W jednej z rozmów z magazynem SUKCES JEST KOBIETĄ mówi tak:

Myślę, że nie będę oryginalna jak powiem, że bardzo trudno o ile nie najtrudniej, jest mówić o sobie. Jeśli chodzi o poczucie wyjątkowości – na pewno mogę powiedzieć – że należę do osób odważnych. Lubię być nieco oryginalna – jestem osobowościowo nieco alternatywną postacią, raczej indywidualistką, nie podążam za tłumem. Nie brakuje mi tej odwagi również w prowadzeniu biznesu. Myślę, że to jest ta cecha, która pozwala mi wychodzić ze strefy swojego komfortu, a prawdziwe życie zdecydowanie zaczyna się poza nią. W życiu trzeba być po prostu dobrym człowiekiem, uczciwym w stosunku do samego siebie, ta dobra energia, którą się dzielimy zawsze wraca wtedy, kiedy najmniej się tego spodziewamy.

Więcej o naszej Bohaterce i jej firmie przeczytacie TUTAJ!

Zdjęcia – backstage sesji zdjęciowej do kampanii społecznej „To tylko płeć”, realizowanej w ramach projektu „Sukces jest kobietą!”

Pomysłodawczyni kampanii, kierowniczka planu – Aneta Zadroga

Dyrektorka projektu – Dagmara Wójcik-Jędrzejewska

Główny fotograf – Maciej Grochala

Reportaż wideo – kamera – Franciszek Mazur

Fotograf backstage – Michał Wójcik

Wywiad dokumentalny do materiału wideo – red. Łukasz Frydel

Wywiad audio – red. Michał Karaś

MUA/stylizacja – Wojciech Kozub

Stylizacja fryzur – Milek Design – http://www.milekdesign.pl/

Kosmetyki Sylveco ufundowane dla Bohaterek i Partnerów – https://sylveco.pl/https://sylveco.pl/https://sylveco.pl/https://sylveco.pl/https://sylveco.pl/

Motocykl Harley Davidson do sesji – https://jacksmotogarage.com/

Upominki kosmetyczne dla Bohaterek i Partnerów – https://sylveco.pl/

Pomoc na planie: Przemysław Jędrzejewski, Zbigniew Janusz Dolny

Plany zdjęciowe:

Hotel Moxy Warsaw Praga – https://www.moxywarsawpraga.pl/

Centrum Praskie Koneser – https://koneser.eu/

Sycylia: Catania, Taormina, Syrakuzy

To już druga odsłona tego ogólnopolskiego projektu wyjątkowych Kobiet.

KONSTYTUCJA RP:

„Kobieta i mężczyzna mają (….) równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji (…)”.

FAKTY Z RYNKU PRACY W POLSCE:

Kobiety w Polsce stanowią około 52 proc. ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej. Wśród osób aktywnych zawodowo jest ich blisko 45 proc. Wśród biernych zawodowo – 62 proc. I dość smutna statystyka – od 2016 roku spada aktywność zawodowa Polek. Pracuje lub aktywnie szuka pracy zaledwie 63 proc. z nich. To jeden z najgorszych wyników w Europie.

Ogólnopolska Kampania Społeczna #ToTylkoPłeć – #SiłaKobietBiznesu to pierwsza w Polsce kampania mająca zwracać uwagę na problem i mówić głośno o ciągle obecnej dyskryminacji kobiet na rynku pracy ze względu na płeć. W kampanii udział biorą skuteczne przedsiębiorczynie – prezeski, dyrektorki i właścicielki firm, które nie zgadzają się na nierówne traktowanie w biznesie. Przedsiębiorczynie jednoczą siły, aby pokazać, że biznes to nie rodzaj żeński czy męski, a kompetencje, wiedza, doświadczenie i pasja. Sukces zaś nie powinien być definiowany przez płeć.

Kampania społeczna #ToTylkoPłeć to inicjatywa polskich bizneswomen, które chcą zwrócić uwagę na nadal istniejące nierówności ze względu na płeć na polskim rynku pracy. – Płeć niestety cięgle odgrywa dużą rolę, jeśli chodzi o rynek pracy. Kobiety już na rozmowie często spotykają się z dyskryminacyjnym podejściem, z pytaniami, z którymi mężczyźni nie mają do czynienia: czy są mężatkami, czy planują dzieci – zauważa Aneta Zadroga, twórczyni projektu SUKCES JEST KOBIETĄ, który od dekady prezentuje dobre praktyki w biznesie. . – Kobiety zarabiają mniej, rzadziej awansują, są mniej promowane na wyższych stanowiskach – dodaje.

Ta rzeczywistość zainspirowała polskie praktyczki biznesu do realizacji kampanii. – Kto, jak nie aktywne przedsiębiorczynie wie lepiej, jak statystyki z raportów i badań rynku pracy wyglądają w praktyce. One same niejednokrotnie przebijały szklany sufit, musiały udowadniać, że są tak samo kompetentne, jak ich koledzy, że zasługują na takie samo, a nawet wyższe wynagrodzenie – podkreśla Aneta Zadroga. – Postanowiłyśmy przypomnieć głośno o istniejących nierównościach, z nadzieją i przekonaniem, że za kilkanaście lat, będą one tylko przykrym wspomnieniem. Dopóki tak się nie stanie, będziemy mówić głośno o tym, co na rynku pracy należy zmienić!

Twarzami kampanii, które zaangażowały się w działania na rzecz wyrównywania szans i możliwości kobiet w sferze zawodowej, są: Dominika Kolmaga-Nowak, Agnieszka Kośnik-Zając, Małgorzata Rdest, Mariola Koziatka, Wiesława Kulig-Wyporska, Justyna Dziedzic-Wińska, Justyna Grondke-Trąbska, Patrycja Bartosz-Burdiak, Sabina Obwiosło-Budzyń, Paulina Piliszek, Marta Omachel, Monika Chajęcka.

Pokutujący stereotyp Matki Polki

Konstytucja RP mówi tak: „Kobieta i mężczyzna mają (….) równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji (…)”.

A jak wygląda praktyka na polskim rynku pracy? Ponad trzy czwarte rodaków uważa, że miejsce kobiety jest w domu, przy dzieciach. Od 2016 roku spada aktywność zawodowa Polek. Pracuje lub aktywnie szuka pracy zaledwie 63 proc. z nich. To jeden z najgorszych wyników w Europie. Dane statystyczne wykazują też większe bezrobocie wśród kobiet niż mężczyzn.

