Światowy rozgłos Khasi zawdzięczają jednak niezwykłym zasadom społecznym. Dominującą rolę, jak mało gdzie, odgrywają bowiem kobiety. W tej grupie etnicznej, co jest zresztą respektowane przez centralne władze Indii, to mężczyzna przyjmuje nazwisko małżonki i wprowadza się do jej domu, nie na odwrót. Tam z kolei kluczową rolę odgrywa jego teściowa, bo to ona współrządzi domem.

Prawie cały majątek plemienia Khasi znajduje się w rękach kobiet, ponieważ to one są głównymi spadkobierczyniami. Mężczyźni rzadko otrzymują od rodziców spadek, a jeśli tak, to prawie zawsze mniej niż ich siostry. Skąd ten niecodzienny podział ról? Być może korzeni należy szukać w lokalnych wierzeniach, zgodnie z którymi składa się w ofierze koguta na przebłaganie za grzechy mężczyzn. Historia Khasi jest jednak niejasna, ponieważ aż do przybycia misjonarzy był to lud niepiśmienny, przekazujący historię ustnie.

Jak nietrudno się domyślić, różnica w statusie mężczyzn i kobiet staje się źródłem nierówności społecznej i wielu mężczyzn ma dość siedzenia cicho jak mysz pod miotłą. Zdarza się, że nie mają prawa uczestniczyć w spotkaniach rodzinnych lub są trzymani na dystans od dzieci, mając rolę ograniczoną do pracy i pomocy w gospodarstwie domowym. Inny problem to dzieci – gdy rodzi się chłopiec, część rodziców jest zawiedziona, ponieważ tylko córka gwarantuje ciągłość rodziny.

Trzeba jednak przyznać, że podział ról nie jest tak jednostronny, jak może się wydawać. Mężczyźni Khasi zajmują istotną rolę w polityce, od szczebla samorządu lokalnego po władze centralne, nawet jeśli w rodzinie muszą pogodzić się z ograniczeniem przywilejów. I tu jednak nie wszyscy mają pod górkę. Decyzje kobiet w gospodarstwie domowym często muszą być zatwierdzone przez wujka od strony matki, który sprawuje pieczę nad dobrobytem rodziny.

I mężczyźni, i kobiety Khasi cieszą się wyjątkową w skali Indii swobodą wyboru partnerów. W kraju zafiksowanym na małżeństwie i bardzo tradycyjnym młodzież Khasi może dobierać sobie partnerów bez wcześniejszej konsultacji z rodzicami, choć w przypadku zawarcia ślubu akceptacja po obu stronach jest wymagana. Rozwody, choć tradycyjnie niemile widziane, są stosunkowo powszechne i łatwe do uzyskania zarówno na drodze cywilnej, jak i kościelnej. Tak, kościelnej, bo choć wierzenia lokalne wciąż istnieją, to ogromna większość Khasi przyjęła różne odmiany chrześcijaństwa, niewielka część również islam.

Panie Khasi cieszą się również większą swobodą obyczajową. Tu do kościoła można przyjść w krótkiej spódniczce bez narzekania na krzywe spojrzenia innych, a znany u nas „zimny łokieć” (ostentacyjna jazda z otwartymi szybami w aucie) może być udziałem i pań, i panów. Pod względem obyczajowym oznacza to wyjątkową swobodę na tle reszty Indii, gdzie pozycja kobiet jest nieporównanie gorsza.

Przypomnijmy tylko, że statystycznie co trzecia kobieta w tym kraju pada ofiarą przemocy domowej. U Khasi to zjawisko jest bardzo ograniczone, ponieważ mogłoby spowodować karne odcięcie mężczyzny od rodziny. Ba, nawet uczestnicy kampanii walczących o prawa mężczyzn boją się często ujawniać nazwisk, by nie narazić się na ostracyzm rodziny.

Nie spotkałam jeszcze przerażonego developera. Programiści i spece IT wiedzą, że to oni dyktują warunki na rynku. Czasem przemknie im przez myśl, że tańsza siła robocza z Indii, Ukrainy czy Rosji wyrwie z rąk stołeczek, ale strach szybko mija, bo przecież od razu wyhaczy ich ktoś inny – z wygodniejszym stołkiem i lepszymi benefitami. Jeszcze mniej boją się kobiet (sic!), bo stereotyp kobiety niezdolnej do logicznego myślenia wciąż ma się całkiem nieźle.

