W przypadku wielu nowotworów utrata masy ciała stanowi czynnik zwiastujący chorobę. Dowodzi tego imponująca analiza danych przeprowadzona przez naukowców z University of Oxford i University of Exeter, która objęła swym zasięgiem 25 prac badawczych oraz informacje na temat ponad 11,5 miliona pacjentów.

Brytyjscy uczeni postanowili sprawdzić, na ile utrata wagi była powiązana z nowotoworem i – jeśli tak – to gdzie umiejscowionym. Uwagę badaczy zwróciły bowiem dotychczasowe obserwacje wskazujące na to, że w przypadku niektórych chorób onkologicznych utrata wagi następuje na bardzo wczesnych etapach, jeszcze przed diagnozą. Przy czym niektóre nowotwory daje się „wyłapać” późno – tak jest na przykład z rakiem trzustki. Często pierwszym objawem tej groźnej choroby jest chudnięcie. Bywa lekceważone i pacjenci uzyskują diagnozę na takim etapie, że trudno im skutecznie pomóc.

Wciąż wielu lekarzy pierwszego kontaktu nie rozpoznaje utraty wagi jako potencjalnego symptomu choroby nowotworowej i zwleka z dalszą diagnostyką do momentu, kiedy pojawia się inne objawy. Warto wiedzieć, że w Polsce do onkologa można się udać bez skierowania, a ten z pewnością nie potraktuje pobłażliwie nagłego spadku wagi.

Analizowane przez brytyjski zespół prace badawcze ujawniły powiązanie spadku masy ciała z 10 nowotworami różnego typu:

jelita grubego
trzustki
przełyku i żołądka
jajnika
płuc
układu moczowego
prostaty
wątroby, woreczka i dróg żółciowych
chłoniakami nieziarniczymi
szpiczakiem.

Nagła utrata wagi nie oznacza jednak, że dana osoba cierpi na raka. Nieoczekiwany spadek masy ciała zwiększa jednak ryzyko zachorowania, np. o 60 proc. w przypadku raka jajnika.

Nagła utrata paru kilogramów szczególnie powinna zaniepokoić osoby po 60. roku życia, przy czym bardziej narażeni są mężczyźni, u których ryzyko zachorowania na nowotwór jest dwa razy większe.

Komentując wyniki badań swojego zespołu dr Brian Nicholson z University of Oxford stwierdził, że w przypadku nagłej utraty masy ciała, ważne jest skoordynowane działanie różnych specjalistów, które może wyjaśnić dlaczego tak się dzieje. Może to przyspieszyć postawienie właściwej diagnozy. Bo nawet jeśli jest to nowotwór, to odpowiednio wczesne jego wykrycie może uratować pacjenta.

Warto też pamiętać, że utrzymujący się stan podgorączkowy, zlewne poty w nocy to także objawy, które powinny skłonić nas do pilnej wizyty u onkologa.

Anna Piotrowska zdrowie.pap.pl.
Źródło: Nicholson et al., “Weight loss as a predictor of cancer in primary care: a systematic review and meta-analysis”, British Journal of General Practice, 2018

Ile czasu potrzeba, żeby przestawić się na nowy, redukcyjny system odżywiania?
Jest to sprawa bardzo indywidualna, niemniej, zwykle potrzeba ok. 2-3 tygodni na przyzwyczajenie się do stałych godzin posiłków, zaopatrzenie naszej kuchni w niezbędne produkty, wprowadzenie nowych dietetycznych posiłków. Wprowadzenie zdrowego menu to długi proces, ale to dzięki niemu możemy osiągnąć długotrwały efekt.

Co jest najtrudniejsze w diecie redukującej wagę?
Utrzymanie systematyczności posiłków, co jest związane głównie z trybem pracy. Osoby pracujące w systemie zmianowym lub wykonujące pracę związana z obsługą klienta, bardzo często spożywają posiłki w pośpiechu o nieregularnych porach.

Czy dieta redukcyjna powinna wykluczać któreś ze składników? np. węglowodany?
Dieta redukcyjna, to dieta z ograniczeniem kaloryczności posiłków, a nie wykluczaniem składników odżywczych. Każdego dnia nasz organizm potrzebuje dostarczenia wszystkich składników pokarmowych (węglowodany, białko, tłuszcze, składniki mineralne i witaminy, woda) do prawidłowego jego funkcjonowania. Usunięcie choćby jednego z nich spowoduje niekorzystne skutki w jego funkcjonowaniu (bóle głowy, osłabienie, bóle brzucha itp.).

Czy zawsze do schudnięcia wystarczy silna wola czy niestety dla niektórych jedzenie jest uzależnieniem i sama dieta nie wystarcza?
Silna wola to podstawa, a także świadomość tego, że chcemy zrobić to dla siebie, nie dla męża/żony, dziewczyny/chłopaka, mamy/taty, tylko dla własnego dobra i zdrowia. Jest to bardzo trudne i wymaga od nas samych bardzo dużej siły i samozaparcia, ale tylko takie podejście pozwoli nam na osiągnięcie wymarzonego celu. Pamiętajmy jednak, aby ten wymarzony cel był realny oraz dostosowany do naszego organizmu. Jeśli jednak zauważymy, że jest nam ciężko i mimo odpowiedniej dobranej diety nadal trudno nam jest wyeliminować podjadanie lub tzw. niekontrolowane napady na lodówkę, to zawsze możemy porozmawiać z psychologiem. Dzięki takiej rozmowie możemy dowiedzieć się, co jest przyczyną trudności w osiągnięciu wymarzonego celu.

Tętno treningowe


Tu zwykle pojawia się magiczny wzór: „220 – wiek”. Równanie to powinno dać wartość tętna maksymalnego.
Dlaczego powinno ? Ponieważ obarczone jest sporym błędem. Znacznie bezpieczniej posłużyć się mniej znanym równaniem Sally Edwards, pionierki triatlonu.

Dla mężczyzn jest to odpowiednio:
HRmax (tętno maksymalne) = 210 – 0.5 x wiek – 1% masy ciała (funty) + 4

Dla kobiet:
HRmax (tętno maksymalne) = 210 – 0.5 x wiek – 1% masy ciała (funty) + 0

Wynik odpowiednio mnożymy przez 0.6-0.8 co daje nam przedział prawidłowy przedział tętna aerobowego (60-80%).

Na czczo czy po posiłku?
Kolejna sprawa to pora wysiłku. Zaraz po przebudzeniu nasz organizm ma ogromne zapotrzebowanie na energię i aminokwasy rozgałęzione. Odłożenie w czasie śniadania i aplikacja kilkudziesięciu minut treningu, tylko pogłębia ten stan. Naturalną reakcją będzie katabolizm mięśni w celu pozyskania tych substratów. Uszczuplenie zasobów LBM (Lean Body Mass) suchej masy mięśniowej to kolejna przeszkoda w procesie pozbywania się tłuszczu. Badania wykazują, że nie ma istotnych różnic w ilości spalonego tłuszczu pomiędzy grupą trenującą na czczo, a grupą trenującą po posiłku. Udowodniono jednak, że trening na pusty żołądek doprowadza do znacznej utraty mięśni.

Magiczne „20 minut”
Informacje, które mówią, że przez pierwsze 20 minut treningu organizm nie spala tłuszczu, a korzysta jedynie z glikogenu (zapasowego materiału energetycznego) też nie do końca są prawdziwe. Tłuszcz spalany jest nieustannie, choć w pewnych sytuacjach rzeczywiście organizm gospodaruje nim oszczędniej. Pamiętajmy jednak, że wpływ na ten proces i na owe „20 minut” ma wiele czynników. Należałoby tu rozpatrzyć m.in. aktywność enzymatyczną, hormonalną, oraz rodzaj diety, jaką stosujemy.

Płyny podczas wysiłku
Krąży opinia, że podczas wysiłku należy spożywać wyłącznie wodę. Naukowcy zbadali, że podawanie węglowodanów (napoju izotonicznego) w trakcie treningu cardio o niskiej intensywności (50% VO2max) istotnie wpływa niekorzystnie na transport długołańcuchowych kwasów tłuszczowych do mitochondriów, co sprawia, że spalamy mniej tłuszczu, jednak u osób wytrenowanych i treningu średniej aktywności (63-68% VO2max) nie ma to żadnego znaczenia.

Jedna sesja czy dwie?
Dzielenie aerobów również przynosi lepszy efekt, niż jednorazowy wysiłek. I tak, dwie sesje aerobów po 30 minut z 20 minutową przerwą między nimi, spalają o 21 proc. tłuszczu więcej, niż jednorazowy wysiłek trwający 60 minut, mimo, że łączny wydatek energetyczny w obu przypadkach jest taki sam.

Właściwa intensywność
Wróćmy na chwilę do naszego tętna. Czy na pewno 60-80% HRmax jest najlepszym rozwiązaniem? Niekoniecznie. Badania pokazują, że grupa kontrolna wykonująca trening (jazda na rowerze) o niskiej intensywności (33% VO2max) spaliła ponad 2 razy więcej tłuszczu niż grupa wykonująca trening o średniej intensywności (66% VO2max). W obu przypadkach wydatek energetyczny był taki sam, jak i poziom wydalanego nitrogenu, co świadczy, że rozpad mięśni również nie różnił się w obu grupach.

Niebezpieczna adaptacja

Kolejną istotną cechą tego rodzaju wysiłku jest adaptacja organizmu. W badaniach grupa kontrolna w wieku 40-70 lat, wykonująca 60 minut aerobów dziennie, 6 razy w tygodniu przez rok, zanotowała utratę tłuszczu na poziomie 3 kg w przypadku mężczyzn i 1,8 kg w przypadku kobiet, w porównaniu do grupy, która nie prowadziła żadnej aktywności.
Pamiętajmy, że to ponad 300 godzin treningu, w tym kontekście owa utrata tkanki tłuszczowej wydaje się znikoma. Problemem jest przyzwyczajenie do treningu. Po kilku tygodniach, organizm rozwija mechanizmy adaptacyjne i przestaje reagować na tego rodzaju aktywność. Wymusza to stosowanie różnorodnych form progresji, jak zmiana obciążenia, intensywności czy częstotliwości wysiłku.