- Niestety, pozycja kobiety w biznesie jest znacznie słabsza od pozycji mężczyzny. Co za tym idzie, kobiety potrzebują więcej motywacji i otuchy. Często się zdarza, że potrzebująca wsparcia wstydzi się o nie poprosić – zauważa Dominika Kolmaga-Nowak, właścicielka TAX TODAY i podkreśla, jak ważne jest wzajemne wsparcie i inspiracja. – Dlatego dzielmy się swoimi successstories, fuckupstories, pokazujmy innym, podobnym nam, może słabszym, a może bardziej doświadczonym, że biznes ma prawdziwe ludzkie oblicze. Że czasem coś się udaje, a czasem wręcz przeciwnie. Jeśli dziś wydaje Ci się, że Twoja historia nic nie wniesie, mylisz się. Zawsze znajdzie się osoba, która po jej przeczytaniu poczuje ulgę albo nabierze wiatru w żagle!

- Myślę, że to właśnie jest najważniejsze: Żeby nie być obojętnym wobec nierówności zawodowych na polu płci, kiedy takie się pojawiają – zauważa Agnieszka Kośnik-Zając, biotechnolog, kosmetolog, twórczyni i właścicielka kosmetologii BABIANA. – Trzeba reagować, nawet jeśli ta nierówność nie dotyka nas bezpośrednio, tylko dotyczy kogoś innego. Zawsze należy reagować.

Bohaterki kampanii #ToTylkoPłeć nie mają wątpliwości, że w dążeniu do równości na rynku pracy, warto, a nawet należy zachować zdrowy rozsądek i racjonalizm. I współpracować!

- Kobiety powinny realizować swoje cele ambitnie i asertywnie. Mieć wielkie marzenia, ale nie dać się przy tym przeciążyć tymi marzeniami. Szukać wsparcia w drodze do realizacji celów, prosić o pomoc i delegować. Samej można tworzyć piękne idee, ale tylko przy współpracy z innymi można je realizować – podkreśla Mariola Koziatka, twórczyni i właścicielka biur księgowych KOMA TAX. – W kobietach jest wielka siła. Warto z niej korzystać mądrze i roztropnie, by jej pokłady się nie wyczerpały – dodaje.

Decyzje o zmianie pracy ze względu na rozbieżność przekonań czy niekomfortowe warunki, wśród kobiet nadal są raczej wyjątkami niż regułą. Tym bardziej dobre praktyki w tym względzie są nie do przecenienia.

- Stwierdziłam, że nie mogę pracować w miejscu w którym nie mogę postępować zgodnie z tym co uważam za właściwe – mówi Wiesława Kulig-Wyporska, radca prawny z wieloletnim doświadczeniem. Wtedy właśnie postanowiłam zostać radcą prawnym, tak aby nikt nigdy więcej nie mógł narzucić mi swojej woli, a w konsekwencji żebym już nigdy nie musiała robić czegoś, z czym się nie zgadzam.

Większość obowiązków związanych z funkcjonowaniem rodziny w dalszym ciągu częściej spoczywa na barkach kobiet, co powoduje, że pracują na dwa etaty – w pracy i w domu. Dwie trzecie Polaków jako czynnik utrudniający awans kobiet wskazuje społeczne przyzwyczajenie do tego, że to mężczyźni zajmują wysokie stanowiska w hierarchii zawodowej.

- Obserwuję bacznie to, co się dzieje wokół. Nawet nie mówię o kwestiach fundamentalnych, jak prawo do własnego zdania i wyboru, które są nam w tym kraju kobietom ewidentnie zabierane. Bardziej chodzi mi o kobiety, które na pozór wydają się silne i samodzielne, ale tkwią w przekonaniach i stereotypach na swój temat. Widzę to też w swoim otoczeniu. Mam wrażenie, że realizują nie tyle swoje cele, co oczekiwania innych wobec nich. Bardzo chciałabym to zmienić, dodać kobietom – już w wieku dziewczęcym – siły i zachęcić je do prawdziwego spojrzenia w siebie, zawalczenia o siebie – zauważa Sabina Obwiosło-Budzyń, współzałożyciel firmy Space4trade Sp. z o.o., zajmującej się organizacją targów międzynarodowych i dodaje – A przecież coraz więcej kobiet aplikuje na stanowiska inżyniera budowy, kierownika robót czy kierownika budowy. I te kobiety są bardzo dobrze przygotowane do takich funkcji. Jak się już decydują na studia budowlane i je kończą, to mają świadomość z czym ten zawód się wiąże. Taka praca musi sprawiać im przyjemność i muszą czuć, że się w niej realizują. Co raz większy udział kobiet w tego typu zawodach to naprawdę dobry trend.

Bądź grzeczna, bo tak wypada!

Niestety, jak pokazują statystyki, kobiety zajmujące wysokie stanowiska nie są wolne od negatywnych doświadczeń. 53 proc. kobiet natrafiło na przeszkody w karierze. Specjalistki i menedżerki częściej od swoich kolegów doświadczają sytuacji, w których o ich szansach zawodowych decydują stereotypy, nieuświadomione uprzedzenia lub dyskryminujące praktyki.

- Na świecie jest mnóstwo uzdolnionych, wspaniałych kobiet, które boją się wyjść ku swoim marzeniom, bo utożsamiają się z zasłyszanymi stereotypami, siedząc wśród swoich obaw. Obawy te rosną niekiedy z nimi od dziecka, gdy ciągle słyszą „bądź grzeczna,” „dziewczynce nie wypada.” Wyrastają w poczuciu, że powinny być układne, ciche, bo tego od nich świat wymaga – mówi Patrycja Bartosz-Burdiak, Prezes Zarządu Orbis Cannabis Sp. z o.o., prawniczka. - A przecież, jeśli kobieta chce dojść do wymarzonego celu, to jest w stanie w tym dążeniu przyłożyć się i dać z siebie sto procent. Natura obdarzyła kobiety wyjątkową umiejętnością planowania, łączenia różnych dziedzin życia w każdym aspekcie, zarówno zawodowym, jak i domowym. Do tego należy dołączyć empatię, czułość, delikatność, rozwagę w działaniu – zaznacza.

Jednak Polki coraz częściej zdają sobie sprawę ze swoich możliwości, umiejętności i tego, co mogą osiągnąć na polu zawodowym.

