Największy odsetek badanych, którzy w razie utraty obecnego zatrudnienia zdecydowaliby się na podjęcie pracy bez umowy, znalazło się wśród osób, które posiadają wykształcenie podstawowe lub gimnazjalne oraz zasadnicze zawodowe. Wśród grup respondentów, którzy charakteryzują się średnim lub wyższym poziomem wykształcenia odsetek ten był stosunkowo niższy, choć nadal utrzymywał się na wysokim, przekraczającym 75% poziomie.

Czy legalność jest w cenie?
Większość respondentów zachowałaby się podobnie w sytuacji nagłej utraty zatrudnienia. Jednak kiedy zostają postawieni przed innym wyborem: gorzej opłacana legalna praca, czy lepiej płatna posada bez umowy, to ich odpowiedzi są zdecydowanie bardziej podzielone. Co drugi badany zadeklarował, że przyjąłby legalną, choć słabiej opłacaną pracę. Jednak ponad 40% respondentów wyraziło odmienne zdanie, co prowadzi do wniosku, że legalność zatrudnienia nie stanowi dla nich priorytetu.

Kobiety bardziej skłonne zalegalizować zatrudnienie mimo niższej pensji
Spore różnice w odpowiedziach na to pytanie można zaobserwować biorąc pod uwagę płeć respondentów. Okazuje się, że kobiety chętniej od mężczyzn przystałyby na przyjęcie legalnej posady, mimo oferowanego niższego wynagrodzenia niż w przypadku pracy na czarno. Z kolei, aż 25,8% mężczyzn stwierdziło, że zdecydowanie odrzuciłoby takie rozwiązanie (w przypadku kobiet takiej odpowiedzi udzieliło zaledwie 9,3% osób). Na podjęcie legalnej pracy, która byłaby gorzej płatna od pracy bez umowy stosunkowo częściej zdecydowałyby się także osoby starsze. Co ciekawe takiego wyboru dokonałoby także więcej osób z grup respondentów o najniższych dochodach netto z ostatniego miesiąca (do 1 500 PLN).

Zbyt wysokie podatki zniechęcają do legalnego zatrudnienia
Zdaniem respondentów, do legalizacji zatrudnienia najbardziej zniechęcają Polaków wysokie podatki. Nie bez znaczenia w tym przypadku jest także brak wiary w możliwość uzyskania w przyszłości wysokiej emerytury z ZUS oraz nieprzejrzyste i nieżyczliwe przedsiębiorcom prawo. Poza przyczynami, które były najczęściej wskazywane jako zniechęcające Polaków do legalizacji zatrudnienia, pojawiły się też inne kwestie, które zdaniem respondentów mają wpływ na taki stan rzeczy. Większość z nich związana była z postawą pracodawców. Badani uznali bowiem, że czynnikiem, który powoduje, że Polacy decydują się wykonywać pracę bez umowy jest chciwość pracodawców i oferowane przez nich zbyt niskie wynagrodzenia.

Czy statystyki kłamią?
Badanie wykazało, że ponad 70% Polaków, którzy wzięli udział w badaniu uważa, że statystyki dotyczące bezrobocia są zawyżone ze względu na osoby, które są zatrudnione bez umowy. Zaledwie 24,4% respondentów wyraża odmienną opinię. Polacy są skłonni zgłaszać nielegalne zatrudnienie odpowiednim organom. Ciekawe wnioski przyniosła także analiza odpowiedzi na pytanie: „Gdyby dowiedział się Pan/Pani, że dany pracodawca zatrudnia pracowników bez umowy to czy zgłosiłby/zgłosiłaby Pan/Pani ten fakt, np. na policji czy w urzędzie skarbowym?”. Ponad 25% respondentów stwierdziło, że posiadając taką wiedzę powiadomiłoby odpowiednie instytucje. Co trzeci badany wyraził opinię, że w wyjątkowych okolicznościach także mógłby się tak zachować. Zaledwie 33,3% Polaków, którzy wypełnili ankietę jednoznacznie stwierdziło, że w takiej sytuacji nie podjęłoby żadnych kroków.

Dalsza analiza wykazała, że to w grupie kobiet znalazło się o 9 p.p. więcej osób, które zadeklarowały, że zgłosiłyby fakt nielegalnego zatrudnienia na policję lub w urzędzie skarbowym, niż w grupie mężczyzn. Odsetek osób, które podjęłyby podobną decyzję wzrasta także wraz z przejściem do starszych grup wiekowych respondentów. Wyraźną zależność widać również biorąc pod uwagę dochód netto respondentów z ostatniego miesiąca: osoby, które zarabiały stosunkowo mniej, częściej byłyby skłonne do podjęcia decyzji o doniesieniu o przypadku nielegalnego zatrudnienia, niż osoby, których pensja przekraczała kilka tysięcy PLN.

