- Według badań przeprowadzonych przez firmę P&G 1 na 6 uczennic opuściła kiedyś zajęcia w szkole z powodu braku dostępu do środków higienicznych. Takie sytuacje mogą prowadzić do kłopotów z nauką, a co za tym idzie do zmniejszenia szans dziewczynek na osiągnięcie ich życiowych celów – mówi Julia Kaffka z Akcji Menstruacji.

W skali świata problem przybiera gigantyczne rozmiary. UNICEF szacuje, że problem ubóstwa menstruacyjnego dotyczy już 500 mln dziewcząt, nie tylko w krajach ubogich. Nie otrzymują odpowiedniej edukacji i środków higienicznych w znacznej mierze z powodu społecznego tabu, a w niektórych krajach są wręcz winione za miesiączkowanie.

Organizatorzy i organizatorki mają świadomość, że dostęp do środków menstruacyjnych i wiedza na temat cyklu miesiączkowego zwiększają komfort fizyczny i psychiczny wszystkich miesiączkujących osób. Dlatego głównym celem ich projektów jest zmniejszenie skali ubóstwa menstruacyjnego oraz stygmatyzacji  okresu w debacie publicznej, a także promocja zdrowia i edukacji menstruacyjnej.

W tym roku szkolnym Akcja Menstruacja zamierza dostarczyć do przynajmniej 500 szkół nie tylko podpaski i tampony, ale także edukację na najwyższym poziomie! Chcesz ją wesprzeć? Zachęcamy!

Czas otwartego mówienia o menstruacji jest więc bardzo krótki, a w niektórych kulturach wciąż panuje tabu w tej kwestii. Przykładem jest środkowo-zachodni Nepal, gdzie kobiety od pierwszego okresu są wypraszane z domu. Powodem jest starożytna hinduska tradycja chhaupadi, w myśl której kobiety są zbrukane w trakcie okresu i powinny być odosobnione.

W kwietniu 2019 badacze z angielskiego Uniwersytetu w Bath udali się do prowincji Karnali, gdzie prowadzili badania nad sytuacją kobiet właśnie w kontekście chhaupadi. Czyli przymusowej wyprowadzki z domu. Ankietowali ponad 400 dziewcząt i kobiet w wieku 14-19 lat, z różnych środowisk (miejsce pochodzenia, status społeczny) we wsiach i miastach prowincji. Do tego przeprowadzili kilka długich grup fokusowych, by lepiej poznać niuanse sprawy.

Wnioski są bardzo przygnębiające: chhaupadi jest w tym regionie wciąż normą, a nie wyjątkiem. Aż 77% ankietowanych dziewcząt i kobiet jest zmuszanych do wyprowadzki z domu na czas menstruacji. Nawet w najzamożniejszych rodzinach aż 66% kobiet było poddanych tej praktyce.

Gdzie mieszkają w trakcie menstruacji?

Rodziny, w których pojawiają się córki, inwestują w chatki chhau – liche domki, zwykle bez szczelnych ścian, ogrzewania, kanalizacji czy okien, w których dziewczęta od młodych lat muszą spędzać menstruację. Zdjęcia przypominają bardziej kurniki niż miejsce przeznaczone dla ludzi.

Bardzo złe warunki sanitarne i dotkliwe zimno zbierają śmiertelne żniwo. Co roku zdarzają się przypadki zgonów z wychłodzenia, od chorób zakaźnych, z powodu ataków zwierząt i ludzi (przestępcy seksualni wykorzystują przymusowe odosobnienie) czy nawet wskutek zaczadzenia po rozpaleniu wewnątrz ognia.

Praktyka chhaupadi jest tak powszechna i niehumanitarna, że w 2018 Nepal wprowadził ją do kodeksu karnego. Jednak nawet zakazane pod groźbą kar, przymusowe wyprowadzki są wciąż powszechne. I, jak twierdzą badacze, dla wielu kobiet to potężny ciężar psychiczny. Nie trzeba bowiem doświadczyć chorób czy ataków, by być przerażonym koniecznością opuszczenia domu.

– Dziewczęta i kobiety, z którymi rozmawialiśmy, były zatrwożone na myśl o wężach czy innych zwierzętach w ich szopie, lub też o mężczyznach-napastnikach. Nawet jeśli same tego nie doświadczyły, to ich dystres jest prawdziwy. Na domiar złego, jeśli nie mają dostępu do chhau lub została ona zniszczona, słuchaliśmy historii o kobietach spędzających noce na zewnątrz lub w stajniach ze zwierzętami – donosi dr Jennifer Thomson, współautorka badań opublikowanych na łamach periodyku „Sexual and Reproductive Health Matters”.

Szokujące dla badaczy było to, że 60% ankietowanych zdaje sobie sprawę, że rodzina łamie prawo wypędzając je z domu. A jednak poddają się przymusowemu zwyczajowi podobnie do dziewcząt, które o karalności nie wiedzą. To dowodzi, jak silnie kulturowo zakorzeniona jest ta niehumanitarna tradycja. Co gorsza, często utrwalającą rolę pełnią matki i babki przeświadczone, że skoro one przeszły przez to, ich córki i wnuczki również muszą.

Chhaupadi nie ogranicza się zresztą do konieczności snu poza domem. W trakcie okresu młode kobiety mają często zakaz jakiegokolwiek fizycznego kontaktu z męskimi członkami rodziny, nie mają wstępu do świątyń, prawa do uczestniczenia w wydarzeniach rodzinnych czy ceremoniach, możliwości gotowania czy w ogóle wstępu do kuchni.

Źródło: Sexual and Reproductive Health Matters

Wbrew pozorom hamowanie cyklu miesiączkowego poprzez podawanie hormonów jest często stosowane w medycynie. Z badań Association of Reproductive Health Professionals (ARHP) wynika, że 68 proc. amerykańskich lekarzy przepisało doustne środki antykoncepcyjne, żeby opóźnić lub zatrzymać miesiączkę. Jak przekonują, jest to powszechna praktyka i nie niesie ona ze sobą żadnych zagrożeń.

Czy rzeczywiście można bezkarnie ingerować w kobiecą fizjologię?

O odniesienie się do najczęstszych argumentów, jakie słyszy w gabinecie ginekologicznym kobieta, poprosiliśmy prof. Grzegorza Jakiela, kierownika I Kliniki Ginekologii i Położnictwa CMKP i głównego konsultanta ds. położnictwa i ginekologii Szpitala Św. Zofii w Warszawie.

Argumenty zwolenników są następujące:

• Z każdą kolejną miesiączką rośnie ryzyko zachorowania na nowotwór narządów rodnych.
  Prof. Grzegorz Jakiel: Rzeczywiście każdy cykl owulacyjny powoduje zmiany i przekształcenia jajnika, które sprzyjają powstaniu nowotworu. Istnieją badania wskazujące, że kobiety przyjmujące tabletki antykoncepcyjne, znacznie rzadziej zapadają na raka jajnika.
• Większość zawałów serca u kobiet zdarza się podczas miesiączki.
  Prof. Grzegorz Jakiel: Estrogeny, zwłaszcza naturalne, chronią naczynia przed zmianami zapalnymi i stabilizują blaszkę miażdżycową, jeśli dojdzie do jej wytworzenia. Konsekwencją tego jest niższa zapadalność kobiet przed menopauzą niż mężczyzn na zawały serca. Ta dysproporcja wyrównuje się po menopauzie. Spadek hormonów w okresie miesiączki wydaje się zbyt krótki dla zaistnienia procesów wewnątrznaczyniowych.
• Menstruacja może być czynnikiem wyzwalającym migreny.
  Prof. Grzegorz Jakiel: Rzeczywiście gwałtowny spadek stężenia hormonów jajnikowych w okresie przedmiesiączkowym i podczas miesiączki sprzyja wystąpieniu migreny, ale jej patomechanizm jest złożony i nie można go wiązać jedynie ze stężeniem estrogenów i progesteronu.

Badania przeprowadzone m.in. na norweskim University of Science and Technology potwierdzają, że przy nadmiernej aktywności fizycznej nasze szanse na macierzyństwo są 3 razy niższe. Jest to szczególnie istotna kwestia dla par, które wiele lat bezskutecznie starają się o dziecko. Winne temu są zbyt forsowne ćwiczenia, które wyzwalają niekorzystne dla płodności procesy. Widać to doskonale na przykładzie kobiet wyczynowo uprawiających sport, które mają problem z zajściem w ciążę.

Jeśli przetrenowujemy się, nadwyrężamy nasze ciało znacznie bardziej niż ono sobie tego życzy to zaburzona zostaje m.in. równowaga hormonalna i rytm cyklu kobiety. Ten nieregularny cykl stoi u podstaw problemów z zapłodnieniem. Kłopotliwe może się okazać nawet bieganie rekreacyjne. 19-30 km na tydzień – już taki dystans wystarczy, aby u kobiety mogło dojść do pogorszenia rozwoju pęcherzyków jajnikowych, spadku produkcji estrogenów i progesteronu oraz braku owulacji.

Wszystko jest dla ludzi, myśląc jednak o potomstwie trzeba zadbać o to, aby nasze ćwiczenia nie zakończyły się niedowagą. Nieadekwatne uzupełnianie rezerw energetycznych wprowadza cały organizm w stan „głodu”. Mózg odbiera to jako niekorzystny moment na ciążę i wprowadza układ rozrodczy w stan uśpienia. Nie chodzi tutaj jedynie o ćwiczenia, one same nie powodują od razu bezpłodności. Składa się na nią jednak wiele czynników takich jak: genetyka, niedowaga, wycieńczenie powysiłkowe czy niedobory kaloryczne.