- Mam maksymę, którą powtarzam już od małego oraz od kiedy zaczęłam się ścigać – mówi Małgorzata Rdest, wiceprezes firmy EMKA S.A., kierowca wyścigowy, koordynatorka projektu Women in Motorsport. – Brzmi ona: „If there is a gap – go for it”: Jeśli tylko widzimy nawet najmniejszą lukę, w której moglibyśmy wyprzedzić naszą konkurencję, to naprawdę warto spróbować, postarać się i tego dokonać – zaznacza.

Tymczasem badania są bezwzględne, kobiety pełniące w firmach role kierownicze, jako przeszkodę wskazują negatywne i krzywdzące opinie na temat tzw. „kobiecego stylu zarządzania”, stereotypowo postrzeganego jako zbyt emocjonalny, z nadmierną skłonnością do kompromisów i brakiem posłuchu wśród podwładnych.

Jednak praktyczki wiedzą z doświadczenia, że te przekonania to pokutujące stereotypy. – Skuteczna kobieta biznesu rozumie cel, do którego chce dążyć. Ma wizję i wierzy w to, co robi i co chce osiągnąć. Pokora, cierpliwość, uczciwość, umiejętność słuchania – to wszystko działa na naszą korzyść. Wymaga więcej od siebie, ale potrafi stawiać granice – podkreśla Marta Omachel, twórczyni i założycielka firmy M ART – projektowanie wnętrz.

Niestety, wieloletnie budowane poczucie niższej wartości oraz otoczenie myślące stereotypowo i krzywdząco, utrudniają Polkom kariery. – To, co nam potrafi przeszkadzać to przede wszystkim brak poczucia własnej wartości i kompleksy – one sprawiają najczęściej, że wątpimy we własne możliwości. Wspomniałam również o otoczeniu, uważam, że ludzi w najbliższym otoczeniu należy dobrać tak, aby pomagali nam w naszym własnym rozwoju. Mam bardzo wielu znajomych, ale zdarzało mi się również wchodzić w toksyczne relacje, które próbowały podcinać mi skrzydła lub czerpać ze mnie energię. Kiedy znajdujemy w sobie tę siłę, która pozwala odciąć tego typu znajomości to nasza uwaga skupia się na tym, co jest dla nas najważniejsze – zauważa Justyna Grondke-Trąbska, twórczyni, założycielka i właścicielka marki „Aesthetic”.

Umiejętności i osiągnięcia, a nie płeć!

Według Bilansu Kapitału Ludzkiego, projektu badawczego Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytetu Jagiellońskiego, kobiety w Polsce realnie zarabiają o 30 proc. mniej niż mężczyźni, częściej też pracują w niepełnym wymiarze, a pandemia przysporzyła im jeszcze więcej obowiązków związanych z domem i opieką nad dziećmi.

A przecież, jak zauważają i podkreślają bohaterki Kampanii #ToTylkoPłeć: Współczesne kobiety są znakomicie wykształcone, niezależne, otwarte na świat, praca zawodowa ma dla nich duże znaczenie. Bardzo często jest tak, że są lepiej wykształcone, mają lepsze kwalifikacje i predyspozycje do danego stanowiska niż mężczyźni.

- Nie zmienia to jednak faktu, że do tej pory nie udało im się osiągnąć takiej pozycji, jak mężczyznom. Może wynika to z uwarunkowań kulturowych (ale ile można hołdować takim poglądom? W końcu mamy XXI wiek!), może z tego, że kobiety zawsze były traktowane jako te słabsze, tzw. „gorsza płeć”. Chciałabym, żeby kobiety w sferze zawodowej traktowane były na równi z mężczyznami i aby oceniano je na podstawie ich wiedzy, umiejętności i osiągnięć zawodowych, a nie według płci – mówi Paulina Piliszek, współwłaścicielka MYONI Group w segmencie nieruchomości premium. Ma również praktyczne rady w tym zakresie. – Uważam, że kobietom powinno stworzyć się dogodne warunki pracy, a one odwdzięczą się z nawiązką. Przede wszystkim, radziłabym postawić na budowanie zrównoważonego zespołu, składającego się zarówno z kobiet, jak i mężczyzn, niedyskryminowanie kobiet, pokonanie niechęci pracodawców do zatrudniania kobiet na wyższych stanowiskach, zaufanie kwalifikacjom zawodowym kobiet, inwestowanie w szkolenia dla kobiet, różnego rodzaju programy mentoringowe – wylicza.

Według raportu OECD kobiety bardziej niż mężczyźni są narażone na kryzys. Spadek kosztów na cele społeczne bardziej dotyka kobiety, ponieważ to one pełnią funkcje opiekuńcze, np. odrabiają lekcje z dziećmi, kiedy są zamknięte szkoły. Na rynku pracy kobiety też tracą. Przede wszystkim przez stereotyp, że to mężczyzna utrzymuje rodzinę.

A jednak, w czasie kryzysu, to kobiety poszerzają swoją wiedzę i zdobywają nowe kwalifikacje, reagując na potrzeby i zmiany rynku. Prawie połowa kobiet objętych badaniem THINKTANK i BIGRAM w ostatnich dwóch latach rozwinęła swoje kompetencje w posługiwaniu się mediami społecznościowymi, a niemal dwie piąte w obszarze cyfrowym. Kobiety mają pełną świadomość tego, że transformacja cyfrowa dzieje się tu i teraz.

- Kobiety są wszechstronne i nie robią z tego problemu! (śmiech). Są niesamowite w robieniu wielu spraw naraz, zajmowaniu się domem, pracą, swoim rozwojem, wychowywaniem dzieci – zauważa Justyna Dziedzic-Wińska, założycielka i prezeska firmy Arcus Medical Polska. – Kobiety, które znam i z którymi współpracuję potrafią dostosować się do zmieniających się warunków, szukają nowych przestrzeni dla siebie. Każda z nich (w tym ja), przeszła trudną drogę, aby znaleźć komfortowe dla siebie miejsce, gdzie ważne są umiejętności i dialog, a nie tylko płeć. Kobiety w Polsce wykonują o wiele cięższą i dłuższą pracę niż mężczyźni do osiągnięcia swojej stabilizacji zawodowej. Potrzeba też dużo samozaparcia, aby nie rezygnować ze swoich planów – zaznacza.

