Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) po pięciu latach przerwy wróciło do analizowania zachowań żywieniowych Polaków. Z pewnością wpłynął na to fakt, że coraz więcej Polaków (już ponad 60 proc.) zmaga się z nadmierną masą ciała (nadwaga lub otyłość), w efekcie czego rośnie zainteresowanie dietami, zwłaszcza odchudzającymi. Najnowsze badanie CBOS-u na ten temat (z lipca 2019 r.) wskazuje, że w ciągu ostatniego roku blisko co czwarty Polak (24 proc.) wykluczał lub ograniczał spożycie jakichś produktów. Ale od razu trzeba dodać, że po jakimś czasie jedna trzecia osób z tej grupy rezygnowała ze stosowania narzuconych sobie restrykcji.

Kto najczęściej stosuje diety eliminacyjne

„Z analiz zróżnicowań społeczno-demograficznych wynika, że częściej diety eliminacyjne stosowali młodsi, a w szczególności najmłodsi respondenci (27 proc. osób w wieku 18-24 lata), mieszkańcy największych, ponad półmilionowych miast (36 proc.), absolwenci wyższych uczelni (33 proc.) oraz badani zadowoleni z warunków materialnych swoich gospodarstw domowych (28 proc.)” – czytamy w komunikacie CBOS.

Autorzy badania podkreślają, że diety eliminacyjne są bardziej popularne wśród kobiet niż wśród mężczyzn (27 proc. wobec 22 proc.). Kobiety są też nieco bardziej konsekwentne w ich stosowaniu.

Co najczęściej wykluczają z diety Polacy

Z badania CBOS-u wynika, że osoby stosujące diety eliminacyjne najczęściej ograniczają lub wykluczają spożycie cukru i słodyczy (57 proc. wskazań). Drugą najczęściej ograniczaną grupą produktów w diecie są tłuste potrawy, w tym mięso (28 proc. wskazań). Na kolejnych miejscach „czarnej listy” znalazły się: napoje alkoholowe (20 proc.), produkty zawierające gluten (14 proc.) i dania gotowe (14 proc.). Warto jeszcze wspomnieć o kawie (14 proc.) i mleku (9 proc.). Autorzy badania zaznaczają, że wyniki te są zbliżone do zarejestrowanych w poprzedniej edycji sondażu (z 2014 r.).

W jakim celu Polacy stosują diety

Z badania wynika, że są trzy główne powody, dla których ludzie decydują się na wykluczanie ze swej diety określonych produktów. Są to:

• chęć zdrowego żywienia, poprawy samopoczucia i kondycji (35 proc.)
• różne dolegliwości i choroby (34 proc.)
• chęć zrzucenia zbędnych kilogramów (32 proc.).

Rzadziej wskazywane są przez Polaków, jako motywy stosowania diet eliminacyjnych, wskazania lekarza (21 proc.) czy też przekonania (4 proc.).

Warto dodać, że wśród osób, stosujących takie diety z przyczyn zdrowotnych (dolegliwości, choroby lub zalecenia lekarskie), najczęściej wskazywanym, konkretnym powodem medycznym były:

• choroby układu krążenia (28 proc.),
• cukrzyca (25 proc.),
• dolegliwości ze strony układu pokarmowego (21 proc.),
• choroby autoimmunologiczne (8 proc.),
• alergie i nietolerancje pokarmowe (5 proc.).

Co ciekawe, do ograniczania lub wykluczania konkretnych produktów spożywczych z przyczyn zdrowotnych dużo rzadziej skłaniają nas takie motywy jak okres ciąży i karmienia piersią (4 proc.) czy też nowotwór (4 proc.).

W tym kontekście dodajmy jeszcze, że większość tych osób, które stosowały dietę eliminacyjną wyraziło zadowolenie z jej efektów (77 proc.), w tym jednak głównie umiarkowane (49 proc.).

Co Polacy mają na talerzu

Omawiane badanie nie skupiało się jednak wyłącznie na wykluczaniu konkretnych produktów z diety, czyli na dietach stricte eliminacyjnych.

Padło w nim również pytanie o innego rodzaju diety i okazało się, że co jedenasty Polak stosował jakiś specjalny, konkretny sposób odżywiania – niezależnie od tego czy ograniczał spożycie jakichś produktów. W odpowiedzi na to pytanie, wśród najczęściej wymienianych przez respondentów rodzajów diet znalazły się m.in.: dieta niskokaloryczna, lekkostrawna, cukrzycowa, zbilansowana, z kontrolowaną ilością spożywanych węglowodanów, a także ze zwiększoną ilością warzyw i owoców.

