Naukowcy z brazylijskiego Uniwersytetu Stanowego Sao Paulo (Universidade Estadual Paulista – UNESP) wykazali w swoim eksperymencie, że aż jedna trzecia szczurów, których matki miały ubogą w białko dietę podczas ciąży zachorowała na raka prostaty. Co więcej, połowa tych gryzoni, których matki dietę ubogo białkową miały także podczas laktacji, zapadła na ten rodzaj raka, zaś nie było ani jednego szczura z rakiem prostaty urodzonego z matki karmionej pokarmem z prawidłową zawartością aminokwasów. Na podstawie swoich ustaleń apelują o odpowiednią dietę ciężarnych i karmiących matek.

- Nasze wcześniejsze badania wskazały, że wystawienie płodu na dietę ubogą w białko zaburza rozwój prostaty. Najnowsze badanie pokazuje, że zwiększa to ryzyko chorób prostaty w późniejszym wieku – opowiada kierujący projektem prof. Luis Antonio Justulin Junior.

Naukowcy obwiniają za ten stan rzeczy zaburzenia hormonalne.

W swoim eksperymencie, naukowcy dawali jednej grupie ciężarnych samic szczurów pokarm zawierający tylko 6 proc. białka, a po urodzeniu młodych – standardową karmę. Pełną karmę dostawały też młode szczury odstawione od piersi matek.

Druga grupa samic była karmiona zubożoną dietą zarówno w czasie ciąży, jak i karmienia młodych.

Trzecia grupa natomiast zarówno w czasie karmienia młodych jak i w trakcie ciąży otrzymywała pełną dietę (co najmniej 17 proc. białka).

- Dane z literatury pokazują, że 12 proc. to minimalna zawartość białka w diecie potrzebna szczurom do donoszenia ciąży bez problemów – mówi prof. Justulin.

Eksperyment przeprowadzono na szczurach, ponieważ, z oczywistych względów, nie można takiej manipulacji poddać ludzi.

Po 540 dniach od urodzenia, kiedy szczury można już uznać za stare (rak prostaty to problem starszego wieku, tak wśród ludzi, jak i gryzoni), naukowcy porównali występowanie raka prostaty w każdej z grup.

U potomstwa matek karmionych normalnie nie było ani jednego przypadku choroby. Natomiast w grupie żywionej gorzej w czasie ciąży, zachorowało 33 proc. samców, a w populacji pochodzącej od matek gorzej karmionych w ciąży i w trakcie laktacji – aż 50 proc.
Białko wpływa na zachowanie równowagi hormonalnej

Naukowcy znaleźli wyjaśnienie tak dużych różnic w ryzyku. Otóż analiza krwi pokazała zaburzenia równowagi hormonalnej u szczurów urodzonych przez matki karmione gorzej. Nierównowaga ta rosła wraz z wiekiem.

- Nasze wcześniejsze badania pokazywały, że młode wystawione na działanie diety o niskiej zawartości białka rodziły się małe, ale we wczesnej dorosłości, w porównaniu do grupy kontrolnej, nie wykazywały już różnic w rozmiarach, objętości prostaty czy poziomów hormonów – podają naukowcy.

Konsekwencje przychodzą później.

- W naszym nowym badaniu różnice pojawiły się z upływem czasu. To tak, jakby starzenie było dodatkowym ciosem dla organizmu, kiedy pierwszym była niskobiałkowa dieta na pierwszych etapach rozwoju – dodają badacze.

Autorzy odkrycia zwracają jednocześnie uwagę, że inne badania wskazywały już na to, że niedożywienie w czasie ciąży wiąże się z większym ryzykiem zaburzeń gospodarki insuliną, zespołu metabolicznego oraz chorób serca.

Ile białka w ciąży

W ciąży wzrasta zapotrzebowanie na różne składniki pokarmowe, w tym także i białko, będące podstawowym budulcem rozwijających się tkanek i narządów płodu. Ważna jest nie tylko ilość, ale i jakość białka w diecie; eksperci Instytutu Matki i Dziecka zalecają, by 60 proc. białka w diecie pochodziło z produktów mięsnych, takich jak mięso, jajka, ryby, mleko i jego przetwory, a 40 proc. – z roślin.

Dokładne porady, co i ile jeść w ciąży można znaleźć w poradniku wydanym przez IMiD, a dostępnym w internecie TU.

