Wielokrotnie nagradzana seria „Paradise Lost” zrealizowana dla HBO, zapoczątkowała międzynarodowy ruch na rzecz uwolnienia „Trójki z Memphis”, niesłusznie skazanej za morderstwo. W efekcie anulowano jeden wyrok śmierci i dwa wyroki dożywocia i 19 sierpnia 2011 uwolniono trzech mężczyzn. Ostatni film z tej trylogii, „Paradise Lost 3: Czyściec” otrzymał nominację do Oscara i dwie nagrody Emmy.

Joe Berlinger. Fot: Tim Young

W 2014 roku na ekrany amerykańskich kin trafił wyprodukowany przez CNN pełnometrażowy dokument „Whitey: United States of America v. James J. Bulger”. Berlinger przedstawił w nim sensacyjny proces szefa grupy przestępczej Whitey’a Bulgera, jako punkt wyjściowy do przyjrzenia się oskarżeniom o korupcję na najwyższych szczeblach policji. Był to jeden z sześciu dokumentów reżysera, których premiery odbywały się na festiwalu filmowym Sundance.

Obok tematów społecznych, Berlinger zajmuje się także ikonami kultury. „Metallica: Some Kind of Monster” to dokument, który całkiem zmienił oblicze gatunku „rockumentary”, zaś „Pod niebem Afryki” opowiadał o 25 rocznicy albumu Paula Simona „Graceland”. Film nominowano do trzech nagród Emmy.

Kadr z filmu "Podły, okrutny, zły"

W 2017 reżyser zakończył prace nad dokumentem „Intent to Destroy” pokazującym brutalną historię ludobójstwa na ludności ormiańskiej i cały wiek ukrywania i wypierania się tego przez władze tureckie. Film otrzymał liczne nagrody po premierze na festiwalu filmowym Tribeca.

Obok pełnometrażowych filmów dokumentalnych, Berlinger reżyseruje i jest producentem licznych produkcji telewizyjnych, za które otrzymał dwie nagrody Emmy i Peabody, a także pięć nominacji do Emmy. Są wśród nich nagradzana seria History Channel „10 dni, które zmieniły Amerykę”, „Grey Matter” a także sześć sezonów „Ikonoklastów” dla Sundance Channel.

Poza działalnością filmową, Berlinger zajmuje się też fotografią i pisze artykuły do prasy. Ukazują się one w New York Times, ArtForum, Film Comment czy Aperture. Jego książka „This Monster Lives, Inside Story of Some Kind of Monster” została opublikowana w 2004 roku.

Film jest zabawnym zapisem tego szczególnego eksperymentu. Niezwykle szczerym i wnikliwym spojrzeniem na temat relacji człowieka i wiary. Gandhi zdecydował się na ten krok wierząc, że w ten sposób uda się dociec, skąd w człowieku bierze się tak silna potrzeba duchowości. Ukrywając prawdziwą tożsamość pod postacią Kumaré, Gandhi ukazał jednak coś znacznie poważniejszego. Zobrazował, jak bardzo zagubiony jest dzisiejszy człowiek i jak silna jest w nim potrzeba transcendencji, nadziei i wiary. Film został uhonorowany nagrodą publiczności „Czwarty Żywioł” na Festiwalu Podróżników w Bolkowie w 2012 r.

Jesienią w TVN 7 będzie można jeszcze zobaczyć m.in: DAVID CHCE ODLECIEĆ, reż. David Sieveking (8.10); ZŁODZIEJKA DIAMENTÓW, reż. Kirk Marcolina (15.10); ZNIESŁAWIENIE reż Yoav Shamir (22.10); YES-MENI NAPRAWIAJĄ ŚWIAT, reż. Andy Bichlbaum, Mark Bonanno (29.10); DAVID CHCE ODLECIEĆ, reż. David Sieveking i OBÓZ JEZUSA, reż. Heidi Ewing, Rachel Grad (5.11) oraz SUPER SIZE ME, reż. Morgan Spurlock (12.11).

