Endometrioza to choroba w przebiegu której dochodzi do rozwoju błony śluzowej macicy (endometrium) w nieprawidłowej lokalizacji. Prawidłowe endometrium wyściela jamę macicy, narasta i złuszcza się w trakcie cyklu miesiączkowego. Przy endometriozie, komórki endometrium tworzą wszczepy poza macicą, najczęściej wewnątrz jamy otrzewnej, obejmując: jajniki, jajowody, więzadła podtrzymujące macicę, przestrzeń pomiędzy pochwą a odbytnicą, zewnętrzną powierzchnię macicy, otrzewną miednicy mniejszej, jelita, pęcherz moczowy. Bolesne stosunki są zazwyczaj związane z obecnością zmian chorobowych w pobliżu ścian pochwy.

Kobieta, która odczuwa ból, ma problem z osiągnięciem orgazmu i czerpaniem radości z seksu. Ból podczas stosunku oprócz dyskomfortu fizycznego, może także negatywnie wpływać na relacje z partnerem. Może on nie rozumieć przyczyn unikania współżycia lub czuć zawód z powodu braku satysfakcji u partnerki. Dlatego ważne, by podjąć rozmowę z partnerem, szczerze opowiedzieć mu o swoich dolegliwościach i wspólnie ustalić najlepsze rozwiązania (np. czas i pozycje), dzięki którym ból jest najmniej odczuwalny.

Endometrioza to przewlekła choroba, która może znacznie obniżać jakość życia. Szacuje się, że na endometriozę cierpi blisko 200 milionów kobiet na świecie – co 10 kobieta może być dotknięta tym schorzeniem.

Leczenie obejmuje łagodzenie dolegliwości bólowych, spowalnianie wzrostu zmian endometriotycznych, poprawę płodności (w przypadkach, w których jest to pożądane) i/lub zapobieganie nawrotom choroby w przypadku zaleczenia zmian.

W niektórych przypadkach endometriozę można wyleczyć metodami chirurgicznymi, czyli usunąć jej ogniska. Nie każda kobieta może jednak zostać poddana laparoskopii. Po zabiegu zdarza się, że endometrioza wraca.

Możliwości leczenia farmakologicznego obejmują stosowanie leków przeciwbólowych, takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), oraz leków hormonalnych, takich jak doustne środki antykoncepcyjne, progestageny czy analogi hormonu uwalniającego gonadotropinę (tzw. analogi GnRH).

Leki przeciwbólowe mogą znacznie zmniejszyć nasilenie dolegliwości, pozostają jednak bez wpływu na samą przyczynę choroby, a przy dłuższym stosowaniu mogą niekorzystnie wpływać na inne narządy, głównie na przewód pokarmowy.

Analogi GnRH uważane są za standardowe leczenie w endometriozie, jednak ich stosowanie wiąże się z działaniami ubocznymi prowadzącymi do tzw. „sztucznej menopauzy”. Lekiem z grupy progestagenów, który został zarejestrowany do leczenia endometriozy na podstawie dedykowanych badań klinicznych jest dienogest. Łagodzi on dolegliwości bólowe związane z endometriozą, oraz znamienne hamuje wzrost nieprawidłowej tkanki. Preparat ten wyróżnia także profil bezpieczeństwa i tolerancja umożliwiające długotrwałe stosowanie.

Dostępne obecnie metody leczenia umożliwiają wielu dotkniętym chorobą pacjentkom, przez długi czas funkcjonowanie bez dolegliwości. Znaczne poprawiają tym samym jakość życia. Skuteczne leczenie wymaga konsekwentnego stosowania zaleconych środków. Wskazane są także regularne konsultacje z lekarzem.