To, co jemy – a nie tylko ile spożywamy – również jest gorącym tematem badawczym, a spożycie mięsa jest pod mikroskopem. Obszerna pięcioletnia kohorta prawie 100 tys. Amerykanów wykazała, że osoby niejedzące mięsa były mniej narażone na śmierć – z jakiejkolwiek przyczyny – niż mięsożercy. Szczególnie widoczne było to u mężczyzn.

Niektóre meta-analizy, które łączą i powtórnie przetwarzają przeprowadzone już badania, również sugerują, że dieta uboga w mięso zbiega się z długowiecznością, a im dłużej człowiek nie je mięsa, tym wyższe są korzyści. Nie ma jednak pełnej zgodności w świecie nauki. Są badania, w których albo nie ma, albo jest minimalna różnica w długości życia pomiędzy mięsożercami i osobami niejedzącymi mięsa.

Natomiast jest jasne, że dieta wolna od mięs może obniżać ryzyko pojawiania się konkretnych problemów zdrowotnych, jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie czy nowotwory. Są też wskazania, że dobra dieta wegańska może dawać wyższą ochronę przed schorzeniami niż zwykły wegetarianizm. Takie dane są znacznie łatwiejsze w analizie, ponieważ obejmują zdiagnozowanie choroby, a nie śmierć z jej przyczyny.

Czy więc można z przekonaniem powiedzieć, że odejście od mięsa wydłuży nam życie? Prosta odpowiedź brzmi: jeszcze nie.

Problem z długowiecznością

Jasne jest, że w porównaniu z innymi stworzeniami ludzie żyją bardzo długo. To sprawia, że trudno jest przeprowadzić badanie sprawdzające skutki czegokolwiek dla naszej długowieczności (niełatwo znaleźć badacza, który poczeka 90 lat na wyniki badania). Dlatego specjaliści albo sprawdzają dokumentację medyczną konkretnych populacji, albo badają ochotników w krótszych okresach i sprawdzają, w której grupie ryzyko śmierci jest wyższe. Na tej podstawie wyciągane są wnioski, w tym te o niejedzeniu mięsa.

Są pewne problemy z takim podejściem. Po pierwsze, znalezienie połączenia między dwiema rzeczami – jak jedzenie mięsa i wczesna śmierć – nie oznacza wcale, że jedno powoduje drugie. Innymi słowy, związek nie oznacza relacji przyczynowo-skutkowej. Może się okazać, że wegetarianizm i długowieczność są rzeczywiście powiązane, ale ten związek da się wyjaśnić inaczej. Być może wegetarianie mają więcej aktywności, rzadziej palą czy piją mniej alkoholu niż osoby jedzące mięso.

Badania nad odżywianiem bazują także na prawdomówności i rzetelności ochotników biorących udział. A nie powinno się brać tego na wiarę. Badania wykazują, że ludzie mają tendencją do zaniżania poboru kalorii, a zawyżania ilości spożytych zdrowych pokarmów. Bez pełnej kontroli nad czyjąś dietą trudno mówić o pewności co do wyników.

Czy więc powinieneś unikać mięsa dla lepszego, dłuższego życia? Klucz do zdrowej starości najpewniej leży w kontroli naszego środowiska, w tym diety. Z dostępnych wyników wydaje się, że odejście od mięsa może mieć w tym udział, a z pewnością obniża ryzyko wystąpienia konkretnych chorób. Jednocześnie można jednak znaleźć wyniki, które wskazują na działanie połączone, gdy unikamy też innych, lepiej zbadanych zagrożeń, jak np. palenia.

Autor: James Brown, wykładowca Aston University. Oryginalny tekst znajduje się na The Conversation

Różnice w długości życia pomiędzy przedstawicielami obu płci to nie nowość. Dłuższe życie kobiet zapisane jest w ich genach. Prawdopodobnie bierze się to z zawartości estrogenu w kobiecej krwi. Co z tego wynika? Chroni on je przede wszystkim przed chorobami krążenia. Badania pokazują jednak, że te różnice genetyczne warunkują jedynie 4 lata życia więcej. Reszta ma swoje źródło między innymi w stylu życia czy czynnikach społecznych.

To wyjaśnia dlaczego długość życia Polaków różni się w zależności od ustroju, w jakim przychodzi im żyć czy też od funkcjonowania opieki zdrowotnej. Przykład? Po transformacji ustrojowej trzy dekady temu można było zauważyć skok w długości życia Polaków. Od 1988 do 2002 roku dało się zaobserwować, że liczba przedwcześnie umierających mężczyzn znacznie spadła. Mogło to wynikać m.in. ze spadku konsumpcji alkoholu, mniejszej popularności papierosów czy zdrowszego odżywiania.

Jednak ryzyko przedwczesnej śmierci szczególnie zmalało w tym czasie u mężczyzn. Dlaczego pozytywny wpływ transformacji na kobiety okazał się mniejszy? Naukowcy zwracają uwagę, że panie w nowym systemie zetknęły się z nowymi problemami, na przykład z bezrobociem, które również może skracać oczekiwaną długość życia. Poza tym kobiety, szczególnie w mieście, zaczęły przejmować wzorzec męskiego stylu życia, między innymi palenie papierosów czy stresującą pracę.

