Bardzo zły stan powietrza w Polsce zmusza coraz więcej osób do zakładania masek antysmogowych. Ludzie decydują się je nosić, ponieważ rośnie świadomość szkodliwości oddychania zanieczyszczonym powietrzem dzięki audycjom radiowym, newsom w serwisach informacyjnych, aplikacjom telefonicznym, billboardom, czy kampaniom społeczno-edukacyjnym, takim jak „wiem czym oddycham” Avivy. Istnieją również podmioty, takie jak Warszawski Alarm Smogowy, który za pomocą Facebooka informuje o zanieczyszczeniu na określonym terenie.

Dobre maski antysmogowe zatrzymują ponad 99% szkodliwych substancji o cząsteczkach większych niż 0,1 mikrometra. Dla porównania, pyły smogowe PM2,5 mają cząstki o średnicy do 2,5 mikrometrów, a PM10 do 10 mikrometrów. Świadczy o tym m.in. test PFE, który bada filtrację maski pod kątem pyłów.

Maski to przede wszystkim ochrona przed smogiem, w tym pyłami zawieszonymi oraz rakotwórczym benzo(a)pirenem, kurzem, alergenami (pyłki roślin etc.), spalinami, dymem tytoniowym i węglowym oraz wirusami.

– Korzystać z masek antysmogowych powinniśmy zawsze kiedy istnieje ryzyko oddychania zanieczyszczonym powietrzem, czy wysokiego stężenia alergenów, na które reagujemy. Filtr należy wymieniać co 20-50 godzin, w zależności od stopnia zanieczyszczenia powietrza, a maskę (bez filtra) można myć w wodzie z dodatkiem mydła. Ich używanie i czyszczenie jest bardzo proste, a stanowi dziś nieocenioną ochronę dla naszego zdrowia. Zanieczyszczenie, które generuje smog, jest porównywalne do biernego palenia. I tak w Warszawie wypalamy biernie trzy papierosy dziennie, w Krakowie i Zakopanem prawie pół paczki, a w Opocznie i Nowym Targu prawie całą – dodaje Klaudia Byrt, prezes firmy produkującej maski.

Na maski antysmogowe można spojrzeć również inaczej. Obecnie mogą stanowić ciekawy i oryginalny element codziennej stylizacji. Dodatkowo, wpisują się w panujący w mediach społecznościowych trend „#healthy”, czyli dzielenie się ze znajomymi i obserwatorami wszelkimi sposobami, które pomagają nam zdrowo żyć. Mowa tutaj nie tylko o jedzeniu, ćwiczeniach, ale też sposobach zabezpieczenia się przed zagrożeniami. Wpisując w wyszukiwarkę #smog możemy znaleźć zdjęcia osób, które noszą maski nie tylko w dalekich zakątkach świata, ale także tutaj, bliżej nas – coraz częściej również w Polsce.

Źródło: Newsrm.tv

Alternaria – jest jednym z grzybów pleśniowych. Ma silne działanie alergiczne, które wywołują jego zarodniki.  Może prowadzić do astmy oraz nieżytu nosa. Grzyb ten zaczyna pylić wczesną wiosną, ma silniejsze działanie niż pyłki roślin. Jego rozwojowi sprzyja wysoka wilgotność powietrza  i umiarkowana  temperatura. Do powietrza przedostaje się za pomocą wiatru. Im jest on silniejszy tym szybciej alergen się rozprzestrzenia.

Brzoza – to najpopularniejszy alergen, który zaraz po trawie jest najczęstszą przyczyną powstawania kataru siennego. Kwitnie na przełomie marca i kwietnia, wywołując alergię.  W Polsce występuje 7 rodzajów tych drzew. Najczęściej spotykane to: brzoza brodawkowata, czarna i omszona.

Babka zwyczajna – to roślina, która rośnie wszędzie. Kwitnie od kwietnia do września. Jest owado oraz wiatropylna. Ma zastosowanie lecznicze. W Chinach jej liście służą do leczenia ukąszeń wywołanych przez węże i skorpiony. Jeśli występują objawy alergiczne na babkę zwyczajną to zazwyczaj towarzyszy jej nadwrażliwość na inne gatunki roślin pylących. Eksperci w ostatnich latach zaobserwowali w Polsce stały spadek jej stężenia, a w Europie południowej znacznie podwyższony.

Bez czarny – jest gatunkiem krzewu z rodziny bzowatych. Najmocniej pyli w czerwcu. Zaliczany jest do grupy wysokiego ryzyka pod względem wywoływania alergii. Paradoksem jest wykorzystywanie kwiatów czarnego bzu do leczenia… uczulenia. Napary z tej rośliny potrafią zmniejszyć atak kataru siennego, łagodzą i wzmacniają błonę śluzową nosa oraz gardła. Niestety nie wszyscy mogą go używać jako środka na odczulanie. Osoby, które są na niego uczulone nigdy nie powinny sięgać po preparaty z zawartością bzu czarnego.

Jesion – eksperci zaliczają go do jednych z najsilniej uczulających alergenów. Występuje głównie w lasach,  ale można go również spotkać w parkach i alejach.  Uaktywnia się wraz z brzozą, zaczyna pylić na przełomie marca i kwietnia. Wywołuje nieżyt nosa i ostre zapalenie spojówek. Jesion należy do tej samej rodziny drzew co oliwka, która w krajach śródziemnomorskich odpowiada za alergie. Osoby wybierające się na urlop w te rejony powinny wziąć pod uwagę okres pylenia tych drzew (oliwka pyli od kwietnia do czerwca).

Lipa – jej alergeny wywołują zapalenie spojówek, pokrzywkę oraz katar sienny. To drobnolistne drzewo występuje na terenie całej Polski. Pyli stosunkowo krótko. Jej największe stężenie występuje w lipcu. Lipa ma właściwości lecznicze, wykorzystywana jest do leczenia gardła, kaszlu czy gorączki. Pomimo tego, jest silnym alergenem, którego nie można lekceważyć.

Olcha – zwana czarną olszą, w Polsce występuje jako dzikie drzewo. Jest jedną z najczęstszych roślin uczulających w naszym kraju. Reakcja alergiczna na pyłki olchy pojawia się nagle, podyktowane jest to bardzo wysokim stężeniem alergenów w pierwszych dniach ich kwitnienia. Okres pylenia rozpoczyna się w styczniu, a jego kulminacja przypada na połowę marca. Olcha wywołuje katar sienny, nieżyt nosa, a także zapalenie spojówek.

Topola – to najszybciej rozwijające się drzewo w Polsce. Rośnie zazwyczaj na terenach nadrzecznych, parkach i alejach.  Największe stężenie alergenów przypada na kwiecień, ale pyłki topoli mogą krążyć w powietrzu nawet do lipca. Męskie odmiany drzewa są głównymi sprawcami alergii. Biały puch, który pojawia się na ulicach w niezliczonych ilościach jest tylko nośnikiem żeńskiej odmiany i nie uczula. Może wywoływać zapalenie spojówek i podrażniać błonę śluzową nosa.

Trawy – to najczęstsza przyczyna alergii w Polsce. Występują wszędzie. To rośliny wiatropylne. Znanych jest około 10 000 rodzajów traw. Główny okres pylenia przypada na drugą połowę maja, cały czerwiec i pierwszą połowę lipca. Najwyższe stężenie pyłku przypada w godzinach wczesnoporannych pomiędzy godz. 5 a 8 oraz w drugiej części dnia w godzinach od 17 do 19. U osób uczulonych może wywoływać astmę pyłkową, która objawia się kaszlem, dusznościami, świszczącym oddechem jak i uciskiem w klatce piersiowej.

Wierzba – to drzewo wiatropylne, które jest ogromnym wyzwaniem dla alergika. Pomimo, że stężenie pyłku w powietrzu atmosferycznym jest średnie. Na święta wielkanocne, alergeny w postaci wierzbowych palm, popularnie zwanych kotkami trafiają do naszych mieszkań. W cieple i wodzie zaczynają rozkwitać uwalniając duże ilości pyłku, który uczula.  Największe stężenie  alergenów występuje w kwietniu, jednak osoby uczulone mogą odczuwać dyskomfort również na początku maja.

Fot. biomax.pl

Czy astma zawsze idzie w parze z alergią?
Alergia jest bardzo istotnym czynnikiem usposabiającym do rozwoju astmy. Większość przypadków astmy, szczególnie u dzieci,  jest skojarzona z alergią atopową czyli uczuleniem na alergeny powietrznopochodne. Szacuje się, że około 80 proc. przypadków astmy u dzieci i 50 – 60 proc. u dorosłych ma przyczyny alergiczne. Często jednak nie ma bezpośredniego związku pomiędzy ekspozycją na uczulający alergen a astmą. Ogranicza to metody prewencji i nawet unikanie kontaktu z alergenem, czy też zastosowanie swoistej immunoterapii alergenowej, nie prowadzi do całkowitego wyciszenia objawów astmy, choć poprawia jej przebieg. Rola alergii atopowej jest istotna, ale proces astmatyczny na  pewnym etapie rozwija się autonomicznie, niezależnie od wpływu alergenu. Jest to jeden z bardzo ważnych czynników odpowiedzialnych za rozwój choroby, ale nie jedyny. Mówi się, że patofizjologia astmy należy do najbardziej złożonych, i ja też jestem przekonana, że tak właśnie jest.