Aktorka i producentka
W latach 1923 – 26 występowała jako tancerka na wielu scenach europejskich. Jednocześnie była zafascynowana filmami Arnolda Fancka, który kręcił tzw. filmy górskie. Przekonała reżysera, aby dał jej małą rólkę w jednym z jego filmów. Potem zagrała jeszcze w pięciu jego obrazach. Leni była piękną, stanowczą kobietą. Wysoko stawiała sobie poprzeczkę i osiągała cele, które sobie założyła. Na początku lat 30. założyła własną firmę produkującą filmy Leni Riefenstahl-Produktion, a już w 1932 roku wypuściła na rynek film „The Blue Light”, który już wtedy pokazywał jej umiejętność eksperymentowania, co później stało się jej znakiem rozpoznawczym. Debiut był niezwykle udany i film wyświetlano w Niemczech przez 16 miesięcy.

Stanowcze przekonania
W tamtym okresie Leni uczestniczyła w jednym ze zjazdów partii nazistowskiej, na którym przemawiał Adolf Hitler. Jego wystąpienie uznała za elektryzujące. Skontaktowała się z Hitlerem listownie wyrażając zachwyt nad jego osobą, a ten w niedługim czasie zlecił jej nakręcenie relacji z jednego ze zjazdów partii. Film, który później został zniszczony, „Victory of Faith” powstał w 1933 roku. Riefenstahl twierdziła, że nie miał wielkiej artystycznej wartości. Kolejny sprawił, że jej nazwisko poznał cały świat. „Triumph of the Will” (Triumf woli) dokumentował zjazd partii nazistowskiej z 1934 roku w Norymberdze. Do dziś jest nazywany najlepszym propagandowym filmem, jaki powstał. Leni już wówczas zaprzeczała, że film jest czymkolwiek innym niż wytworem sztuki filmowej. Jednak sama później dostarczyła dowodów na to, że była kimś więcej niż tylko pasywnym obserwatorem za kamerą. W książce „Hinter den Kulissen des Reichsparteitag-Films” (dostępnej w Niemczech), w której opisywała powstanie „Triumfu woli”, przyznała, że brała udział w organizacji zjazdu. Krytyk filmowy Richard Meram Barsam podkreślał, że film w kontekście sztuki jest doskonały, ale ideologicznym – okrutny. „Triumf woli” przedstawiał Hitlera niemal jako nadczłowieka. Z kolei ludzi jako tłum, a nie indywidualne jednostki. Obraz gloryfikuje naród niemiecki, szczególnie osoby rasy aryjskiej.

Ulubienica nazistów
W 1936 roku faszyści kolejny raz zwrócili się do Leni, tym razem w celu zrealizowania obrazu na Olimpiadę. Efektem była dwuczęściowa „Olimpia”. Reżyserka wywalczyła dużą autonomię i dostała niemal wolną rękę przy realizacji dzieła. Dzięki temu, mimo sprzeciwów Goebbelsa, mogła w filmie poświęcić wystarczająco dużo uwagi np. czarnoskóremu atlecie Jessiemu Owensowi. Film, tak jak i wszystkie inne autorstwa Leni, był doskonale zrealizowany technicznie, przy czym reżyserka znów pozwoliła sobie na eksperymenty i duże szaleństwa z kadrami. Krytycy podkreślali z kolei, że Leni, dzięki odpowiednim soczewkom w kamerze, potrafiła idealnie uchwycić fanatyzm u nazistów. W trakcie wojny Leni zaczęła kręcić kilka filmów np. „Lowlands” („Dolina”), ale żadnego z nich nie ukończyła. Nie przyjmowała też nowych zleceń na dokumenty.

Cały materiał jest do przeczytania w EksMagazynie nr 21, marzec-kwiecień 2014