Jak podaje Główny Urząd Statystyczny, w ubiegłym roku, w Polsce ponad 190 tys. par stanęło przed ołtarzem czy Urzędem Stanu Cywilnego. Jednocześnie prawie 45 tys. postanowiło zakończyć swoje małżeństwo. Na tym oczywiście nie koniec. Co roku, mnóstwo ludzi zaczyna też i kończy mniej formalne związki. Rządzą tym bez wątpienia złożone procesy i mechanizmy, ale warto mieć na uwadze, że, jak pokazują badania i jak mówią eksperci, jednym z ważniejszych elementów recepty na satysfakcjonującą relację jest udane życie seksualne.

Biochemiczne przyciąganie i nieświadome reakcje

- Seks stanowi czynnik więziotwórczy, co odbywa się na różnych płaszczyznach. Organizmy dwojga osób lgną do siebie dzięki zachodzącym w nich procesom biochemicznym. Jednocześnie, na poziomie psychologicznym pojawiają się satysfakcja, poczucie spełnienia i bliskości. Partnerka czy partner może też czuć dużą satysfakcję z zadowolenia drugiej osoby. Kobiety często czują się dzięki temu bardziej atrakcyjne, piękniejsze, rośnie ich poczucie własnej wartości. To wszystko ma niezwykłą siłę spajającą parę, która może łączyć partnerów nawet w momentach kryzysowych – mówi dr n. med. Maciej Klimarczyk, psychiatra, seksuolog, psychoterapeuta, autor popularnego kanału na YouTube, traktującego o problemach z zakresu psychiatrii i seksuologii.

Czasami można nawet sobie nie zdawać sprawy z tego, jak bardzo seks jest związany z jakością związku. Wskazał na to pomysłowy eksperyment zespołu z Florida State University. Młode małżeństwa uczestniczące w projekcie, które uprawiały seks relatywnie często, nie mówiły w ankietach o większym zadowoleniu ze związku, niż pary, u których do bliskości dochodziło rzadziej. Jednak ich nieświadome reakcje mówiły coś zupełnie innego.

Z pomocą wyświetlanych na ekranie zdjęć partnerów i specjalnie dobranych słów, komputerowy test mierzył, jak bardzo pozytywne lub negatywne skojarzenia dotyczące partnera pojawiają się u badanego. Choć doświadczenie nie wskazało na to, co jest przyczyną, a co skutkiem, to jednak uwidoczniło, że im częściej między partnerami pojawiał się seks, tym bardziej pozytywne skojarzenia budzili w sobie nawzajem. Dotyczyło to zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Kiedy badanie zostało przedłużone, okazało się też, że zmiany w intensywności życia seksualnego miały swoje odzwierciedlenie w zmianach we wzajemnym nastawieniu do siebie partnerów.

Seks pomaga w nerwicy

Jak sugeruje badanie zespołu z University of Tennessee, zdrowe życie seksualne zmniejsza nawet znaczenie problemów utrudniających stworzenie dobrej relacji. Wielokrotnie już pokazano, że np. zaburzenia nerwicowe silnie przeszkadzają we wspólnym życiu dwojga osób. Jednak w projekcie badawczym z udziałem ponad 70 par, nerwice przestawały mieć duże znaczenie w związkach, w których relatywnie często dochodziło do kontaktów seksualnych.

- Dla osób z takimi problemami seks też jest czynnikiem wspierającym ich relację. Dosyć często zachodzi nawet sytuacja, kiedy partnerzy się kłócą i potem godzą się ‘w łóżku’, dzięki bliskości. Oczywiście, przy dużym poziomie neurotyczności, może to nie wystarczyć – zastrzega dr Klimarczyk.

Badana próba była jednak zbyt mała, żeby uogólniać tego rodzaju wyniki na całą ludzką populację.

