Eksperci podkreślają, że zdrowie seksualne jest istotne niezależnie od wieku, a więc również w okresie późnej dorosłości. Tymczasem, w naszej kulturze seksualność osób starszych jest wciąż tematem często przemilczanym, traktowanym jako tabu. Na jej temat funkcjonuje też nadal wiele szkodliwych mitów i stereotypów.

Z okazji obchodzonego dziś w Unii Europejskiej  Międzynarodowego Dnia Seksu spróbujmy nieco odczarować ten trudny i delikatny temat, przedstawiając istotne fakty na temat seksualności w drugiej połowie życia.

Seniorzy nie są zainteresowani seksem?

To mit! Stereotypy dotyczące osób starszych opisują je często jako osoby aseksualne, pozbawione satysfakcjonującego życia seksualnego. Tymczasem badania, zarówno polskie, jak i zagraniczne, pokazują dobitnie, że to nieprawda. Odsetek osób w wieku powyżej 60. roku życia, pozostających w związkach małżeńskich, które deklarują, że są  aktywne seksualnie wynosi aż 55-70 proc.

Nieco mniej bujnie wygląda życie seksualne seniorów nie będących w związkach małżeńskich. Aktywność w tym zakresie deklaruje 5-30 proc. z nich (głównie mężczyźni).

Badania pokazują też, co akurat nie powinno być dla nikogo zaskoczeniem, że liczba osób seksualnie aktywnych systematycznie spada, wraz z coraz bardziej zaawansowanym wiekiem. Przyczynia się do tego wiele powodów, w tym m.in.: pogarszający się stan zdrowia (zarówno w sferze fizycznej, jak i psychicznej), problemy natury praktycznej (np. brak partnera), a także niechęć do poszukiwania pomocy w zakresie zdrowia seksualnego (np. leczenia zaburzeń seksualnych).

Seksualność seniorów ma wiele barw

Wbrew stereotypom, osoby powyżej 60. roku życia mają bardzo bogaty repertuar aktywności seksualnych. Z badań wynika, że najczęściej zaspokajają swoje potrzeby związane z szeroko pojętą seksualnością poprzez dotyk i trzymanie się za ręce, obejmowanie i przytulanie, a także całowanie. Intymne pieszczoty i zbliżenia seksualne też są podejmowane, ale znacznie rzadziej.   

Co to jest seks?

Według słownika języka polskiego, seks to ogół spraw i czynności związanych z zaspokajaniem popędu płciowego. Ale specjaliści definiują pojęcie znacznie szerzej. Według nich, seksualność to wszelkie zjawiska stanowiące dowolną kombinację zachowań seksualnych, aktywności angażujących zmysły, intymności emocjonalnej, a także przejawów poczucia tożsamości seksualnej. Zatem, seksualność stanowią wszelkie działania mające na celu osiągnięcie satysfakcji seksualnej, przyjemności zmysłowej albo intymności w relacji romantycznej.

Seks w starszym wieku: za i przeciw

Seksuolodzy podkreślają, że istnieje wyraźna korelacja między subiektywnie doświadczanym dobrostanem człowieka, w tym także zdrowiem seksualnym, a całościowo rozumianym szczęściem. Naukowcy już dawno dowiedli, że pod wpływem czułego dotyku wydzielają się u ludzi wywołujące dobre samopoczucie i zadowolenie endorfiny, zwane hormonami szczęścia.

Seks będący wyrazem miłości, niezależnie od wieku, jest więc ważnym elementem składającym się na jakość życia i płynącą z niego satysfakcję. Przekłada się pozytywnie nie tylko na jakość relacji z najbliższą osobą, ale także i szeroko pojęte zdrowie (fizyczne i psychiczne).

Ale eksperci podkreślają, że w przypadku seniorów, którzy często obciążeni są różnymi chorobami przewlekłymi, zakres i intensywność podejmowanych aktywności seksualnych powinny być dostosowane do ich aktualnego stanu zdrowia i uwzględniać przyjmowane leki. Z uwagi na ewentualne przeciwskazania należy więc konsultować te kwestie z lekarzem.

Ograniczenia związane ze starzeniem się organizmu i obniżeniem ogólnej jego sprawności przekładają się – in minus – na zadowolenie z życia seksualnego w okresie późnej dorosłości.

Podczas gdy wśród osób w wieku 30-49 lat zadowolenie  z życia seksualnego deklaruje aż 70 proc. ankietowanych osób, to jednak wśród osób w wieku 50 plus odsetek ten wynosi już tylko 36 proc. Generalnie im starsi ludzie, tym mniej wagi przykładają do seksu, co dotyczy zwłaszcza kobiet.

