Najważniejszym czynnikiem, który wpływa na barwę naszych oczu jest obecność melaniny, czyli pigmentu – tego, który warunkuje także kolor naszej skóry i włosów. Jest ona rozlokowana w tęczówce, jednak u każdej osoby w innych proporcjach i odmiennym zagęszczeniu.

„ Osoby o szarym, niebieskim czy zielonym kolorze oczu, genetycznie „wykazują” obecność małej ilości melaniny, natomiast brązowa lub ciemna barwa świadczy o dużej zawartości pigmentu w tęczówce” – mówi Grzegorz Romanik, optyk i optometrysta oraz ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Zabarwienie naszych oczu jest uzależnione również od innych czynników genetycznych.

„W dużym uproszczeniu – jasny kolor oczu świadczy o genach recesywnych, natomiast ciemny kolor o występowaniu genów dominujących. Oboje rodzice posiadają zarówno gen recesywny, jak i dominujący, natomiast swojemu dziecku przekażą tylko jeden z nich. Jeżeli zarówno mama i tata przekażą np. gen recesywny, istnieją bardzo niewielkie szanse, że dziecko otrzyma ciemny kolor oczu. W przypadku, gdy np. matka przekaże gen dominujący, natomiast ojciec gen recesywny, dziecko najczęściej odziedziczy gen dominujący, chociaż nie jest to regułą” – wyjaśnia specjalista.

• Szacuje się, że blisko 90 proc. osób posiada brązowy kolor oczu, 7 proc. zielony, 2 proc. szary, natomiast 1 proc. niebieski.

Kolor oczu a wady wzroku

Istnieją zależności między określonym kolorem oczu, a występowaniem wad lub chorób wzroku.

Ciemna barwa oczu niesie ze sobą zwiększone ryzyko wystąpienia jaskry oraz większe zagrożenie wystąpienia zaćmy (największe ryzyko jej pojawienia się istnieje u posiadaczy brązowych oczu). Z kolei jasna barwa oznacza dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia zwyrodnienia plamki żółtej (AMD), czyli przewlekłej choroby, polegającej na uszkodzeniu siatkówki, która może doprowadzić do pogorszenia widzenia, a w konsekwencji nawet do utraty wzroku. AMD zazwyczaj występuje u osób powyżej 50. roku życia.

Ilość melaniny determinująca kolor naszych oczu, odpowiada również za wysokość ryzyka występowania innych chorób. Np. osoby o jasnych oczach są bardziej narażone na zachorowanie na czerniaka.

mw, PAP Zdrowie

Pierwszym czynnikiem, który wpływa na barwę naszych oczu jest obecność melaniny, czyli pigmentu, który warunkuje również kolor skóry i włosów. Melanina jest rozlokowana w tęczówce, jednak u każdej osoby w innych proporcjach i odmiennym zagęszczeniu. Osoby o szarym, niebieskim czy zielonym kolorze oczu, genetycznie „wykazują” obecność małej ilości melaniny, natomiast brązowa lub ciemna barwa świadczy o dużej zawartości pigmentu w tęczówce.

Zabarwienie naszych oczu jest uzależnione również od innych czynników genetycznych. W dużym uproszczeniu – jasny kolor oczu świadczy o genach recesywnych, natomiast ciemny kolor o występowaniu genów dominujących. Oboje rodzice posiadają zarówno gen recesywny, jak i dominujący, natomiast swojemu dziecku przekażą tylko jeden z nich. Jeżeli zarówno mama i tata przekażą np. gen recesywny, istnieją bardzo niewielkie szanse, że dziecko otrzyma ciemny kolor oczu. W przypadku, gdy np. matka przekaże gen dominujący, natomiast ojciec gen recesywny, dziecko najczęściej odziedziczy gen dominujący, chociaż nie jest to regułą.

Występujące kolory oczu klasyfikowane są najczęściej według tzw. skali Martina. Barwy ciemne mieszczą się w skali 1-4 (1 oznacza oczy bardzo ciemne), mieszanka pigmentów zawiera się w zakresie 5-11, natomiast 12-16 oznacza oczy jasne.