Jak wskazują badania, ponad 4 godziny bardzo intensywnych ćwiczeń aerobowych może zmniejszyć szansę na zajście w ciążę u kobiet poddanych zapłodnieniu in vitro. W trakcie leczenia bezpłodności dobrze jest zatem zachować ostrożność w kwestii ćwiczeń. Aktywność może bowiem wpływać negatywnie na pracę jajników, które mogą się powiększać przy okazji stosowania leków pomocnych w terapii. Podobnie sprawa wygląda u mężczyzn, u których zbyt intensywne treningi zaburzają produkcję plemników. Jedno z badań potwierdziło, że kolarze, którzy pokonywali ponad 180 mil (290 km) tygodniowo mieli nietypowo ukształtowane plemniki, zaś przetarcia od siodełka i przegrzewanie jąder obniżały męską płodność.

Z kolei brak aktywności nie służy macierzyństwu. Trzeba zatem postawić na umiarkowany ruch. Regularne ćwiczenia to m.in. optymalizacja pracy układu rozrodczego – dzieje się to poprzez stymulowanie gruczołów wydzielania wewnętrznego do produkcji hormonów odpowiedzialnych za wzrost komórki jajowej. Odpowiednia dawka ruchu usprawnia też metabolizm i poprawia przepływ krwi do macicy i jajników, co z kolei optymalizuje produkcję komórek jajowych, pomaga utrzymać prawidłową wagę ciała i zmniejszyć stres, niekorzystny dla płodności. Wszystkie te czynniki mają pozytywny wpływ na układ rozrodczy i przygotowują organizm do ciąży.

Jaka powinna być ta aktywność? Optymalna jest maksymalnie godzina 3-4 razy w tygodniu lub 5 razy w tygodniu po mniej więcej 30 minut. Taka forma aktywności z pewnością nie zaszkodzi, a pomoże naszemu organizmowi. Najlepiej jednak przed ćwiczeniami udać się do lekarza, który określi lepiej na ile można sobie pozwolić w kwestii aktywności fizycznej i jakich skutków się spodziewać.

Źródło: Guarana PR

Część badaczy twierdzi, że preferencje kobiet wobec mężczyzn zmieniają się drastycznie w trakcie trwania cyklu menstruacyjnego. Zjawisko to tłumaczone jest tym, że szansa na potencjalne zapłodnienie wpływa na preferowanie szczególnych cech u mężczyzn. Według tej hipotezy kobiety, które są w fazie płodnej wolałyby innych mężczyzn niż kobiety będące w niepłodnej fazie cyklu.

Maskulinizacja, czyli wysoki stopień męskości twarzy, może świadczyć o wysokim poziomie zdrowia oraz sile fizycznej i psychicznej mężczyzny. Uważa się, że kobiety będące w fazie płodnej – czyli w fazie, gdy może dojść do zapłodnienia – szukają dobrych genów dla swoich dzieci. Powinny więc preferować mężczyzn o bardziej męskich rysach twarzy.

Międzynarodowy zespół badawczy zanalizował dzienne poziomy estradiolu 115 polskich kobiet, mierzone w ślinie, podczas całego cyklu menstruacyjnego. Dzięki temu możliwe było dokładne określenie, w którym momencie cyklu wystąpiła owulacja. Większość dotychczasowych badań, szacowało jedynie to, w jakiej fazie cyklu menstruacyjnego znajduje się kobieta na podstawie deklarowanej przez uczestniczki badania liczbie dni, które upłynęły od ostatniej menstruacji.

Przeprowadzone analizy wykazały, że kobiety będące w płodnej fazie cyklu nie wykazywały większej preferencji wobec bardziej „męskich” mężczyzn niż kobiety będące w fazie niepłodnej.

Z wcześniejszych badań wiadomo, że hormony płciowe odgrywają ważną rolę w życiu kobiet i mogą wpływać na ich zachowanie oraz motywację seksualną. Wśród badanych Polek stężenia estradiolu, czyli hormonu wpływającego na potencjalną płodność, nie wpływały na preferencje kobiet względem zmaskulinizowanych twarzy osobników płci odmiennej.

Naukowcy wskazują również, iż nawet pomiędzy kobietami regularnie miesiączkującymi występują bardzo duże różnice pod względem dnia, w którym występuje owulacja w trakcie cyklu. Dotychczas przeprowadzone badania nie uwzględniły tej zmienności. Nowe badania wskazują na konieczność włączenia pomiarów hormonów do badań na temat preferencji kobiet.

PAP – Nauka w Polsce
Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl