W jakim stopniu bylibyśmy inni od naszych przodków. Okazuje się, że nasz materiał genetyczny różniłby się w niewielkim stopniu, ale oblicza i postura nie byłyby już tak bardzo podobne do cech naszych antenatów, dlatego że wygląd jest w dużym stopniu determinowany przez środowisko, przez to, co jemy i w jakich ilościach. Natomiast wspólne dla naszej tożsamości jest podłoże genetyczne tego, jak wyglądamy i kim jesteśmy.

Martyna Molak-Tomsia z Muzeum i Instytutu Zoologii PAN pobiera materiał – czyli głównie kości i zęby – od archeologów, którzy takie szczątki wydobywają podczas wykopalisk. Jej zajęcia w laboratorium z pozoru nie kojarzą się z nauką: dużo jest pracy ze szlifierką – żeby wydobyć DNA z zębów i kości, trzeba je najpierw sproszkować. Są szczątki, z którymi trzeba się siłować – słowem, przygotowania są ciężkie. Po nich następuje analiza metodami biologii molekularnej oraz analiza komputerowa wyników – na poziomie populacyjnym.

Symulacje komputerowe wydają się być dobrą opcją dla tych, którzy chcieliby na własne oczy zobaczyć, jak wyglądali jego przodkowie. Molak-Tomsia uważa jednak, że próby odtwarzania wyglądu człowieka na podstawie danych genetycznych są jeszcze w powijakach. Znacznie lepiej sprawdzają się w tej kwestii metody związane z rekonstrukcją na podstawie czaszek. Metody genetyczne uzupełniają ten obraz kolorem oczu i włosów, które to cechy uczeni mogą odtworzyć z dużym prawdopodobieństwem.

W wyjątkowych przypadkach zdarza się, że metody genetyczne mogą posłużyć do identyfikacji szczątków, co do których istnieje prawdopodobieństwo, że np. należały do kogoś znanego. Zazwyczaj ma to jednak miejsce, gdy bliscy danej osoby jeszcze żyją. Tak było w przypadku króla angielskiego Ryszarda III, poległego w 1485 roku w bitwie pod Bosworth. Jego szczątki znaleziono przy budowie parkingu w Wielkiej Brytanii. Z kontekstu archeologicznego wynikało, że to mógł być król, dlatego zbadano jego DNA i porównano z żyjącymi potomkami. Wtedy naukowcy byli w stanie potwierdzić, że jest w nim wiele cech pasujących do Ryszarda III.

Źródło: naukawpolsce.pap.pl

Kobiety zazwyczaj są zainteresowane tym, jakie skutki niesie za sobą stosowanie antykoncepcji. Niektóre tabletki antykoncepcyjne obniżają poziom androgenów (męskich hormonów płciowych), odpowiedzialnych za trądzik i przetłuszczanie się włosów. To dlatego pigułki te są z pozytywnym skutkiem stosowane jako pomoc w leczeniu tego typu problemów z cerą u kobiet i nastolatek (ten rodzaj terapii zalecany jest w drugiej kolejności, jeśli podstawowe leki na trądzik nie okażą się wystarczająco skuteczne). Kobiety, którym zależy więc na poprawie wyglądu skóry i włosów powinny zapytać lekarza o tabletki o działaniu antyandrogenowym, np. o te na bazie octanu chlormadinonu, pochodną naturalnego progesteronu.

Panie niejednokrotnie obawiają się przyjmowania tabletek, bo boją się wzrostu łaknienia, który mogą one powodować. Same pigułki nie przekładają się jednak bezpośrednio na dodatkowe kilogramy. Składają się na nie raczej błędy w diecie czy niska aktywność fizyczna. Jeśli kobieta prawidłowo się odżywia i uprawia sport, a od momentu rozpoczęcia stosowania tabletek przytyła, prawdopodobnie jest to wina zatrzymującej się w organizmie wody. W tej sytuacji warto odczekać 3-4 cykle, aby organizm „przyzwyczaił” się do zmiany. Jeśli po tym okresie masa ciała nie spadnie, kobieta powinna skonsultować się z ginekologiem, który prawdopodobnie podejmie decyzje o zmianie pigułek na inne lub zleci wykonanie badania poziomu hormonów.

Z roku na rok u pań zmniejsza się poziom estrogenu, a wzrasta ryzyko pojawienia się osteoporozy. Kobiety, które stosowały leki antykoncepcyjne mogą być jednak znacznie mniej nastawione na osteoporozę w późniejszym wieku. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że w pigułkach antykoncepcyjnych dostępny jest zazwyczaj estrogen. Można wyróżnić jeszcze jedną zaletę stosowania antykoncepcji hormonalnej. Dzięki niej zmniejsza się ryzyko chorób narządu rodnego, a więc raka jajnika czy raka śluzówki trzonu macicy. Im dłużej kobieta przyjmuje antykoncepcję, tym ryzyko zachorowania jest mniejsze. Bardzo rzadkim działaniem niepożądanym, które nie powinno wpływać znacząco na decyzję o stosowaniu antykoncepcji jest prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy. Ryzyko zachorowania jest wyższe u kobiet palących, zwłaszcza po 35. roku życia, u osób otyłych i w przypadku wystąpienia zakrzepicy lub zatoru w rodzinie w młodym wieku.