- Trzeba być asertywnym i zwyczajnie robić swoje. Jest faktem, że kobiety mają trudniej – tu nie mam wątpliwości. Czasami mam wrażenie, że nawet jesteśmy „karane” za prowadzenie działalności, choć nie dosłownie, rzecz jasna – mówi Monika Chajęcka, właścicielka kilku firm, w tym Welcomefinance. – Zawsze znajdzie się ktoś, kto chciałby coś wytknąć, a jednocześnie nie zawsze jest pewność, z czego to się bierze. Wydaje mi się, że może to mieć źródło w męskiej chęci pokazania siły, wyższości – dodaje.

Jak zauważają bohaterki kampanii #ToTylkoPłeć, ważne jest nie tylko mówienie o nierównościach, ich piętnowanie i postulaty zmian. Ważne jest działanie u podstaw i wiele zależy od samych kobiet tworzących biznesowe imperia i odnoszących sukcesy zawodowe.

- Na koniec mam specjalny apel dla kobiet o tzw. „niewciąganie drabiny” – te, którym się udało osiągnąć wysoką pozycję w firmie, niech wspierają swoje współpracownice, podwładne – dodaje Paulina Piliszek. – Pozbądźmy się myślenia, że skoro ja musiałam do wszystkiego dojść sama swoją ciężką pracą, to żadnej kobiecie nie pomogę, niech przejdzie to samo, co ja. Dziewczyny, to nie ma sensu, pomagajmy sobie nawzajem, a świat, również ten zawodowy, będzie lepszy!

Kobieta częścią majątku męża

Kobiety na świecie poświęcają na nieodpłatną pracę 2 razy więcej czasu niż mężczyźni.

W 113 krajach świata nie ma przepisów, które wprowadzałyby obowiązek równej płacy kobietom i mężczyznom wykonującym taką samą pracę.

W 18 krajach na świecie mężczyźni w świetle prawa mogą zabronić żonie pracy zarobkowej.

W 7 krajach świata nie ma gwarantowanej zapłaty za urlop macierzyński.

W Kamerunie kobieta, która chce podjąć pracę zarobkową, musi posiadać na to zgodę męża.

W Liberii po śmierci męża kobieta nie tylko nie ma żadnych praw do jego majątku, ale też jest uznawana za jego część.

W Czadzie i Nigrze kobieta potrzebuje zgody męża, by móc otworzyć konto w banku.

W Jemenie kobieta nie może opuścić domu bez pozwolenia męża.

Ale, dyskryminacja kobiet w sferze zawodowej i zarobkowej to nie tylko destynacje odległe od Polski kulturowo, jak Afryka czy Bliski Wschód. Do 1977 również w Niemczech kobieta do założenia własnego konta w banku potrzebowała zgody męża. Do 1973 konta w banku kobieta nie mogła założyć w… Stanach Zjednoczonych. A kartę kredytową wydaną na własne imię i nazwisko w USA kobieta może posiadać dopiero od 1974 roku.

Pozostańmy chwilę w Stanach. Do 1978 roku kobieta nie miała gwarancji zatrudnienia w przypadku zajścia w ciążę. W praktyce oznaczało to, że ciężarną pracodawca mógł zwolnić z dnia na dzień bez żadnych konsekwencji. Do 1977 roku nie istniało pojęcie molestowania seksualnego w miejscu pracy i kobiety, które go doświadczały nie miały żadnych podstaw prawnych, by dochodzić swoich praw przed sądem. Do 2010 roku kobiety płaciły wyższe składki za takie samo ubezpieczenie zdrowotne niż mężczyźni.

Grafiki promocyjne:

Zdjęcia: Maciej Grochala/ Sukces jest Kobietą

MUA/ stylizacja: Wojciech Kozub/ Sukces jest Kobietą

Grafika: Michał Karaś/ Sukces jest Kobietą

Produkcja: Aneta Zadroga/ Sukces jest Kobietą

Kierowniczka projektu: Dagmara Wójcik-Jędrzejewska

Realizacja: ZESPÓŁ Grupy Medialnej LIFESTYLE: Franek Mazur. Łukasz Frydel, Michał Wójcik, Przemysław Jędrzejewski, Magdalena Dzik-Kordas, Go Jarema, Dagna Starowieyska,  MILEK Design, plan zdjęciowy – Centrum Praskie KONESER, Hotel MOXY.

Źródła badań i statystyk:

Raport „Rosnąca siła kobiet – kobiety na rynku pracy” zrealizowano przez CubeResearch na zlecenie Bigram i THINKTANK.

Raport Hays Poland „Kobiety na rynku pracy 2022”.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Książka Melindy Gates: „Moment zwrotny. Jak kobiety rosną w siłę i zmieniają świat”.

KONSTYTUCJA RP:

„Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń”.

FAKTY Z RYNKU PRACY W POLSCE:

Kobiety w Polsce stanowią około 52 proc. ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej. Wśród osób aktywnych zawodowo jest ich blisko 45 proc. Wśród biernych zawodowo – 62 proc. I dość smutna statystyka – od 2016 roku spada aktywność zawodowa Polek. Pracuje lub aktywnie szuka pracy zaledwie 63 proc. z nich. To jeden z najgorszych wyników w Europie.

Ogólnopolska Kampania Społeczna #ToTylkoPłeć – #SiłaKobietBiznesu to pierwsza w Polsce kampania mająca zwracać uwagę na problem i mówić głośno o ciągle obecnej dyskryminacji kobiet na rynku pracy ze względu na płeć. W kampanii udział biorą skuteczne przedsiębiorczynie – prezeski, dyrektorki i właścicielki firm, które nie zgadzają się na nierówne traktowanie w biznesie. Przedsiębiorczynie jednoczą siły, aby pokazać, że biznes to nie rodzaj żeński czy męski, a kompetencje, wiedza, doświadczenie i pasja. Sukces zaś nie powinien być definiowany przez płeć.

Kampania społeczna #ToTylkoPłeć to inicjatywa polskich bizneswomen, które, we współpracy z Centrum Praw Kobiet, chcą zwrócić uwagę na nadal istniejące nierówności ze względu na płeć na polskim rynku pracy.

