Substancje konserwujące unieszkodliwiają lub wstrzymują rozwój szkodliwych dla zdrowia mikroorganizmów w produktach spożywczych. Przedłużają trwałość żywności zabezpieczając przed jej rozkładem spowodowanym przez groźne dla zdrowia drobnoustroje same będąc bezpieczne. Wszystkie dodatki do żywności, w tym konserwanty, zanim zostaną dopuszczone do stosowania w żywności zostają szczegółowo przebadane (tak samo jak leki) i tylko w przypadku, gdy ponad wszelką wątpliwość stwierdza się, że dana substancja jest bezpieczna, może być stosowana w produkcji żywności (taka procedura bezpieczeństwa jest wdrożona w całej UE).

Prawo nakłada na producentów żywności obowiązek podawania na liście składników absolutnie wszystkich składników w tym dodatków do żywności, użytych do wytworzenia danego produktu. Producent deklarując zastosowanie dodatku do żywności jest zobligowany podać funkcję technologiczną, (czyli poniekąd wyjaśnić, dlaczego użył danego dodatku do żywności) oraz jego nazwę chemiczną.

Dzięki temu osoby, które są nadwrażliwe na określony składnik są poinformowane i mogą wykluczyć dany produkt ze swojego menu. Dlatego bardzo ważne jest czytanie etykiet/ składu produktu przed podjęciem decyzji o zakupie. W świetle obecnej wiedzy ogromnym problemem w żywieniu jest nadmierne spożycie energii oraz cukru, soli, kwasów tłuszczowych nasyconych i trans (2 ostanie podwyższają poziom cholesterolu) – to te składniki (nie limitowane przez żadne przepisy prawne) przyczyniają się do chorób cywilizacyjnych takich jak choroba niedokrwienna serca, nadciśnienie, otyłość, cukrzyca typu 2, a nie dodatki do żywności. Potwierdzają to liczne badania naukowe. Gdyby było inaczej tzn., gdyby stosowanie dodatków było szkodliwe dla zdrowia – nikt by na masowe trucie konsumentów nie pozwolił.

Ramka:
Konserwanty to tylko jedna z grup dodatków do żywności. Obecnie do żywności dopuszczonych jest ok. 300 substancji dodatkowych – konserwanty to ok. 20 składników, noszą one zawsze symbol E. Na przykład:

*E 200, E 201, E 202, E 203 – nieszkodliwe pochodne kwasu sorbowego, dodawane do serów, margaryn

*E 236, E 237, E 238 – nieszkodliwy kwas mrówkowy, dodatek do ryb wędzonych, surowych soków owocowych

*E 210, E 211, E212, E 213, E 214, E 215, E 216, E 217, E 218, E 219, – benzoesan i jego pochodne, dodawane do napoi gazowanych, majonezów, marynat, konserw owocowych i warzywnych, sałatek, po jego spożyciu osoby chorujące na astmę, katar sienny lub alergie skórne mogą odczuwać zaostrzenie stanów chorobowych – odradza się częste spożywanie

*E 220, E 222, E 223, E224, E 226, E 227 – bezwodnik siarki, dwutlenek siarki i ich pochodne, stosowane w sokach owocowych i koncentratach, winie, suszonych owocach, niszczą witaminę B 12, odradza się częste spożywanie zwłaszcza astmatykom

*E 250, E 251, E 252 – azotyny sodu i potasu, dodawane do wędlin, wchodzą w reakcje z cząsteczkami białka w wyniku czego mogą wytwarzać się rakotwórcze nitrozoaminy

Nawet jeśli z etykiety dowiemy się o zawartości w produkcie któregoś z konserwantów, nie musimy wiedzieć, czym on tak naprawdę jest i jakie konsekwencje dla naszego zdrowia może nieść jego spożycie. Dla przykładu, konserwant E-220 w bakaliach to tak naprawdę dwutlenek siarki, E-211 w wodach smakowych to benzoesan sodu, a E-123 w kaszy to amarant.

Jeżeli same nazwy związków chemicznych niewiele nam mówią, to warto wiedzieć jakie skutki powodują one dla naszego organizmu. Benzoesany powodują reakcje alergiczne, wysypki, podrażniają błonę śluzową żołądka i jelit. Nadmierne spożywanie dwutlenku siarki prowadzi do nudności, bólów głowy i zakłócenia pracy jelit, zaś azotany sodu i potasu powodują sinienie powłok skórnych, astmę i są niebezpieczne przy nadciśnieniu. Lista konserwantów jest jednak o wiele dłuższa, podobnie jak dolegliwości, jakie niesie ze sobą ich nadmierne spożywanie.

Oczywiście tylko regularna konsumpcja produktów zawierających substancje toksyczne, może odbić się na naszym zdrowiu. Tym bardziej lepiej wiedzieć, co jest zawarte w produktach, które spożywamy częściej niż inne. Sztuczne dodatki nie są bowiem objęte jednolitym prawem. Niektóre są dopuszczone do użycia w Polsce, a zabronione w innych krajach Unii Europejskiej, z niektórymi jest na odwrót. Wynika to z tego, że składniki te są poddawane ciągłym badaniom pozwalającym stwierdzić ich właściwości oraz jakie konsekwencje mogą one nieść dla zdrowia. – Metodą na uniknięcie produktów z konserwantami typu E, jest kupowanie wyrobów z pewnego źródła, niektóre z nich posiadają certyfikat żywności ekologicznej. Najlepiej jest jednak zacząć po prostu od uważnego czytania etykiet – mówi Arkadiusz Drążek z ZPC Brześć.