Nadciśnienie tętnicze nie jest groźne. MIT!
To jest najczęstszy mit, jaki krąży wśród pacjentów i ogólnie wśród Polaków. Szczególnie silny jest u tych osób, które o nadciśnieniu tętniczym dowiedziały się przypadkiem, np. podczas rutynowego badania u lekarza pierwszego kontaktu. Wciąż mnie to dziwi, ponieważ to najczęstsza przyczyna udaru mózgowego czy zawałów mięśnia serca – tłumaczy prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz, hipertensjolog, ekspert programu „Zdrowa ONA”.

Jeżeli nic nie dolega, nadciśnienia tętniczego nie trzeba leczyć. MIT!
Wśród większości z nas pokutuje przekonanie, że jeżeli coś nie boli, nie sprawia problemów i nie utrudnia codziennego funkcjonowania to albo nie jest groźne, albo wręcz nie istnieje. Po co więc zmieniać swój styl życia i niepotrzebnie stosować pigułki, jeżeli dobrze się czujemy? Jednak nie zdajemy sobie sprawy z tego, że nadciśnienie tętnicze przez długie lata rozwija się skrycie, ale już w tym okresie dochodzi do uszkodzenia serca, nerek, mózgu czy tętnic. Gdy zaczyna już coś dolegać, to oznacza, że problem jest poważny i często nieodwracalny.

Nadciśnienie tętnicze może być dziedziczne. FAKT!
Często zastanawiamy się, czy jeżeli babcia i ojciec mają nadciśnienie tętnicze, rozwinie się ono również u nas. Faktem jest, że dzieci, których rodzice lub jedno z rodziców choruje na nadciśnienie, częściej doświadczają tej choroby. Oczywiście nie musi tak być, ale dla nas jest to sygnał, że powinniśmy częściej mierzyć ciśnienie krwi i starać się prowadzić zdrowy tryb życia.

Nadciśnienie tętnicze to choroba osób starszych. MIT!
Każda grupa wiekowa jest narażona na rozwój choroby. Co więcej, nadciśnienie tętnicze mogą mieć również dzieci i młodzież. Styl życia i dieta powodują, że choroba ta rozwija się coraz wcześniej. Prawdą jest, że u osób starszych częściej rozpoznaje się nadciśnienie tętnicze, ale dzieje się tak dlatego, że w związku z różnymi innymi dolegliwościami częściej uczęszczają do lekarza, podczas gdy młodzi raczej unikają gabinetu lekarskiego.

Nadciśnienie tętnicze dotyka tylko osób otyłych. MIT!
Oczywiście statystyki pokazują, że większość pacjentów z nadciśnieniem tętniczym cierpi również z powodu otyłości. Nie oznacza to jednak, że jeżeli nie mamy nadwagi, to nadciśnienie tętnicze nam nie grozi. Jest wiele innych czynników, które mogą wpływać na rozwinięcie się tej choroby, a jednym z nich jest styl życia. Nieodpowiednia dieta, brak aktywności fizycznej, brak snu czy stres mogą przyczyniać się do wzrostu ciśnienia, a powtarzalność tych sytuacji może być przyczynkiem do rozwoju nadciśnienia tętniczego (tzw. nadciśnienia wtórnego).

Osoby z nadciśnieniem tętniczym powinny być leczone do końca życia. FAKT!
Niestety nadciśnienia tętniczego u większości pacjentów nie można skutecznie „wyleczyć” i następnie odstawić na stałe leki obniżające ciśnienie tętnicze – choroba , aby osiągnąć powodzenie terapii i normalizację ciśnienia tętniczego – wymaga systematycznego przyjmowania leku lub leków zazwyczaj przez całe życie. Natomiast wszystkie podejmowane działania mają na celu zapobieganie rozwojowi skutków choroby. W przypadku wstępnej fazy choroby jest to zmiana diety, stosowanie aktywności fizycznej czy utrata masy ciała. Gdy jest to konieczne, włączane są również leki przeciwnadciśnieniowe. Ponieważ przyjmowanie kilku tabletek dziennie może być uciążliwe, stosuje się również preparaty wieloskładnikowe, które zawierają kilka potrzebnych substancji w jednej pigułce.

Kobiety, u których wystąpiło nadciśnienie w ciąży są bardziej podatne na rozwój nadciśnienia w przyszłości. FAKT!
Nadciśnienie tętnicze w ciąży może wystąpić nawet u co 10 kobiety, szczególnie u rodzących po raz pierwszy. Stosowanie leków i regularne pomiary ciśnienia to podstawowe sposoby radzenia sobie z tym problem. Najczęściej nadciśnienie zanika niedługo po porodzie, jednak badania pokazują, że kobiety, u których rozwinęło się nadciśnienie podczas ciąży, może również rozwinąć się w przyszłości jako choroba przewlekła. Większe jest też ryzyko rozwoju w dalszym życiu kobiety różnych powikłań w układzie krążenia – mówi prof. Andrzej Januszewicz.

Osoby z nadciśnieniem nie mogą pić kawy. MIT!
Ponieważ traktujemy kawę jak używkę, często wydaje nam się, że podobnie jak alkohol czy papierosy, wpływa ona na rozwój nadciśnienia tętniczego. Powinniśmy jednak rozróżnić dwie grupy używek. Alkohol i papierosy rzeczywiście nasilają ciężkość choroby, jednocześnie sprzyjają też wzrostowi ciśnienia tętniczego i powstawaniu chorób układu krążenia. Jednak kawa czy mocna herbata z reguły nie powodują wzrostu ciśnienia tętniczego i nie ma dowodów na to, że sprzyjają rozwojowi choroby.

Czego nie powinniśmy wkładać do koszyka?

