Michał Michalik z Centrum Medycznego MML mówił wtedy, że z kolei w USA szacuje się, że aż 56 tysięcy wypadków drogowych rocznie powodowanych jest przez chrapiących kierowców.

W Polsce jest około 20 mln osób z prawem jazdy. Problem chrapania dotyczy natomiast około 10 mln Polaków. Choć mamy wysoką liczbę wypadków drogowych, to jednak nie prowadzono w Polsce dotąd badań dotyczących odsetka wypadków, w których jednym z czynników było zaburzenie koncentracji lub wręcz zaśnięcie za kierownicą wskutek bezdechu sennego. Tymczasem, zaledwie 7 proc. kierowców deklaruje, że nigdy nie dekoncentruje się podczas prowadzenia samochodu.

Jak bezdech senny wpływa na funkcjonowanie w dzień?

Bezdech senny można podzielić na trzy kategorie, ale najczęściej mamy do czynienia z obturacyjnym bezdechem sennym, który występuje w 94 -96 proc. przypadków tego schorzenia.

Bezdech jest wynikiem zwężenia lub zamknięcia światła dróg oddechowych na poziomie gardła. W trakcie snu u osoby z tym problemem pojawia się od 30 do 300 bezdechów (przerw w oddychaniu) trwających co najmniej 10 sekund każdy.

W efekcie chrapania sen jest marnej jakości. Co więcej, upośledzone jest dostarczanie tlenu do krwi, a zatem i do mózgu. Nic dziwnego, że osoby, które cierpią z powodu bezdechu sennego i chrapania, mają w ciągu dnia zaburzenia koncentracji.

Szacuje się, że osoby cierpiące na bezdech senny mają dziesięciokrotnie wyższe ryzyko spowodowania wypadku komunikacyjnego .

Bezdech senny należy leczyć, ponieważ prowadzi do groźnych powikłań, m.in. chorób układu krążenia i otyłości.

Jeśli w nocy chrapiesz, przed prowadzeniem pojazdu:

Śpij co najmniej sześć godzin
Nie pij alkoholu dzień przed podróżą i generalnie unikaj nawet najmniejszych dawek alkoholu
Tak rozplanuj podróż, by nie być za kierownicą w godz. 14.00 – 16.00, kiedy w naturalny, fizjologiczny sposób spada u człowieka koncentracja
Nie kieruj samochodem dłużej niż 1,5 h – potem konieczna jest przerwa
Jeśli masz dłuższy dystans do pokonania, zaplanuj po drodze noclegi; podróż np. do Chorwacji „jednym ciągiem” jest bardzo ryzykownym pomysłem
Jeśli czujesz zmęczenie – zatrzymaj się! Zjedz kawałek gorzkiej czekolady, wykonaj parę ćwiczeń, zdrzemnij się. Lepiej dojechać później, niż wcale.

Jak rozpoznać obturacyjny bezdech senny?

Rozpoznanie bezdechu sennego wymaga przeprowadzenia badania snu. Najdokładniejszym badaniem snu jest polisomnografia. Dopuszcza się też mniej dokładne metody, np. tzw. poligrafię. W leczeniu bezdechu pomocne jest ograniczenie lub eliminacja alkoholu z diety i schudnięcie, jeśli pacjent ma problem z nadwagą lub otyłością.

Justyna Wojteczek (zdrowie.pap.pl)

Z badań wynika, że prawie wszyscy Polacy spotkali się z chrapaniem, a 3 osoby na 10 ma z tym do czynienia prawie każdej nocy. Większość chrapiących osób nie diagnozuje przyczyn, a to błąd. Szacuje się, że nawet 35 proc. osób, które chrapią, mogą mieć przerwy w oddychaniu podczas snu, czyli cierpi na tzw. bezdech senny.

Dlaczego chrapiemy?

W czasie snu dochodzi do obniżenia napięcia mięśni, także gardła i języka. Ulegają one częściowemu zwiotczeniu i wtedy tylna część gardzieli opada (zwisa), dotykając nasady języka. Pozostaje niewielka szczelina, która pozwala nam we śnie normalnie oddychać. Gdy drogi oddechowe są niedrożne, pojawiają się trudności z nabraniem powietrza do płuc, stąd też dziwne, nocne odgłosy.

Chrapać mogą np.: osoby ze skrzywioną przegrodą nosową, wydłużonym podniebieniem miękkim, powiększonymi migdałkami, przerośniętym języczkiem lub innymi nieprawidłowościami w budowie dróg oddechowych. Częściej „dają koncerty w nocy” ludzie otyli, chorujący na nadciśnienie, ale także może temu sprzyjać wypicie większej ilości alkoholu.

Jeśli ktoś chrapie i przy tym ciągle czuje, że zaraz po przebudzeniu jest niewyspany i zmęczony, dobrze by sprawdził, czy czasem w czasie jego snu nie dochodzi do przerw w oddychaniu, czyli tzw. bezdechu sennego.