- Ponad 40 proc. kobiet i 14 proc. mężczyzn po 50. roku życia wskazuje, że seks nie odgrywa żadnej istotnej roli w ich życiu. To bardzo duża dysproporcja na niekorzyść kobiet. Ale żyjemy w kraju wielu stereotypów związanych z męskością i kobiecością i mam wrażenie, że pewna grupa kobiet, w tej późniejszej fazie życia, nie daje sobie prawa do przeżywania przyjemności – ocenia prof. dr hab. Zbigniew Izdebski, z Katedry Biomedycznych Podstaw Rozwoju i Seksuologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Udany seks po 50-tce: są na to sposoby

Seksuolodzy przekonują, że ani menopauza u kobiet (przypadająca na wiek około 49-50 lat), ani andropauza u panów (występująca zwykle po 50-tce) nie powinny stanowić pretekstu do zakończenia aktywności seksualnej. Podobnie zresztą jak dość często występujące u starszych panów problemy z erekcją.

Prof. Zbigniew Izdebski przyznaje, że wskutek menopauzy wiele kobiet uprawiając seks zaczyna odczuwać dyskomfort, a czasem nawet ból, przede wszystkim dlatego, że w tym okresie zanika naturalna lubrykacja pochwy (naturalne jej zwilżanie). Ale ten powszechny problem można dość łatwo pokonać, korzystając z pomocy różnych, dostępnych w aptekach i drogeriach nawilżających preparatów (lubrykantów).  

- Kobieta powinna mieć odwagę zapytać o to ginekologa. Niestety sami lekarze często o to kobiet nie pytają – mówi prof. Izdebski.

Również mężczyźni mający problemy z erekcją (powodów tej dolegliwości może być naprawdę wiele) powinni skorzystać z pomocy lekarza, zwłaszcza, że w dzisiejszych czasach istnieje wiele skutecznych środków, które pomagają uporać się z zaburzeniami erekcji.

- Problemy z erekcją nie dotyczą tylko mężczyzny, ale też i pośrednio kobiety, która jest pozbawiona możliwości współżycia ze swym partnerem – podkreśla prof. Izdebski.

Choć różne aspekty fizjologiczne związane z seksem są niezwykle istotne, to jednak specjaliści podkreślają, że najważniejsze jest co innego.

- Jestem przekonany, że realizacja naszych potrzeb seksualnych jest ważna w każdym wieku i dlatego ludzie, zgodnie z koncepcją zdrowia seksualnego, powinni jak najwięcej rozmawiać o swojej seksualności. Nie jest to bowiem tylko kategoria związana z fizjologią i biologią seksu, lecz także z procesem komunikowania się i miłości – mówi prof. Izdebski, podkreślając, że seks nie tylko jest źródłem zmysłowej przyjemności, lecz także ważnym czynnikiem więziotwórczym.

Choć każdy z nas ma przywilej i prawo do poszukiwania przyjemności oraz bliskości, to jednak należy pamiętać, że niezależnie od wieku, z seksem wiąże się też ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową. Powinny o tym pamiętać osoby nie posiadające stałego partnera i nawiązujące nowe znajomości.  

- Bez względu na wiek, odpowiedzialność za zdrowie cały czas obowiązuje. Uprawiajmy bezpieczny seks. Podejmując kontakty z nowymi partnerami stosujmy prezerwatywy, które zmniejszają ryzyko infekcji przenoszonych drogą płciową – radzi prof. Zbigniew Izdebski.

Wiktor Szczepaniak (zdrowie.pap.pl)

Źródła:

„O zdrowiu seksualnym w okresie późnej dorosłości słów kilka”, artykuł poglądowy Magdaleny Gawrych, który ukazał się w czasopiśmie naukowym „Psychogeriatria Polska”.

„Seksualność Polaków 2017” – wyniki badania sondażowego, zrealizowanego pod kierownictwem prof. Zbigniewa Izdebskiego.

„Seksualność kobiet. Raport 2016” – wyniki badań ankietowych dotyczących seksualności kobiet w Polsce przeprowadzonych pod kierownictwem prof. Zbigniewa Lwa-Starowicza.  

Cytowane w tekście wypowiedzi prof. Zbigniewa Izdebskiego pochodzą z nagrania wideo opublikowanego na stronie internetowej wydawnictwa Medycyna Praktyczna.

Czy układ: starsza kobieta – dużo młodszy mężczyzna dobrze się sprawdza?
Takie związki mają rację bytu, chociaż przeważnie jest tak, że mężczyzna, jako zdobywca, powinien mieć młodsze partnerki. My bardzo często, nieświadomie, szukamy partnerek, które mogą być kolejnymi matkami dla naszych dzieci. Cechy, których pożądamy, kojarzą się nam z młodością. Dojrzała partnerka może być atrakcyjna, jeśli jej kochankowi imponuje jej status materialny i społeczny. Taka kobieta może być pomocna, wspierać, utrzymywać – może być w pewnym sensie przedłużeniem mamy. Nie jestem tylko pewny, czy, jeśli partnerzy wejdą w taki układ, może rozwinąć się ognista seksualność. Wchodząc w takie role, jak matka-syn, zaczynamy się tak zachowywać…

Rozmawiała: Karina Maciorowska