Sposób leczenia oraz jego czas jest uzależniony od charakteru i rozległości ran. W przypadku płytkich i delikatnych skaleczeń trudno tak naprawdę używać słowa „leczenie”, ponieważ „mechanizm” zabliźniania jest samoistny i postępuje niezwykle szybko. Fizjologiczne leczenie ran zasadniczo dzieli się na trzy główne fazy.

• Faza zapalna – występuje bezpośrednio po wystąpieniu obrażenia. Może trwać około 5 dni, podczas których rana jest oczyszczana z obumarłych tkanek. W tym czasie obserwujemy również zwiększone ciśnienie oraz przepływu krwi w tkankach w pobliżu obrażenia.
• Faza wytwórcza – w tej fazie następuje namnażania ziarniny (czyli tkanka łączna, powstająca w miejscu rany), która jest niezbędna do prawidłowego zabliźnienia się rany. Może trwać około 2-3 tygodni.
• Faza końcowa – dochodzi wówczas do obkurczania, przebudowy a w konsekwencji zamknięcia rany. W tym celu zwiększa się produkcja nowych włókien kolagenowych i zostaje wytworzona tkanka blizny. Może trwać nawet ok. 5 tygodni.

Fizjologiczny proces leczenia ran nie powinien przekraczać okresu 8 tygodni.

Małe rany – mały kłopot, duże rany – duży kłopot

Drobne skaleczenia, otarcia i rany to niemal codzienność, która może przydarzyć się podczas przygotowywania posiłków w kuchni, porannego golenia czy aktywności fizycznej. Zazwyczaj są to niewielkie obrażenia, które goją się stosunkowo szybko. Rany to jednak nie tylko delikatne, codzienne obrażenia, ale również „konsekwencja” poważniejszych oparzeń, urazów czy operacji.

O ranach przewlekłych możemy mówić wówczas, gdy utrzymują się one 6-8 tygodni. Zaliczamy do nich m.in. stopę cukrzycową, rany powstałe w wyniku operacji, odleżyny, rozległe oparzenia czy owrzodzenia. Nad właściwym leczeniem takich przypadków czuwa Europejskie Towarzystwo Leczenia Ran, które przygotowało tzw. strategię TIME. Na czym ona polega?

• T (tissue) – usunięcie tkanki martwiczej w obrębie rany, która spowalnia i zaburza proces gojenia się rany. Istnieją trzy sposoby jej wyeliminowania: autolityczne („stworzenie” wilgotnego środowiska wokół rany, które zwiększa produkcję enzymów odpowiedzialnych za oczyszczanie rany), enzymatyczne (stosowanie preparatów, które doprowadzają do rozkładu martwej tkanki oraz chirurgiczne, polegające na chirurgicznym wycięciu tkanki martwiczej.
• I (infection) – występowanie przewlekłych ran, niestety nierozłącznie wiąże się z pojawieniem się infekcji. Dlatego tak ważne jest ich odpowiednie kontrolowanie – tak, aby uniknąć ryzyka rozwoju zakażenia. W tego celu najczęściej stosuje się opatrunki ograniczające infekcję oraz odpowiednio dobrane antybiotyki. Pozwala to uniknąć takich dolegliwości jak zaczerwienienie czy obrzęk, a nawet nieprzyjemnego zapachu, który może się rozwinąć w wyniku rozprzestrzenienia się bakterii. Warto pamiętać, że w przypadku ran przewlekłych zmienianie opatrunku powinno być stosunkowo rzadkie. Dlaczego? W przypadku częstej wymiany występuje większe ryzyko uszkodzenia kształtujących się nowych tkanek, co może dodatkowo wydłużać proces leczenia. Aby zmniejszyć dolegliwości bólowe i stan zapalny, można również (w porozumieniu z lekarzem prowadzącym) stosować środki farmakologiczne.
• M (moisture balance) – to utrzymywanie prawidłowej wilgotności rany, aby zachować odpowiednie warunki do jej gojenia. W tym celu zazwyczaj stosuje się opatrunki, które pochłaniają nadmiar wysięku z rany, który zwiększa ryzyko wystąpienia infekcji bakteryjnych.
• E (edges) – to najdłuższy etap, który polega na zejściu się brzegów rany i tworzeniu nowego naskórka, co w efekcie daje odbudowę tkanek. Jest uzależniony od właściwego wprowadzenia poprzednich trzech etapów leczenia.

Rany przewlekłe wymagają precyzyjnego i specjalistycznego działania oraz ścisłej współpracy na linii lekarz-pacjent. Najważniejsze są jednak elementy wyszczególnione w strategii TIME, gdyż leczenie jest skomplikowane i długotrwałe, a w skrajnych przypadkach może trwać nawet 1,5 roku.

Ponadto, proces ten nie polega wyłącznie na pielęgnacji rany, ale niejednokrotnie dotyczy również walki z powikłaniami chorób, które mogą doprowadzać do pojawienia się rany. Należy również kontrolować ogólny stan zdrowia i reagować, gdy zauważymy wystąpienie np. gorączki, bólu, lokalnego zaczerwienienia i ucieplenia, które nie ustępuje.

Autorka: Fizjoterapeutka Karolina Hertman. Źródło: 38 Content Communication

Biorąc pod uwagę inne organizmy trzeba podkreślić, że jest jeden szczep myszy, które mają zdolność gojenia bez wytworzenia blizny. Są to tzw. myszy nagie. Co jednak istotne, myszy te nie posiadają jednego genu, który z kolei występuje u ludzi. Nie oznacza to natomiast, że odpowiada on za wytwarzanie blizny.

– W naszych badaniach wykorzystujemy hodowle komórkowe in vitro oraz techniki biologii molekularnej po to, by zbadać mechanizm, dzięki któremu gojenie bliznowe może zostać przekierowane na sposób regeneracyjny. Dzięki czemu mogą zostać opracowane sposoby leczenia oraz terapie dla osób cierpiących na schorzenia skórne – opowiada dr Joanna Bukowska.

Naukowcy pracują też nad możliwością zastosowania związków naturalnie występujących w przyrodzie w celu pomocy pacjentom. Takim związkiem może być śluz wydzielany przez ślimaki. Śluz ten już teraz wykorzystuje się w kosmetykach. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby wykorzystywać go jako terapeutyk. Czy faktycznie jest to możliwe potwierdzą natomiast kolejne badania naukowców. Warto podkreślić, że śluz ślimaka, poza wspomnianymi właściwościami jest też bogaty w witaminy, alantoinę i kolagen.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl