Z czasem wypracowała własny styl malarski charakteryzujący się bogactwem wyrazistych kolorów, mnogością ornamentów, dekoracyjnością czerpiącą z kulturowego dorobku wspólnoty. A równocześnie są to prace niezwykle narracyjne, niemal reporterskie sceny rodzajowe z życia rodziny, sąsiadów, romskich społeczności. W sylwetce artystki Piotr Policht pisał o „strategii insajderskiego etnografizmu”. Oryginalność tej sztuki zauważył nominujący do nagrody Piotr Rypson, pisząc o „tworzeniu wyłomu w domyślnej mono-etniczności polskiej sztuki malarskiej”.

W 2011 r. Mirga-Tas wzniosła pod Borzęcinem Dolnym drewniany pomnik poświęcony pamięci wymordowanych w tym miejscu w 1942 r. trzydzieściorga Romów (w większości dzieci). W 2016 r. nieznani sprawcy siekierami zniszczyli monument, który kilka miesięcy później artystka odtworzyła w dawnym kształcie. Temu wydarzeniu poświęcona była jej tegoroczna wystawa „Ćwiczenia Ceroplastyczne” w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, którą nominujący Piotr Kosiewski uznał za „jedną z najbardziej przejmujących wystaw, jakie można było zobaczyć w ostatnich latach”.

Artystka aktywnie działa na rzecz romskiej społeczności. Prowadzi warsztaty dla dzieci „Romski Pstryk”, założyła ruch Romani Art, jest pomysłodawczynią międzynarodowych plenerów dla romskich twórców Jaw Dikh! („Choć, zobacz!”).

Fot. Leszek Zych/Polityka

Martyna Pastuszka urodziła się w 1980 r. w Rudzie Śląskiej. Wychowana w muzycznej rodzinie, w 2004 r. ukończyła Akademię Muzyczną w Katowicach w klasie skrzypiec współczesnych, jednak jeszcze w czasie studiów zainteresowała się historycznymi praktykami wykonawczymi i w 2001 r. nawiązała trwającą ponad 15 lat współpracę z czołowym wówczas polskim zespołem barokowym Arte dei Suonatori. W późniejszych czasach jako kameralistka, solistka lub gościnny koncertmistrz współpracowała z francuskimi orkiestrami barokowymi Le Cercle de l’Harmonie i Le Concert de la Loge z Paryża, Le Concert Lorrain z Metz, Le Parlement de Musique ze Strasburga, Collegium Marianum i Collegium 1704 z Pragi, Hofkapelle z Monachium i NeoBarock z Kolonii. Prowadzi klasę skrzypiec barokowych w Akademii Muzycznej w Katowicach oraz Akademii Sztuk Muzycznych im. Leoša Janaka w Brnie. W 2017 r. obroniła doktorat. Swój zespół {oh!} Orkiestra Historyczna założyła w 2012 r.; występowała z nim na festiwalach polskich (m.in. Misteria Paschalia, Kultura Natura, Chopin i Jego Europa) i zagranicznych.

Wspomniany wcześniej „Gismondo” Vinciegp to już trzecie w historii orkiestry prawykonanie współczesne opery barokowej, po „Didone abbandonata” Domenica Sarriego i „Arminio” Johanna Adolfa Hassego. Partyturę „Gismonda” Martyna Pastuszka odnalazła w 2017 r. w zdigitalizowanych archiwach berlińskiej Singakademie i od razu pojawił się pomysł, by współczesnym prawykonaniem tej opery uczcić setną rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, co zrealizowano we wrześniu 2018 r. w ramach Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Dawnej All’Improviso w Teatrze Miejskim w Gliwicach.

Fot. Leszek Zych/Polityka