- Nie ma bezdechu bez chrapania. Jednak nie każda chrapiąca osoba ma bezdech, dlatego dobrze jest się zbadać – podkreśla prof. Zbigniew Gaciong, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Samodzielnego Publicznego Centrala Szpitala Klinicznego w Warszawie. – Bezdech rozpoznaje się go na podstawie wywiadu oraz badania polisomnograficznego. To badanie pozwala ocenić sen badanego m.in.: jego długość czy liczbę wybudzeń.

O bezdechu mówimy wtedy, gdy ktoś ma cyklicznie przerwy w oddychaniu trwające co najmniej 10 sekund powodujące niedotlenienie organizmu. Takich epizodów w trakcie snu może być nawet kilkadziesiąt w ciągu godziny, a wtedy człowiek się nie wysypia, jest ciągle zmęczony i może narzekać na poranne bóle głowy.

Bezdech niebezpieczny dla kierowcy

- Im więcej epizodów bezdechu pacjent ma w ciągu nocy, tym organizm jest bardziej niedotleniony i w ciągu dnia pacjent czuje nadmierną senność w dzień. Nieleczony bezdech może grozić tym, że pacjent – z powodu niewyspania – zaśnie przed kierownicą – mówi prof. Gaciong.

Chorzy z bezdechem sennym popełniają znacznie więcej błędów podczas prowadzenia samochodu, dlatego są częściej sprawcami wypadków drogowych.

Według danych Komendy Głównej Policji w 2016 r. w naszym kraju 655 wypadków było spowodowanych zaśnięciem lub zmęczeniem (nie ma statystyk, które mówią, jaki procent kierowców miał bezdech). W wyniku tych wypadków zginęło 98 osób, a blisko tysiąc zostało rannych.

Z badań przeprowadzonych na zlecenie firmy Infoscan wynika, że co 4. Polak przyznał się do tego, że zdarzyło mu się kiedykolwiek zasnąć lub przysnąć prowadząc jakiś pojazd. 6 procent odpowiedziało się, że zdarza im się to często lub bardzo często.

Fakty o bezdechu

Bezdech dzieli się na:

Obturacyjny bezdech senny – polega na cyklicznym przerwaniu oddechu w czasie snu. Powoduje go częściowe lub całkowite zamknięcie światła gardła w czasie snu spowodowane spadkiem napięcia mięśni.

Centralny bezdech senny – podłożem jest uszkodzenie struktur w mózgu sterujących oddechem (np.: powikłania po udarze, efekt zmian naczyniowych w mózgu).

Warto wiedzieć:

Mężczyźni cztery razy częściej zapadają na bezdech senny. Szacuje się, że obturacyjny bezdech senny (OSA – obstructive sleep apnoea) w krajach rozwiniętych występuje u ok. 2-4 proc.

Dlaczego pacjent z bezdechem często się budzi?

Chory z bezdechem zwykle śpi niespokojnie, ciężko chwytając powietrze i dysząc przez sen. Budzi się z przykrym uczuciem dławienia. To dlatego, że gdy zasypia, obniża się napięcie mięśni gardła i dochodzi do zapadnięcia się bocznych ścian gardła i w efekcie do jego zamknięcia w czasie wdechu: chory wykonuje ruchy oddechowe, ale powietrze chwilowo nie dostaje się do płuc.

Pacjent oddycha, ale w ograniczonym zakresie, przez to we krwi jest mniej tlenu, a wzrasta ilość dwutlenku węgla. Wtedy dochodzi do zwiększenia napięcia mięśni oddechowych, co wybudza pacjenta ze snu. Ponieważ mięśnie w całym organizmie się napinają, gardło też znów staje się drożne. Jednak, gdy chory zaśnie, cały cykl powtarza się od nowa . Takie naprzemienne bezdechy i krótkie okresy wybudzania mogą się powtarzać wielokrotnie w ciągu nocy. To dlatego – w ciężkich postaciach bezdechu – dochodzi do obniżenia wysycenia tlenem krwi.

Czynniki ryzyka bezdechu:

Otyłość – wtedy może dojść do zwężenia gardła, najczęściej jest to spowodowane uciskiem podskórnej warstwy tłuszczu na ściany gardła. Choroba częściej dotyczy otyłych mężczyzn z krótką, grubą szyją (nr kołnierzyka powyżej 43).

Mała i cofnięta żuchwa – to może sprawiać, że nawet osoby szczupłe chrapią.

Przerost języka i migdałków podniebiennych, podniebienia miękkiego i języczka, to dodatkowe czynniki, które mogą zawężać gardło.

Menopauza – po niej kobiety zaczynają częściej mieć OSA

Alkohol.