Kampanii patronuje Urszula Nowakowska, prezeska Fundacji Centrum Praw Kobiet. O prawa kobiet zaczęła upominać się ponad 30 lat temu. Gdy tworzyła Centrum Praw Kobiet, nie miała nawet pojęcia, ile wyzwań przed nią. A jednak nie ustaje, natura „pomagaczki” na to nie pozwala. – Płeć niestety cięgle odgrywa dużą rolę, jeśli chodzi o rynek pracy. Kobiety już na rozmowie często spotykają się z dyskryminacyjnym podejściem, z pytaniami, z którymi mężczyźni nie mają do czynienia: czy są mężatkami, czy planują dzieci – zauważa Urszula Nowakowska. – Kobiety zarabiają mniej, rzadziej awansują, są mniej promowane na wyższych stanowiskach – dodaje.

Ta rzeczywistość zainspirowała polskie praktyczki biznesu do realizacji kampanii. – Kto, jak nie aktywne przedsiębiorczynie wie lepiej, jak statystyki z raportów i badań rynku pracy wyglądają w praktyce. One same niejednokrotnie przebijały szklany sufit, musiały udowadniać, że są tak samo kompetentne, jak ich koledzy, że zasługują na takie samo, a nawet wyższe wynagrodzenie – podkreśla Aneta Zadroga, twórczyni projektu SUKCES JEST KOBIETĄ, który od dekady prezentuje dobre praktyki w biznesie. – Postanowiłyśmy przypomnieć głośno o istniejących nierównościach, z nadzieją i przekonaniem, że za kilkanaście lat, będą one tylko przykrym wspomnieniem. Dopóki tak się nie stanie, będziemy mówić głośno o tym, co na rynku pracy należy zmienić!

Twarzami kampanii, które zaangażowały się w działania na rzecz wyrównywania szans i możliwości kobiet w sferze zawodowej, są: Dominika Kolmaga, Justyna Dziedzic-Wińska, Justyna Grondke-Trąbska, Patrycja Bartosz-Burdiak, Sabina Obwiosło-Budzyń, Paulina Piliszek, Marta Omachel i prezeska Centrum Praw Kobiet Urszula Nowakowska.

Kobieta częścią majątku męża

Kobiety na świecie poświęcają na nieodpłatną pracę 2 razy więcej czasu niż mężczyźni.

W 113 krajach świata nie ma przepisów, które wprowadzałyby obowiązek równej płacy kobietom i mężczyznom wykonującym taką samą pracę.

W 18 krajach na świecie mężczyźni w świetle prawa mogą zabronić żonie pracy zarobkowej.

W 7 krajach świata nie ma gwarantowanej zapłaty za urlop macierzyński.

W Kamerunie kobieta, która chce podjąć pracę zarobkową, musi posiadać na to zgodę męża.

W Liberii po śmierci męża kobieta nie tylko nie ma żadnych praw do jego majątku, ale też jest uznawana za jego część.

W Czadzie i Nigrze kobieta potrzebuje zgody męża, by móc otworzyć konto w banku.

W Jemenie kobieta nie może opuścić domu bez pozwolenia męża.

Ale, dyskryminacja kobiet w sferze zawodowej i zarobkowej to nie tylko destynacje odległe od Polski kulturowo, jak Afryka czy Bliski Wschód. Do 1977 również w Niemczech kobieta do założenia własnego konta w banku potrzebowała zgody męża. Do 1973 konta w banku kobieta nie mogła założyć w… Stanach Zjednoczonych. A kartę kredytową wydaną na własne imię i nazwisko w USA kobieta może posiadać dopiero od 1974 roku.

Pozostańmy chwilę w Stanach. Do 1978 roku kobieta nie miała gwarancji zatrudnienia w przypadku zajścia w ciążę. W praktyce oznaczało to, że ciężarną pracodawca mógł zwolnić z dnia na dzień bez żadnych konsekwencji. Do 1977 roku nie istniało pojęcie molestowania seksualnego w miejscu pracy i kobiety, które go doświadczały nie miały żadnych podstaw prawnych, by dochodzić swoich praw przed sądem. Do 2010 roku kobiety płaciły wyższe składki za takie samo ubezpieczenie zdrowotne niż mężczyźni.

Pokutujący stereotyp Matki Polki

Konstytucja RP mówi tak: „Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk”.

A jak wygląda praktyka na polskim rynku pracy? Ponad trzy czwarte rodaków uważa, że miejsce kobiety jest w domu, przy dzieciach. Od 2016 roku spada aktywność zawodowa Polek. Pracuje lub aktywnie szuka pracy zaledwie 63 proc. z nich. To jeden z najgorszych wyników w Europie. Dane statystyczne wykazują też większe bezrobocie wśród kobiet niż mężczyzn.

- Niestety, pozycja kobiety w biznesie jest znacznie słabsza od pozycji mężczyzny. Co za tym idzie, kobiety potrzebują więcej motywacji i otuchy. Często się zdarza, że potrzebująca wsparcia wstydzi się o nie poprosić – zauważa Dominika Kolmaga, właścicielka TAX TODAY i podkreśla, jak ważne jest wzajemne wsparcie i inspiracja. – Dlatego dzielmy się swoimi successstories, fuckupstories, pokazujmy innym, podobnym nam, może słabszym, a może bardziej doświadczonym, że biznes ma prawdziwe ludzkie oblicze. Że czasem coś się udaje, a czasem wręcz przeciwnie. Jeśli dziś wydaje Ci się, że Twoja historia nic nie wniesie, mylisz się. Zawsze znajdzie się osoba, która po jej przeczytaniu poczuje ulgę albo nabierze wiatru w żagle!

Większość obowiązków związanych z funkcjonowaniem rodziny w dalszym ciągu częściej spoczywa na barkach kobiet, co powoduje, że pracują na dwa etaty – w pracy i w domu. Dwie trzecie Polaków jako czynnik utrudniający awans kobiet wskazuje społeczne przyzwyczajenie do tego, że to mężczyźni zajmują wysokie stanowiska w hierarchii zawodowej.

- Obserwuję bacznie to, co się dzieje wokół. Nawet nie mówię o kwestiach fundamentalnych, jak prawo do własnego zdania i wyboru, które są nam w tym kraju kobietom ewidentnie zabierane. Bardziej chodzi mi o kobiety, które na pozór wydają się silne i samodzielne, ale tkwią w przekonaniach i stereotypach na swój temat. Widzę to też w swoim otoczeniu. Mam wrażenie, że realizują nie tyle swoje cele, co oczekiwania innych wobec nich. Bardzo chciałabym to zmienić, dodać kobietom – już w wieku dziewczęcym – siły i zachęcić je do prawdziwego spojrzenia w siebie, zawalczenia o siebie – zauważa Sabina Obwiosło-Budzyń, współzałożyciel firmy Space4trade Sp. z o.o., zajmującej się organizacją targów międzynarodowych i dodaje – A przecież coraz więcej kobiet aplikuje na stanowiska inżyniera budowy, kierownika robót czy kierownika budowy. I te kobiety są bardzo dobrze przygotowane do takich funkcji. Jak się już decydują na studia budowlane i je kończą, to mają świadomość z czym ten zawód się wiąże. Taka praca musi sprawiać im przyjemność i muszą czuć, że się w niej realizują. Co raz większy udział kobiet w tego typu zawodach to naprawdę dobry trend.

