W związku z tym faktem, jak też obserwowanym od wielu lat dynamicznym wzrostem liczby zachorowań na czerniaki, polscy onkolodzy biją na alarm, podkreślając, że znacznej części spowodowanych tym przedwczesnych śmierci dałoby się uniknąć.

Jak uchronić się przed czerniakiem? Eksperci zalecają w związku z tym stosowanie kilku prostych zasad profilaktyki:

Unikaj przebywania na bardzo intensywnym słońcu, szczególnie w godzinach 11.00-16.00.

Kiedy już eksponujesz się na działanie słońca, chroń skórę przed oparzeniami, spowodowanymi promieniowaniem ultrafioletowym: stosując kremy z filtrami UVA oraz UVB, nosząc okulary przeciwsłoneczne, nakrycie głowy i ubrania zakrywające inne części ciała. Nie opalaj się w solarium!

Regularnie, najlepiej raz w miesiącu oglądaj swoją skórę, sprawdzając czy nie pojawiły się na niej nowe znamiona lub też czy dotychczasowe się nie zmieniły − jeśli zauważysz coś podejrzanego niezwłocznie udaj się na konsultację do specjalisty: dermatologa lub do chirurga-onkologa.

Szybkość naszej reakcji ma ogromne znaczenie, bo czerniak rozpoznany na wczesnym etapie rozwoju jest dość łatwy do wyleczenia − za sprawą prostego zabiegu chirurgicznego (wycięcie zmiany wraz okoliczną tkanką). Szanse na wyleczenie wcześnie rozpoznanego czerniaka szacuje się dziś nawet na 97 proc. Dlatego warto dowiedzieć się jak każdy z nas może rozpoznać ten nowotwór.

Czujność onkologiczna ratuje życie

Czerniak, który początkowo pojawia się na powierzchni skóry, z czasem wrasta w jej głąb na ponad 1 milimetr i wychodzi poza obręb skóry właściwej, do naczyń krwionośnych. Następnie za ich pośrednictwem, w bardzo krótkim czasie (nawet do 3 miesięcy) dociera do całego organizmu. Agresywny wzrost czerniaka, możliwość tworzenia wczesnych i licznych przerzutów, bardzo utrudniają jego leczenie w zaawansowanych stadiach rozwoju.

Po czym go rozpoznasz: czerniakowe abecadło

Eksperci z Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej oraz innych instytucji związanych z projektem „Akademia Czerniaka” (mającym na celu m.in. upowszechnianie wiedzy o tym nowotworze) podpowiadają, że czerniaki mają kilka charakterystycznych cech, które mogą pomóc każdemu w ich rozpoznaniu.

Na co zatem należy zwrócić szczególną uwagę i co odróżnia czerniaki od zwykłych znamion, narośli czy pieprzyków?

A: czerniaki są asymetryczne
B: ich brzegi są poszarpane, nierówne
C: mają najczęściej czerwono-czarne, niejednolite barwy, im więcej barw tym większe ryzyko raka
D: są duże, zwykle powyżej 6 milimetrów
E: ewoluują, to znaczy, że w znamieniu można zaobserwować postępujące zmiany.

Czerniak jest dziewiątym pod względem częstości występowania nowotworem w Europie. Szacuje się, że jeden na 100 mieszkańców Europy zachoruje na czerniaka w jakimś momencie swojego życia. W Polsce liczba zachorowań na czerniaka podwaja się co 10 lat.

Sprawdź czy jesteś w grupie ryzyka

Na koniec warto dodać, kto jest szczególnie narażony na zachorowanie i w związku z tym powinien też szczególnie poważnie potraktować wspomniane wyżej zasady profilaktyki „anty-czerniakowej”.

W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się m.in.:

Osoby z jasną karnacją, włosami rudymi albo blond
Osoby z licznymi piegami, znamionami barwnikowymi na skórze
Osoby, które doznawały w przeszłości oparzeń słonecznych, szczególnie przed 15. rokiem życia
Osoby, które słabo tolerują słońce i opalają się z dużym trudem lub wcale
Osoby korzystające z solarium
Osoby z rodzin, w których występowały przypadki czerniaka.