Kolor oczu a wady wzroku

Istnieją zależności między określonym kolorem oczu, a występowaniem wad lub chorób wzroku. Wyszczególnić należy m.in. zwiększone ryzyko wystąpienia jaskry wśród osób posiadających ciemną barwę oczu. Są one również bardziej narażone na wystąpienie zaćmy (największe ryzyko jej pojawienia się istnieje u posiadaczy brązowych oczu).

Z kolei jasna barwa oznacza dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia zwyrodnienia plamki żółtej (AMD), czyli przewlekłej choroby, polegającej na uszkodzeniu siatkówki, która może doprowadzić do pogorszenia widzenia, a w konsekwencji nawet do utraty wzroku. AMD zazwyczaj występuje u osób powyżej 50. roku życia. Ilość melaniny determinująca kolor naszych oczu, odpowiada również za wysokość ryzyka występowania innych chorób. I tak dla przykładu osoby o jasnych oczach są bardziej narażone na zachorowanie na czerniaka.

Kolor oczu a dobór okularów

Kolor oczu to oczywiście jeden z czynników, który może mieć wpływ na dobór okularów, ale nigdy nie powinniśmy wyłącznie na nim opierać naszych decyzji zakupowych – tłumaczy Grzegorz Romanik, optyk i optometrysta oraz ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

– Podczas wyboru powinniśmy wziąć pod uwagę wszystkie szczegóły anatomiczne naszej twarzy i tak dopasować do nich oprawkę okularową, aby nie tylko osiągnąć satysfakcjonujący efekt estetyczny, lecz przede wszystkim zakupić okulary zapewniające prawidłowe usytuowanie „szkieł” przed naszymi oczami. Dzięki temu rzeczywiście nam pomogą i po prostu będą dla nas wygodne. Dlatego tak istotna jest m.in. panoramiczność oprawy, sprawdzenie kąta pochylenia oprawy do policzków czy odpowiednie jej wyprofilowanie, aby nie uciskała skroni lub zbytnio od nich nie odstawała. Okulary muszą być również symetryczne – powinny prosto leżeć na nosie i uszach – dodaje Grzegorz Romanik.

Pomoc profesjonalnego i doświadczonego optyka gwarantuje właściwy wybór okularów – zarówno w kontekście poprawy jakości widzenia, jak i naszego komfortu podczas ich użytkowania. Czy jednak w „domowych warunkach” możemy przygotować się do wyboru okularów?

Oczywiście przed wizytą u specjalisty możemy np. poszukać w Internecie oprawek, zgodnych z naszymi preferencjami. Z doświadczenia mogę jednak powiedzieć, że w salonie optycznym bardzo często następuje szybka weryfikacja naszych oczekiwań względem rzeczywistości. Wybrane wcześniej wirtualnie okulary na żywo wyglądają „zupełnie inaczej” lub po prostu nie pasują do anatomicznych detali naszej twarzy. Mimo tego, nigdy nie zniechęcam do zapoznania się z ofertą salonu – zalecam jednak, aby „nie nastawiać” się na obowiązkowy wybór oprawek znalezionych w Internecie i zaufać ekspertowi w salonie optycznym. Zdecydowanie ważniejsze niż szybki zakup okularów jest zdrowie naszych oczu, czyli prawidłowe widzenie, komfort użytkowania, a dopiero później aspekt estetyczny – kończy Grzegorz Romanik, optyk i optometrysta oraz ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Oczy zielone

Specyfiką tęczówki w tym kolorze jest szeroki wachlarz odcieni, w których występują. Występują jasnozielone, niemal szare, oliwkowe lub intensywnie zielone. Do wszystkich odcieni tęczówki w tym wiosennym kolorze idealnie sprawdzą się cienie w barwach kontrastującym z zielenią. Doskonale będą wyglądały różne odcienie brązu, granatu czy oranżu, które wydobędą głębię zielonej barwy.