Podsumowanie
Chociaż zdecydowana większość respondentów twierdzi, że w razie braku innych możliwości zdecydowałaby się podjąć pracę bez umowy, to niemalże co trzeci badany deklaruje, że bez względu na sytuację doniósłby o fakcie nielegalnego zatrudnienia na policję lub do urzędu skarbowego. Widać więc, że opinia Polaków na temat pracy nieopodatkowanej nie jest wolna od kontrowersji. Nasze społeczeństwo z jednej strony akceptuje takie rozwiązanie i dopuszcza możliwość skorzystania z niego w swoim życiu zawodowym, z drugiej strony jednak dąży do eliminacji przypadków pracy nieopodatkowanej z własnego otoczenia.

Joanna Szwed, rynekpracy.pl

- Młode osoby mają zupełnie inne oczekiwania. Kiedy nie maja nowych wyzwań, szybko się nudzą, ich motywacja spada, a w efekcie częściej niż osoby dorosłe zmieniają pracę. Stad mniejsze zainteresowanie pracodawców. Jednak firmy mogą na tym sporo stracić – młodzi wnoszą dużo energii, nowych pomysłów, mają większa siłę przebicia. Dlatego powinniśmy rozróżniać model zarządzania pokoleniem 20+. Jego główne założenia opierają się na połączeniu dwóch różnorodnych grup zawodowych – osób młodych, sprawnie posługujących się narzędziami z zakresu nowych technologii, lubiących ryzyko, otwartych na nowości oraz pracowników starszych, doświadczonych, którzy znają firmę i sektor w którym ona funkcjonuje. Takie połączenie sił daje doskonałe rezultaty – mówi Anna Wicha, dyrektor generalny Adecco Poland.

Ukończenie szkoły nie gwarantuje rozpoczęcia pracy
Potrzebę intensyfikowania działań ułatwiających młodym ludziom zaistnienie na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy, uzasadniają także dane Głównego Urzędu Statystycznego. Wynika z nich, że w II kwartale 2011 r. bezrobotnych było 137 tys. absolwentów różnego rodzaju szkół. Liczba ta była większa w stosunku do ubiegłego roku aż o 14,2 proc. Z kolei w porównaniu z I kwartałem 2011, wzrosła o 8,7 proc. Stopa bezrobocia wśród absolwentów wyniosła 29,3 proc. i zwiększyła się o 5,3 pkt w porównaniu z II kwartałem 2010 r.

- Sprawdza się opinia, że polski system nauczania nie jest wystarczająco dostosowany do oczekiwań i wymagań rynku pracy. W efekcie młodzi ludzie z dyplomem coraz częściej mają problem z rozpoczęciem kariery zawodowej – zauważa Anna Wicha.

Również badania przytaczane w raporcie „Młodzi 2011”, realizowane przez organizacje takie jak Youth Employment Network, Youth Employment Index, International Youth Foundation, potwierdzają, że problemem jest niedopasowanie umiejętności poszukiwanych przez pracodawców do tych, które posiadają potencjalni pracownicy. Dysharmonia pojawia się zwłaszcza między umiejętnościami technicznymi tzw. twardymi, a nietechnicznymi tzw. miękkimi czyli emocjonalnymi i społecznymi. Obydwa rodzaje umiejętności są bardzo istotne w budowaniu kariery zawodowej, a ich niedobór szczególnie mocno ujawnia się w przypadku młodzieży, która odebrała gorszej jakości edukację. Jak wynika z ogólnopolskiego badania studentów i absolwentów „Pierwsze kroki na rynku pracy” (Deloitte, SGH, 2010), 56,4 proc. respondentów uznało, że są źle przygotowani przez uczelnie wyższe do przyszłych obowiązków zawodowych. Takiej samej odpowiedzi udzieliło 79,3 proc. badanych na pytanie o przygotowanie absolwentów do wejścia na rynek pracy.

Słabo wypadamy także na tle Unii Europejskiej gdzie czas pomiędzy ukończeniem studiów, a rozpoczęciem pracy wynosi trzy miesiące. W Polsce są to ok. dwa lata. Według innych danych ok. 60 proc. polskich absolwentów nie pracuje w wyuczonym zawodzie. Aby nie zostać bezrobotnymi muszą przekwalifikować się i uczyć nowego zawodu.

Wyrównać szanse
Z uwagi na istotę problemu bezrobocia młodzieży, osoby do 25 roku życia zostały uznane (zgodnie z art. 49 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), za będące w szczególnej sytuacji na rynku pracy i uprawnione do szczególnej pomocy. W związku z powyższym w okresie do 6 miesięcy od dnia rejestracji, powiatowy urząd pracy powinien przedstawić im propozycję zatrudnienia lub propozycję udziału w aktywnym programie rynku pracy zwiększającym szanse na zatrudnienie. Niestety, mimo, że w rejestrach znajduje się liczna rzesza bezrobotnych, w całym 2010 r. pracodawcy zgłosili do urzędów pracy niewiele ponad 1 mln ofert, wśród których aż 53,5% (546,8 tys.) stanowiły oferty subsydiowanego zatrudnienia. Zatem liczba ofert pracy była zdecydowanie niewystarczająca do pokrycia istniejącego zapotrzebowania. Warto zaznaczyć, że do urzędów nie trafia wiele informacji o wolnych miejscach pracy dla dyplomowanych fachowców np. inżynierów, głównie ze względu na przekonanie, że zarejestrowani w urzędach pracy bezrobotni nie posiadają wystarczających kwalifikacji zawodowych bądź ich umiejętności zdezaktualizowały się w wyniku długiego pozostawania bez pracy. Ponadto coraz większą rolę w poszukiwaniu pracowników spełnia Internet, w którym zamieszczanych jest wiele ofert pracy. W związku z tym liczba wolnych miejsc pracy zgłoszonych do urzędów pracy w całym 2010 r. wystarczyłaby dla ok. 1/3 bezrobotnych, którzy zarejestrowali się w tym samym okresie.

Wsparciem dla tych osób są staże i praktyki, dzięki którym mogą zdobywać nowe umiejętności i cenne doświadczenie zawodowe. Młodzi mogą też starać się o pożyczki na uruchomienie działalności gospodarczej. Jednak to nie jedyne możliwości ułatwiające stawianie pierwszych kroków zawodowych – szansą zdobycia posady przez młode osoby bez doświadczenia jest skorzystanie z pomocy agencji pracy tymczasowej

- Wciąż dominuje opinia, że praca tymczasowa to elastyczna forma zatrudnienia, ale niestabilna. Jednak agencje pracy tymczasowej zwiększają szanse pracowników na rynku pracy. Już dziś w Polsce blisko 20 proc. osób pracujących za ich pośrednictwem znajduje stałe zatrudnienie u tego samego pracodawcy. Ponadto mimo, że „niebieskie kołnierzyki” wciąż górują w kontraktach terminowych, z roku na rok praca tymczasowa przyciąga osoby z wykształceniem wyższym i średnim. Aż 60 proc. pracowników tymczasowych wybiera ją ze względu na elastyczne godziny pracy, a 80 proc. decyduje się na nią, ponieważ może poznać różne środowiska zawodowe i zdobyć doświadczenie – wyjaśnia Grażyna Chmielowska, dyrektor sprzedaży i operacji Adecco Poland.

Przykładem może być pracownik firmy GM Opel, który znalazł pracę za pośrednictwem Adecco

- Jednym z decydujących argumentów o podjęciu pracy tymczasowej był pracodawca u którego znalazłem zatrudnienie. Jest to jeden z największych inwestorów w naszym regionie oraz jedna z najprężniej działających firm na światowym rynku motoryzacyjnym. Daje mi to duże możliwości rozwoju kariery zawodowej, uczę się, korzystam z wiedzy i doświadczeń specjalistów z którymi pracuję. Ponadto niedawno skończyłem studia i posiadam małe doświadczenie zawodowe. Nie było to moim atutem w rozmowach z potencjalnymi pracodawcami. Zależało im bowiem i na wykształceniu popartym doświadczeniem. Dzięki pracy tymczasowej nie tylko znalazłem zatrudnienie, ale także zdobyłem możliwość uzyskania stałej umowy o pracę. Mówiąc o zaletach elastycznej formy zatrudnienia, dla mnie ważne jest swobodne podejście do zakończenia stosunku pracy czyli krótki czas wypowiedzenia. Czasami pracownik potrzeby jest „od jutra” – wówczas można sprawnie i szybko rozpocząć pracę u innego pracodawcy – mówi Marcin Balic, specjalista ds. materiałowych w GM Opel.

