć odważne autorskie pomysły z działaniami na rynku komercyjnym: „Jego gry ukazują się na konsolach PlayStation, czyli w samym środku mainstreamu. Mimo wsparcia produkcyjnego Sony, ciężko je jednak nazwać mainstreamowymi”.

Paszportowe jury skupiało się w swoich ocenach głównie na estetycznych walorach „Bound”. Michał Radomił Wiśniewski nominował tę grę za „poetyckie podejście i zbudowanie emocjonalnego przekazu”. Maria B. Garda – za „ambitne wykorzystanie estetyki sztuki nowoczesnej”. Doceniła również niebanalną, wielopłaszczyznową opowieść, której próżno szukać w grach głównego nurtu. Paweł Schreiber nominował Staniszewskiego za „udane połączenie estetyk demosceny, gry platformowej, sztuki modernistycznej i teatru tańca, a wszystko to w celu opowiedzenia skomplikowanej, niejednoznacznej historii o rozpadzie rodziny i próbie jej odbudowania”.

Poza Michałem Staniszewskim nominowano również Piotra Iwanickiego i 11 BIT Studios.

Jedną z jego pierwszych płyt był duet z Timem Daisym. Ich album „Four Walls” (2008 r.) został płytą roku w plebiscycie jazzowego serwisu Diapazon. Grywał także regularnie z takimi muzykami jak Hamid Drake, Bobby Few i Klaus Kugel.

W Polsce znalazł natomiast oparcie w składzie klarnetowego kwartetu Ircha, sformowanego przez Mikołaja Trzaskę. Regularnie nagrywał także albumy na czele świetnej formacji Hera, łączącej jazz i wpływy muzyki świata. W świat zaprowadziła go fascynacja muzyką Wschodu. Z muzykami z Bangalore założył formację Saagara i pojechał w trasę koncertową do Indii.

To nie pierwsza nominacja Wacława Zimpla. Był on już nominowany dwa lata temu za nagrany w kwartecie album „Stone Fog” oraz płytę dziewięcioosobowej grupy To Tu Orchestra. Z tą ostatnią klarnecista wchodził mocniej w świat minimal music. Ta ścieżka jest przez niego kontynuowana na jego solowym albumie „Lines”, za który został on zresztą nominowany do Paszportów POLITYKI. Album tria LAM (z Hubertem Zemlerem na perkusji i Krzysztofem Dysem na fortepianie) wydaje się subtelnie spajać wszystkie najważniejsze dla niego nurty, czyli inspiracje minimalizmem i duchowością muzyki Wschodu.

Jego obecność wśród laureatów Paszportach POLITYKI 2016 nie jest żadnym przypadkiem. „Słuchając muzyki tego znakomitego klarnecisty – czy to w wersji solowej, jak na albumie „Lines”, czy w powołanym niedawno do życia trio LAM – łatwo zatracić się w transie, inspirowanym amerykańskim minimalizmem, ale doprawionym subtelną słowiańską melancholią” – uzasadniał swój wybór Jarek Szubrycht, dodając: „Warto jednak pozostać na tyle przytomnym, by pokłonić się nisko artyście, który lada moment – z paszportem czy bez – wyfrunie nam w daleki świat”. Właściwie, biorąc pod uwagę entuzjastyczne głosy z zachodniej prasy i regularne wizyty za granicą, już wyfruwa.

Nominowani w kategorii „muzyka popularna” byli również: Taco Hemingway i Rumak oraz Raphael Rogiński.

Za klasykami powtarza, że film to życie z którego wycięto nudę. A do tych filmów, które szczególnie ceni zalicza Informatora” Michaela Manna, „Białą wstążkę” Hanekego, „Lot nad kukułczym gniazdem” Formana i „Pulp Fiction” Tarantino. Lubi również szeroko pojętą widowiskowość – autorskie kino gatunkowe.

