Choć inicjatywa wyszła ze strony środowiska działających w Polsce młodych artystów ukraińskich, to szybko dołączyli do niego także aktywiści polscy. Początkowo koncentrowano się na akcjach typowo pomocowych: przygotowywano posiłki dla uchodźców, pomagano im w dopełnieniu formalności itp.

Z czasem jednak działalność się poszerzyła o projekty kulturalno-artystyczne służące bardziej trwałej adaptacji uciekinierów do nowej sytuacji. Odbywały się więc wykłady i prelekcje, warsztaty plastyczne dla dzieci, prezentacje książek, koncerty, wieczory poezji, ale też warsztaty kulinarne. Zorganizowano lekcje języka polskiego dla Ukraińców i ukraińskiego – dla Polaków. Powołano do życia think tank zajmujący się wojną z perspektywy środkowej i wschodniej Europy.

To łączenie funkcji zauważyli i docenili nominujący do nagrody. Alek Hudzik uznał „Słonecznik” za „najlepszy przykład, że w sztuce ostatecznie liczy się coś więcej niż sztuka”. Z kolei Piotr Policht zauważył, że „polityczne zaangażowanie w pole sztuki to nie tylko produkcja prac na wystawy, ale przede wszystkim wszechstronne działania artystyczno-aktywistyczno-edukacyjne”.

I bez wątpienia Solidarny Dom Kultury wyznacza nowe standardy w rozumieniu tego, czym może i powinna być sztuka w czasach globalnych zagrożeń i dramatycznych wyzwań. Jako inicjatorów stworzenia „Słonecznika” wymienia się z reguły trzy osoby: Yulię Krivich, Tarasa Gembicha i Jakuba Depczyńskiego. Ale bardzo aktywnie w tej formacji działają także Maria Beburia, Kaja Kusztra, Natalia Sielewicz, Bogna Tęczynopol i Sebastian Cichocki. Organizatorzy mocno jednak podkreślają, że to także sukces dziesiątek wolontariuszy wspierających te przedsięwzięcia.

Oni nominowali: Kuba Banasiak (Magazyn SZUM), Dobromiła Błaszczyk (Contemporary Lynx), Alek Hudzik („Newsweek”), Rafał Kamecki (Artinfo pl), Piotr Kosiewski („Tygodnik Powszechny”), Piotr Policht (Culture. pl), Karol Sienkiewicz („Gazeta Wyborcza”), Stach Szabłowski (Dwutygodnik. com), Bogna Świątkowska (Fundacja Bęc Zmiana), Anna Theiss (krytyk niezależny).

Ponadto zgłoszeni zostali: Alicja Biała, Przemek Branas, Monika Drożyńska, Krzysztof Gil, Jakub Gliński, Zuzanna Golińska, Karolina Grzywnowicz, Veronika Hapchenko, Tomasz Kręcicki, Magdalena Karpińska, Yulia Krivich, Piotr Marzec, Olga Micińska, Dominika Olszowy, Karol Palczak, Agnieszka Polska, Patryk Różycki, Aleksandra Waliszewska, Karolina Wojtas.

Fot. Leszek Zych/ Polityka

„Osoba niepełnosprawna to nie ktoś, kto po prostu ma pewne dysfunkcje – tylko ktoś, kogo otoczenie nie pozwala z tymi dysfunkcjami normalnie żyć” – to punkt wyjścia badań, które na Uniwersytecie Łódzkim poprowadzi dr Katarzyna Ojrzyńska z Wydziału Filologicznego UŁ. Kierowniczka projektu postara się zdjąć z artystów stygmat niepełnosprawności i uznać ją za cenny element spektrum ludzkiej bioróżnorodności. Chce odejść od definiowania niepełnosprawności w odniesieniu do medycznej normy, czyli postrzegania jej w kategoriach patologii czy też defektu, który wymaga naprawy.

Dr Katarzyna Ojrzyńska zajmie się m.in. performansem ruchowym i filmem „Gatunki chronione” z 2014 r., opracowanym przez Rafała Urbackiego. Omówi niepublikowany projekt fotograficzny szkockiej tancerki Clair Cunningham, w którym artystka wykorzystuje swoje kule. Przeanalizuje też współczesne malarskie autoportrety amerykańskiej artystki z artrogrypozą, Sunaury Taylor.

Badaczka podkreśla, że wybrane przez nią teksty kultury wkomponowują cielesną niepełnosprawność w świat natury i przedstawiają ją jako cenną formę bioróżnorodności. Jednocześnie teksty te zachęcają do refleksji nad łączeniem studiów o niepełnosprawności z ekokrytyką.

Dr Ojrzyńska zaznacza, że dotychczas w tym obszarze inspiracją były głównie studia kobiece i genderowe, studia queerowe (opisujące społeczność LGBT – PAP) i postkolonialne (równościowe). Związki pomiędzy studiami o niepełnosprawności i ekokrytyką dopiero niedawno przyciągnęły uwagę kilku zachodnich badaczy. Zdaniem filolog stanowią one interesujące i produktywne pole rozważań akademickich w humanistyce.

„Mam zamiar uporządkować istniejące teorie (…) Planuję ponadto wkomponować owe teorie w szerszy kontekst bioetyczny tego, co Rosemarie Garland-Thomson nazywa +ochroną niepełnosprawności+ (ang. disability conservation). Polega ona na tworzeniu dostępnego świata, który będzie przyjazny dla różnych form ludzkiej bioróżnorodności, a nie tylko dla ciał sprawnych. Pierwszym krokiem w kierunku tworzenia takiego świata jest zmiana sposobów myślenia o niepełnosprawności” – podsumowuje dr Ojrzyńska.

Jej projekt „Na styku kulturowych studiów o niepełnosprawności i ekokrytyki: niepełnosprawność i bioróżnorodność w wybranych tekstach kultury” otrzymał finansowanie w konkursie „Niepełnosprawność w naukach humanistycznych”, organizowanym przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

PAP – Nauka w Polsce, Karolina Duszczyk, kol/ zan/

Droga Jacka Chojeckiego do świata gier jest rzadko spotykana, ale podobną kroczył ubiegłoroczny laureat Paszportu POLITYKI w kategorii Kultura Cyfrowa Dawid Ciślak. Chojecki także wywodzi się, zgodnie zresztą z tradycją rodzinną, z branży filmowej. Asystował przy kilku filmach Ryszardowi Bugajskiemu, sam wyreżyserował m.in. dokument „Niedokończona historia, Marzec ‘68” (2008 r.). Nad grami wideo pracuje od czterech lat, z ambicją trzymania się nadal poważniejszej tematyki, bo – jak sam pyta retorycznie – ile razy można ratować księżniczkę? Za przykład, że można posiłkować się przy tworzeniu gier wysokich lotów literaturą, podaje „Spec Ops: The Line” (2012 r.), inspirowaną „Jądrem ciemności” Josepha Conrada znakomitą grę niemieckiego studia Yager Development.

„Metamorphosis” to bardzo luźna adaptacja opowiadania Kafki „Przemiana”. Tam bohater przeobraził się w wielkiego robaka – przy tym rozmiarze łatwiej było autorowi pokazać jego relacje z rodziną – natomiast w wersji Ovid Works robak ten jest już mały, co twórcy uznali za rozwiązanie dające więcej możliwości przy wersji scenariusza, którą stworzyli z myślą o grze. Nie jest to zatem adaptacja zgodna z literą, ale za to jak najbardziej zgodna z duchem twórczości Kafki. Gra, jak podkreśla Chojecki, mogła powstać dzięki temu, że zechciało pracować przy niej, zaintrygowanych projektem, wielu zdolnych ludzi, którzy mogli zarobić większe pieniądze gdzie indziej, jak i dzięki znaczącemu wsparciu ze strony Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

fot. Leszek Zych/Polityka

Atmosfera „Wojownika” pozostaje mroczna – w przenośni i dosłownie. Scenografia jest skrajnie minimalistyczna, ale spektakl rozgrywa się w dwóch planach i jakby na dwóch scenach. Aktorzy i muzycy są skupieni na małej przestrzeni, tuż przed publicznością, na nich koncentruje się również oszczędne oświetlenie. Jednak za ich plecami, na ścianach odbywa się teatr wyolbrzymionych cieni, który ma w sobie coś antycznego. Tym bardziej, że ceglane ściany we wnętrzach Piekarni mogą się kojarzyć z murami obronnymi z zamierzchłych epok.

Motywem wiodącym spektaklu są wydarzenia opisane przez Eurypidesa w „Trojankach” (drugim źródłem inspiracji była dla twórców spektaklu adaptacja dzieła Eurypidesa, której dokonał J. P Sartre; dramaturgię „Wojownika” stworzyła Alicja Bral). Przedstawienie opowiada losy i przede wszystkim przeżycia czterech trojanek (Hekabe, Kasandry, Andromache i Heleny) tuż po zdobyciu miasta przez Greków – kobiet upokorzonych, zrozpaczonych, zmuszanych do podejmowania tragicznych decyzji, wciągniętych w żelazne tryby walki o władzę i logikę wojny. Spektakl jest podzielony na sceny – każda prezentuje punkt widzenia innej trojanki.