Wyuczona bezradność
Jak wynika z raportu ” Młodzi 2011”, problemem jest nie tylko bezrobocie, ale także przedłużająca się bierność zawodowej młodzieży. Liczne badania potwierdzają, że wchodzenie na rynki pracy w okresie recesji może pozostawiać trwały ślad na młodym pokoleniu. Największe obawy dotyczą możliwości wygenerowania przez kryzys tzw. „straconej generacji” – młodych, dobrze wykształconych ludzi, którzy nie znajdują miejsca na rynku pracy. Dlatego istotne jest zachęcanie i motywowanie młodych do pracy

- Praca tymczasowa ratuje młode, bezrobotne osoby przed stagnacją zawodową. Dzięki niej nie tracą cennego czasu i mogą zdobywać kompetencje zawodowe. Ofert pracy dla absolwentów szkół wyższych, średnich, osób młodych jest wiele. W odpowiedzi na zwiększony popyt ze strony firm na rekrutacje wykwalifikowanego personelu biurowego, uruchomiliśmy usługę Adecco Office, które specjalizuje się wyłącznie w zatrudnianiu pracowników o tym profilu. Adecco oferuje wszystkie dostępne formy dostarczania personelu – w tym pracę tymczasową. Na razie koncentrujemy się na rynku warszawskim, jako tym o największym potencjale. Warszawa to nie tylko stolica Polski, ale i stolica centrali firm zarówno krajowych jak i zagranicznych, stąd dynamicznie rosnący popyt na tzw. „białe kołnierzyki”. Rekrutujemy pracowników na stanowiska każdego szczebla, zarówno asystenckie, specjalistyczne, jak i menedżerskie, oraz do wszystkich działów – HR, marketingu, sprzedaży, księgowości czy zakupów. Dla młodzieży pracy tymczasowa to nie tylko efektywne wykorzystanie czasu i zdobycie doświadczenia. W razie zakończenia współpracy z dotychczasowym pracodawcą zwiększają swoje szansę na znalezienie kolejnej. Jako agencja mamy wystarczająco dużo czasu, żeby ocenić ich pracę i rekomendować kolejnym pracodawcom – zapewnia Anna Wicha, dyrektor generalny Adecco Poland.

Nie namawiamy do „brania byle czego” w razie utraty pracy, ale do zrozumienia, że kryzys na rynku pracy często powoduje zamrożenie wzrostu płac. Fakt, że wypracowałeś sobie przez wieloletni staż w poprzedniej firmie pensję wyższą od średniej dla twojej branży i regionu, najprawdopodobniej nie zostanie uznany przez nowego pracodawcę, który ma więcej niż zwykle kandydatów, a część z nich pewno zgodzi się na jego propozycję.

•   Szukaj z równą wiarą w powodzenie jak w czasach nie kryzysowych

Wiara w powodzenie tego, co robimy pomaga osiągnąć cel. Zawsze, nawet w czasie największego kryzysu, powstają nowe miejsca pracy – tyle, że jest ich mniej niż w czasach prosperity. A w sumie zawsze chodzi tylko o obsadzenie jednego wolnego wakatu. Nie masz powodu, aby sądzić, że wśród tych miejsc pracy, które powstaną, nie znajdzie się właśnie to jedno dla ciebie. Tylko trzeba więcej wysiłku, aby je wygrać.

•   Jeśli możliwe, szukaj tam gdzie nie ma kryzysu

Wbrew wrażeniu, które możesz wynosić z oglądania TV czy lektury prasy, kryzys rzadko jest wszechobecny. Jeśli to tylko możliwe próbuj znaleźć takie dziedziny lub regiony, których kryzys dotyka mniej lub w ogóle go nie ma. Oczywiście trzeba się wówczas liczyć z przekwalifikowaniem lub przeprowadzką – może będzie trzeba dłużej dojeżdżać do pracy, ale często będzie to najlepsze wyjście.

•   Nie opieraj się wyłącznie na lekturze ogłoszeń

Ogłoszenia nawet w okresie prosperity są najmniej skutecznym sposobem docierania do ofert. Więcej efektów daje zwykle żmudne i osobiste docieranie do ludzi, którzy mogą być źródłem informacji o wakatach lub rekomendacji do pracodawców oraz pośrednictwo firm rekrutacyjnych.

