Endometrioza to choroba w przebiegu której dochodzi do rozwoju błony śluzowej macicy (endometrium) w nieprawidłowej lokalizacji. Prawidłowe endometrium wyściela jamę macicy, narasta i złuszcza się w trakcie cyklu miesiączkowego. Przy endometriozie, komórki endometrium tworzą wszczepy poza macicą, najczęściej wewnątrz jamy otrzewnej, obejmując: jajniki, jajowody, więzadła podtrzymujące macicę, przestrzeń pomiędzy pochwą a odbytnicą, zewnętrzną powierzchnię macicy, otrzewną miednicy mniejszej, jelita, pęcherz moczowy. Bolesne stosunki są zazwyczaj związane z obecnością zmian chorobowych w pobliżu ścian pochwy.

Kobieta, która odczuwa ból, ma problem z osiągnięciem orgazmu i czerpaniem radości z seksu. Ból podczas stosunku oprócz dyskomfortu fizycznego, może także negatywnie wpływać na relacje z partnerem. Może on nie rozumieć przyczyn unikania współżycia lub czuć zawód z powodu braku satysfakcji u partnerki. Dlatego ważne, by podjąć rozmowę z partnerem, szczerze opowiedzieć mu o swoich dolegliwościach i wspólnie ustalić najlepsze rozwiązania (np. czas i pozycje), dzięki którym ból jest najmniej odczuwalny.

Endometrioza to przewlekła choroba, która może znacznie obniżać jakość życia. Szacuje się, że na endometriozę cierpi blisko 200 milionów kobiet na świecie – co 10 kobieta może być dotknięta tym schorzeniem.

Francuscy naukowcy przeprowadzili badania wśród 229 kobiet, które przeszły operację z powodu endometriozy i ustalili, że panie, u których wystąpiła najbardziej zaawansowana postać choroby (43 proc.), częściej niż inne miały w młodości bardzo bolesne miesiączki. W momencie zabiegu badane miały średnio 32 lata.

Grupa z bardzo rozległą endometriozą czterokrotnie częściej – niż kobiety z łagodniejszą postacią choroby przed 18 rokiem życia – stosowała tabletki antykoncepcyjne, aby niwelować bóle menstruacyjne. Ponadto panie z tej grupy 70 proc. częściej przyznawały, że jako nastolatki były nieobecne na lekcjach z powodu objawów miesiączkowych.

źródło: PAP Nauka w Polsce

Leczenie obejmuje łagodzenie dolegliwości bólowych, spowalnianie wzrostu zmian endometriotycznych, poprawę płodności (w przypadkach, w których jest to pożądane) i/lub zapobieganie nawrotom choroby w przypadku zaleczenia zmian.

W niektórych przypadkach endometriozę można wyleczyć metodami chirurgicznymi, czyli usunąć jej ogniska. Nie każda kobieta może jednak zostać poddana laparoskopii. Po zabiegu zdarza się, że endometrioza wraca.

Możliwości leczenia farmakologicznego obejmują stosowanie leków przeciwbólowych, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), oraz leków hormonalnych, takich jak doustne środki antykoncepcyjne, progestageny czy analogi hormonu uwalniającego gonadotropinę (tzw. analogi GnRH).

Leki przeciwbólowe mogą znacznie zmniejszyć nasilenie dolegliwości, pozostają jednak bez wpływu na samą przyczynę choroby, a przy dłuższym stosowaniu mogą niekorzystnie wpływać na inne narządy, głównie na przewód pokarmowy.

Analogi GnRH uważane są za standardowe leczenie w endometriozie, jednak ich stosowanie wiąże się z działaniami ubocznymi prowadzącymi do tzw. „sztucznej menopauzy”. Lekiem z grupy progestagenów, który został zarejestrowany do leczenia endometriozy na podstawie dedykowanych badań klinicznych jest dienogest. Łagodzi on dolegliwości bólowe związane z endometriozą, oraz znamienne hamuje wzrost nieprawidłowej tkanki. Preparat ten wyróżnia także profil bezpieczeństwa i tolerancja umożliwiające długotrwałe stosowanie.

Dostępne obecnie metody leczenia umożliwiają wielu dotkniętym chorobą pacjentkom, przez długi czas funkcjonowanie bez dolegliwości. Znaczne poprawiają tym samym jakość życia. Skuteczne leczenie wymaga konsekwentnego stosowania zaleconych środków. Wskazane są także regularne konsultacje z lekarzem.

Rozpoznanie endometriozy może być bardzo trudne, gdyż jej objawy mogą pokrywać się z symptomami wielu innych chorób, w tym zapalenia przydatków i zespołu jelita drażliwego. Okres od wystąpienia pierwszych objawów do postawienia prawidłowego rozpoznania może trwać nawet 6 lat, dlatego tak ważna jest wiedza dotycząca oznak, diagnostyki i leczenia endometriozy.

Objawy endometriozy to: bolesne miesiączkowanie, ból w czasie stosunku seksualnego, przewlekły ból brzucha, ból owulacyjny, ból okołomiesiączkowy, dolegliwości jelit lub pęcherza moczowego, ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, nieprawidłowe krwawienia, problemy z płodnością i przewlekłe uczucie zmęczenia.

U kobiet z bolesnym miesiączkowaniem częstość występowania endometriozy waha się do 40 do 60 proc. a u kobiet skarżących się na ból w obrębie miednicy mniejszej częstość występowania endometriozy może sięgać aż 75 proc.

Szacuje się, że u 30–50 proc. kobiet z endometriozą występują większe lub mniejsze problemy z niepłodnością. Zwiększone ryzyko rozwoju endometriozy występuje u kobiet, których matka lub siostra cierpi na tę chorobę. Szacuje się, że choroba ta występuje u niemal 200 milionów kobiet na całym świecie. W Polsce na endometriozę może chorować nawet milion kobiet.