Kolejny czynnik związany z długością życia to miejsce zamieszkania. Umieralność kobiet miejskich jest wyższa niż kobiet mieszkających na wsi. Nie jest to duża różnica, ale życie Polki mieszkającej w mieście jest krótsze średnio o 2 miesiące. Co jednak ciekawe, wpływ środowiska wiejskiego na mężczyznę nie jest już tak korzystny – polscy mężczyźni mieszkający na wsi żyją o rok krócej niż mieszkańcy miast. Do tego dochodzi jeszcze poziom wykształcenia. Antropolodzy twierdzą, że im wyższy on jest tym niższe jest prawdopodobieństwo przedwczesnego zgonu. Na przedwczesny zgon są bardziej narażeni jednak ci, którzy żyją samotnie, nie mają partnera.

Na długość życia wpływ ma również to, w której części Polski się mieszka. W przypadku mężczyzn przeciętnie najdłużej żyją ci z województw: podkarpackiego i małopolskiego. Tutaj średnia długość życia jest prawie o dwa lata większa niż średnia krajowa. W przypadku kobiet – najdłużej żyją panie z województw: podlaskiego, podkarpackiego i małopolskiego – tam żyje się średnio o rok dłużej. Antropolog interpretuje, że może mieć to związek z czynnikiem ekologicznym.

Prof. Kołodziej podsumowując zaznacza, że najdłużej żyją kobiety zamężne, mające wyższe wykształcenie i mieszkające na wsi. Za to wśród polskich mężczyzn największe szanse na długoletnie życie ma żonaty mieszkaniec podkarpackiego miasta, najlepiej z wyższym wykształceniem.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl

Skąd się bierze te 8 lat różnicy? Jak wyjaśnia antropolog, kobiety są genetycznie uprzywilejowane. Może to wynikać np. z zawartości estrogenu w kobiecej krwi. „Estrogen stanowi czynnik ochronny przed chorobami układu krążenia” – wyjaśnia Kołodziej. Powołuje się na badania, w których próbowano oszacować, jaka jest biologiczna różnica między długością życia mężczyzn i kobiet. „Jak się okazało, różnica biologiczna, a więc wynikająca między innymi z genów, to około 4 lata. Wszystko ponad te 4 lata wynika z czynników społecznych, środowiskowych, np. ze stylu życia” – dodaje.

„Mężczyźni niestety, żyją jak żyją: więcej niż kobiety palą i piją, słabiej o siebie dbają, rzadziej chodzą do lekarza, wykonują mniej badań profilaktycznych. To się odbija w Polsce na 8 latach różnicy w długości ich życia” – przyznaje Kołodziej. Zauważa jednak, że nadumieralność mężczyzn to zjawisko nowożytne. „Kiedy poprawiła się opieka zdrowotna związana z ciążą i porodem, dopiero wtedy kobiety zyskały i zaczęły wykorzystywać potencjał genetyczny i żyć dłużej” – mówi badaczka.

Zaznacza jednak, że w Polsce po transformacji ustrojowej trzy dekady temu można było zauważyć skok w długości życia Polaków. „Między 1988 a 2002 r. zanotowano w Polsce spadek przedwczesnej umieralności” – przypomina. Mogło to wynikać m.in. ze spadku konsumpcji alkoholu, mniejszej popularności papierosów czy zdrowszego odżywiania.

Jednak – zauważa naukowiec – ryzyko przedwczesnej śmierci szczególnie zmalało w tym czasie u mężczyzn. Dlaczego pozytywny wpływ transformacji na kobiety okazał się mniejszy? Badaczka zwraca uwagę, że panie w nowym systemie zetknęły się z nowymi problemami – np. z bezrobociem, które również może skracać oczekiwaną długość życia. Poza tym – jej zdaniem – kobiety, szczególnie w mieście, zaczęły przejmować wzorzec męskiego stylu życia, np. palenie papierosów czy stresującą pracę.

Kolejny czynnik związany z długością życia to miejsce zamieszkania. Umieralność kobiet miejskich jest wyższa niż kobiet mieszkających na wsi. Nie jest to duża różnica – jak podkreśla antropolog – ale życie Polki mieszkającej w mieście jest krótsze średnio o 2 miesiące. Co jednak ciekawe, wpływ środowiska wiejskiego na mężczyznę nie jest już tak korzystny – polscy mężczyźni mieszkający na wsi żyją o rok krócej niż mieszkańcy miast.

Antropolodzy zauważyli również inną wyraźną zależność – im niższe wykształcenie, tym wyższe jest prawdopodobieństwo przedwczesnego zgonu. Statystycznie najdłuższe życie czeka osoby z wyższym wykształceniem. „Jest to związane przede wszystkim ze stylem życia. Osoby z lepszym wykształceniem znacznie częściej są aktywne fizycznie poza swoją pracą, uprawiają sporty, są bardziej świadome, chodzą na badania profilaktyczne, znacznie mniej palą i piją” – wyjaśnia ekspertka.

Większe ryzyko przedwczesnego zgonu mają również osoby samotnie żyjące, które nie mają partnera życiowego. Szczególnie dotyczy to panów. „To zjawisko możemy tłumaczyć dwojako” – mówi Kołodziej i wyjaśnia, że dłuższe życie osób w związku partnerskim może być efektem pozytywnej selekcji do małżeństwa. „Możemy np. założyć, że do małżeństwa przystępują osoby zdrowe. Osoby chore częściej mogą odpadać na rynku małżeńskim – podaje Kołodziej jedną z hipotez. – Ale z drugiej strony (dłuższe życie osób żonatych lub zamężnych) może być wynikiem tego, że np. takie małżeństwo pełni rolę ochronną. Mężczyzna żonaty to jest mężczyzna, który ma ugotowany obiad, który jest zadbany, a żona może mu przypominać o badaniach profilaktycznych, a nawet często sama go na te badania zapisuje. Oba te czynniki mogą działać jednocześnie”.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce