Chemioterapia to inwazyjna i toksyczna metoda uśmiercania komórek nowotworowych. W przeciwieństwie do leczenia miejscowego oddziałuje na cały organizm. Dociera do najodleglejszych miejsc, niszcząc napotkane na swojej drodze nieprawidłowe komórki. Penetruje także do większych ich skupisk, tworzących guzy nowotworowe. Niestety nie rozróżnia ona zmutowanych komórek od zdrowych. W efekcie zabija i jedne i drugie, wywołuje też niepożądane skutki uboczne, które są zależne od zastosowanych leków, ale też od indywidualnej odpowiedzi organizmu.

- Rola chemioterapii i innych standardowych metod leczenia nowotworów jest konsekwentnie podważana przez osoby zajmujące się tzw. alternatywnymi terapiami w medycynie. Do osób, które wygłaszają takie poglądy nie przemawiają żadne racjonalne dowody. Co więcej, w swoich wywodach posługują się zwyczajnymi kłamstwami – uważa onkolog prof. Jacek Jassem, kierownik Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Jako przykład onkolog podaje badanie opublikowane w Lancet Oncology, w którym oceniano odsetek zgonów w ciągu 30 dni od podania ostatniej dawki chemioterapii w grupie ponad 30 tysięcy chorych na raka piersi i raka płuca. W badanej grupie zgon zanotowano u 9 proc. chorych na raka płuca i u 3 proc. chorych na raka piersi, przy czym zgony te dotyczyły głównie chorych w bardzo zaawansowanych stadiach nowotworu otrzymujących paliatywne leczenie.

Zdaniem profesora można przypuszczać, że ogromna większość tych zgonów była spowodowana chorobą, a nie toksycznym efektem chemioterapii.

- W tym kontekście twierdzenie, że chemioterapia zabija więcej pacjentów niż rak jest absurdalne. W istocie chemioterapia jest jedną z podstawowych metod leczenia nowotworów i ratuje życie setkom tysięcy ludzi na całym świecie – podkreśla onkolog.

Chory nie może być zbyt chory

Warto wziąć pod uwagę, że na efekt końcowy leczenia wpływ mają m.in. zaawansowanie choroby nowotworowej w momencie podjęcia leczenia, ogólny stan pacjenta, a także choroby współistniejące.

- U niektórych chemioterapia, ale i każde inne leczenie, będzie bardziej niebezpieczne od samego nowotworu. Tak jest, gdy pacjent jest schorowany, po zawale serca, po udarze, z marskością wątroby – w takiej sytuacji każde leczenie może skrócić mu życie – podkreśla inny onkolog, prof. Andrzej Deptała z Kliniki Onkologii i Hematologii CSK MSWiA w Warszawie.

Pamiętajmy, że chemioterapia działa na chore komórki nie oszczędzając jednak zdrowych. Jeśli więc nowotwór jest już zaawansowany, to organizm jest osłabiony samym procesem chorobowym. Nie ma wtedy siły zmagać się z działaniami niepożądanymi.

- Wtedy warto rozważyć inne opcje terapeutyczne, a nie jest ich wcale mało. Jednak schematy leczenia pozwalające na stosowanie kolejnych opcji terapeutycznych są obwarowane zapisami, i tylko po nieskutecznej chemioterapii możemy pójść do kolejnego etapu, ewentualnie, jeśli są wyraźne przeciwwskazania do jej zastosowania. Z drugiej strony, jeśli nie podamy chemii pacjentowi, ten może dojść do wniosku, że nie chcemy go leczyć. Chemioterapia działa, jest skuteczna i ratuje ludzkie życie. Trzeba tylko wiedzieć, kiedy jej nie podawać – mówi Iga Rawicka wiceprezes Fundacji EuropaColon Polska.

Gdy choroba jest zbyt zaawansowana

Problem leży też w tym, że zbyt późno rozpoznajemy nowotwory.

- Zdarza się, że na leczenie trafiają pacjenci w tak zaawansowanym stadium choroby lub z tak ciężkimi chorobami współistniejącymi, że zgony w ciągu 30 dni od podania leczenia mogą występować, ale niekoniecznie są wywołane chemioterapią. A nawet jeśli – to wynikają z błędnych decyzji lekarzy co do kwalifikacji do takiego leczenia. Leczenie systemowe jest bowiem leczeniem obciążającym organizm i nie można go podawać, gdy pacjent nie spełnia kryteriów włączenia do leczenia. Jeśli lekarz je zignoruje – może dojść do zgonu – mówi Anna Polińska z Fundacji Onkologicznej Alivia.