•Sól – Nie bez przyczyny to właśnie sól otwiera „czarną listę” produktów, których powinniśmy sobie odmówić, chcąc dbać o ciśnienie tętnicze. Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego zaleca ograniczenie spożycia soli do 5-6 g na dobę, co daje nam w przybliżeniu łyżeczkę dziennie. Warto zrezygnować z kupna tej przyprawy, ponieważ pozostałe produkty, bez których nie jesteśmy się w stanie obejść, zawierają już ten pierwiastek. Pieczywo jest jednym z tych produktów, który zawiera bardzo dużą ilość soli. Wielu osobom wydaje się, że nie mogą odmówić sobie posolenia świeżych warzyw na kanapce czy dosolenia gotującego się makaronu lub ryżu. Dietetycy zwracają jednak uwagę, że bardzo szybko nasz organizm przyzwyczaja się do nowych, pozbawionych soli smaków. Pamiętajmy ponadto, że obecnie na opakowaniach wielu produktów spożywczych podana jest zwartość soli – warto więc ją sprawdzać robiąc zakupy.

Nadmierne spożywanie soli jest zdecydowanie jednym z najważniejszych czynników, które przyczyniają się do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Również jeśli pacjent ma już nadciśnienie tętnicze duże spożycie soli kuchennej pogarsza przebieg choroby i sprzyja powstaniu tak zwanej oporności nadciśnienia tętniczego na prowadzoną terapię. Zdecydowanie każdy chory, bez względu na wiek, powinien ograniczać spożycie soli kuchennej do jednej, małej łyżeczki dziennie – potwierdza prof. Januszewicz

•Produkty z dużą ilością cholesterolu – Cholesterol znajduje się przede wszystkim w maśle, tłustych mięsach, serach, twarogu oraz mleku. Osoby z nadciśnieniem tętniczym powinny znacznie ograniczyć spożycie cholesterolu zawartego szczególnie  w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego. Po prostu trzeba poświęcić więcej czasu na przeczytanie informacji odnośnie ilości zawartego w nich tłuszczu. Na przykład zamiast tłustego twarogu możemy wybrać chudy, a zamiast oleju oliwę z oliwek. W sklepach dostępna jest cała gama produktów, których producenci nastawieni są na osoby, które powinny unikać cholesterolu.

•Alkohol – Chcąc utrzymać ciśnienie tętnicze krwi na właściwym poziomie, powinniśmy znacznie ograniczyć spożycie alkoholu. Wytyczne Polskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego wskazują, że jeśli wyeliminowanie alkoholu nie jest konieczne, dzienne spożycie u mężczyzn należy ograniczyć do 20-30 g,
a u kobiet do 10-20 g w przeliczeniu na czysty etanol. Co kryje się pod tymi liczbami? 10 g etanolu zawarte jest w 250 ml piwa, 100 ml wina i 25 g wódki.

A kawa i herbata?

Prof. dr hab. n. med. Andrzej Januszewicz dodaje – Używki to pojęcie, które należy podzielić na dwa rodzaje – na te, które wpływają na ciśnienie tętnicze, nasilając je i na te, których wpływu na ciśnienie nie udowodniono. Papierosy i alkohol zdecydowanie nasilają ciężkość nadciśnienia tętniczego, ale również wpływają na jego powstanie. Nawet jednorazowe wypalenie papierosa powoduje istotny, duży wzrost ciśnienia. Z kolei inne używki, jak na przykład kawa czy mocna herbata wypita w różnych ilościach czy postaciach z reguły nie powodują wzrostu ciśnienia tętniczego. Nie mamy dowodów na to, że sprzyjają one rozwojowi choroby.

Co w takim razie powinniśmy jeść?

•Warzywa i owoce – O ich ogromnej roli w jadłospisie słyszymy przy okazji każdej diety. Wartości odżywcze, które posiadają, wpływają na cały organizm. W przypadku nadciśnienia tętniczego ich spożycie pozwala zachować właściwą masę ciała. Poza tym owoce bogate w witaminę C mają w pewnym stopniu działanie moczopędne, dzięki czemu wydalenie sodu z organizmu odbywa się dużo sprawniej. Doskonałym źródłem potasu, magnezu i wapnia, które obniżają ciśnienie krwi są brokuły, brukselka, pietruszka, pomidory, a wśród owoców szczególnie banany, brzoskwinie i jabłka.

•Ryby – Wciąż są mało popularne, choć zawarty w ich tłuszcz omega-3 kojarzony jest z korzystnym wpływem na czynność układu krążenia. Ryby to również doskonała alternatywa dla pokarmów o dużej zawartości tłuszczów zwierzęcych. Dietetycy, dla osób z nadciśnieniem, szczególnie polecają świeżą makrelę, łososia oraz sardynki.

•Produkty bogate w błonnik – Ta substancja pochodzenia roślinnego zawarta jest przede wszystkim w ciemnym pieczywie, kaszach, otrębach i płatkach kukurydzianych. W leczeniu nadciśnienia tętniczego wpływa na zmniejszenie wchłaniania cholesterolu, którego przecież powinniśmy się wystrzegać oraz przyśpiesza przemianę materii, umożliwiając lepszą kontrolę masy ciała.

Jak widać, dieta, którą należy stosować w celu obniżenia nadciśnienia tętniczego, nie różni się szczególnie od ogólnie znanych zasad zdrowego odżywiania. Na dobrą sprawę wystarczy umiejętnie wybierać produkty w sklepie, co bardzo szybko wchodzi w krew i przestaje być złem koniecznym. Warto wpisać się w modę zdrowego trybu życia, a co za tym idzie zdrowego odżywiania, a konieczność zmiany przyzwyczajeń potraktować jako okazję do wypróbowania nowych, polecanych nadciśnieniowcom, przepisów.