Optymalny czas na seks – wpływ różnic indywidualnych

Czy zatem zawsze chodzi o częstotliwość? Naukowcy z Florida State University przeprowadzili badania z udziałem młodych małżeństw, które wykazały, że po seksualnym zbliżeniu, pojawiająca się w jego wyniku satysfakcja utrzymuje się przez 48 godzin. Okres ten nie zależał od płci uczestników, ich wieku, cech osobowości, czasu trwania relacji ani częstotliwości kontaktów. Jednocześnie okazało się, że u młodych małżeństw, w których partnerzy odczuwali silniejsze oddziaływanie seksu, satysfakcja ze związku była nie tylko wyższa na początku małżeństwa, ale też wolniej spadała w kolejnych miesiącach. Badacze podejrzewają, że zaobserwowany efekt jest dziełem ewolucji i ma na celu właśnie spajać relację między partnerami.

W kwestii „optymalnej” częstotliwości seksualnych aktów trzeba jednak być ostrożnym.

- Ludzie różnią się między sobą pod względem seksualnych potrzeb. Jeśli ktoś ma ochotę na zbliżenie relatywnie rzadko, nie zmusi się go do innego zachowania. Różnica w temperamencie między dwiema stronami może więc stanowić problem, który przy dużym nasileniu daje raczej złe rokowania dla związku – przestrzega dr Klimarczyk.

Lepszy związek – lepszy seks

Ochota na seks też zależy od wielu czynników. Sporo można jednak w tej kwestii zrobić, co pokazali niedawno naukowcy z University of Texas w Austin, autorzy trwającego 14 lat badania z udziałem ponad 100 par. Wielopoziomowa analiza zachowań i nastawień uczestników pokazała, że pozytywne interpersonalne zachowania mężczyzn skłaniają kobiety do seksu.

Co ciekawe, badanie nie wykazało działania takich zachowań w przeciwną stronę, choć miłe zachowania kobiet zwiększały satysfakcję panów z seksualnych kontaktów.

Okazało się też, że dla zadowolenia ze związku większe znaczenie ma pozytywny klimat panujący w relacji oraz satysfakcja z kontaktów seksualnych, niż ich częstotliwość.

- Życie i praktyka seksuologiczna pokazują, że sama jakość relacji ma większe znaczenie dla kobiet, jeżeli chodzi o życie seksualne. Jeśli kobieta np. żyje w toksycznym związku, jej libido maleje. Kobiety bardziej niż mężczyźni skupiają się na emocjach, a mężczyźni na fizycznym aspekcie seksu. W tej sferze nie ma równouprawnienia – opowiada seksuolog.

Tutaj jednak pojawia się ciekawostka. Jak pokazało badanie naukowców z University of Washington z udziałem 4,5 tys. małżeństw, pary, które wyznają tradycyjny podział domowych obowiązków częściej uprawiają seks. Badacze przestrzegają, że odmawianie pomocy partnerce np. w domowych obowiązkach może prowadzić do konfliktów i negatywnych skutków.

Uwaga na seksualne tabu

- Czasem obserwuje się, że odwrócenie ról, uznawanych w społeczeństwie za tradycyjnie męskie lub kobiece, może pogarszać jakość związku i mieć przełożenie na sferę seksualną. Jeśli np. w tradycyjnym społeczeństwie dom utrzymuje kobieta, a mężczyzna zajmuje się wychowywaniem dzieci, po pewnym czasie u takiego partnera pojawia się frustracja. Może też się zdarzyć, że kobieta stopniowo traci do niego szacunek. Często takie zjawisko można już zaobserwować, gdy oboje partnerzy pracują, ale mężczyzna zarabia znacznie mniej od swojej partnerki. Taka sytuacja jest niekorzystnym czynnikiem rokowniczym w wielu tradycyjnych związkach – przestrzega dr Klimarczyk.

W tym kontekście, ekspert zwraca uwagę na jeszcze jedną ważną kwestię dotyczącą tradycyjnego podziału ról. Chodzi o poród, który od wieków stanowił tabu zarezerwowane tylko dla kobiet (rodząca i położne – wyłącznie kobiety). Mężczyzna trzymał się od sali porodowej z daleka, to nie był jego „teren”. W ostatnich dekadach schemat ten uległ zmianie o 180 stopni, co ma też swoje negatywne konsekwencje. Zdarzają się mężczyźni, na których widok rodzącej partnerki działa tak negatywnie, że później staje się ona dla niego aseksualna i u mężczyzny pojawiają się zaburzenia erekcji, ale tylko w stosunku do tej jednej kobiety. Nie traci on zainteresowania seksem jako takim. Zaburzenie to nazywane ‘impotentia ad personam’ bywa początkowo niezauważane, ponieważ urodzenie dziecka zmienia priorytety, również z w sypialni.