Marek Matacz dla zdrowie.pap.pl

Dojrzewanie

Szalejące w tym czasie kobiece hormony płciowe mogą narazić tkanki miękkie w jamie ustnej na rozwój stanów zapalnych. Podwyższony poziom progesteronu powoduje zwiększony przepływ krwi do dziąseł, co sprawia, że są bolesne, napuchnięte i mogą być bardziej wrażliwe na resztki jedzenia.

Z badań wynika, że w wieku 14-16 lat ryzyko zapalenia dziąseł u dziewcząt wzrasta aż o kilkadziesiąt procent! Samo w sobie zapalenie dziąseł to nic strasznego, jednak w połączeniu z  niedostateczną higieną jamy ustnej może doprowadzić do choroby przyzębia.

Co robić?

• zwróć uwagę na dietę – zadbaj o zbilansowaną pod względem kalorycznym i składników
• jedz mniej słodyczy
• dbaj o higienę jamy ustnej
• stosuj nitkę dentystyczną
• zwróć uwagę na zgryz (prawidłowy zwiększa szansę na zdrowe dziąsła)

Menstruacja

Wysoki poziom hormonów żeńskich w trakcie miesiączki (zwłaszcza progesteronu) powoduje, że dziąsła są bardziej ukrwione, a to oznacza większe ryzyko stanu zapalnego.

- Wahania hormonów podczas cyklu miesiączkowego sprawiają, że wiele kobiet boryka się w tym czasie z nawracającymi infekcjami dziąseł. Przed rozpoczęciem miesiączki dziąsła mogą puchnąć, być zaczerwienione, krwawić, u niektórych kobiet może również rosnąć tendencja do nadżerek w jamie ustnej czy bolesnych aft. Objawy te zwykle ustępują po rozpoczęciu miesiączki – mówi lek. stom. Monika Stachowicz z Centrum Leczenia i Profilaktyki Paradontozy Periodent w Warszawie.

Co robić?

• w trakcie miesiączki unikaj czynników drażniących dziąsła m.in. papierosów, alkoholu, ostrych przypraw
• szczotkuj zęby szczoteczką o miękkim włosiu
• jeśli możesz, nie planuj zabiegów chirurgicznych w obrębie jamy ustnej (np. usuwania ósemek, wszczepiania implantów stomatologicznych), ponieważ podczas menstruacji zmniejsza się krzepliwość krwi i wzrasta ryzyko krwotoków po zabiegach i operacjach.

Antykoncepcja hormonalna

Doustne środki antykoncepcyjne również podwyższają ryzyko chorób przyzębia. Progesteron obecny w tabletkach może przyczynić się do zapalenia dziąseł, z kolei wyższy poziom estrogenów zwiększa ryzyko tzw. suchego zębodołu, bolesnego powikłania po usunięciu zęba.

Co robić?

• poinformuj swojego stomatologa, że stosujesz doustną antykoncepcję, poradzi ci, jak przeciwdziałać jej skutkom ubocznym.

Ciąża

Około 40 proc. kobiet w ciąży doświadcza tzw. ciążowego zapalenia dziąseł. Zmiany hormonalne między 2. a 8. miesiącem ciąży zwiększają ukrwienie tkanek dziąseł, które stają się rozpulchnione, tkliwe, podatne na urazy, potrafią krwawić nawet podczas szczotkowania zębów.

- W trakcie ciąży musimy wyjątkowo dbać o higienę jamy ustnej i zapobiegać tworzeniu się płytki nazębnej, która dodatkowo podrażnia wrażliwe dziąsła. Aby ustrzec się przykrych dolegliwości, warto jeszcze przed rozpoczęciem starań o dziecko kompleksowo zadbać o zdrowie jamy ustnej, m.in. wyleczyć wszystkie zęby oraz w razie potrzeby – usunąć kamień nazębny – mówi stomatolog.

Co robić?

• wyjątkowo dbaj o higienę jamy ustnej,
• usuwaj kamień, oczyszczaj kieszonki przydziąsłowe – to zabiegi bezpieczne w czasie ciąży
• jeśli dojdzie u ciebie do ciążowego zapalenia dziąseł, nie lekceważ go. To bowiem stan niebezpieczny także dla embrionu i płodu. U kobiet z umiarkowaną lub ciężką chorobą dziąseł wrasta ryzyko przedwczesnego porodu oraz niskiej masy urodzeniowej noworodka.