Jeśli jednak „wyłapiemy” pierwsze objawy astmy u małego dziecka, to czy później łatwiej  będzie dorosłemu choremu kontrolować chorobę?
Na pewno tak, ponieważ istotą patofizjologii astmy jest immunoalergiczny odczyn zapalny na terenie drzewa oskrzelowego, i powinniśmy stosować terapię u każdego chorego, już z pierwszą chwilą jej rozpoznania. Trzeba starać się możliwie jak najskuteczniej wygaszać ten odczyn, aby zapobiegać pogarszaniu przebiegu choroby i poprawiać komfort życia. Przy pomocy leków przeciwzapalnych możemy doprowadzić do uzyskania pełnego komfortu zdrowotnego i, przede wszystkim, zapobiegać stanom zaostrzenia, które mogą nawet zagrażać życiu. Leczenie przeciwzapalne jest podstawą leczenia każdej postaci astmy.

Dysponujemy nowoczesnymi lekami. Na czym polega ich innowacyjność i dlaczego są one tak cenne dla pacjentów?
Steroidy wziewne zrewolucjonizowały leczenie astmy. To był wielki krok w leczeniu tej choroby. Działają one w miejscu choroby, w obrębie drzewa oskrzelowego, a więc objawy uboczne są zminimalizowane w porównaniu ze steroidami systemowymi, stosowanymi przed latami siedemdziesiątymi ubiegłego stulecia. Jednak istotą astmy jest również pogotowie skurczowe mięśniówki gładkiej oskrzeli, a lekami odwracającymi ten stan są beta2-mimetyki. Połączenie tych dwóch preparatów zoptymalizowało skuteczność leczenia astmy i zwiększyło bezpieczeństwo pacjentów. Stosowanie długodziałających beta2-mimetyków jest bowiem przeciwwskazane w monoterapii astmy, a połączenie tych dwóch preparatów w jednym leku zabezpiecza pacjenta przed podjęciem samowolnej decyzji terapeutycznej, polegającej na stosowaniu tylko beta2-mimetyków długodziałających. Specjaliści są przekonani, że równoczesne stosowanie beta2-mimetyku długodziałającego w połączeniu ze steroidem jest optymalnym podejściem rozwiązującym ten problem i zabezpieczającym optymalny profil bezpieczeństwa chorych.

Jeden łatwy do stosowania lek w postaci inhalacji wziewnych – pacjenci powinni być szczęśliwi…
Podstawowym obowiązkiem każdego lekarza zajmującego się leczeniem astmy jest nie tylko przepisanie preparatu, ale również poinformowanie pacjenta o sposobie inhalacji. Odpowiednia technika inhalacji gwarantuje skuteczność leku. Mamy do czynienia ze statystykami, również polskimi, z których wynika, że pomimo postępu wiedzy, jaki dokonał się w sposobie leczenia astmy, i pomimo dostępności nowoczesnych preparatów, wielu chorych jest niewłaściwie leczonych, czyli nie odnosi oczekiwanego skutku terapii. W moim przekonaniu jest to często problem niewłaściwej inhalacji, bo aby działać, lek musi dostać się do odpowiednich obszarów drzewa oskrzelowego, tam gdzie toczy się proces chorobowy. Tutaj jest jeszcze wiele do zrobienia.

Pacjent, który poczuje się lepiej i odczuwa większy komfort po prostu odstawia lek, gdyż wydaje mu się, że jest zdrowy. Tymczasem astma jest chorobą przewlekłą, z której właściwie wyleczyć się nie możemy, prawda?
To jest również argument tłumaczący nam te w pewnym sensie przerażające statystyki, bo rzeczywiście astma należy do chorób przewlekłych i, pomimo że potrafimy skutecznie opanowywać jej objawy, u wielu chorych ostatecznie jest to choroba nieuleczalna. Brzmi to bardzo dramatycznie, ale jest ona nieuleczalna tylko w tym sensie, że wymaga stosowania stałej terapii u większości chorych. Zbagatelizowanie tego faktu i samowolne odstawienie leku przez pacjenta, który czuje się prawie zdrowy, może skutkować nawrotem nasilenia się odczynu zapalnego, i w efekcie ponownym wystąpieniem objawów choroby. Chory na astmę często traktuje swój stan względnego braku komfortu oddychania jako normalny, a to może już być zapowiedź ciężkiego zaostrzenia choroby za parę godzin czy parę dni. Edukowanie pacjentów jest bardzo ważne i dlatego też na całym świecie działają tzw. szkoły chorych na astmę. W Polsce najbardziej skutecznie działają szkoły w Warszawie i w Krakowie. Są one niezwykle potrzebne, aby cały proces terapeutyczny był tak skuteczny jak same  leki.

Materiał prasowy przygotowany przez Stowarzyszenie „Dziennikarze dla Zdrowia”