Wiktor Szczepaniak (zdrowie.pap.pl)

Źródła:
Materiały informacyjne „Akademii Czerniaka”, sekcji naukowej Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej; materiały informacyjne kampanii edukacyjnej „Znamię! Znam je?”, towarzyszącej VII edycji Tygodnia Świadomości Czerniaka.

Czerniaki najczęściej pojawiają się na skórze, ale mogą również wystąpić w obrębie ust, nosa czy gałki ocznej. Ryzyko może wydawać się hipotetyczne, a jednak 1 na 100 osób w Europie ma na jakimś etapie swojego życia nowotwór tego typu. W Polsce co roku odnotowuje się około 50 000 przypadków nowych zachorowań na nowotwory złośliwe skóry, w tym ponad 3000 stanowią zachorowania na czerniaki.

Początkowo pojawia się na powierzchni skóry, jednak z czasem wrasta w jej głąb na ponad 1 mm i wychodzi poza obręb skóry właściwej do naczyń krwionośnych. Następnie za ich pośrednictwem, w bardzo krótkim czasie (nawet do 3 miesięcy) dociera do całego organizmu.

Diagnostyka: ABCDE czerniaka

Czerniak jest jednym z najłatwiejszych do zdiagnozowania nowotworów, ponieważ rozwija się na powierzchni skóry, najczęściej na odsłoniętych częściach ciała. Może powstawać na skórze wcześniej niezmienionej lub w zakresie istniejących już znamion. Regularna i dokładna obserwacja własnej skóry pozwala na wczesne wykrycie nowotworu. Każde znamię, narośl czy pieprzyk, który budzi niepokój lub zmienia się w czasie powinno jak najszybciej zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga-onkologa i w razie jakichkolwiek wątpliwości usunięte. Wczesnego rozpoznania czerniaka można dokonać samodzielnie stosując kryteria ABCDE czerniaka:

• A – asymetria np. znamię „wylewające się” na jedną stronę,
• B – brzegi nieregularne, nierównomierne, poszarpane, posiadające zgrubienia,
• C – czerwony lub czarny i niejednolity kolor
• D – duży rozmiar, wielkość zmiany: powyżej 0,5 cm,
• E – ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.

Objawy takie jak swędzenie, krwawienie i pękanie znamienia są sygnałem alarmowym i wymagają natychmiastowej konsultacji.

Profilaktyka: złote zasady ochrony przed czerniakiem

Ryzyko zachorowania na czerniaka wzrasta głównie wśród osób, które reprezentują szczególny typ urody oraz u których w rodzinie występowały już przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry. Czynniki, które sprzyjają powstawaniu czerniaka, to:

• jasna karnacja
• jasne oczy
• rude lub blond włosy
• piegi lub liczne znamiona i zmiany barwnikowe
• niska tolerancja słońca i utrudnione opalanie
• łatwość ulegania poparzeniom słonecznym.

Złote zasady ochrony przed czerniakiem. Każda osoba, w tym w szczególności osoby z grupy podwyższonego ryzyka powinny przestrzegać prostych zasad ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym.

• Unikać przebywania na bardzo intensywnym słońcu, szczególnie w godzinach 11:00-16:00.
• Stosować kremy z wysokimi filtrami UVA oraz UVB na całe ciało.
• Nosić okulary przeciwsłoneczne i nakrycie głowy.
• Nie opalać się w solarium!
• Regularnie, raz w miesiącu, oglądać swoją skórę, aby szybko rozpoznać nowe i podejrzane zmiany.
• Skonsultować się z dermatologiem lub chirurgiem-onkologiem, jeśli istnieje podejrzenie, że coś niedobrego dzieje się ze znamieniem.
• Odbywać kontrolne coroczne wizyty u dermatologa lub chirurga-onkologa.

Źródło: Newsrm.tv. Fot: Freepik.com