Tymczasem za pięć lat w samych Stanach będzie milion nowych miejsc pracy w IT. A zasoby dziarskich programistów nie wypełnią tej luki.

Jest to główny powód, dla którego firmy bardzo silnie starają się już teraz przyciągnąć do siebie kobiety i obcokrajowców. O ile w Polsce zauważalny jest trend, aby firmy współpracowały z kobiecymi organizacjami technologicznymi, takimi jak Geek Girls Carrots, o tyle zagraniczne spółki idą o krok dalej. Dobrym przykładem jest szwedzka firma NetEnt, która weszła do Polski z zamiarem zatrudnienia kobiet i mężczyzn w każdym obszarze pracy. Liczą, że uda im się tego dokonać już w 2020.

Oddajmy głos dziewczynom, które w branży zdominowanej przez mężczyzn pokazały, że dają radę.

Pracując w marketingu internetowym w od ponad czterech, mam do czynienia z uprzedzeniami dotyczącymi mojego poziomu profesjonalizmu. Sama początkowo byłam przekonana, że tylko mężczyźni mogą byś skutecznymi SEOwcami i z sukcesem prowadzić duże projekty. Po pewnym czasie zdałam sobie  sprawę, że się myliłam. Rozpoczynając pracę w Preply.com, szybko stało się jasne, że płeć ma niewielki znaczenie, kiedy przychodzi do oceny rezultatów pracy – mówi Aleksandra, Head of SEO platformy korepetycji Preply.com. W naszym zespole proporcje kobiet i mężczyzn to 30/70, zatem mężczyźni przeważają ponad dwukrotnie – dodaje Aleksandra Malomuzh.

Biznes IT na świecie
Amerykański biznes IT pozostaje czysto męską domeną: liczba firm technologicznych w Dolinie Krzemowej założona przez kobiety to tylko 3%. Jarno Heinonen, fiński profesor z Uniwersytetu w Turku, wyjaśnia to zjawisko na dwa sposoby: Po pierwsze, kobiety mają tendencję do wyboru zawodów w sektorze publicznym, takich jak edukacja i zdrowie, które dają znacznie mniejsze szanse, aby by na którymś etapie swojej drogi zawodowej  stały się przedsiębiorcami. Drugi powód wiąże się ze stereotypowym postrzeganiem płci żeńskiej, które konotują uprzedzenia w branży technologicznej: większość startupów młode zespoły w przewadze męskie, a wszystko, co odbiega od tej „normy” wygląda dziwnie.

Popkultura pielęgnuje stereotypy
Stereotyp młodego geniusza, który żyje w piwnicy i potrafi zhakować serwery NATO to wizja utrwalana przez dzisiejsze media. O ile może to być pociągające dla młodych chłopców, o tyle trudno oczekiwać, aby było to atrakcyjne dla wykształconych kobiet. Nie walczą z tym nawet popularne sitcomy, takie jak Silicon Valley czy Big Bang Theory, gdzie wśród męskich, mało atrakcyjnych geniuszy, jest niewiele kobiet. A jeżeli są, to prawdopodobnie nie grzeszą mądrością. Z kolei jeżeli pojawia się wśród nich mądra kobieta, często jest uważana za totalny wybryk natury.

Prawniczka w świecie startupów
O stereotypach w świecie IT opowiada Monika Świędrych, prawniczka, założycielka startupu Prawos.pl – platformy, która łączy klientów z prawnikami:

Myślę, że nie musiałam nigdy walczyć z żadnym stereotypem, ponieważ pracuję w branży internetowej, gdzie z mojej obserwacji nie liczy się wiek, płeć i wykształcenie, natomiast intuicja, kreatywność, ciężka praca, świeżość pomysłów oraz innowacyjne rozwiązania. Jako młoda kobieta prawniczka postanowiłam zrewolucjonizować rynek poprzez przełamanie wizerunku sztywnej branży prawnej za pomocą mojego portalu Prawos.pl. Internet stał się moim ulubionym narzędziem pracy, ponieważ stwarza dla mnie nieograniczony zasięg, mogę dotrzeć do wszystkich Polaków nawet tych poza granicami kraju. W Internecie moje kompetencje nie są oceniane przez nieistotne kryteria jak bycie kobietą, lecz twarde dane oraz skuteczność stworzonego przeze mnie narzędzia, które pomaga każdego miesiąca ponad 40 000 ludzi.

A może brakuje wzorców?
Stereotyp kobiety w IT powoli zanika, głównie dzięki takim dziewczynom jak Monika i mediom amerykańskim, które zmieniają nastawienie i promują feminizację branży IT. Niedawno w Techrunch ukazał się artykuł poświęcony zwiększeniu liczby kobiet na kierowniczych stanowiskach startupów technologicznych. Wynika z niego, że w ciągu ostatnich pięciu lat liczba firm zarejestrowanych na Crunchbase kierowanych przez kobiety wzrosła pięciokrotnie, od 117 do 555. W chwili obecnej, średnio 18% nowych firm na całym świecie to inicjatywy dziewczyn.

Jeżeli jednak nie widzimy silnych kobiet w IT, trudno wyobrazić sobie, że jest tam dla nich miejsce. Nawet jeżeli w sali konferencyjnej siedzą kobiety i mężczyźni, to wiele osób z góry zakłada, że kobiety są tam zaledwie asystentkami prezesów. Tymczasem na kierowniczych stanowiskach zasiada coraz więcej kobiet. Wiemy wiele o ważnych mężczyznach w IT, kiedy w cieniu pozostają kobiety takie, jak Sheryl Sandberg, była wiceprezeska Google, a obecnie szefowa operacyjna Facebooka, Virginia M. Rometty, pierwsza w historii prezeska zarządu IBM, Margaret Whitman, CEO Hewlett-Packard, Susan Wojcicki, wiceprezeska Google czy Åsa Bredin, guru branży cyfrowej w Szwecji i Naczelna Dyrektorka ds. rozwoju w NetEnt.

Wschodnia Europa też nie pozostaje w tyle.  Ciekawa inicjatywą ukraińskiego oddziału Google była akcja #googlewomenua, czyli konferencja, podczas której kobiety z branży opowiadały o swoich doświadczeniach. Jak się okazało – kobietom w IT całkiem do twarzy i po drodze do sukcesu.

Co na temat doświadczeń kobiety w IT ma do powiedzenia Ulyana, Ukrainka, która po przyjeździe do Polski zaczęła tworzyć gry dla jeden z największych polskich firm z branży gier komputerowych GameDesire?

Od samego początku mojej pracy w IT byłam w mniejszości, ale nigdy jakoś specjalnie nie identyfikowałam się z grupa „dziewczyna w IT”. Nie zauważam, aby miałam dostępne dla siebie określone role zawodowe tylko ze względu na płeć. Ze względu na umiejętności, doświadczenie, wiedzę, podejście do ludzi i rozwiązywanie problemów – tak, ale bez podziału na pleć. Niestety na ukraińskim rynku pracy sytuacja wygląda gorzej niż na polskim, dość popularna opinia o „kobiecych/niekobiecy zawodach”, nadal można spotkać ogłoszenia o pracy, gdzie poszukiwana jest „dziewczyna w wieku 18-25 lat na stanowisko asystentki”. Jednak wydaje się ze sytuacja powoli zmienia się wraz z zwiększeniem akceptacji europejskich wartości. Na przykładzie międzynarodowych konferencji branżowych widać jak dużo kobiet bierze aktywny udział w rozwoju gamedev’u. To szczególnie ważne ze względu na coraz bardziej różnorodną społeczność graczy. Coraz więcej kobiet interesuje się grami, wynika zapotrzebowanie na nowe rodzaje rozgrywki. Aby sprostać tym nowym wyzwaniom, zapewnić zróżnicowany i zrównoważony rozwój branży, przedstawienie różnych perspektyw, dziś potrzebujemy obecności kobiet w gamedevie jak jeszcze nigdy dotąd – mówi Ulyana Krystaszek.

A może po prostu jesteśmy sobie potrzebni?
Nie ma co się oszukiwać, że branża IT potrzebuje artystów. Potrzebuje specjalistów. W kraju, gdzie ludzie nie zarabiają kokosów, nie ma co się silić na sentymenty. Praca w IT to szansa dla wielu ludzi na godne życie, a firmy technologiczne wiedzą o tym i chętnie edukują swoich pracowników.

Dlatego zarówno mężczyźni, jak i kobiety, muszą wiedzieć jak bardzo są sobie potrzebni. Zróżnicowane płciowo zespoły są wydajniejsze, pracują lepiej, szybciej, jest w nich mniej konfliktów. Pozwalają robić rzeczy innowacyjne i dostrzegają problemy większego spektrum klientów. To fakty.
Więc, niezależnie od płci, wspierajmy się. Nowe technologie dają światu tak wiele, że każdy może partycypować w ich tworzeniu.