Ich opowieści to jednak pretekst, ponieważ w spektaklu chodzi o refleksję szerszą, uniwersalną. „Wojownik” pokazuje, że przez pryzmat wojny, bezwzględności, okrucieństwa, brutalności można opowiedzieć historię człowieka. „Wojownik” przywołuje tę refleksję w surowy i momentami bardzo bezpośredni sposób, również na poziomie zmysłowym. Ta przeszywająca, jaskrawa bezpośredniość w ukazywaniu ludzkiego okrucieństwa, bezwzględności, a z drugiej strony też strachu i rozpaczy powoduje, że w trakcie spektaklu nawarstwiają się emocje bardzo dalekie od ulgi. Smutek, gniew, złość, zwątpienie? Każdy widz może tu zbudować własny rejestr.

Z drugiej strony, czujemy, że jest w tej brutalnej bezwzględności coś nieludzkiego. Jeśli gdzieś szukać nadziei, czyli autentycznego człowieka, to w jego wrażliwości – tu dość wyraźnie ulokowanej w sercach i głosach trojanek.

Mocnym atutem spektaklu jest warstwa muzyczna, złożona i ciekawa. Składa się na nią przede wszystkim polifoniczny śpiew, charakterystyczny dla Teatru Pieśń Kozła, ale też wiolonczela, skrzypce, dynamiczny warkot bębnów w czasie wojennego tańca czy dźwięk „smoczych” rogów (muzykę skomponował Maciej Rychły).

Grzegorz Bral, reżyser spektaklu i dyrektor Teatru Pieśń Kozła, powiedział przed rozpoczęciem spektaklu, że najciekawsze i najważniejsze jest to, co dzieje się podczas prób i coś z tego chciałby przekazać też publiczności. „Wojownik” to okazja, żeby zobaczyć teatr poszukujący, w żywym spektaklu z bezkompromisowym przekazem i mocnymi środkami ekspresji. Wyraziste, zapadające w pamięć i przemawiające do wyobraźni doświadczenie.

Dodajmy, że „Wojownik” to druga część planowanej przez Teatr Pieśń Kozła trylogii (pierwszą stanowił spektakl „Anty-Gone”). Projekt jest dofinansowany ze środków pochodzących z Gminy Wrocław oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Teatr na nowej scenie

Spektakl można było zobaczyć w Piekarni/Centrum Sztuk Performatywnych, przy ul. Księcia Witolda 62–70 we Wrocławiu. Teatr Pieśń Kozła wystąpił tu po raz pierwszy. To kameralny obiekt, choć wyraźnie większy niż sala w dawnej siedzibie teatru. W Piekarni jest miejsce dla 250 widzów.

Teatr Pieśń Kozła ma za sobą rok bardzo udanych wyjazdów zagranicznych. Występował w słynnym londyńskim The Globe, czyli na najbardziej prestiżowej szekspirowskiej scenie na świecie. Wywodzący się z Wrocławia teatr zaprezentował się m.in. również w ramach Shakespeare Festival na Zamku Kronborg w Helsingor oraz w CalPerformances w Berkeley.

Teatr Pieśń Kozła będzie można usłyszeć także w najnowszym i zarazem ostatnim sezonie serialu „Wikingowie”. Dwie pieśni będą towarzyszyć bohaterom serialu w kluczowych wydarzeniach. Kolejna okazja na spotkanie z zespołem już 30 listopada i 1 grudnia w Warszawskiej Operze Kameralnej, gdzie teatr zaprezentuje swój „Raport Kasandry” ze specjalnym udziałem Leszka Możdżera.

Więcej o Teatrze Pieśń Kozła: http://piesnkozla.pl/

fot. Mateusz Bral

Posiłek rozpoczynamy dopiero gdy wszyscy zasiądą już przy wigilijnym stole, także i pani domu, która niejednokrotnie przygotowuje każde z dań i zajmuje się ich podawaniem. Rozpoczynamy wigilijną kolację w momencie, gdy na stole jest zestaw dań, a przy stole komplet domowników.

Zaczynamy posiłek.Choć to pozornie prosta czynność to wielu nadal popełnia błędy polegające związane z nieodpowiednim nakładaniem jedzenia na talerz. Ważne jest nie tylko to, aby nakładać sobie na talerz tyle jedzenia, ile będziemy w stanie zjeść, ale i nakładać pierwsze kawałki z półmiska. Wszystko po to, aby nie naruszyć kolejnych porcji. Zdecydowanie nie wolno nakładać posiłku z półmiska swoimi sztućcami. Dobrze jest zatem przy każdej potrawie pozostawić dodatkowe sztućce.

