Okazuje się, że lubiące chłód wirusy grypy mają się w naszym kraju coraz lepiej. W ubiegłym sezonie spowodowały one rekordową liczbę ponad 5 mln zachorowań, co oznacza wzrost o 12 proc. w porównaniu do poprzedniego sezonu. Ale to nie koniec złych wieści. W minionym sezonie znacząco wzrosła również, do niemal 20 tysięcy, liczba związanych z grypą hospitalizacji (co oznacza wzrost o 10 proc.). Ponadto, każdego roku, co najmniej kilkaset zachorowań kończy się śmiercią. Eksperci biją więc na alarm, zwłaszcza, że liczba zachorowań, hospitalizacji i zgonów spowodowanych grypą lub jej powikłaniami rośnie w Polsce systematycznie już od kilku lat.

Dlaczego grypa jest groźna: lista powikłań

– Grypa sześciokrotnie zwiększa ryzyko zawału serca, w pierwszym tygodniu choroby, a jeśli jest to grypa typu B, to ryzyko może być nawet dziesięciokrotnie większe. Wiąże się z tym również podwyższone ryzyko udaru mózgu – ostrzega prof. Adam Antczak, pulmonolog z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi i przewodniczący rady naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Dlaczego pospolita grypa może wywołać aż tak drastyczne konsekwencje? Ekspert wyjaśnia, że dzieje się tak m.in. dlatego, że w czasie zakażeń dochodzi do osłabienia naczyń krwionośnych i destabilizacji znajdujących się w nich blaszek miażdżycowych, co w efekcie może doprowadzić do zawału albo udaru.

Ale na tym nie koniec. Lista możliwych powikłań grypy, w tym również takich, które grożą trwałym inwalidztwem lub śmiercią, jest znacznie dłuższa.

– Najczęstszym powikłaniem grypy jest zapalenie płuc. Ciężkie wirusowe zapalenie płuc może przebiegać z niewydolnością oddechową i w efekcie doprowadzić do zgonu. Ale nierzadko rozwija się też wtórne do zakażenia wirusowego nadkażenie bakteryjne, które może wywołać sepsę i doprowadzić do śmierci pacjenta w efekcie uszkodzenia wielonarządowego lub niewydolności krążeniowo-oddechowej – ostrzega dr Barbara Joanna Bałan z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Poza wspomnianymi wyżej przykładami, na liście możliwych skutków grypy znajduje się jeszcze wiele innych, mniej lub bardziej poważnych powikłań, w tym m.in.:

• zaostrzenie choroby wieńcowej,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• zapalenie osierdzia,
• kardiomiopatia rozstrzeniowa,
• zapalenie krtani,
• zapalenie oskrzeli,
• zapalenie zatok,
• nieodwracalne następstwa neurologiczne (np. utrata wzroku lub słuchu),
• choroby autoimmunologiczne (np. Hashimoto),
• zaostrzenie przebiegu wielu innych chorób przewlekłych (m.in. astmy i POCHP).

Eksperci zwracają również uwagę na fakt, że grypa może przebiegać bezobjawowo lub skąpo-objawowo, co wcale jednak nie oznacza, że nie niesie ze sobą ryzyka powikłań. Dlatego, w sezonie jesienno-zimowym trzeba być bardzo czujnym i w razie jakichkolwiek wątpliwości konsultować się z lekarzem.

Jak uchronić się przed zachorowaniem na grypę?

– Wszyscy, bez względu na stan odporności, jesteśmy narażeni na zakażenie wirusem grypy. Odporne na grypę są jedynie osoby, które się przeciwko niej zaszczepią – mówi dr Barbara Joanna Bałan.

Eksperci podkreślają, że coroczne szczepienie na grypę wzmacnia odporność, znacząco redukuje ryzyko zachorowania, lecz przede wszystkim zabezpiecza przed groźnymi powikłaniami (np. zmniejsza ryzyko zawału serca o 67 proc., a udaru mózgu o 55 proc.).

W tym kontekście warto wiedzieć, że człowieka atakują dwa typy wirusów grypy: A lub B. Niestety, wirusy te ciągle się zmieniają, przez co każdego roku mamy do czynienia z nowymi ich wariantami. W efekcie, tak naprawdę nigdy nie wiadomo, który konkretnie typ i wariant wirusa będzie dominował w danym sezonie grypowym.