Aż 18 ze 100 przedwczesnych porodów może być następstwem choroby przyzębia!

Menopauza

Niedobór estrogenów, który pojawia się wraz z menopauzą, wpływa na kondycję zębów i dziąseł. Po 50. r. ż. wzrasta ryzyko osteoporozy. Dotyczy to również kości, które utrzymują zęby w szczęce i żuchwie – najczęściej w obrębie jedynek, dwójek i trójek.

- Wskutek demineralizacji i osłabienia jej struktury kość przestaje być mocnym fundamentem dla zębów, które zaczynają się obluzowywać, a nawet wypadać. Zwiększa się również ryzyko recesji dziąseł, skutkującej m.in. nadwrażliwością zębów i problemem estetycznym – wyjaśnia dentystka.

Dodatkowo stosowanie u pacjentów z osteoporozą leków z grupy bisfosfonianów, choć rzadko, to może jednak skutkować powikłaniem – martwicą kości szczęk (BRONJ – Bisphosphonate Related Osteonecrosis of the Jaw), która również może doprowadzić do utraty zębów.

Menopauza to również zagrożenie dla dziąseł i śluzówek. Niedobór estrogenów i starszy wiek może powodować kserostomię, czyli suchość jamy ustnej (dotyczy 1 na 5 kobiet w wieku menopauzalnym), co z klei zwiększa ryzyko próchnicy, halitozy czy paradontozy.

W okresie okołomenopauzalnym rozwinąć się może również zespół pieczenia jamy ustnej (BMS – burning mouth syndrome), czyli przewlekłej choroby błony śluzowej jamy ustnej. Występuje ona aż 7 razy częściej u kobiet w okresie zmian hormonalnych podczas okresu przekwitania.

Jej objawy to m.in. przewlekłe dolegliwości bólowe o zmiennym nasileniu, uczucie palenia i mrowienia w ustach, suchość błony śluzowej, zaburzenia smaku np. metaliczny lub gorzki posmak w ustach. Ból manifestuje się w całej jamie ustnej, w okolicy języka, podniebienia twardego, wyrostków zębodołowych lub policzków, powodując dyskomfort czy trudności z jedzeniem.

- W okresie przekwitania najlepiej co pół roku zgłaszać się na kontrolę u dentysty. W profilaktyce osteoporozy ważna jest także odpowiednia dieta zawierająca wapń, witaminę D i K. Jeśli zmiany były na tyle zaawansowane, że doszło do utraty zębów, to z powodzeniem możemy je odbudować decydując się na leczenie protetyczne, założenie protezy, mostów protetycznych lub implantów stomatologicznych, które znacznie podniosą jakość życia – mówi stomatolog.

Co robić?

• wyjątkowo rzetelnie dbaj o higienę jamy ustnej
• lecz choroby towarzyszące (np. cukrzycę)
• unikaj nadmiernego ucisku protezy zębowej
• bądź pod stałą kontrolą dentysty.

W ciągu pierwszych dwóch trymestrów ciąży (1-27 tydzień) lekarz ginekolog najczęściej rekomenduje comiesięczne wizyty kontrolne. Następnie ich częstotliwość może zwiększyć się do dwóch wizyt w miesiącu, a po upływie ósmego miesiąca dobrze, aby przyszła mama pojawiała się w gabinecie ginekologa raz na tydzień. Nawet, jeżeli czuje się doskonale, nie powinna rezygnować z ustalonych wcześniej (regularnych) wizyt u lekarza. Dają one pewność, że ciąża rozwija się prawidłowo, a zdrowiu matki i dziecka nic nie zagraża. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów (np. nagłego i intensywnego bólu brzucha, krwawienia z dróg rodnych) kobieta powinna natychmiast udać się do ginekologa, aby zdiagnozować ich źródło i w razie potrzeby błyskawicznie wdrożyć pomoc medyczną.

Jakie badania powinnam wykonać podczas ciąży?