Gdy rozpoczęliśmy już konsumpcję, a chcemy nalać sobie napój lub nałożyć dokładkę potrawy, powinniśmy skrzyżować nóż i widelec na talerzu. To znak, że zamierzamy jeść dalej. W trakcie jedzenia, lewą rękę trzymamy z brzegu stołu, natomiast prawą podnosimy do ust nie opierając łokcia o stół i nie pochylając się nad potrawą. Osoby leworęczne nie są zwolnione ze stosowania tej reguły. Powinny jej przestrzegać, jednak w odwrotnej konfiguracji.

Niezbyt dobrze wyglądać będzie również nasze wstawanie od stołu. Gdy chcemy wziąć coś, co stoi daleko od nas, prosimy osobę siedzącą obok o podanie. Nie sięgamy także przed sąsiadem ręką, ani nic przed nim nie podajemy. Powinno się przekazywać przedmiot za plecami osoby siedzącej przy stole, bądź prosząc ją o podanie go dalej.

Źródło: Synertime

Nasza przygoda zaczęła się bardzo niewinnie. Poznaliśmy się, jakieś dwa lata temu. Byłam wtedy jeszcze na studiach, całkiem podobnie jak Panna Stelle. Niestety, nie przeprowadziłam z Panem wywiady i nie zjawił się Pan następnego dnia w mojej pracy. Dostałam Pana Greya w prezencie. Wcześniej zbyt dużo zła na Jego temat słyszałam. Poznałam go od ciemniejszej strony, czyli drugiej części historii. Przyznam, że zaczytywałam się w Nim, już od pierwszej strony. Zdarzyło mi się nie wysiąść z tramwaju na czas, dojechać na pętlę, pomylić przystanki, zgubić drogę, a w konsekwencji spóźnić się na uczelnie. Czy było warto?
Zauroczyłam się. Pomyślałam nawet, że moglibyśmy się zaprzyjaźnić. Jestem przecież całkowicie w Pana typie.
Oj nie, nic bardziej mylnego. Podobnie jak w Pannie Steele, wzbudza Pan we mnie skrajne emocje, fascynację, onieśmielenie, a momentami nawet strach. Nie chciałam zostać  Pana kochanką. Nie  zakochałam się i nie polubiłam Pana, wręcz przeciwnie, znienawidziłam. Pan źle interpretuje przyjaźń! Oburzyło mnie to przedmiotowe traktowanie kobiet. Oburzyło mnie Pana twarde serce. Oj…Panie Grey, na tym etapie, po ciemniejszej stronie Greya, zawiódł mnie Pan.
Oczywiście jest Pan tylko mężczyzną i jak każdy, zasługuje na kolejną szansę. Przyznaję, moja wyobraźnia wygrała. Sięgnęłam po kolejne części, nie mogłam tak po prostu Pana zostawić. Zapomnieć. Chciałam poznać całą historię. Zaczęłam od początku, od Pięćdziesięciu Twarzy Greya, a zaraz potem ukazało się Pana Nowe Oblicze.
Każda czytelniczka wyobraża sobie Greya na swój sposób, ja także…. Jest Pan szarmancki i niesamowicie przystojny. Jednak istniały tylko dwie kobiety, które naprawdę mogły Pana poznać. Pani Robinson i Panna Steele, ale która poznała Cię lepiej?
Wyobrażałam  sobie zakończenie całej historii. Wyobrażałam sobie Pana duże, szare, błyszczące oczy. Wierzyłam, że jak w każdej bajce wszyscy będą żyli długo i szczęśliwie. Także u Pana, zakończenie nie mogłoby być inne. Pan Grey to przecież bajka, tylko dla większych dziewczynek.
Panie Grey nie mogę doczekać się naszego kolejnego spotkania. Ufam, że mnie Pan nie zawiedzie. Zapraszam na randkę, do kina. Kupię bilety, proszę tylko mnie nie rozczarować. Do zobaczenia!

Bogusia Chojnowska – absolwentka Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Swoja pracę magisterską poświęciła roli kobiet na polskim rynku pracy. Prywatnie miłośniczka mody czerpiąca inspiracje od Anny Dello Rusoo. Kanonem kobiecego piękna jest dla niej Grace Coddington, kobieta, która potrafi godnie się zestarzeć. W Eksmagazynie poruszać będzie tematy związane z kulturą masową.