Bohaterami jego często nagradzanych dokumentów są niekonwencjonalni, podejmujący trudne wyzwania ludzie z pasją. „Deep Love” to opowieść o nurku po udarze, który wraca do bicia rekordów pod wodą. „Niebo” przedstawia historię terminalnie chorego na raka szpiku mężczyzny czerpiącego radość z tworzenia ikon. „Offline” opisuje z kolei dramat zakochanego w awatarze nastolatka.

Na szczególną uwagę zasługuje jednak wyróżniona w Locarno i obsypana laurami w Gdyni fabuła „Ostatnia rodzina”. To właściwie najdojrzalszy, ale i równocześnie najbardziej ryzykowny polski debiut ostatnich lat. Historia życia i śmierci członków rodziny Beksińskich, zdokumentowana przez nich samych, już wcześniej dostarczała materiału dla niezliczonych publikacji – od poważnych biografii, po tabloidowe sensacje.

Z pewnością warto zaznaczyć fakt, że ten film nie jest typową biografią malarza czy anatomią relacji rodzinnych. Matuszyński w bardzo dojrzały i przemyślany sposób wciąga widza w najintymniejsze sprawy. W ocenie Tadeusza Sobolewskiego z historii, która mogła być pożywką dla horroru, powstał film o rodzinie jako szkole przetrwania, film o miłości, która pozornie na miłość wcale nie wygląda. Zdaniem innych nominujących, w tym Jakuba Majmurka, to również traktat o czasie, śmierci, latach 90., niebezpieczeństwach zbytniego uwiedzenia popkulturą i prehistorii narcystycznego porządku widzialności, w jakim obecnie żyjemy.

Nominowani w kategorii „Film” byli również: Bartosz M. Kowalski i Tomasz Wasilewski.

Na swoim koncie ma także występy na kilkunastu płytach polskich i zagranicznych wykonawców. To ona zrealizowała także muzykę m.in. do nagradzanego „Dybuka” nominowanej w tym roku do Paszportu w kategorii teatralnej Anny Smolar (Teatr Polski w Bydgoszczy). Co ciekawe, Natalia Fiedorczuk-Cieślak jest też współautorką ścieżki dźwiękowej do filmu „Mów mi Marianna” Karoliny Bielawskiej.

Książka „Jak pokochać centra handlowe” nie jest debiutem Natalii Fiedorczuk-Cieślak. Pierwsza była publikacja zatytułowana „Wynajęcie”, wydana w 2012 r. nakładem fundacji Bęc. Autorka odniosła się w niej do problemów związanych z rynkiem mieszkaniowym i estetyką mieszkalnictwa w Polsce. Nominowana do Paszportu została natomiast dzięki wspomnianej książce dotyczącej zupełnie innych tematów, a konkretniej – macierzyństwa.

„Jak pokochać centra handlowe” to z jednej strony bezlitosny obraz rodzicielstwa w naszej dzisiejszej Polsce, a z drugiej – zapis rozpadu, nieradzenia sobie z życiem. To natomiast może dotyczyć każdego, nie tylko kobiet zajmujących się swoimi pociechami.

Opowieść, której autorką jest Fiedorczuk-Cieślak nie jest żadnym poradnikiem, to historia o bohaterce w kryzysie, wśród ról, których nie da się pogodzić. Narracja Fiedorczuk jest pozbawiona sentymentalizmu (z jakim często pisze się o macierzyństwie), za to nie brak jej autoironicznego humoru. „Fiedorczuk pisze o macierzyństwie chłodno, ostro, przenikliwie, umykając banalności dwubiegunowej kategoryzacji szczęście-cierpienie” – zauważył Piotr Kofta. Zofia Król nominowała ją „za żywy, pełen poczucia humoru literacki język, który nie boi się absurdów i nagłych zmian stylu”. Doceniła też „próbę zrozumienia przestrzeni znanej i codziennej, ale pełnej elementów zaskakujących i nieoczywistych, dotąd w polskiej prozie nieopisanych”.

Poza Natalią Fiedorczuk-Cieślak nominowani w kategorii „Literatura” byli: Stanisław Łubieński i Zośka Papużanka.