Antykoncepcja okazuje się być również świetną odpowiedzią na dolegliwości miesiączkowe. Korzystnie wpływa na ograniczenie nadmiernych krwawień, niwelowanie bólu w trakcie menstruacji i zmniejszanie występowania zespołu napięcia przedmiesiączkowego (m.in. bólu piersi, bólów głowy, wzdęć, obrzęków, uczucia ciężkości). Często oddziałuje również na regulację cyklu miesięcznego, a to jest szczególnie istotne dla tych pań, które przed stosowaniem antykoncepcji miały problemy z regularnością miesiączek.

Źródło: On Board Public Relations

Jak działa?
Wapń pomaga w spalaniu tkanki tłuszczowej w dwojaki sposób. Po pierwsze wpływa na specjalne proteiny mitochondrialne – UCP-2. Brzmi to dość tajemniczo, spieszę, więc wyjaśnić, co to oznacza.
Wyobraźcie sobie miliony mikro pieców znajdujących się w waszych organizmie. To struktury spalające energię. Im większa ich ilość i sprawność tym Wasz metabolizm jest szybszy – możecie jeść więcej i to bezkarnie. Proteiny mitochondrialne, o których wspomniałem są integralną częścią owych pieców. Wapń stymuluje UCP-2 w taki sposób, że dochodzi do swego rodzaju „niekontrolowanego spalania”. W normalnych warunkach spalona energia powinna zostać zużyta lub zmagazynowana, nasz minerał sprawia jednak, że znaczna jej część przekształcana jest na ciepło. Można to porównać do niszczarki do papieru, tyle, że tym papierem jest wszystko, co zjadasz, a odpadami ciepło.  
Oczywiście ów potencjał nie jest nieograniczony – jeśli postawisz na 2 czekolady każdego dnia, nawet ogromna dawka wapnia nie pomoże.
Pierwiastek ten może również zmniejszać wchłanianie tłuszczy z pożywienie, obniżając ilość przyswojonych kalorii – to drugi mechanizm pomocny w walce z nadwagą.

Wapń jest również pomocny w profilaktyce osteoporozy oraz rozwoju nadciśnienia tętniczego. Wraz z wiekiem zwiększa się ryzyko owych schorzeń. Jest to spowodowane głównie zmianami hormonalnymi, które w konsekwencji prowadzą do obniżenia ilości wapnia, zmniejszenia masy kostnej i wzrostu kruchości naczyń krwionośnych. Najnowsze badania pokazują, że osoby dbające o prawidłową podaż tego pierwiastka – szczególnie w połączniu z odpowiednim spożyciem sodu oraz magnezu – znacznie rzadziej borykają się z tego typu schorzeniami.

Nasz dzisiejszy bohater odgrywa jeszcze jedną ważną rolę. Jest buforem. Oznacza to, że pomaga w utrzymaniu równowagi kwasowo-zasadowej. Pamiętajmy, że warunkiem prawidłowego funkcjonowania każdego organizmu jest stałość warunków w nim panujących. Nasze ciało wymaga stałego pH. Wiele substancji również tych pokarmowych może zmieniać  pH w kierunku kwasowym prowadząc do potencjalnej kwasicy, lub zasadowym prowadząc do zasadowicy. W skrajnych przypadkach sytuacja taka prowadzi do śmierci. Wapń stoi na straży prawidłowej wartości pH, nie pozwalają na jej zmianę. Dlatego tak ważne staje się dbanie o prawidłowe spożycie tego pierwiastka np. podczas diet wysokobiałkowych. Nadmiar białka może, bowiem prowadzić do kwasicy. Istnieją zalecenia spożywania 20mg wapnia na każdy 1g spożytego białka.

Najlepsze źródła wapnia
Nabiał okazuje się jednym z najlepszych źródeł dobrze przyswajalnego wapnia. Mleko, jogurty, sery – to produkty, których nie powinno zabraknąć w codziennym jadłospisie. Jeśli zależy nam na suplementacji w postaci aptecznych preparatów, powinniśmy kierować się w stronę wapnia z muszli koralowców, lub cytrynianiu wapnia (ten ostatni może zapobiegać również powstawaniu kamienni wapniowych) te formy są przyswajalne nawet o 20-30% lepiej niż popularne preparaty węglanu wapnia. Mam tu na myśli np. musujące preparaty popularnie – choć błędnie! – nazywane wapnem.

Ostatnim ważnym elementem, o którym należy wspomnieć jest łączna suplementacja wapnia z witaminą D oraz magnezem. W pewnych sytuacjach działają one synergistycznie, a w pewnych antagonistycznie.
Duże spożycie wapnia powoduje zmniejszenie ilości witaminy D, co zwiększa ryzyko raka prostaty, sama witamina D zwiększa z kolei przyswajalność wapnia. Jeśli natomiast mówimy o masie kostnej i profilaktyce osteoporozy najistotniejszy staje się stosunek spożycia wapnia do magnezu. Może okazać się, bowiem, że nadmiar wapnia może doprowadzić do obniżenia zawartości magnezu w organizmie, co w konsekwencji będzie powodowało do obniżenia masy kostnej. Prawidłowy stosunek spożycia wapnia do magnezu powinien mieścić się w przedziale 1:1 – 2:1.

Autorem artykułu jest Jacek Bilczyński, dietetyk, fizjoterapeuta i trener personalny
www.jacekbilczynski.pl