Leki sedatywne – działają na ośrodkowy układ nerwowy uspokajająco i nasennie.

Rodzinne obciążenie – u 25 do 40 proc. przypadków stwierdzono bezdech wśród członków rodziny. Prawdopodobieństwo zachorowania wzrasta proporcjonalnie do liczby przypadków choroby u bliskich.

Choroby przewlekłe – OSA towarzyszy często innym chorobom przewlekłym, takim jak: nadciśnienie tętnicze (może być wywołane przez bezdech), niewydolność serca (może być następstwem, jak i przyczyną OSA), udar mózgu, cukrzyca, choroba refluksowa przełyku, niedoczynność tarczycy.

Jak się leczy bezdech?

Najczęściej stosowanym leczeniem jest zastosowanie w czasie snu oddychania przez maskę obejmującą szczelnie nos (aparat CPAP tłoczy powietrze do dróg oddechowych przez maskę, napływ powietrza uniemożliwia zapadnięcie się gardła, zapobiegając bezdechom). W niektórych postaciach stosuje się metody operacyjne. Dobre efekty – u osób otyłych z OSA – przynosi obniżenie masy ciała.

U pacjentów nieleczonych znacznie pogarszają się rokowania: dochodzi do różnych odległych powikłań takich jak: nadciśnienie, niewydolność serca, senność, zaburzenia pamięci i uwagi oraz impotencja. Te wszystkie objawy powodują, że znacząco obniża się jakość życia chorych.

Agnieszka Pochrzęst-Motyczyńska (zdrowie.pap.pl), PAP Zdrowie

Źródła:

Badania dotyczące świadomości Polaków na temat chrapania i wiążących się z nim zagrożeń przeprowadzone przez Agencję Badań Rynku i Opinii SW Research na zalecenie firmy Infoscan w dniach 1-12 maja 2017 r.

Merck Manual. Podręcznik do diagnostyki i terapii”. Trzecie wydanie, polskie, 2006 r.

Tak jak zostało już wspomniane, ta uciążliwa przypadłość jest problematyczna także dla osób, które śpią obok. Osoby chrapiące czasami w ogóle nie zdają sobie sprawy z tego, jak uciążliwa dla innych jest ich przypadłość. Przegapiłaś swój przystanek, bo przysnęłaś w tramwaju, zapomniałaś o wizycie u fryzjerki, na którą czekałaś ponad miesiąc, w pracy nie możesz się skoncentrować albo jesteś wyjątkowo nerwowa, a podczas urlopu nie masz sił na aktywny wypoczynek, bo twoim jedynym marzeniem jest, by wreszcie się wyspać? Nic w tym dziwnego – według obliczeń naukowców osoby, które mają chrapiącego partnera, w ciągu nocy śpią nawet półtorej godziny krócej niż inni. Jeśli jednak takie wyliczenia i argumenty nie działają, a twój mężczyzna nadal twierdzi, że przesadzasz, może pomyśl o bardziej drastycznym uświadomieniu mu problemu i kiedy zaśnie, włącz z głośników dźwięk rozpędzonego motoru lub kolejki metra? Pewnie taka pobudka go nie ucieszy, ale może dzięki niej zrozumie, co przeżywasz każdej nocy, bo odgłosy chrapania są z takim hałasem porównywalne i mogą dochodzić nawet do 80-90 decybeli.

Chrapanie nie jest czymś, na co musimy być skazani przez całe życie. Osobne sypialnie to nie jedyne rozwiązanie w tej sytuacji. Istnieją bowiem proste i szybkie sposoby na pokonanie tego zaburzenia. Pierwszy krok w tym kierunku to wybranie się do lekarza i poddanie się badaniom, które pozwolą ustalić dokładną przyczynę tej dolegliwości i dobrać odpowiedni sposób leczenia. Jednym z najczęściej występujących powodów chrapania jest wiotczenie mięśni podniebienia miękkiego. Powietrze, które dostaje się do środka wprawia je w drgania i tak rodzi się chrapanie. W tej sytuacji można m.in. usztywnić podniebienie dzięki chirurgii radiofalowej albo wszczepieniu niewielkich rozmiarów implantów. Takie zabiegi nie trwają zbyt długo (około pół godziny) i są małoinwazyjne. Po około czterech tygodniach można się już jednak przestać się przejmować chrapaniem.

Zaburzenie przepływu powietrza przez górne drogi oddechowe może być też skutkiem przerostu migdałków, skrzywienia przegrody nosowej lub zmian chorobowych w obrębie nosa i zatok przynosowych, na przykład polipów. W takich przypadkach konieczne jest wyeliminowanie przyczyny problemu i przeprowadzenie w tym celu operacji, ale i wówczas pobyt w szpitalu zwykle ogranicza się do dwóch dób.

Źródło: Wizerunkowo.com