W przypadku zielonej tęczówki można spróbować uzyskać efekt drapieżności, używając cieni w bardzo ciemnym odcieniu, a także robiąc popularne smoky eyes. Można też po prostu uwydatnić jego głębię, sięgając po fiolet. Posiadanie zielonych oczu nie zmusza do rezygnacji z zielonych cieni, należy tylko wybrać takie, które są w innym odcieniu.

Oczy niebieskie

Oczy niebieskie, jasnobłękitne, a także szare kojarzone są z delikatnością i łagodnością. Zdarzają się jednak tęczówki w bardzo przenikliwym, chłodnym odcieniu. Dobrze jest podkreślić naturalne piękno takich oczu, bez względu na ich odcień. Idealnie będzie się prezentował w tym przypadku jasny róż, grafit oraz kolor srebrny.

Dla nieco odważniejszych doskonale sprawdzi się ciemny róż. Chociaż może się to wydawać zaskakujące, to do niebieskich oczu idealne pasuje… pomarańcz, a dokładnie jego wszystkie delikatne odcienie, które pięknie skontrastują błękit oczu. W przypadku niebieskiej tęczówki nie należy przesadzać z ilością cienia, który może przytłoczyć oraz optycznie zmniejszyć oko.

Oczy piwne

W przypadku tego odcienia tęczówki barwy cieni do powiek powinny być nieco mniej nasycone, aby ożywić spojrzenie. Tutaj sprawdzą się kolory zieleni, brązu czy szarości. Najbezpieczniej w przypadku takiej tęczówki wybrać cienie z palety miedzi oraz fioletu, który będzie idealny na mniej formalne wyjścia. Idealnie sprawdzą się tu także kolory naturalne, jasne brązy lub beże, gdyż dodadzą spojrzeniu głębi oraz miękkości.

Oczy czarne

Posiadaczki ciemnych, a wręcz czarnych oczu mają największe możliwości w przypadku makijażu. Ciemne tęczówki prezentują się dobrze w przypadku każdego koloru cieni do powiek. Idealnie sprawdzą się zarówno cienie mocne i wyraziste, takie jak fiolet, grafit, ciemny róż albo granatowy, jak i delikatne kolory, czyli na przykład złoty, pistacjowy i oliwkowy także podkreślą głębię ciemnego spojrzenia.

Przede wszystkim należy pamiętać o jednej zasadzie – kolor cienia do powiek nie może być bardziej nasycony niż kolor tęczówki, gdyż może wywołać efekt zmęczonego, „zgaszonego” oka, które utraciło cały blask. Istotne jest, aby cienia nie nakładać za dużo oraz rozcierać go od zewnętrznego kącika w kierunku łuku brwiowego.

Źródło: Newsrm.tv

Stwierdzono, iż osoby o jasnych oczach, które przeniosły się z Europy do Ameryki Południowej częściej chorowały na nowotwory skóry. Z kolei osoby o ciemnych tęczówkach mieszkające w Skandynawii częściej zapadały na gruźlicę, infekcje, zaburzenia immunologiczne i miały większą skłonność do depresji. Naukowcy ustalili też m.in., iż osoby o oczach brązowych są mniej narażone na zachorowanie na czerniaka, który jest najgroźniejszym nowotworem skóry, dającym bardzo szybko przerzuty do innych narządów. Z kolei u osób z niebieskimi oczami częściej obserwowano występowanie bielactwa nabytego, zależnego od rozpadu komórek barwnikowych. „Jednak przykład z literatury pokazuje, że dane te nie są precyzyjne. Przebadano bowiem 3 tysiące osób z bielactwem i aż 43 proc. miało brązowe tęczówki, a błękitne zaledwie 27 proc.” – poinformowała prof. Mrukwa – Kominek.