- Dlatego przed porodem, warto spytać partnera, czy chce być obecny przy porodzie czy też woli poczekać na korytarzu z bukietem kwiatów. Jeśli nie chce, nie powinno się wywierać na nim żadnej presji, dla dobra dalszego pożycia seksualnego danej pary – dodaje specjalista.

Prostych rozwiązań chyba więc nie ma. Jak jednak twierdzą specjaliści, warto o seks dbać, bo dla większości par stanowi jeden z kluczy do udanego związku.

Marek Matacz dla zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Daniel Cysarz, psycholog i seksuolog kliniczny: Sądzę, że dobry to taki, który poza bliskością cielesną i rozładowaniem popędu ma również szanse zaspokajać nasze inne potrzeby, których pozornie tam nie lokujemy. Bo w seksie poza rozładowaniem szukamy również np.: akceptacji, bezpieczeństwa, uwagi, miłości oraz poczucia, że jesteśmy ważni. To cała seria dość podstawowych potrzeb, które na początku zaspokajają nasi rodzice, a później, w sposób nieświadomy, szukamy ich zaspokojenia w relacji z partnerem seksualnym. I o ile seksualność, związaną z fizjologią organizmu oraz bliskością cielesną, możemy zaspokoić praktycznie w dowolnej konfiguracji partnerskiej, to zaspokojenia tych bazowych potrzeb możemy spodziewać się jedynie w stałej i dojrzałej relacji. Stąd płatny seks, czy znalezienie sobie „przyjaciela do łóżka” jest często jedynie marnym substytutem tego, czego tak naprawdę potrzebujemy.

A jeśli nie jesteśmy w stałym związku, z jakich pobudek powinniśmy chodzić do łóżka? Warto robić bilans strat i korzyści czy dać się ponieść hormonom, potrzebom i fantazjom?

Naturalne jest to, że każdy z nas ma potrzeby seksualne, których natężenie zmienia się w ciągu życia i zależy od wielu czynników. Jest bardzo wiele powodów, dla których uprawiamy seks, dlatego kluczem do tego dobrego jest odkrycie naszego prywatnego powodu do uprawiania seksu na danym etapie życia. Bo jeśli chodzi nam jedynie o bliskość fizyczną oraz rozładowanie, nie chcemy lub nie jesteśmy gotowi być w długotrwałej relacji, to możliwe że koszty tzw. seksu bez zobowiązań będą dla nas mniejsze, niż koszty tworzonej na siłę relacji, w której nasze podstawowe potrzeby i tak mogłyby być niezaspokajane.

Jakie przekonania powinnyśmy wyrzucić z głowy, by nie blokowały nas w czasie seksu?

Zwykle są to przekonania związane z oczekiwaniami innych, a raczej naszymi pomysłami na temat tego, czego inni od nas mogą oczekiwać. Trudność polega na tym, że rzadko konfrontujemy swoje pomysły z rzeczywistością. I tak, mężczyzna, który zamierza uprawiać seks, mając w głowie przekonanie, że „ona oczekuje, że będę miał erekcję”, „że dam jej orgazmy”, wchodzi do tego łóżka równie spięty jak uczeń na salę egzaminacyjną. To może sprawiać, że w seksie nie będzie czuł się swobodnie, a w najgorszym przypadku, tak duże napięcie może spowodować u niego przedwczesny wytrysk lub problemy z uzyskaniem lub utrzymaniem erekcji. Stąd, nie badając prawdziwych potrzeb naszego partnera, narażamy się na sytuację, kiedy próbujemy tak naprawdę zaspokajać swoje fantazje na temat jego oczekiwań, nie mając świadomości prawdziwych jego potrzeb, a nawet mając je w nosie. Bo nawet jeśli partnerka usilnie powtarzałaby, że dla niej najważniejsza jest bliskość, to partner i tak w głowie będzie miał swoje przekonania.  

Czy mężczyźni mają w tej dziedzinie odmienne problemy niż kobiety?