•   Nie unoś się fałszywym honorem – „to nie ja mam szukać – lepiej, żeby oni znaleźli mnie”

To nigdy nie jest skuteczna taktyka, a już najmniej w okresie kryzysu. Kryzys na rynku pracy oznacza, że jest więcej kandydatów, a pracodawcy wybierając spośród tych, którzy aktywnie do nich dotarli oszczędzając czas i zachowując poziom jakości zatrudnianych ludzi. Pamiętaj, że ta reguła dotyczy podczas kryzysu także stanowisk wymagających wyższych kwalifikacji oraz kierowniczych.

Twoja motywacja jest dla pracodawcy bardzo ważna – podkreśl ją

To stwierdzenie prawdziwe w każdych czasach. Jednak zwłaszcza podczas kryzysu część pracodawców ma tendencję do podejrzewania, że kandydaci po prostu chcą się „zaczepić gdziekolwiek”, a na takim pracowniku mało komu zależy. Skup się na przekonaniu pracodawcy, że właśnie praca u niego to dla ciebie najlepszy wybór. W żadnym wypadku nie mów „no wie pani, gdzieś trzeba pracować…”

•   Nie żal się na swój los lub sytuację na rynku

Szczególnie w okresie kryzysu nie są mile widziani kandydaci, którzy podczas rozmowy skupiają się na swoich trudnościach życiowych, finansowych, wieku lub krytyce rzeczywistości gospodarczej. Taki kandydat potencjalnie grozi obniżaniem, być może i tak nie najlepszych nastrojów w firmie. Nie musisz z kolei tryskać przesadnym optymizmem – najlepiej rzeczowo opisz swoje osiągnięcia i kwalifikacje. Nie rozpraszaj się podczas rozmów kwalifikacyjnych na ocenianie sytuacji, na które i tak masz niewielki wpływ – pozostaw to na rozmowy prywatne lub podejmij w tym celu działalność społeczną czy polityczną.

•   Rozważnie wydawaj gotówkę z odpraw czy odszkodowań

Wiele osób odchodzących z restrukturyzowanych przedsiębiorstw dysponuje ustawowymi, a często pozaustawowymi odprawami, które dają szansę na kilkumiesięczne, a czasem nawet znacznie dłuższe poszukiwanie nowej pracy. To oczywiście duże ułatwienie, zwłaszcza w porównaniu z licznymi na rynku osobami, które szukają pracy, a nie mają od dawna źródeł dochodu. Ponieważ jednak nigdy nie wiesz jak długo potrwa okres poszukiwania pracy w twoim przypadku, wydawaj rozważnie. Nie musisz na ogół radykalnie zmieniać stylu życia, ale to nie jest czas na znaczące inwestycje.

•   Nie obrażaj się na propozycje dorywczych zleceń, projektów czy pracę czasową

Jeśli tylko propozycja krótkookresowego, ale odpowiadającego twoim kwalifikacjom zatrudnienia nie stoi na przeszkodzie w znalezieniu nowej, docelowej pracy – nie grymaś. Poza tym, że taka praca przyniesie jakiś dochód, będzie też dodatkowym wpisem w CV, który może zwiększać twoje szanse w kolejnych miesiącach. Czas kryzysu sprzyja zatrudnianiu w formach innych niż stała umowa o pracę i nic na to nie poradzisz. Można nawet powiedzieć, że rozwój technologii i metod zarządzania biznesem, czy nam się to podoba czy nie, popycha gospodarkę w stronę coraz elastyczniejszych form świadczenia pracy.

•   Dobrze rozważ, czy zakładać własną działalność

Postawy Polaków wobec przedsiębiorczości ewoluują szybko – od powszechnych uprzedzeń i obaw przed laty do hurraoptymizmu obecnie. Założenie własnej firmy może być bardzo dobrym pomysłem na dalsze życie o ile masz na to pomysł, minimalne środki, dużo energii i przynajmniej pierwszych realnych klientów na horyzoncie. Osoby, które zakładają własną działalność po latach pracy najemnej, podejmują jednak ryzyko – z jakichś powodów nie wpadły na ten pomysł wcześniej. Oczywiście, istnieją spektakularne przypadki sukcesów rynkowych podczas kryzysu, ale statystycznie jednak łatwiej zostawać kapitalistą w okresie boomu. Dlatego zanim zdecydujesz się na wyłożenie środków z odprawy na świetny interes ze szwagrem zanalizuj uczciwie czy nie jest to czasem ucieczka przed rynkiem pracy i koniecznością żmudnego nieraz budowania sieci kontaktów, występowania na rozmowach kwalifikacyjnych, czekania na odpowiedzi. Po pierwszej euforii samodzielnością zrozumiesz, że prowadzenie własnej firmy to też szukanie kontaktów, troska o przyszłość i rozmowy handlowe, do których trzeba się jeszcze lepiej przygotowywać.