Bądź grzeczna, bo tak wypada!

Niestety, jak pokazują statystyki, kobiety zajmujące wysokie stanowiska nie są wolne od negatywnych doświadczeń. 53 proc. kobiet natrafiło na przeszkody w karierze. Specjalistki i menedżerki częściej od swoich kolegów doświadczają sytuacji, w których o ich szansach zawodowych decydują stereotypy, nieuświadomione uprzedzenia lub dyskryminujące praktyki.

- Na świecie jest mnóstwo uzdolnionych, wspaniałych kobiet, które boją się wyjść ku swoim marzeniom, bo utożsamiają się z zasłyszanymi stereotypami, siedząc wśród swoich obaw. Obawy te rosną niekiedy z nimi od dziecka, gdy ciągle słyszą „bądź grzeczna,” „dziewczynce nie wypada.” Wyrastają w poczuciu, że powinny być układne, ciche, bo tego od nich świat wymaga – mówi Patrycja Bartosz-Burdiak, Prezes Zarządu Orbis Cannabis Sp. z o.o., prawniczka. - A przecież, jeśli kobieta chce dojść do wymarzonego celu, to jest w stanie w tym dążeniu przyłożyć się i dać z siebie sto procent. Natura obdarzyła kobiety wyjątkową umiejętnością planowania, łączenia różnych dziedzin życia w każdym aspekcie, zarówno zawodowym, jak i domowym. Do tego należy dołączyć empatię, czułość, delikatność, rozwagę w działaniu – zaznacza.

Tymczasem badania są bezwzględne, kobiety pełniące w firmach role kierownicze, jako przeszkodę wskazują negatywne i krzywdzące opinie na temat tzw. „kobiecego stylu zarządzania”, stereotypowo postrzeganego jako zbyt emocjonalny, z nadmierną skłonnością do kompromisów i brakiem posłuchu wśród podwładnych.

Jednak praktyczki wiedzą z doświadczenia, że te przekonania to pokutujące stereotypy. – Skuteczna kobieta biznesu rozumie cel, do którego chce dążyć. Ma wizję i wierzy w to, co robi i co chce osiągnąć. Pokora, cierpliwość, uczciwość, umiejętność słuchania – to wszystko działa na naszą korzyść. Wymaga więcej od siebie, ale potrafi stawiać granice – podkreśla Marta Omachel, twórczyni i założycielka firmy M ART – projektowanie wnętrz.

Niestety, wieloletnie budowane poczucie niższej wartości oraz otoczenie myślące stereotypowo i krzywdząco, utrudniają Polkom kariery. – To, co nam potrafi przeszkadzać to przede wszystkim brak poczucia własnej wartości i kompleksy – one sprawiają najczęściej, że wątpimy we własne możliwości. Wspomniałam również o otoczeniu, uważam, że ludzi w najbliższym otoczeniu należy dobrać tak, aby pomagali nam w naszym własnym rozwoju. Mam bardzo wielu znajomych, ale zdarzało mi się również wchodzić w toksyczne relacje, które próbowały podcinać mi skrzydła lub czerpać ze mnie energię. Kiedy znajdujemy w sobie tę siłę, która pozwala odciąć tego typu znajomości to nasza uwaga skupia się na tym, co jest dla nas najważniejsze – zauważa Justyna Grondke-Trąbska, twórczyni, założycielka i właścicielka marki „Aesthetic”.

Umiejętności i osiągnięcia, a nie płeć!

Według Bilansu Kapitału Ludzkiego, projektu badawczego Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytetu Jagiellońskiego, kobiety w Polsce realnie zarabiają o 30 proc. mniej niż mężczyźni, częściej też pracują w niepełnym wymiarze, a pandemia przysporzyła im jeszcze więcej obowiązków związanych z domem i opieką nad dziećmi.

A przecież, jak zauważają i podkreślają bohaterki Kampanii #ToTylkoPłeć: Współczesne kobiety są znakomicie wykształcone, niezależne, otwarte na świat, praca zawodowa ma dla nich duże znaczenie. Bardzo często jest tak, że są lepiej wykształcone, mają lepsze kwalifikacje i predyspozycje do danego stanowiska niż mężczyźni.

- Nie zmienia to jednak faktu, że do tej pory nie udało im się osiągnąć takiej pozycji, jak mężczyznom. Może wynika to z uwarunkowań kulturowych (ale ile można hołdować takim poglądom? W końcu mamy XXI wiek!), może z tego, że kobiety zawsze były traktowane jako te słabsze, tzw. „gorsza płeć”. Chciałabym, żeby kobiety w sferze zawodowej traktowane były na równi z mężczyznami i aby oceniano je na podstawie ich wiedzy, umiejętności i osiągnięć zawodowych, a nie według płci – mówi Paulina Piliszek, współwłaścicielka MYONI Group w segmencie nieruchomości premium. Ma również praktyczne rady w tym zakresie. – Uważam, że kobietom powinno stworzyć się dogodne warunki pracy, a one odwdzięczą się z nawiązką. Przede wszystkim, radziłabym postawić na budowanie zrównoważonego zespołu, składającego się zarówno z kobiet, jak i mężczyzn, niedyskryminowanie kobiet, pokonanie niechęci pracodawców do zatrudniania kobiet na wyższych stanowiskach, zaufanie kwalifikacjom zawodowym kobiet, inwestowanie w szkolenia dla kobiet, różnego rodzaju programy mentoringowe – wylicza.

Według raportu OECD kobiety bardziej niż mężczyźni są narażone na kryzys. Spadek kosztów na cele społeczne bardziej dotyka kobiety, ponieważ to one pełnią funkcje opiekuńcze, np. odrabiają lekcje z dziećmi, kiedy są zamknięte szkoły. Na rynku pracy kobiety też tracą. Przede wszystkim przez stereotyp, że to mężczyzna utrzymuje rodzinę.

