Listę 10 elementów stylu życia, stanu zdrowia oraz wydarzeń, które zwiększają ryzyko choroby Alzheimera przedstawiła grupa ekspertów kierowana przez specjalistów z Chin, na łamach „Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry”. Dane uzyskała z 243 obserwacyjnych badań prospektywnych i 153 randomizowanych.

Choroba Alzheimera czy zwykłe starzenie się – sprawdź różnice

Czynniki narażające na rozwój choroby Alzheimera

• Cukrzyca;
• Nieprawidłowy wskaźnik BMI;
• Nadciśnienie w wieku średnim;
• Niskie ciśnienie;
• Uraz głowy;
• Wysoki poziom homocysteiny (to jedno z białek, jego poziom oznacza się w badaniu krwi)
• Niska aktywność, która ćwiczy funkcje poznawcze;
• Stres;
• Depresja;
• Niski poziom wykształcenia.

Choroba Alzheimera została po raz pierwszy opisana w 1906 roku. Jest to postępująca choroba mózgu, która rozwija się na długo przed wystąpieniem objawów. Co gorsza, pierwsze symptomy są na tyle subtelne, że można je pomylić z naturalnymi problemami poznawczymi wynikającymi ze starzenia się mózgu lub innymi chorobami, np. depresją.

Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl

Źródła:

Informacje o czynnikach ryzyka choroby Alzheimera ze strony internetowej Alzheimer’s Research UK

Artykuł o redukcji ryzyka rozwoju demencji ze strony Alzheimer’s Research UK

To jednak nie park rozrywki czy wystawa sztuki. Nietypowy projekt pod nazwą Town Square to dom dziennego pobytu dla osób z chorobą Alzheimera i demencją. Ponieważ te choroby skutkują utratą pamięci krótkotrwałej, stworzono otoczenie, którego elementy powinny być łatwe do rozpoznania nawet dla osób z poważnymi uszkodzeniami mózgu.

Wspólny projekt George G. Glenner Alzheimer’s Family Centers oraz Senior Helpers obrał za cel stworzenie przestrzeni, która będzie bezpieczna i rozpoznawalna dla osób, które są zagubione nawet we własnym domu.

Seniorzy, którzy dziś są w wieku 70-80 lat, powinni tutaj z powodzeniem rozpoznawać miejsca czy symbole znane z dzieciństwa, a w Town Square mogą pójść do muzeum, zjeść ciepły lunch i napić się kawy, poczytać książkę w starej biblioteczce, zagrać w minigolfa czy obejrzeć czarno-biały film. Choć miejsce jest wyraźnie atrapą, a nie rzeczywistością, to symbolika działa na umysły, które czasami są zdolne do wyłapania tylko kluczowych elementów przestrzeni, a nie odróżniają reszty.

Town Square powstał z myślą o szczególnych rodzinach. To nie dom opieki, do którego oddaje się rodziców, gdy nie można sobie poradzić z opieką nad nimi. – Seniorzy chcą zostać w domu tak długo, jak to możliwe. Z kolei ich dorosłe dzieci poszukują sposobu, by rodzice nie zbankrutowali na opiece. To miejsce ma pomóc zwłaszcza osobom, które opiekują się rodzicami z demencją, ale mają pracę lub potrzebują dnia wytchnienia – tłumaczy Peter Ross, współzałożyciel Senior Helpers, organizacji zapewniającej personel opiekujący się gośćmi.

Im człowiek starszy, tym ryzyko tego rodzaju zespołu otępiennego wyższe – w grupie osób powyżej 80. roku życia, blisko co czwartą osobę dotknie choroba Alzheimera.

21 września przypada Światowy Dzień Choroby Alzheimera. Z tej okazji przypominamy istotne informacje o objawach i diagnozie. Pochodzą one z pracy opublikowanej w marcu 2018 roku w specjalnym raporcie Alzheimer’s Assocciation.

Objawy choroby Alzheimera a naturalne problemy starzenia się

• Problemy z pamięcią, które sprawiają trudności w normalnym funkcjonowaniu. Osoby z  chorobą Alzheimera zapominają często tych informacji, które uzyskały niedawno. Trudności sprawia im przypominanie sobie imion czy dat.

Typowe zmiany wynikające ze starzenia się, ale nie choroby Alzheimera, to np. chwilowe zapominanie imion czy tego, że z kimś się umówiło, ale przypomnienie sobie tego później.

• Trudności z planowaniem albo rozwiązywaniem problemów. Dla osób z chorobą Alzheimera nawet czynności, które powtarzały przez większość życia mogą stać się wyzwaniem. Np. trudno jest im przygotować posiłek, bo nie udaje im się w odpowiedniej kolejności wykonać potrzebnych do tego czynności. Inne kłopoty, jakich doświadczają to np. narastające problemy z przeliczeniem wydanej reszty czy przypilnowaniem miesięcznych rachunków.

Zespół pod kierunkiem Brendana Lucey’a zaobserwował w badaniu na ośmiu ochotnikach w wieku 30-60 lat, że regularne niedosypianie ma związek z nadprodukcją w mózgu amyloidu beta – białka, które tworzy blaszki (płytki) amyloidowe w mózgach osób chorych na alzheimera.

– To badanie wyraźnie wykazało, że zaburzenia snu zwiększają u ludzi ryzyko rozwoju choroby Alzheimera poprzez mechanizm związany z nadprodukcją amyloidu beta – komentuje współautor pracy neurolog Randall Bateman.

Pacjenci zaproszeni do badania nie mieli problemów ze snem, nie stwierdzono też u nich spadku zdolności poznawczych. Część z nich miała w trakcie pojedynczego eksperymentu przespać noc bez pomocy żadnych środków, części nie pozwolono zmrużyć oka, a część miała zasnąć po podaniu leku zawierającego hydroksymaślan sodu, który pomaga m.in. zachować ciągłość snu (wydłuża głęboką fazę snu, niezbędną do tego byśmy po obudzeniu czuli się wypoczęci).

W każdej grupie stan pacjentów był obserwowany przez 36 godzin – począwszy od rana aż do popołudnia następnego dnia. Co dwie godziny naukowcy pobierali od nich próbki płynu mózgowo-rdzeniowego, który stanowi ochronę dla centralnego układu nerwowego. Sprawdzano, jak zmienia się w nich poziom amyloidu beta w zależności od pory dnia i zmęczenia badanych osób.

Wszyscy ochotnicy wracali do kolejnego eksperymentu za 4-6 miesięcy i tym razem przydzielano ich do innej grupy. Wszystkie trzy scenariusze doświadczenia przeszły łącznie cztery osoby. Według naukowców badanie tych samych osób w różnych warunkach pozwala zaobserwować istotne statystycznie zmiany.

Analiza zebranych danych wykazała, że poziom amyloidu beta u osób, którym nie pozwolono się wyspać, był o 25-30 proc. wyższy niż u osób, które przesypiały bez problemu całą noc. Co ważne, po nocy bez snu stężenie amyloidu beta w płynie mózgowo-rdzeniowym odpowiadało stężeniu, jakie obserwuje się u osób genetycznie predysponowanych do zachorowania na alzheimera, gdy są w młodszym wieku.

Osoby, które przed snem zażyły pigułkę nie miały niższego poziomu tego związku niż osoby przesypiające noc bez pomocy farmakologicznej. Oznacza to, że środki farmakologiczne nie dają dodatkowych korzyści u zdrowych osób, które normalnie przesypiają noc, oceniają naukowcy.

Amyloid beta jest ubocznym produktem procesów metabolicznych zachodzących w mózgu – tzw. peptydowym produktem degradacji biała APP. Jest on usuwany z mózgu przez komórki odporności, głownie w nocy.