„Uwzględniając wszystkie analizowane w badaniu diety można stwierdzić, że trzech na dziesięciu Polaków (29 proc.) w ciągu ostatniego roku stosowało jedną z nich” – podsumowują autorzy badania.

Co jeść, żeby być zdrowym: mity żywieniowe kontra fakty

Wszystkim tym, którzy stosowali kiedyś, stosują obecnie lub dopiero planują wdrożyć jakąś dietę przypominamy, że od paru lat działa w Polsce specjalna instytucja, dzięki której można bezpłatnie uzyskać wiarygodne informacje i porady na temat zasad zdrowego żywienia w zdrowiu i konkretnych chorobach.

Chodzi o Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Myśląc o jakichkolwiek zmianach sposobu żywienia warto najpierw zajrzeć na stronę internetową NCEŻ lub też skontaktować się z wykwalifikowanym dietetykiem albo lekarzem. Oparcie sposobu żywienia na wiarygodnych i rzetelnych informacjach, zgodnych z aktualną wiedzą medyczną, jest kwestią kluczową, bowiem w obiegu jest dziś wiele modnych diet (głównie eliminacyjnych), które de facto mogą nam przynieść więcej szkód, aniżeli pożytku (np. z powodu nieadekwatnego lub zbyt długiego ich stosowania).

Sprawdź czy żywisz się zdrowo – zgodnie z zalecaniami zawartymi w Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej Instytutu Żywności i Żywienia.

Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl

Źródło:

Badanie „Aktualne problemy i wydarzenia”, przeprowadzone metodą wywiadów bezpośrednich na losowo dobranej, reprezentatywnej próbie 1077 dorosłych mieszkańców Polski.

Na drugim miejscu pod względem popularności znalazły się owoce jagodowe (m.in. truskawki, jagody, maliny, agrest, porzeczki). W 2011 ich konsumpcja utrzymywała się na poziomie 4,7 kg na osobę, ale – podobnie jak w przypadku jabłek – również systematycznie się zmniejsza. W 2010 roku Polak zjadał 5 kg tych owoców a w 2009 – 6,4 kg.

Popularne są także owoce pestkowe – śliwki, czereśnie, wiśnie, morele. W ubiegłym roku na osobę przypadło prawie 4 kg wymienionych produktów (w tym 1,3 kg śliwek). To jednak dużo mniej niż na przykład w 2009 r., kiedy statystyczny Polak zjadał ich aż 6,2 kg.

Pijemy również mniej soków owocowych i owocowo-warzywnych. Regularny spadek ich spożycia notowany jest od 2008 r. Wtedy to na jedną osobę przypadało 12,2 kg soków, podczas gdy w 2011 – już tylko 10,6 kg.

Wzrost popularności widać natomiast w przypadku owoców południowych: cytrusów i bananów. Od kilku lat ich konsumpcja systematycznie wzrasta i w ubiegłym roku wyniosła 12,8 kg na osobę.

„Owoce zagraniczne mają w Polsce bardzo wysoki poziom spożycia. Wśród rodzimych owoców praktycznie konkurować mogą z nimi jedynie jabłka” – mówi dyrektor Biura Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych Agnieszka Falba, która zainicjowała ogólnopolska kampanię społeczno-edukacyjną „Pora na pomidora, czyli jak tu nie kochać polskich warzyw i owoców”.

Jej zdaniem Polacy wciąż nie doceniają walorów krajowych owoców i warzyw, wybierając na przekąskę banana lub pomarańczę. „Warto zmienić te przyzwyczajenia. Stąd celem kampanii +Pora na pomidora+ jest wzrost spożycia produktów rodzimych” – dodała.

Wśród warzyw Polacy najchętniej sięgają po pomidory. W 2011 roku ich spożycie wyniosło 10,6 kg na osobę i było wyższe o niemal 1,5 kg w porównaniu z 2010 rokiem.

Na stole przeciętnego Polaka często goszczą również ogórki (7 kg/os.), kapusta (6,6 kg/os.), marchew (6,2 kg/os.) oraz cebula (5,8 kg/os.). Jednak w odróżnieniu od pomidorów, zainteresowanie tymi warzywami wśród Polaków nieznacznie spada. Jemy natomiast niewiele buraków (2,8 kg/os.) i warzyw kalafiorowatych (2 kg/os.).

PAP – Nauka w Polsce