Błędne oczekiwania dotyczące oczekiwań partnera dotyczą obydwojga płci i często są związane z taką konstrukcją osobowości, w której niepisaną zasadą rządzącą życiem staje się hasło: „muszę się starać”. To „muszę” bardzo nas spina oraz buduje błędne przekonania na temat oczekiwań otaczającego nas świata, a pożądaną zmianę skutecznie blokuje lęk przed odrzuceniem. Często tacy pacjenci obawiają się, że jeśli odpuszczą sobie starania, to zostaną odrzuceni. Wydaje im się, że jedyną alternatywą jest starać się jeszcze bardziej.

Wiem, że to temat rzeka, ale jak pokochać własne ciało? Jak uwolnić się od nieustannego dozorcy w naszej głowie? Mam tu na myśli szczególnie kobiety – bardziej krytycznie podchodzące do swojej fizyczności…

Przekaz dotyczący akceptacji ciała jest w nas zakorzeniony już od dzieciństwa. To rodzice są pierwszymi osobami, które reagują na zmieniające się ciało dziecka. Jeśli w tych reakcjach pojawia się akceptacja i prawdziwy podziw, i jeśli np. matka potrafi cieszyć się z kobiecości swojej córki, sama pokazując, jak być świadomą swojego ciała kobietą, to myślę, że taka dziewczyna w swoim dorosłym życiu, bez względu na okoliczności, będzie kochała swoje ciało i pozwoli je pokochać swojemu partnerowi. Jeśli jednak nie dostała akceptacji, aprobaty i podziwu od najbliższych, to w kolejnych ważnych relacjach też raczej trudno będzie jej ją poczuć. Można powiedzieć, że każdy z nas ma w sobie jakiś kawałek „krytycznego rodzica”, a cała nadzieja związana ze zmianą polega na tym, że z wiekiem oraz bogactwem doświadczeń (np.: ciąża, poród) jest nam zwykle coraz łatwiej ten krytyczny tryb wyłączać.

Jakie postanowienia „noworoczne” poleciłby pan w dziedzinie seksu, żeby być z niego bardziej zadowoloną/zadowolonym?

Myślę, że podstawową kwestią jest słuchanie swoich potrzeb, bo chyba najgorszą możliwą rzeczą jest uprawianie seksu, nie mając na niego ochoty. Sądzę, że równie ważne jest mówienie o swoich potrzebach i pytanie wprost o potrzeby naszego partnera.

Czy nasz seks w ogóle warto analizować i rozkładać na czynniki pierwsze?

Sądzę, że o seksie, seksualności, a nawet o niektórych fantazjach warto rozmawiać, bo to ważna część naszego życia i dobry wstęp do gry miłosnej. Lecz kiedy pojawi się w nas impuls związany z chęcią uprawiania seksu, dobrze by było wtedy to myślenie, oczekiwania i analizy móc zdjąć z siebie wraz z ubraniami i odwiesić na kołku, najlepiej z dala od łóżka.

A jeśli coś pójdzie nie tak, jak warto reagować, by nie dokładać stresu sobie i partnerowi?

Sądzę, że warto wtedy wrócić do początku, czyli pytania, po co ten seks właściwie chcemy uprawiać? Jeśli dla przyjemności i bliskości, a nie spełniania wyimaginowanych oczekiwań, to praktycznie nie ma takiej możliwości żeby coś poszło nie tak.

Kiedy warto skorzystać z pomocy specjalisty? Jakie sygnały powinny być dla nas podpowiedzią, że z tym problemem trudno będzie sobie poradzić samemu?

Często powtarzam pacjentom, że to oni są najlepszymi specjalistami od samych siebie. Co nie jest oczywiście łatwo im przyjąć. Są jednak momenty, kiedy nie są oni w stanie pomóc samym sobie. Powodem bywa rozbudowany samokrytycyzm oraz duże, często nierealistyczne, oczekiwania wobec siebie, co może powodować bezsilność i cierpienie. Paradoksalnie często największym odkryciem dla wielu pacjentów jest fakt, że wcale nie muszą się starać. I to wystarczy.

Zobacz więcej – www.bossy.com.pl