A jednak, w czasie kryzysu, to kobiety poszerzają swoją wiedzę i zdobywają nowe kwalifikacje, reagując na potrzeby i zmiany rynku. Prawie połowa kobiet objętych badaniem THINKTANK i BIGRAM w ostatnich dwóch latach rozwinęła swoje kompetencje w posługiwaniu się mediami społecznościowymi, a niemal dwie piąte w obszarze cyfrowym. Kobiety mają pełną świadomość tego, że transformacja cyfrowa dzieje się tu i teraz.

- Kobiety są wszechstronne i nie robią z tego problemu! (śmiech). Są niesamowite w robieniu wielu spraw naraz, zajmowaniu się domem, pracą, swoim rozwojem, wychowywaniem dzieci – zauważa Justyna Dziedzic-Wińska, założycielka i prezeska firmy Arcus Medical Polska. – Kobiety, które znam i z którymi współpracuję potrafią dostosować się do zmieniających się warunków, szukają nowych przestrzeni dla siebie. Każda z nich (w tym ja), przeszła trudną drogę, aby znaleźć komfortowe dla siebie miejsce, gdzie ważne są umiejętności i dialog, a nie tylko płeć. Kobiety w Polsce wykonują o wiele cięższą i dłuższą pracę niż mężczyźni do osiągnięcia swojej stabilizacji zawodowej. Potrzeba też dużo samozaparcia, aby nie rezygnować ze swoich planów – zaznacza.

- Trzeba być asertywnym i zwyczajnie robić swoje. Jest faktem, że kobiety mają trudniej – tu nie mam wątpliwości. Czasami mam wrażenie, że nawet jesteśmy „karane” za prowadzenie działalności, choć nie dosłownie, rzecz jasna – mówi Monika Chajęcka, właścicielka kilku firm, w tym Welcomefinance. – Zawsze znajdzie się ktoś, kto chciałby coś wytknąć, a jednocześnie nie zawsze jest pewność, z czego to się bierze. Wydaje mi się, że może to mieć źródło w męskiej chęci pokazania siły, wyższości – dodaje.

Jak zauważają bohaterki kampanii #ToTylkoPłeć, ważne jest nie tylko mówienie o nierównościach, ich piętnowanie i postulaty zmian. Ważne jest działanie u podstaw i wiele zależy od samych kobiet tworzących biznesowe imperia i odnoszących sukcesy zawodowe.

- Na koniec mam specjalny apel dla kobiet o tzw. „niewciąganie drabiny” – te, którym się udało osiągnąć wysoką pozycję w firmie, niech wspierają swoje współpracownice, podwładne – dodaje Paulina Piliszek. – Pozbądźmy się myślenia, że skoro ja musiałam do wszystkiego dojść sama swoją ciężką pracą, to żadnej kobiecie nie pomogę, niech przejdzie to samo, co ja. Dziewczyny, to nie ma sensu, pomagajmy sobie nawzajem, a świat, również ten zawodowy, będzie lepszy!

Grafiki promocyjne:

Zdjęcia: Maciej Grochala/ Sukces jest Kobietą

MUA/ stylizacja: Wojciech Kozub/ Sukces jest Kobietą

Grafika: Michał Karaś/ Sukces jest Kobietą

Produkcja: Aneta Zadroga/ Sukces jest Kobietą

Kierowniczka projektu: Dagmara Wójcik-Jędrzejewska

Realizacja: ZESPÓŁ Grupy Medialnej LIFESTYLE: Franek Mazur. Łukasz Frydel, Michał Wójcik, Przemysław Jędrzejewski, Magdalena Dzik-Kordas, Go Jarema, Dagna Starowieyska,  MILEK Design, plan zdjęciowy – Centrum Praskie KONESER, Hotel MOXY.

Źródła badań i statystyk:

Raport „Rosnąca siła kobiet – kobiety na rynku pracy” zrealizowano przez CubeResearch na zlecenie Bigram i THINKTANK.

Raport Hays Poland „Kobiety na rynku pracy 2022”.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Książka Melindy Gates: „Moment zwrotny. Jak kobiety rosną w siłę i zmieniają świat”.

Mówi o sobie tak:

Jestem socjologiem, dyplomowaną kosmetyczką oraz linergistką, z tytułem trenera makijażu permanentnego. Ścieżkę kariery zawodowej w zakresie kosmetyki rozpoczęłam w 2009 roku.

W 2015 roku rozszerzyłam swoją działalność o profesjonalną mikropigmentację, zarówno estetyczną, jak i medyczną, przechodząc szereg szkoleń z tego zakresu pod okiem wybitnych trenerów.

W zakresie usług mojego gabinetu znajdą również Państwo szeroki wachlarz zabiegów kosmetyki profesjonalnej obejmujących całe ciało. W roku 2015 roku zostałam wyróżniona w konkursie „Laur Piękna”, organizowanym przez Głos Szczeciński zajmując drugie miejsce w kategorii „Najpopularniejsza kosmetyczka”.

W roku 2016 po raz kolejny znalazłam się na podium tego konkursu, zajmując trzecie miejsce w tej samej kategorii. W maju 2018 roku oficjalnie ukończyłam szkołę trenerów w Centrum Mikropigmentacji Agnieszki Zapały, uzyskując tym samym tytuł trenera linergisty.

Miałam również przyjemność być zaproszoną jako prelegentka na Targi Beauty Forum w 2020 i 2021 roku.

Zabiegi, które wykonuję to:

- Makijaż permanentny brwi, oczu i ust

- Szkolenia z zakresu makijażu permanentnego

- Laserowe i nielaserowe usuwanie tatuażu

- Zabiegi niwelowania blizn – ScarInk oraz kosmetyka profesjonalna

Mój gabinet jest moim drugim domem. Bardzo dużo czasu, serca i zaangażowania włożyłam w to miejsce, ale myślę, że udało mi się stworzyć coś wyjątkowego – przestrzeń, w której po prostu można poczuć się dobrze. Zapewne każdy, kto swoją pracę po prostu lubi, twierdzi, że najważniejsza jest pasja i to na pewno jest podstawą sukcesu, natomiast ja po prostu kocham pracę z ludźmi. Z wykształcenia jestem między innymi socjologiem. Podchodzę do swoich klientów bardzo indywidualnie. Zawsze powtarzam, że powinniśmy świadczyć usługi na takim poziomie, na jakim sami chcielibyśmy być obsłużeni będąc na miejscu klienta. Elegancka przestrzeń i dobra kawa to nie wszystko, myślę, że najważniejsze jest zaangażowanie i atencja, którą każdy z klientów jest przeze mnie i mój zespół otaczany, a ponieważ w naturze nic nie ginie, nasi klienci odwdzięczają nam się cudowną energią, która dodaje nam codziennie siły do dalszego działania i nieustannego rozwoju i to w mojej pracy daje mi najwięcej satysfakcji. To poczucie, że mogłam komuś pomóc, wpłynąć na dobry nastrój a czasem wręcz zmienić komfort życia. Dużo mojego czasu zajmują również szkolenia, chociaż przyznam szczerze, że jeszcze kilka lat temu nie planowałam kariery w tymi kierunku. Za to mogę podziękować moim trenerom, którzy znaleźli we mnie ten potencjał i pchnęli mnie na odpowiednie tory. Szkolenia są dla mnie ogromnie satysfakcjonujące, choć wymagają dużo większego skupienia i zaangażowania w pracę z kursantami w stosunku do pracy bezpośrednio z klientem. Uwielbiam poznawać nowych ludzi, przekazywać im swoją wiedzę i obserwować, jak z czasem ich umiejętności rozkwitają, dając całkowicie nowe możliwości. To chyba największa nagroda dla nauczyciela.

Co w sobie uważa Pani za wyjątkowe i wspaniałe?

Myślę, że nie będę oryginalna jak powiem, że bardzo trudno o ile nie najtrudniej, jest mówić o sobie. Jeśli chodzi o poczucie wyjątkowości – na pewno mogę powiedzieć – że należę do osób odważnych. Lubię być nieco oryginalna – jestem osobowościowo nieco alternatywną postacią, raczej indywidualistką, nie podążam za tłumem. Nie brakuje mi tej odwagi również w prowadzeniu biznesu. Myślę, że to jest ta cecha, która pozwala mi wychodzić ze strefy swojego komfortu, a prawdziwe życie zdecydowanie zaczyna się poza nią.

Sądzę, że posiadam inteligencję emocjonalną, dzięki której nauczyłam się też stawiać granice i być asertywną.

Spełnia mnie pomaganie innym, ale nie tylko klientom i najbliższym, pomagam regularnie zwierzętom wspierając schroniska oraz rozmaite organizacje, ale również osobom, które nie miały w życiu tyle szczęścia, co ja.

Myślę, że w życiu trzeba być po prostu dobrym człowiekiem, uczciwym w stosunku do samego siebie, ta dobra energia, którą się dzielimy zawsze wraca wtedy, kiedy najmniej się tego spodziewamy.

Co w kobietach ceni Pani najbardziej i co mogłaby Pani określić przymiotnikiem „wspaniałe”?

Kobiety są mądre, bardzo silne, kreatywne i chcą coraz więcej od życia. Wspaniałe jest to, że potrafią dążyć do tego, czego pragną, czasami za wszelką cenę. Spełniają marzenia, osiągają sukcesy w różnych sferach życia, są niezależne i walczą o swoje racje. To wszystko brzmi tak pięknie, ale nie dzieje się dopóki każda kobieta nie znajdzie sama w sobie swojej siły i wartości – cały ten sukces, który odnosimy, zaczyna się w naszej głowie i poczuciu własnej wartości.

Wspaniałe jest również to jak potrafimy sobie pomagać i solidaryzować w słusznej sprawie. Kobiety od zawsze musiały walczyć i dalej walczą, ale są w tej walce zdecydowanie bardziej dostrzegalne.

Jakie cechy charakteru, według Pani, powinna mieć skuteczna kobieta biznesu?

W biznesie bardzo ważna jest odwaga, kreatywność, ale również cierpliwość, spokój i umiejętność radzenia sobie ze stresem i niepowodzeniami. To one często podcinają nam skrzydła. Osobiście uważam, że wszystko to, co nas spotyka, zawsze dzieje się z jakiegoś powodu. Czasami ma nas czegoś nauczyć, czasami coś uzmysłowić, te doświadczenia również należy przyjąć z pokorą i wyciągnąć z nich odpowiednie wnioski na przyszłość – ta refleksyjność jest niezmiernie istotna.

Kobieta sukcesu powinna również posiadać umiejętność odpowiedniego dobierania ludzi do swojego otoczenia – nie tylko pracowników, chociaż nie jest to proste, ale również partnera czy przyjaciół – ludzi, którzy będą dzielili z nią jej sukcesy i porażki.

Co może nam najbardziej przeszkadzać w drodze do zawodowych sukcesów?

Jak już wspomniałam, sukces kobiety zaczyna się w głowie, tak samo jak jej piękno. To co nam potrafi przeszkadzać to przede wszystkim brak poczucia własnej wartości i kompleksy – one sprawiają najczęściej, że wątpimy we własne możliwości.

Wspomniałam również o otoczeniu, uważam, że ludzi w najbliższym otoczeniu należy dobrać tak, aby pomagali nam w naszym własnym rozwoju. Mam bardzo wielu znajomych, ale zdarzało mi się również wchodzić w toksyczne relacje, które próbowały podcinać mi skrzydła lub czerpać ze mnie energię. Kiedy znajdujemy w sobie tę siłę, która pozwala odciąć tego typu znajomości to nasza uwaga skupia się na tym, co jest dla nas najważniejsze.

Chaos i brak planu – tego na pewno należy wystrzegać się jak ognia. Musimy określać cele, do których dążymy.

Brak rozwoju osobistego – spotkałam na swojej drodze wielu ludzi, którzy osiągali wielki sukces, ale zatrzymali się w swojej drodze rozwoju i ślad po nich zaginął – to jest bardzo zgubne. Myślę, że należy ciągle dążyć do samorozwoju, szukać nowych możliwości to zawsze daje poczucie wiatru w żagle.

Po więcej informacji o działalności naszej Bohaterki zapraszamy tutaj:

https://www.mikropigmentacja.szczecin.pl/

Foto: Autorem zdjęcia na tle ceglanej ściany jest Karolina Kuklińska-Tymko, zdjęcia z profesjonalnej sesji biznesowej fot. Iza Miszta

Materiał powstał w ramach KAMPANII SPOŁECZNEJ #ToTylkoPłeć!