Jak nietrudno się domyślić, władze Czechosłowacji były odmiennego zdania. Černý trafił do więzienia, a władze Związku Radzieckiego wystosowały oficjalny protest wobec jego akcji. Tyle że aresztowanie młodego studenta sztuk pięknych wywołało nie do końca oczekiwane reakcje. Oto mieszkańcy Pragi spontanicznie rozebrali czerwoną gwiazdę dekorującą różowy czołg, a 15 członków Zgromadzenia Federalnego (po odmalowaniu czołgu na zielono przez władze) chwyciło za pędzle i znów pomalowali go na różowo.

Różowy czołg stał się częścią czeskiej popkultury właśnie dzięki temu, jak ogromną debatę wywołał w 1991 roku. Dziś stoi w muzeum Lešany i niezmiennie jest różowy, by upamiętnić ten niegroźny akt wandalizmu Černego.

Być postacią rozpoznawalną w całym kraju w wieku zaledwie 23 lat to wyjątkowa sytuacja dla młodego artysty, ale David Černy szedł znacznie dalej, wywołując podobne debaty w wielu innych krajach, w tym w Polsce. Po raz pierwszy w 2006, gdy jego kontrowersyjna rzeźba Rekin została wystawiona w Bielsku-Białej.

Wbrew nazwie, rzeźba nie przedstawia wcale rekina, lecz rozebranego do majtek Saddam Husajna, związanego i ze stryczkiem na szyi, zanurzonego w basenie z formaliną. To nie tylko komentarz polityczny (po pojmaniu, w 2006 Husajn rzeczywiście został stracony), ale też kpina z innej rzeźby, która kilka lat wcześniej podzieliła świat sztuki – zanurzony w formalinie rekin tygrysi Damiena Hirsta został sprzedany za grube miliony, choć niewiele wnosił. Wykpiony dyktator Iraku wniósł o tyle więcej, że w kilku miejscach Europy został zakazany. W tym w Bielsku-Białej właśnie, gdzie interwencja wiceprezydenta doprowadziła do usunięcia rzeźby. W odpowiedzi wystawiono ją w Cieszynie, gdzie obiekcji nie było.

W 2009 Polacy znów burzyli się na niepokornego Czecha, którego instalacja Entropa w Brukseli „świętowała” nowy układ Unii Europejskiej w bardzo prześmiewczy sposób. Każdy z krajów został przedstawiony jako puzzel do samodzielnego wyjęcia i ułożenia, a Polskę ilustrowali księża wbijający tęczową flagę w serce naszego kraju, parodiując słynną fotografię amerykańskich żołnierzy na Iwo Jimie. Polska nie była wcale jedynym krajem wyśmianym w Entropie, w związku z czym o instalacji było głośno w całej Europie.

Jednak Černego znamy też z innej strony. To przede wszystkim dojrzały rzeźbiarz, czujący się dobrze w metalach, syntetykach i wielu innych tworzywach. Jego rzeźba Golem przyciąga wzrok w Poznaniu, a wykonane w podobnej estetyce rzeźby stoją w wielu innych miastach na trzech kontynentach, niektóre z nich ruchome.

Będąc w Pradze twórczość Černego możecie zobaczyć niemal z każdego miejsca, ponieważ jego rzeźby Babies od 2000 r. zdobią najwyższy czeski budynek, praską wieżę telewizyjną. Miała to być instalacja tymczasowa, ale została tak dobrze przyjęta, że raczkujące po konstrukcji niemowlęta w „kodem kreskowym” wciśniętym zamiast twarzy zostały na dobre, przynajmniej do 2021. Poza tą przyciągającą wzrok instalacją Černy w Pradze ma prawdopodobnie więcej rzeźb niż jakikolwiek inny artysta.

I nie zamierza bynajmniej na tym poprzestać, choć dziś największy rozgłos przynoszą mu instalacje ruchome, jak atletyczny londyński autobus London Booster, który najpierw stanął czasowo w Londynie, a później – nic dziwnego – zaczął robić pompki w Pradze.

Śladami Kafki

Gdybym miała stworzyć krótki, acz treściwy przewodnik po Pradze to zdecydowanie do miejsc, które należy zobaczyć zaliczyłabym Zamek Praski. To największy zamek średniowieczny na świecie według Księgi Rekordów Guinessa, który obecnie jest siedzibą czeskich władz i najbardziej wyróżniającą się budowlą na tle panoramy praskiej. Otoczony jest siedmioma pięknymi ogrodami, po których, dla zaprezentowania królewskiego przepychu spacerują dumne pawie, otoczone dziesiątkami nagich rzeźb. Na jednym z wielu dziedzińców zamku znajduje się największy kościół praski – Katedra Św. Wita, Wacława i Wojciecha, którego widok zarówno z zewnątrz, jak i wewnątrz zapiera dech w piersiach.

Jedną z najbardziej obleganych atrakcji zamku jest również osnuta legendami Złota Uliczka, zwana także „uliczką alchemików”. Wśród malowniczych domków, które się na niej znajdują, zamieszkiwanych kiedyś przez służbę zamkową, złotników i alchemików, mieściła się pod numerem 22 pracownia słynnego pisarza Franza Kafki, w której teraz urządzono księgarnię pisarza i wystawę pamiątkową.

Słynne praskie mosty

Praga słynie z ogromnej ilości mostów,które na stałe wpisały się już w krajobraz czeskiej stolicy. Najsłynniejszy to oczywiście Most Karola – jeden z najstarszych mostów w Europie Środkowej. Niezapomniany widok tworzy 30 barokowych rzeźb ozdabiających most, które podczas spaceru wydają się spoglądać na przechodniów z ukosa i nadają niepowtarzalny charakter całej konstrukcji. Atrakcyjności dodaje fakt, że z mostem tym wiąże się wiele niezwykle interesujących legend. I tak na przykład według jednej z nich, pod koniec XIV wieku zrzucono z niego wikariusza generalnego, który nie chciał wyjawić tajemnicy spowiedzi królowej.

Na balustradzie mostu, dokładnie w miejscu w którym go zrzucono, został przymocowany mały mosiężny krzyż z pięcioma gwiazdami. Legenda mówi, że człowiekowi, któremu uda się położyć rękę na krzyżu tak, aby każdy palec dotykał jednej z gwiazd, spełni się życzenie. Każdy z próbujących szczęścia wierzy, że to właśnie jego marzenie wkrótce się ziści . Poza tym okolica Mostu Karola to także świetne miejsce na zakup pamiątek. Do wyboru są piękne zdjęcia, urzekające obrazy, szkło, kryształy, czy z tych mniej poważnych – podobizny uroczego Krecika, czy Żwirka i Muchomorka (znane wszystkim postacie z kultowych bajek).

Warto także zobaczyć jeden z najcenniejszych zabytków Pragi – zegar astronomiczny „orloj”, umieszczony na gotyckiej wieży ratusza staromiejskiego. O pełnej godzinie pojawia się w dwóch okienkach rzeźby 12 apostołów, po obu stronach zegara równocześnie ożywają postacie Kościotrupa, Turka, Skąpca oraz Pyszałka. Po ukazaniu się wszystkich apostołów pieje Kogut, a zegar zaczyna bić. Ta atrakcyjna budowla przyciąga tak wielu turystów, że w okolicach pełnej godziny trudno jest się przedostać z jednego końca placu na drugi.

Praga z perspektywy wody

Poza ogromnym bogactwem kulturowym, Praga może się także pochwalić wspaniałym zapleczem turystycznym. Dla zwiedzających ogólnie dostępnych jest wiele restauracji, hoteli, barów, w których turyści z całego świata witani są z typowym czeskim entuzjazmem i radością. Jednym z popularniejszych lokali jest Jazz Boat, czyli jazzowy statek na falach Wełtawy, który poza koncertem jazzowym oferuje także 2,5 godzinny rejs, podczas którego można obejrzeć Pragę z innej perspektywy, przy okazji delektując się czeską kuchnią. Tym, którzy chcieliby spędzić więcej czasu na czeskiej wodzie, godny polecenia jest Botel Vodnik – statek spełniający rolę hotelu na rzece. Warunki mieszkalne są wyśmienite, cena za nocleg przystępna, widoki piękne, a wrażenia z nocy spędzonej w samym sercu Pragi zdecydowanie godne polecenia.

Z Pragi wyjechać nie można, nie odwiedziwszy jednej z typowych czeskich gospod, gdzie rodzime piwa i wina leją się strumieniami prosto z beczek do kufli spragnionych turystów. Warto pamiętać, że kiedyś w Czechach, każde nawet najmniejsze miasto miało swój własny browar i po dziś dzień jest to najpopularniejszy trunek wśród Czechów (przeciętny Czech wypija ok.160 litrów piwa rocznie!).W prawdziwej gospodzie kelnerzy zostawia przy nas kartkę, na której wraz z każdym wypitym piwem stawia kolejną kreskę. Na koniec biesiadowania zlicza wszystkie kreski i na ich podstawie wystawia rachunek.

Tekst:  Katarzyna Bąk

Zdjęcia:  Dominik Matuła

Synagogi i cmentarz żydowski w dzielnicy Josevov przetrwały II wojnę światową paradoksalnie dzięki Adolfowi Hitlerowi, który po całkowitej zagładzie Żydów chciał utworzyć w Pradze muzeum narodu żydowskiego.

12 proc. mieszkańców Czech zamieszkuje stolicę republiki. Najstarsza karuzela na świecie znajduje się w Pradze, w dzielnicy Vinohrady.

W Pradze toczy się akcja książki Zbigniewa Nienackiego pt. „Pan Samochodzik i tajemnica tajemnic”. W fabule powieści pojawiają się m.in. Złota Uliczka, Cmentarz Żydowski, Daliborka, uniwersytet Karola, pomnik rabina Lőwe. Na podstawie książki nakręcono też film „Pan Samochodzik i Praskie Tajemnice”.

Na turystów, którzy zdecydują się wspiąć na 327-metrowe wzgórze Petrin usytuowane w centrum Pragi, czeka mnóstwo atrakcji. Trafić tutaj nietrudno, bowiem na wierzchołku szczytu wznosi się widoczna z daleka kopia wieży Eiffela – symbol Petřínskiego kopca.