Nie bez znaczenia są też inne przyczyny: np. zakażenia wewnątrzszpitalne lub samobójstwa, które wśród pacjentów onkologicznych zdarzają się nie tak rzadko.

Uwaga na fake newsy

Eksperci podkreślają, że analiza badań naukowych przez osoby nie do końca w tym zorientowane może bardziej zaszkodzić niż pomóc i nie powinna być przekazywana pacjentom bez dalszych wyjaśnień. Znane są bowiem przypadki, że pacjenci zaprzestają leczenia lub w ogóle nie decydują się go rozpocząć w obawie, że to leczenie, a nie choroba skróci im życie.

Duże analizy przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych pokazują, że chorzy na najczęściej leczone nowotwory (rak piersi, rak płuca, rak stercza, rak jelita grubego) korzystający z tzw. metod alternatywnych, znacznie częściej odmawiają leczenia o sprawdzonej skuteczności (50 proc. odmawia zalecanej radioterapii, ponad 30 proc. chemioterapii). W efekcie, chorzy ci żyją o połowę krócej niż ci, którzy oddają się w ręce lekarzy, hołdujących zasadom medycyny opartej na faktach, czyli takiej, w której stosowane są metody sprawdzone zarówno pod kątem ich bezpieczeństwa, jak i skuteczności.

- Przestrzegam pacjentów przed podejmowaniem własnych decyzji, bez uzgodnienia z lekarzem prowadzącym i zespołem interdyscyplinarnym – podsumowuje Iga Rawicka.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Test Oncotype DX pozwala ocenić aktywność 21 genów w próbce pobranej z guza piersi pacjentki. Guzowi przypisuje się „wynik nawrotu” w skali od 0 do 100. Im wyższy wynik, tym większa szansa, że rak powróci w formie przerzutów do innych narządów – co zmniejsza szanse na przeżycie.

Wcześniejsze badania wykazały, że pacjenci z niskimi wynikami (10 lub niższymi) nie potrzebują chemioterapii, natomiast jeśli pacjentki z wyższymi wynikami (powyżej 25) otrzymują chemioterapię, ryzyko nawrotu zostaje znacznie obniżone, co zwiększa szanse na wyleczenie.

Jednak w przypadku pacjentek ze średnimi wynikami lekarze nie byli pewni, jak postępować. Nie było pewne, czy korzyści z chemioterapii byłyby wystarczająco duże, aby uzasadnić dodatkowe ryzyko i toksyczność.

Nowe badanie dotyczyło kobiet, których wynik miał wartość w zakresie od 11 do 25. Stanowią one większość pacjentek z rakiem piersi.

Do badania zakwalifikowano 10 273 kobiety, mające najczęstszy rodzaj raka piersi (z ekspresją receptora hormonalnego, HER-2 ujemny), który nie rozprzestrzenił się na węzły chłonne. Badacze sprawdzili wyniki 69 procent pacjentek, które miały pośrednie wyniki w teście 21 genów.

Naukowcy przebadali pacjentki otrzymujące chemioterapię i te, które chemioterapii nie były poddane, oceniając takie parametry jak m.in: nawrót nowotworu miejscowo lub w odległych miejscach organizmu.

Dla całej badanej populacji z wynikami testu genetycznego od 11 do 25, a w szczególności kobiet w wieku 50-75 lat, nie było istotnej różnicy między grupą poddaną chemioterapii oraz nieotrzymującą takiego leczenia.

W przypadku kobiet młodszych niż 50 lat wyniki były podobne dla wyników testu genetycznego wynoszących 15 lub mniej. Natomiast wyniki od 16 od 25 wiązały się z korzystnym wpływem chemioterapii na badane wskaźniki.

– Dzięki wynikom tego przełomowego badania możliwe jest bezpieczne uniknięcie chemioterapii w przypadku około 70 proc. pacjentek, u których rozpoznano najczęstszą postać raka piersi – powiedziała podczas zjazdu American Society of Clinical Oncology w Chicago jedna z autorek badania, dr Kathy Albain Loyola University Chicago Stritch School of Medicine. – Dla niezliczonych kobiet i ich lekarzy skończył się czas niepewności – dodała.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Ekspansja nowotworów

- Od tego jak do tego podejdziecie i jak często będziecie się badać, zależy stan zdrowia i możliwości  skutecznej terapii – powiedział na jednym ze swoich wykładów prof. Pawlicki. Z badań profesora wynika, że co drugi chory zgłasza się do lekarza dopiero w 6-7 miesiącu od momentu zauważenia pierwszych objawów choroby. Tymczasem zagrożenie chorobami od raka płuca, żołądka, sutka (1/3 kobiet przeżywa dzięki regularnemu poddawaniu się mammografii), jamy ustnej, skóry (czerniak), prostaty (dotyczy 1/3 populacji mężczyzn),  do nowotworów całego układu anatomicznego, jest w Polsce bardzo duże. Wpływają na to zaniedbania ekologiczne (wymuszające wdychanie zanieczyszczonego powietrza), niehigieniczny tryb życia, nadużywanie tytoniu i alkoholu, zła dieta, przebyte choroby, otyłość i inne czynniki. Nowotwór złośliwy powstaje często pod wpływem uwarunkowań genetycznych.

Poziom wykrywalności raka zależy, w pierwszej kolejności, od lekarza pierwszego kontaktu, stomatologa i onkologa. Stomatolog dokładnie widzi raka w jamie ustnej i powinien zawsze reagować, ponieważ każde wcześniejsze wykrycie nowotworów przez lekarzy pierwszego kontaktu, stomatologów i dermatologów  zwiększa szanse przeżycia i  wyleczenia pacjenta.  Wraz z postępem medycyny i farmakologii skuteczne leczenie schorzeń onkologicznych  staje się  możliwe. Dlatego już od wczesnej młodości trzeba systematycznie się badać, zwłaszcza że diagnostyka – w ostatnim czasie – też czyni ogromne postępy.

Co znaczy zachorować na nowotwór złośliwy ?

W 1995  roku można było wyleczyć zaledwie 45 procent zachorowań w USA, 35 proc. w Europie i zaledwie 22 w Polsce. Obecnie poziom wyleczeń uległ znacznej poprawie na świecie i wynosi ponad 72 procent wyleczeń w Stanach Zjednoczonych. U nas nadal się obniża. Od czego to zależy.  Przede wszystkim od lekarzy rodzinnych, mających bezpośredni kontakt z pacjentem. Często zdarza się, że  lekarze ci  „wyłapują” raka zbyt późno, przeważnie w zaawansowanej postaci, i kiedy są nikłe szanse na wyleczenie. Zaledwie co 10 pacjent z chorobą onkologiczną, jest zauważony przez lekarzy rodzinnych. kiedy przeważnie jest już za późno na skuteczną terapię.

- Namawiam do regularnych wizyt w gabinetach specjalistycznych, ponieważ nie wszyscy lekarze pierwszego kontaktu są w stanie rozpoznać raka. Pacjenci często też lekceważą zauważone objawy, bo nie mają czasu, ani ochoty, na poważne badania – radzi prof. Marek Pawlicki. – Istotne dla zdrowia są regularne wizyty w gabinetach stomatologicznych.. To właśnie nasi stomatolodzy są w stanie uratować dziesiątki tysięcy ludzi  przed konsekwencjami ciężkich zachorowań. Dlatego troszcząc się o uzębienie, prośmy stomatologa o dokładne zbadanie jamy ustnej. Często  gnieżdżą się w niej groźne nowotwory widoczne gołym okiem doświadczonego dentysty i bez dodatkowych badań -  uczula prof. Pawlicki.

Czym jest chemioterapia ?

Jest to powszechnie stosowana metoda leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych, lub hormonalnych w celu całkowitego usunięcia komórek rakowych z organizmu, zapewniająca skuteczność leczenia, często jednak narażająca pacjenta na szereg komplikacji zdrowotnych i osłabiająca odporność organizmu. Chemioterapia prowadzi zwykle do niszczenia wszystkich (zdrowych i chorych) komórek organizmu i licznych, często nawet śmiertelnych, powikłań.