Zakres wymaganych badań, którym powinna być poddana każda kobieta w ciąży jest ściśle określony w przepisach Ministerstwa Zdrowia. W pierwszym trymestrze specjalista wykona przede wszystkim: morfologię krwi (wraz z określeniem grupy krwi – w kontekście ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego), test na nosicielstwo kiły (WR), badanie ogólne moczu, cytologię oraz kontrolę ciśnienia tętniczego krwi. W drugim trymestrze regularnie powinny być powtarzane badania ogólne moczu, morfologia i kontrola ciśnienia krwi. Dodatkowo, ok. 25. tygodnia ciąży, specjalista zleci wykonanie testu obciążenia glukozą (tzw. krzywa cukrowa), w celu wykluczenia tzw. cukrzycy ciężarnych. W trzecim trymestrze istotna jest również diagnostyka w kierunku wykrycia paciorkowców typu B. Do badań prenatalnych zaliczają się także przeprowadzane regularnie: USG i KTG oraz test PAPP-A (pozwalający określić ryzyko wystąpienia m.in. zespołu Downa).

Jestem w ciąży – czy mój organizm może się „buntować”?

„Bunt” organizmu kobiety ciężarnej może objawiać się m.in. zmianami nastroju, częstszym oddawaniem moczu czy zwiększeniem apetytu. Wśród „objawów” ciąży pojawiają się ponadto: poczucie chronicznego zmęczenia, bóle piersi, podwyższona temperatura ciała, zawroty głowy, omdlenia i poranne mdłości. Ich występowanie nie jest regułą – u niektórych kobiet można zaobserwować ich nasilenie, a u niektórych ciężarnych nie występują one w ogóle.

Czy w czasie ciąży mogę odżywiać się bez zmian, czy jednak powinnam zmienić dietę?

Podstawowym elementem jest całkowite i bezwzględne zrezygnowanie ze spożywania alkoholu. Nawet najmniejsza dawka może doprowadzić do groźnych powikłań – uszkodzenia mózgu, serca czy wątroby dziecka, deformacji twarzy, opóźnionego przyrostu wagi, przedwczesnego porodu czy poronienia. Regularne spożywanie alkoholu w ciąży może doprowadzić do wystąpienia tzw. alkoholowego zespołu płodowego. Warto podkreślić, że zabronione jest również palenie papierosów, które zwiększa ryzyko wystąpienia wad rozwojowych i może doprowadzić do poronienia.

Zarówno w czasie ciąży, jak i do czasu zakończenia karmienia piersią kobieta powinna zmodyfikować swoją dietę. Istnieją takie grupy produktów, które mogą być szkodliwe dla dziecka, dlatego należy je wyeliminować. Należą do nich przede wszystkim: surowe mięso (ciężarna powinna spożywać gotowane potrawy), ryby i nabiał, nadmiar cukru, wątróbki zwierzęce, kawa (zawarta w niej kofeina), orzechy ziemne (mogące doprowadzić do reakcji alergicznych). W razie pojawienia się wątpliwości, czy przyszła mama może spożywać dany produkt, należy zasięgnąć opinii lekarza specjalisty.

Jakie leki mogę przyjmować w czasie ciąży, a z których powinnam zrezygnować?

Już podczas pierwszej wizyty u ginekologa, przyszła mama powinna poinformować o wszystkich środkach, które regularnie przyjmuje – zarówno o lekach, jak i suplementach diety. Niektóre z nich mogą być bardzo szkodliwe dla dziecka, dlatego kobieta nie powinna ich stosować zarówno w czasie ciąży, jak i po porodzie (do momentu zakończenia karmienia piersią). Do środków zakazanych należą m.in. środki przeciwbólowe zawierające ibuprofen, naproksen, kodeinę czy aspirynę, środki przeciwtrądzikowe z witaminą A, doustne leki na cukrzycę oraz niektóre antybiotyki.

Podczas ciąży kobieta powinna dostarczać organizmowi odpowiednią dawkę mikroelementów i witamin dla siebie oraz swojego dziecka. Dlatego też zapotrzebowanie na nie zdecydowanie zwiększa się w tym okresie. Poziom mikroelementów i witamin można wyrównywać dietą lub odpowiednią suplementacją. Odpowiednią, czyli skonsultowaną z lekarzem specjalistą podczas wizyty. Najpotrzebniejszymi mikroelementami dla kobiet w ciąży są: kwas foliowy, żelazo, cynk, wapń i witamina D.

Czy powinnam zapisać się do szkoły rodzenia?