„Naukowcy zbierają dowody na to, że większość chorób skóry ma podłoże genetyczne. Między innymi udało się zlokalizować 13 genów, których posiadanie zwiększa ryzyko bielactwa. W trakcie tych badań okazało się, że większość z tych osób miała niebieskie i szare tęczówki. U tych ludzi stwierdzono również częściej występującego czerniaka. Te zależności są więc bardzo złożone” – dodała. Otaczający nas ludzie mają oczy w gamie kolorów od najciemniejszych odcieni brązu do najjaśniejszych błękitu. „Istniała potrzeba ustandaryzowania systemu klasyfikacji, dlatego opracowano system stopniowy, oparty na dominującym kolorze tęczówki – brązowy, jasnobrązowy, zielony, szary i niebieski, oraz zawartości brązowego lub żółtego pigmentu” – wyjaśniła okulistka.

Można wyróżnić trzy podstawowe barwy: brązową, żółtą i szarą, a ich proporcje określają barwę oka. Na przykład, jasno-piwne oczy mają dużo żółtego i trochę brązowego barwnika, niebieskie mają mało żółtego i mało brązowego, zielone to oczy niebieskie z większą ilością żółtego pigmentu. Szare oczy są szare, ponieważ mają mało żółtego i nie mają wcale brązowego. Większość oka brązowookich zawiera barwnik brązowy. Uważa się, iż brązowy kolor oczu jest najbardziej powszechny – taki ma 90 proc. światowej populacji. Zielony jest na drugim miejscu – 7 proc., potem jest szary – 2 proc., a niebieski jest najrzadszy – 1 proc. Inne badanie wskazuje jednak, że około 8 proc. populacji świata ma niebieskie oczy. Jego autorzy podkreślają, że niebieskie oczy są stosunkowo powszechne w całej Europie i w rejonach zamieszkanych przez ludność pochodzenia europejskiego, takich jak: Kanada, Stany Zjednoczone, Australia oraz w kilku krajach Ameryki Południowej: Argentynie, Urugwaju, czy Brazylii. W pozostałych częściach świata są rzadkie. Kolor oczu zależy od ilości barwnika – melaniny. I tak najmniejsza jego ilość występuje u osób o jasnych oczach – błękitnych, jasnozielonych, bądź szarych. Większość z tych osób ma jednocześnie jasną karnację i jasne włosy. Im więcej melaniny, tym odcień oczu, włosów i skóry jest ciemniejszy.

„Warto obserwować własne oczy, szczególnie należy zwrócić na różne przebarwienia i plamki. Zdrowa tęczówka ma jednolity kolor, a na granicy z twardówką powinna znajdować się ciemna obwódka. Jeśli zauważymy jakieś niepokojące zmiany, należy niezwłocznie udać się do okulisty” – podkreśliła prof. Mrukwa–Kominek.
Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Bielactwo wiąże się z innymi zaburzeniami autoimmunologicznymi – na przykład chorobami tarczycy, cukrzycą typu 1, reumatoidalnym zapaleniem stawów czy toczniem. Krewni osób cierpiących na bielactwo także mają skłonność do chorób autoimmunologicznych.

Specjaliści z Denver przebadali niemal 3000 Amerykanów pochodzenia europejskiego z bielactwem – udało się zidentyfikować 13 nowych genów predysponujących do tego rodzaju zmian. Wśród osób z bielactwem 27 proc. miało oczy niebieskie lub szare, 43 proc. – brązowe, 30 proc. – zielone. Statystyczny rozkład koloru oczu w populacji Amerykanów europejskiego pochodzenia jest odmienny – 52 proc. ma oczy niebieskie lub szare, 22 proc.- zielone, zaś 27 brązowe.

Przy okazji wyszedł na jaw związek koloru oczu z ryzykiem wystąpienia czerniaka. Jak wyjaśnił kierujący badaniami dr Richard Spritz, pod względem genetycznym bielactwo i czerniak są dwiema skrajnościami, toteż geny, które sprzyjają jednemu zaburzeniu chronią przed drugim. Układ odpornościowy osób z bielactwem wyjątkowo aktywnie niszczy zmienione nowotworowo komórki barwnikowe, zaś niższa aktywność immunologiczna sprzyjająca wystąpieniu czerniaka rzadko prowadzi do bielactwa.

PAP – Nauka w Polsce