– Wirus grypy jest podstępny, nieprzewidywalny, ponieważ ciągle mutuje i ewoluuje. Pod tym względem ma nad nami pewną przewagę. Dlatego szczepionki na grypę zawierają więcej niż jeden typ wirusa i stale wzbogaca się ich skład. Każdego roku wytwarzana jest nowa szczepionka, która ma za zadanie chronić nas podczas najbliższego sezonu grypowego – wyjaśnia prof. Adam Antczak.

Eksperci podkreślają, że w tym sezonie w polskich aptekach i placówkach służby zdrowia dostępne będą bardzo skuteczne szczepionki czterowalentne, a więc w praktyce składające się z czterech różnych szczepionek (przeciwko różnym wariantom wirusów grypy, zarówno typu A jak i B).

– W tym roku została wprowadzona 50-procentowa refundacja szczepień przeciw grypie dla osób powyżej 65 roku życia. To bardzo dobra decyzja Ministerstwa Zdrowia, bo najwięcej powikłań dotyka właśnie osoby w wieku podeszłym i to one płacą najwyższą cenę za nieszczepienie się przeciw grypie – mówi prof. Adam Antczak.

Szacuje się, że nawet do 80 proc. zgonów z powodu grypy i jej powikłań dotyczy właśnie seniorów.

Innymi grupami podwyższonego ryzyka, którym eksperci szczególnie rekomendują profilaktyczne szczepienia na grypę są:

• kobiety w ciąży,
• dzieci w wieku poniżej 5 lat,
• osoby z otyłością znacznego stopnia (BMI ponad 40),
• osoby z chorobami przewlekłymi płuc, serca, nerek, wątroby, układu krwiotwórczego i chorobami reumatologicznymi.

Eksperci podkreślają, że szczepić przeciwko grypie powinny się również osoby chore na nowotwory, bo mają one obniżoną odporność i są przez to bardzo narażone na infekcje i ich groźne powikłania.

Kiedy zaszczepić się przeciw grypie?

Wiele osób zastanawia się, kiedy jest najlepszy moment na zaszczepienie się przeciwko grypie. Eksperci podpowiadają, że najlepiej wykonać je w okresie od września do końca grudnia. Najsilniejsza ochrona przed wirusem po szczepieniu występuje po 4 tygodniach od szczepienia. Nie warto więc zwlekać ze szczepieniem na ostatnią chwilę, tuż przed szczytem zachorowań.

Na temat tych szczepień krąży też wiele mitów. Niektórzy twierdzą np., że zaszczepili się na grypę, a mimo to na nią zachorowali.

– Szczepienie na grypę chroni nas przed zachorowaniem na grypę. A jest jeszcze wiele innych wirusów wywołujących infekcje dróg oddechowych, czyli tzw. przeziębienia – tłumaczy dr Barbara Joanna Bałan.

Eksperci podważają też mity na temat rzekomej, powszechnej szkodliwości szczepionek, np. możliwości doznania wstrząsu anafilaktycznego wskutek szczepienia. Profesor Antczak przekonuje, że coś takiego zdarza się niezwykle rzadko – raz na 1,5 mln przypadków. Według niego, wielokrotnie większe ryzyko takiego wstrząsu wiąże się z zażyciem powszechnie stosowanej aspiryny.

Tymczasem ruchy antyszczepionkowe w Polsce wciąż trzymają się mocno, co z pewnością przekłada się na wciąż sporą niechęć Polaków do wykonywania dobrowolnych szczepień ochronnych, w tym także na grypę.

Z danych przedstawionych przez ekspertów Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy, poziom wyszczepialności przeciwko grypie w Polsce osiągnął w zeszłym roku poziom niespełna 3,7 proc. ogólnej populacji. To zdecydowanie za mało, aby powstrzymać ekspansję grypy i wywoływanych przez nią problemów.

Autor: Wiktor Szczepaniak (zdrowie.pap.pl)

Witamina C
Kwas askorbinowy jest jedną z najlepiej przebadanych substancji. Jest tania w produkcji, występuje również w wielu owocach i warzywach. Witamina C nasila produkcję przeciwciał, poziom interferonu, który zapobiega dostawaniu się wirusów do komórek. Przy okazji, przez obniżenie poziomu LDL (złego cholesterolu) i podniesienie HDL (dobrego cholesterolu) przyczynia się do ograniczenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Udowodniono również, że osoby spożywające odpowiednią ilość witaminy C rzadziej chorują na raka prostaty i okrężnicy.

Dzienne spożycie kwasu askorbinowego powinny kształtować się na poziomie około 200mg. Owoce szczególnie bogate w witaminę C to: guawa, papaja, truskawki, kiwi, melon (szczególnie odmiana kantalupa), pomarańcza, czy grapefruit. Dzienną dawkę lepiej podzielić na kila mniejszych porcji.

Witamina E
Jest znakomitym przeciwutleniaczem, który nasila swoje działanie w obecności wspomnianej wcześniej witaminy C. Ale to nie wszystko, witamina E, pobudza produkcję komórek NK (natural killers), które wyszukują i niszczą drobnoustroje. Dodatkowo pobudza wytwarzanie komórek B układu odpornościowego, odpowiedzialnych za produkcję przeciwciał. Udowodniono również, że witamina znacznie podnosi sprawność układu odpornościowego u osób w podeszłym wieku.

W zależności od trybu życia (stres, używki) dzienne spożycie witaminy E powinno wynosić od 100 do 400 mg dziennie. Produkty które zawierają jej najwięcej to: olej słonecznikowy, migdały, orzechy pini, masło orzechowe, suszona bazylia i oregano, zielone oliwki czy suszone morele. Mimo wszystko dostarczenie odpowiedniej ilości tej witaminy może sprawiać trudności. Z pomocą przychodzą preparaty witaminowe. Jeśli zamierzasz sięgnąć po jeden z nich, pamiętaj by spożywać je z posiłkiem, szczególnie tłustym, poprawi to ich wchłanialność.

Karotenoidy
To naturalne substancje które nadają kolor owocom i warzywom. Należą do prekursorów witaminy A. Są znakomitym źródłem przeciwutleniaczy. Zwiększają produkcję limfocytów typu T i komórek NK przez co znakomicie wspomagają działanie układu odpornościowego. Dodatkowo obniżają poziom cholesterolu oraz chronią przed nowotworami i szkodliwym wpływem promieniowania słonecznego. Najbardziej znaną i aktywną biologicznie substancją z tej grupy jest beta karoten.

Te organiczne związki najobficiej występują w: marchwi, batatach, dyni, pietruszce, papryce i szpinaku.

Bioflawonoidy
czyli naturalne substancje fitochemiczne występujące w roślinach. Chronią błony komórkowe przed toksynami i zarazkami. Jeśli spojrzeć na komórkę, okaże się, że na jej powierzchni są specjalne miejsca receptorowe, przypominające miejsca parkingowe. Toksyny i zarazki mogą zatrzymywać się w tych miejscach i stopniowo degenerować komórkę. Bioflawonoidy wypełniają te miejsca, przez co nie ma miejsca dla szkodliwych substancji. Dodatkowo mogą wiązać toksyczne pierwiastki jak miedź czy ołów i bezpiecznie wydalać je z organizmu.

Produkty bogate w bioflawonoidy to: czerwony pieprz, brokuły, truskawki, czosnek, brukselki, różne odmiany herbaty, mango czy papaja.

Cynk
Ten minerał zwiększa produkcję białych krwinek i sprawia, że stają się bardziej „agresywne” w stosunku do drobnoustrojów. Podnosi również ilość komórek układu odpornościowego zwanych NK oraz limfocytów typu T.
Udowodniono, że dzieci, których dieta jest bogata w cynk rzadziej chorują ostre infekcje dróg oddechowych.
Tu jednak zalecana jest ostrożność, udowodniono, że przekroczenie dawki 75mg cynku dziennie, działa odwrotnie, zamiast stymulować układ odpornościowy, hamuje jego działanie.  Dzienna dawka powinna wynosić od 15 do 25mg.

Dobrym źródłem cynku są: płatki zbożowe, ostrygi, kraby, wołowina, fasola, indyk.

Czosnek
Do jego pozytywnego wpływie na zdrowie nie trzeba nikogo przekonywać. Substancje w nim zawarte pobudzają namnażanie zwalczających infekcje białych krwinek. Podnoszą aktywność komórek NK oraz zwiększają efektywność produkcji przeciwciał. Ta roślina z rodziny cebulowatych skutecznie poprawia również pracę serce i chroni układ pokarmowy.

Selen
Minerał będący doskonałym antyoksydantem, mobilizuje układ odpornościowy przez nasilenie produkcji komórek typu NK. Działa synergicznie z witaminą C oraz E.

Najlepsze źródła cynku to: tuńczyk, produkty pełnoziarniste, krewetki, brązowy ryż, żółtka jaj, twaróg pestki słonecznika oraz czosnek.

Jacek Bilczyński

Fit&Lifestyle Coach