Zapisanie się do szkoły rodzenia może być istotne zwłaszcza w pierwszej ciąży. Szkoły rodzenia nie tylko przekazują teoretyczną wiedzę na temat porodu, sposobu pielęgnacji niemowląt, pokonywania obaw przed porodem, ale pozwalają również „przećwiczyć” m.in. karmienie, przewijanie czy kąpanie noworodków. W zajęciach zazwyczaj uczestniczą również mężczyźni, którzy mogą tym samym przygotować się do nowej, życiowej roli. Spotkania z innymi kobietami, które również spodziewają się dziecka, pozwolą na wymianę doświadczeń, oczekiwań, zdobycie wiedzy, a także nawiązanie nowych kontaktów.

Czy sposób prowadzenia ciąży kobiety z wadą wzroku, różni się od innych przypadków?

Przede wszystkim wada wzroku obliguje ciężarne kobiety do częstszych kontroli u okulisty (zwłaszcza na kilka tygodni przed porodem, aby ustalić sposób rozwiązania ciąży). Niektóre wady wzroku (np. jaskra) wymagają zmiany leczenia, ponieważ większość leków nie może być stosowana przez ciężarne kobiety.

Powszechnie panuje opinia, że wszystkie ciężarne kobiety z wadą wzroku, zostają poddane cesarskiemu cięciu podczas porodu. To nieprawda! Wskazaniem do tego zabiegu jest wada wzroku przekraczająca 6 dioptrii, przy czym istotniejszy niż sama wada jest stan siatkówki oczu. Jeżeli jest ona uszkodzona lub słaba, lekarz zaopiniuje przeprowadzenie cesarskiego cięcia, ze względu na duże ryzyko rozwarstwienia siatkówki (z powodu wysiłku, który jest podejmowany przez kobietę podczas naturalnego porodu).

Czym jest karta ciąży?

Karta ciąży to bardzo ważny dokument wydawany przez ginekologa, który potwierdza, że kobieta spodziewa się dziecka. Znajdują się w niej wszystkie informacje dotyczące matki i rozwijającego się dziecka – grupy krwi (ważne zwłaszcza w przypadku wystąpienia konfliktu serologicznego), data ostatniej miesiączki, przewidywany termin porodu, informacje nt. przebytych ciąż i porodów, wyniki badań USG, krwi i moczu oraz na obecność przeciwciał w kierunku różyczki, toksoplazmozy i cytomegalii. Niezwykle istotna jest regularność wpisów – dzięki temu w razie nagłej potrzeby, inny specjalista będzie posiadał komplet danych o ciężarnej kobiecie i jej dziecku. Przyszła mama powinna zawsze posiadać przy sobie kartę zdrowia.

Źródło: 38 PR

Przyrost masy ciała kobiety o prawidłowej wadze w okresie ciąży to 9-12 kilogramów. Mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że rozkłada się on następująco:

– dziecko (ok. 3,5 kg),

– błony płodowe (ok. 0,5 kg),

– przyrost mięśni macicy (ok. 1 kg),

– łożysko (ok. 1 kg),

– płyn owodniowy (ok. 0,9 kg),

– woda zawarta w tkankach ( 4-6 kg),

– powiększone piersi (0,5 kg).

Wzrost masy ciała jest nieco inny w zależności od tego, czy kobieta ma nadwagę (przyrost masy ciała do 6 kg) czy niedowagę (od 15 do 17 kg).

Kobiety, które spodziewają się dziecka powinny zadbać o to, aby spożywać urozmaicone posiłki pełne witamin i składników mineralnych. Szczególnie ważne są witaminy antyoksydacyjne, takie jak A, E czy C, ponieważ zapobiegają nadciśnieniu i zatruciu ciążowemu a nawet przedwczesnym porodom. Warto zwrócić uwagę na to, aby dostarczać organizmowi o 25% więcej witaminy E, od 13 do 23% więcej kwasu askorbinowego i około 30% więcej witamin z grupy B. Spożycie pozostałych witamin wzrasta w granicach od 20 do 60%.

Podobnie jest ze składnikami mineralnymi. Na stołach przyszłych mam (w trosce o ich nienarodzone córeczki lub synków) królują posiłki wzbogacone w magnez, żelazo, cynk, jod, selen, miedź. Zwiększone normy zapotrzebowania na wapń i fosfor spowodowało, że nie trzeba ich dostarczać w większej ilości podczas ciąży. Szczególną uwagę należy zwrócić na żelazo. Jest go mało w mleku kobiecym, więc przyszła mama dodaje do jadłospisu takie produkty jak: mięso, przetwory mięsne (poza podrobami), warzywa liściaste, morele, śliwki, itd.

Skutki niedoboru kwasu foliowego mogą być opłakane. Kobiety, które planują zajść w ciążę, już przed poczęciem wzbogacają posiłki w kwas foliowy. Na ich stołach często goszczą: warzywa liściaste (szczególnie zielonolistne), szpinak, brokuły, kalafior, brukselka, szparagi, pomidory, groch, fasola, soczewica, soja, buraki, orzechy, słonecznik, wątroba, żółtko jajka, pszenica, pomarańcze czy awokado. Niedobór tej witaminy może doprowadzić do powstania cewy nerwowej u dziecka a nawet do przepuklin oponowo-rdzeniowych i bezmózgowia!

źródło: dietadlazdrowia.pl

Czego potrzebuje przyszła mama?

Suplementy diety to porcja niezbędnych dla zdrowia składników (m. in. witamin), których może brakować w codziennej diecie. Sposób odżywiania ma duży wpływ na rozwój płodu, dzieci, związany jest też z długością i jakością życia. Przyszła mama powinna szczególnie zwrócić uwagę na to co i w jakich ilościach jeść. Od dawna znany jest kwas foliowy, witamina z grupy B, w żywności występuje w postaci folianów. Przyjmowanie go zapobiega wadom wrodzonym u dzieci. Idąc na zakupy powinniśmy wiedzieć, że znajduje się on w warzywach (fasolka, kapusta, szparagi, sałata, kalafior, zielony ogórek, brukselka). Pół szklanki zielonego ogórka dostarcza już wystarczającą ilość dziennego zapotrzebowania na te witaminy. W owocach występuje w pomarańczach, bananach czy avocado. Najczęściej kobieta w ciąży dodatkowo zażywa kwas foliowy w formie tabletek. Powinno się go stosować z innymi witaminami i minerałami.

Ważne żelazo

Żelazo należy przyjmować od 8 tygodnia ciąży. Występuje ono w czerwonym mięsie, fasoli oraz chlebie razowym. Jest niezbędne do produkcji czerwonych krwinek, a ich niedobór może doprowadzić do  niedotlenienia organizmu matki, wad wrodzonych dziecka a nawet poronienia. Kolejnym bardzo cennym składnikiem jest magnez, który chroni przed zbyt wczesnymi skurczami macicy i wpływa na prawidłowy rozwój płodu. Skutkiem jego niedoboru może być zbyt mała masa dziecka, przedwczesny poród.

Magnez znajdziemy w pestkach z dyni, słonecznika, szpinaku, migdałach, łososiu, pieczonych ziemniakach ze skórką. Należ pamiętać że jest on wypłukiwany z organizmu poprzez picie dużej ilości kawy, dietę bogatą w tłuszcze i stres.

Wapń wspomaga prawidłowy rozwoju kości dziecka, chroni przed nadciśnieniem ciążowym i przedwczesnym porodem. Nie dostarczanie odpowiedniej ilości wapnia przez ciężarną powoduje zabranie przez płód wapnia z organizmu kobiety, co może bardzo ją osłabić. Dlatego należy spożywać mleko i jego przetwory, ciemne pieczywo i warzywa liściaste. Powinno unikać się jednocześnie serów pleśniowych oraz tłustego mleka.

Jod jest składnikiem mineralnym, bierze udział w produkcji hormonów tarczycy (tyroksyny i trójjodotyroniny), hormony te mają ogromny wpływ na prawidłowy rozwój układu nerwowego i funkcjonowanie mózgu, reagują one na metabolizm, dojrzewanie, wzrost. Jego niedobór może być przyczyną schorzeń związanym z rozwojem dziecka, może powodować wady wrodzone oraz zaburzenia rozwoju psychomotorycznego. Głównym źródłem jodu są ryby i owoce morza.

Co jeszcze?

DHA, najcenniejszy składnik z grupy Omega 3 odpowiedzialny jest za wykształcenie prawidłowego funkcjonowania układu sercowo – naczyniowego, rozwój komórek nerwowych, mózgu oraz dobry wzrok. Znajdziemy go w tłustych rybach takich jak śledzie, łososie czy makrele, dlatego kobieta w ciąży powinna spożywać ryby przynajmniej 2 razy w tygodniu. Kupując ryby należy wiedzieć, że niektóre z nich mogą zawierać śladowe ilości metali ciężkich (np. tuńczyk, rekin), szkodliwych dla rozwoju płodu.