Mimo spadającego bezrobocia sytuacja młodych osób nie poprawia się zarówno w Polsce jak i na świecie. W czerwcu 2011 r. stopa bezrobocia wśród młodych ludzi poniżej 25 r.ż. w krajach UE wyniosła 20,5 proc. – wynika z badań Eurostat. Najwyższe bezrobocie wśród młodych zanotowano w Hiszpanii (45,7 proc.), Grecji (38,5 proc. w I kwartale 2011 r.), Słowacji (33,3 proc.) oraz na Litwie (32,6 proc. w I kwartale 2011 r.). Z kolei najmniejsze bezrobocie wśród młodych występuje w Holandii (7,1 proc.), Austrii (8,2 proc.) i Niemczech (9,1 proc.). – Zjawisko bezrobocia wśród młodych jest problemem globalnym. Coraz więcej ekspertów podkreśla, że – owszem – recesja istotnie przyczyniła się do trudności w znalezieniu zatrudnienia, z którymi boryka się ta grupa wiekowa, ale to nie wahania gospodarki są głównym czynnikiem warunkującym to zjawisko. Mamy do czynienia z szeregiem innych przyczyn, które potęgują bezrobocie młodych ludzi, jak choćby konkurencja ze strony starszych i bardziej doświadczonych kolegów czy też brak odpowiedniego wsparcia ze strony odpowiednich instytucji i organizacji w procesie przejścia ze szkoły do pracy poprzez staże i szkolenia zawodowe. Na wysoki poziom bezrobocia wśród młodzieży nie bez wpływu pozostaje także brak inicjatyw finansowych skierowanych do młodych, takich jak choćby mikropożyczki oraz programów zadresowanych do pracodawców, dzięki którym zatrudnianie młodych byłoby bardziej opłacalne – mówi Fiona Harvey, Market Director – Performance and Emerging Markets z Instytutu CIMA (Chartered Institute of Management Accountants).

Wykształcenie = bezrobocie?
Zatrudnienie młodych osób z wyższym wykształceniem w latach 2007–2010 w całej Europie zmniejszyło się z ok. 61 proc. do 56 proc. – wynika z badania Eurofound „Youth and Work”. Dla porównania w Polsce spadek ten był o wiele mniejszy z ok. 53 proc. do 52 proc. Najwięcej spośród wysoko wykształconych młodych znajduje pracę w Finlandii (ok. 85 proc.) oraz Niemczech (ok. 76 proc.). Najmniej młodych ludzi z dyplomem znajduje zatrudnienie na Słowacji (ok. 26 proc.) oraz we Włoszech (ok. 23 proc.) – Najwyższe bezrobocie dotyczy zwykle osób niewykwalifikowanych i z najniższymi wykształceniem. Niestety w wielu krajach problem bezrobocia młodych i wykształconych jest znaczny. Patrząc z europejskiej perspektywy trudno wskazać jedno dobre rozwiązanie, które sprawdziłoby się w wielu krajach. Na pewno należy postawić na aktywizacje młodzieży, jak również pracodawców i państwa. Bo w gruncie rzeczy tylko ścisła i efektywna współpraca tych trzech stron może w rezultacie doprowadzić do zmniejszania bezrobocia młodych – dodaje Fiona Harvey.

Młodzi nadwykształceni
Obowiązujący trend do zdobywania wyższego wykształcenia, które ma stanowić gwarancję zdobycia dobrej pracy, sprawia, że coraz częściej na świecie mamy do czynienia z młodymi nadwykształconymi ludźmi tzw. over-educated. W 2005 r. jedna na pięć młodych pracujących osób była „nadwykształcona”. Oznacza to, że posiadała ona zbyt wysokie wykształcenie, aby pracować na zajmowanym stanowisku, a tym samym zabierała pracę osobom z mniejszymi kwalifikacjami. – Młode, nadwykształcone osoby, których potencjał i możliwości są źle lub nie w pełni wykorzystywane w pracy to rezultat pogoni za edukacją na akademickim poziomie, która miała być lekarstwem na bezrobocie. Wielokrotnie okazywało się, że sam dyplom był ważniejszy od tego, co się studiowało i jaki był tryb nauki. Z tego powodu grupa młodych wyedukowanych ludzi ma poważne problemy na rynku pracy. Szansą dla nich wydają się być zmiany systemowe, m.in. przygotowujące młodych ludzi do przekwalifikowywania się i umiejętnego odnajdywania się w nowej rzeczywistości zawodowej – podsumowuje Fiona Harvey.

Osoby z wyższym wykształceniem stanowią 10,62 proc. wszystkich bezrobotnych, to aż o 15,8 proc. więcej w porównaniu do analogicznego okresu w zeszłym roku – wynika z najnowszych danych GUS. Oznacza to, że obecnie w Polsce pracy nie może znaleźć 200 tys. osób z wyższym wykształceniem.

Wyższe wykształcenie w Polsce przestało chronić przed bezrobociem. Powodem tej sytuacji jest duża liczba absolwentów wyższych uczelni, którzy wchodzą na rynek pracy. – Problemem dla pracodawców jest przede wszystkim brak praktycznych umiejętności wśród osób, które uzyskały dyplom wyższej uczelni. Koszty wdrożenia absolwenta znacznie przewyższają wydatki, jakie należy ponieść na pracownika, który już ma za sobą doświadczenia zawodowe. Dlatego już w czasie studiów należy zadbać o odpowiednie kwalifikacje, które mogą zapewnić elastyczne formy zatrudnienia, umożliwiające łączenie nauki oraz zdobywanie doświadczenia zawodowego – komentuje Tomasz Hanczarek, Prezes Zarządu Work Service SA.

Dane Instytutu Badań nad Gospodarka Rynkową wskazują, że odsetek osób studiujących na uczelniach wyższych w Polsce, jest jednym z najwyższych w Europie. Obecnie wyprzedzają nas tylko takie kraje jak: Finlandia, Dania czy Słowenia. Zjawisko dużej liczby bezrobotnych wśród osób z wyższym wykształceniem nie dotyczy tylko Polski, podobny problem występuje również na Łotwie, w Hiszpanii i Estonii. W tych krajach bezrobocie wśród absolwentów szkół wyższych osiąga lub przekracza 10 proc., a zatem jest wyższe niż średnia stopa bezrobocia dla wszystkich aktywnych zawodowo w całej Unii Europejskiej oraz dwukrotnie wyższe niż stopa bezrobocia ludzi z wyższym wykształceniem w całej Unii Europejskiej.

Czynnikiem wpływającym na trudną sytuację osób, które ukończyły studia i wchodzą na rynek pracy, jest narastające bezrobocie strukturalne spowodowane nieodpowiednim doborem kierunku kształcenia do panujących trendów na rynku pracy. Studenci wybierają studia, po których nie ma zapotrzebowania na absolwentów na rynku pracy. – Warto zauważyć, że istnieją kierunki studiów, głównie techniczne, po których brakuje specjalistów do pracy w Polsce. Ważne, by młodzi ludzie obserwowali rynek pracy i wybierali kierunki studiów zgodnie z potrzebami rynku – dodaje Tomasz Hanczarek Prezes Zarządu Work Service SA.

Warto, żeby studenci brali pod uwagę, jaki kierunek zapewni im w przyszłości dostęp do dobrej pracy. Dokonywanie wyborów na podstawie mody, a nie potrzeb rynku, może skutkować dużymi problemami ze znalezieniem pracy po studiach. Z danych Work Service SA wynika, że w perspektywie najbliższych 3 – 5 lat największe zapotrzebowanie na nowych pracowników będzie występowało wśród informatyków oraz osób zajmujących się opieką i wychowaniem.

Słaby koniec roku

W listopadzie 2010 r. bezrobocie wzrosło we wszystkich województwach: od 0,1 punktu procentowego w województwie dolnośląskim, pomorskim, śląskim oraz wielkopolskim do 0,5 punktu w województwie zachodniopomorskim. Spadła również liczba wolnych miejsc pracy i miejsc aktywizacji zawodowej zgłoszonych przez pracodawców do urzędów pracy – w porównaniu do października o 28 tys. (o 31,6 proc.) – Wzrost bezrobocia pod koniec roku jest zjawiskiem dość powszechnym. Kończą się bowiem prace sezonowe i w rezultacie zmniejsza się zapotrzebowanie na pracowników m.in. w takich branżach jak turystyczna, budowlana, ogrodnicza, leśnicza oraz w rolnictwie. Co więcej w tym roku mroźna zima może dodatkowo przyczynić się do rezygnacji z zaplanowanych prac w poszczególnych branżach. Szansą dla osób poszukujących pracy mogą być prace dodatkowe związane z nadchodzącymi świętami. Zwykle trwają one od końca listopada do połowy stycznia. Pracowników poszukują sieci handlowe, sklepy internetowe, firmy poligraficzne, logistyczne oraz produkcyjne – mówi Fiona Harvey, Szef ds. Rozwoju CIMA w Polsce (Chartered Institute of Management Accountants).

Produkcja bardzo optymistyczna

Znaczna część polskich producentów spodziewa się, że w najbliższym roku będą otrzymywać więcej nowych zamówień. Aż 64,9 proc. z nich oczekuje, że w ciągu roku zwiększy skalę swojej aktywności gospodarczej, a 18,2 proc. deklaruje, że utrzyma ją na obecnym poziomie – wynika z badania KPMG „Pulse – the Global Business Outlook Survey”. Według badania nastroje w polskim sektorze produkcyjnym należą do jednych z najlepszych na świecie i wyraźnie polepszyły się w stosunku do danych z I połowy 2010 r. – W ciągu ostatnich dwóch lat wiele firm musiało obniżyć swoje moce produkcyjne i tym samym zmniejszać zatrudnienie oraz zredukować liczbę inwestycji.

Obecnie nastroje wśród przedsiębiorców są dość dobre i wygląda na to, że rok 2011 ma być zdecydowanie lepszy od poprzednich. Niestety obawy przedsiębiorców budzi m.in. wprowadzenie nowej stawki VAT od przyszłego roku oraz ograniczenie w odpisywaniu VAT od aut z tzw. kratką oraz paliwa do samochodów służbowych. Wielu przedsiębiorców narzeka, że rząd zamiast ułatwiać prowadzenie biznesu np. poprzez upraszczanie przepisów podatkowych, komplikuje przepisy prawne i utrudnia funkcjonowanie biznesu, koncentrując się na walce z szarą strefą – dodaje Fiona Harvey.

Zatrudnienie 2010 a 2011

W 2010 r. ponad 33 proc. pracodawców zwiększyło zatrudnienie w firmach, a 43 proc. pozostawiło je na tym samym poziomie. Natomiast co piąty pracodawca (22 proc.) dokonał redukcji zatrudnienia – wynika z badania Plany Pracodawców przeprowadzonego przez Instytut Badawczy Randstad i TNS OBOP. Prognozy na przyszły rok nie pokazują, że w 2011 r. perspektywy zatrudnienia ulegną wyraźnej zmianie. Największa część badanych przedsiębiorców chce utrzymać zatrudnienie na tym samym poziomie (55 proc.), co czwarty pracodawca deklaruje, że będzie zatrudniał nowych pracowników (24 proc.), a 14 proc. myśli o zmniejszeniu zatrudnienia.

– Na pewno pozytywna tendencja na rynku pracy powinna się utrzymać. Chociaż wskaźniki bezrobocia na koniec 2010 roku i przez I kwartał 2011 r. mogą rozczarowywać. Ministerstwo Pracy ma nadzieje, że do końca 2010 r. uda się utrzymać zaplanowany poziom bezrobocia 12,5 proc., a może nawet zmniejszy się. Z kolei GUS ostrzega, że stopa bezrobocia rejestrowanego w lutym 2011 r. może przekroczyć nawet 13 proc. natomiast przy dobrych warunkach gospodarczych w miesiącach letnich istnieje prawdopodobieństwo, że zejdzie poniżej 10 proc. Pocieszające są wyniki badania Monitor Rynku Pracy, które pokazują, że Polacy są coraz bardziej pewni swojej wartości na rynku pracy i nie obawiają się jej utraty: jedynie 8 proc. Polaków ocenia ryzyko utraty pracy jako duże zaś 72 proc. uważa, że w razie konieczności znajdzie porównywalną pracę w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy – podsumowuje Fiona Harvey.

W informacji prasowej wykorzystano dane pochodzące z European Vacancy Monitor 1/2010, MPiPS Sytuacja na rynku pracy w listopadzie 2010 r., badania KPMG „Pulse – the Global Business Outlook Survey”, badania „Plany Pracodawców” realizowanego przez Instytut Badawczy Randstad i TNS OBOP oraz „Monitor Rynku Pracy” Randstad.