Brak snu sprawia, że w naszym mózgu powstaje więcej amyloidu, a jednocześnie proces usuwania go wcale nie jest sprawniejszy. Wzrost poziomu tego związku prowadzi do odkładania się go w postaci blaszek amyloidowych, które uszkadzają neurony i inicjują inne zmiany charakterystyczne dla choroby Alzheimera, tłumaczą autorzy badania.

– Nie chciałbym, żeby ktokolwiek myślał, że zachoruje na alzheimera, ponieważ zarwał noc na studiach. Jedna noc prawdopodobnie nie ma wpływu na ogólne ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera. Znacznie bardziej obawiamy się o ludzi, którzy mają przewlekłe problemy ze snem – zaznacza Lucey.

Jego zdaniem zrozumienie zależności między niedoborami snu a wzrostem stężenia amyloidu beta pomoże w badaniach nad nowymi terapiami, dzięki którym możliwe będzie ograniczanie odkładania się tego związku w mózgu u osób regularnie niewysypiających się.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Na początku badań (DOI: 10.1016/j.jagp.2017.10.010), a następnie co sześć miesięcy, uczestnicy przechodzili testy funkcji poznawczych, a u 30 osób dodatkowo wykonano pozytronową tomografie emisyjną (PET) na początku badań oraz po upływie 18 miesięcy w celu ustalenia poziomu amyloidu beta oraz białka tau w mózgu (czynników rozwoju choroby Alzheimera).

Testy wykazały, że u osób przyjmujących kurkuminę pamięć poprawiła się o 28 proc. w ciągu 18 miesięcy. W grupie tej zaobserwowano ponadto poprawę zdolności koncentracji, nastroju oraz znacznie mniejszy poziom białka tau o amyloidu beta w obszarze ciała migdałowatego i podwzgórza. Łagodne efekty uboczne w postaci bólu brzucha i nudności wystąpiły u czterech osób przyjmujących kurkuminę oraz dwóch osób przyjmujących placebo.

– Choć nie znamy jeszcze dokładnego mechanizmu działania kurkuminy, podejrzewamy, że rolę odgrywają tu właściwości pozwalające zmniejszać poziom stanu zapalnego w mózgu, który ma związek z rozwojem zarówno choroby Alzheimera, jak i depresji – mówi autor badań dr Gary Small.

Naukowcy zamierzają kontynuować badania nad wpływem kurkuminy na funkcje poznawcze, a także na objawy depresji w większej grupie pacjentów.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Mechanizm działania nowego testu miałby polegać na rozpoznaniu tych specyficznych dla danej choroby białek lub przeciwciał we krwi, co pozwoliłoby na wczesną diagnozę. Niestety do tej pory w wielu przypadkach naukowcom rzadko udawało się zidentyfikować te nieprawidłowe białka.

Thomas Kodadek wraz z zespołem z The Scripps Research Institute (USA) postanowił przy użyciu dużej grupy losowo wybranych, nienaturalnych cząsteczek nazywanych peptoidami poszukać we krwi zwierząt i pacjentów z różnymi chorobami specyficznych wiążących się z peptoidami przeciwciał. Pomysł zakładał, że z rozmaitych struktur przestrzennych peptoidy „wyłapią” odpowiednie przeciwciała (skierowane oryginalnie przeciwko tym zmienionym białkom
organizmu).

Na początku przy pomocy swojego zestawu kilku tysięcy peptoidów naukowcy badali krew myszy chorych na autoimmunologiczne zapalenie mózgu, które przypomina stwardnienie rozsiane u ludzi i odkryli jeden peptoid, przy pomocy którego można bezbłędnie rozróżnić próbki krwi chorych i zdrowych myszy.

Potem naukowcy postanowili sprawdzić, czy metoda znajdzie zastosowanie w diagnostyce choroby Alzheimera. Okazało się, że istnieją trzy peptoidy, które umożliwiają rozróżnienie próbek krwi zdrowych i chorych na alzheimera ludzi.

Autorzy planują przetestować swoją metodę pod kątem diagnostyki innych chorób, w przypadku których wczesna interwencja może uratować pacjentowi życie, np. raka trzustki.

źródło: PAP