Ostrygi czy krewetki w wielu krajach cieszą się opinią afrodyzjaków, a o ich rzekomych właściwościach rozgrzewających serca (i nie tylko) zarówno kobiet, jak i mężczyzn mówi się od co najmniej paru wieków. Prowadzone do tej pory badania skupiały się raczej na szukaniu w tego typu produktach substancji, które miałyby działać jak afrodyzjaki. Tymczasem zespół pod kierunkiem dr Audrey J. Gaskins z Harvard T.H. Chan School of Public Health postanowił sprawdzić, na ile w ogóle włączenie tego typu produktów do diety wpływa na aktywność seksualną oraz czas potrzebny do zajścia w ciążę.

Dotychczasowe badania były bowiem niejednoznaczne. Niektóre wskazywały na podwyższony poziom rtęci w ciałach morskich stworzeń – co miało być szkodliwe i działać toksycznie na organizm człowieka (w tym układ rozrodczy). Inne z kolei dowodziły, że kwasy omega-3 zawarte w rybach korzystnie wpływają na poziom progesteronu i skracanie czasu potrzebnego do poczęcia, a także poprawę jakości nasienia.

W ramach badań naukowcy przez rok przyglądali się staraniom spłodzenia potomstwa u 501 amerykańskich par. Kobiety były w wieku od 18 do 44 lat, mężczyźni 18 lat i starsi. Przed przystąpieniem do badań pary przez dłuższy czas nie stosowały antykoncepcji. 
Ze wszystkimi uczestnikami uczeni przeprowadzili obszerne wywiady na temat ich diety, w tym jak często spożywają morskie ryby (świeże i puszkowane np. tuńczyki) oraz kraby, krewetki czy małże. Te wszystkie produkty zostały zaliczone do jednej kategorii – owoców, czy też darów morza.

Ponadto obydwoje partnerzy prowadzili zapiski, w których codziennie notowali, co jedzą oraz kiedy i w którym dniu cyklu uprawiają seks. Zebrane w ten sposób dane zostały przeanalizowane pod względem statystycznym.

Okazało się, że:

• Im mężczyzna częściej spożywa owoce morza i ryby, tym częściej uprawa seks! Panowie jedzący 9 i więcej porcji tych produktów miesięcznie (1 porcja=ok. 115 gramów) mieli o ok. 23 proc. większą częstotliwość stosunków niż ci, którzy spożywali je 2 i mniej razy w miesiącu.
• Co więcej, jeśli obydwoje partnerów jadło 8 i więcej porcji ryb oraz owoców morza na cykl (kobiecy cykl ma przeciętnie 28 dni) 22 proc. częściej uprawiali seks niż reszta badanych.
• Szanse na zbliżenie były o 39 proc większe jeśli obydwoje partnerzy tego samego dnia jedli dary morza.
• Kobiety, które jadły 8 i więcej porcji ryb oraz owoców morza na cykl, były 60 proc. bardziej płodne, niż kobiety, które jadły 1 i mniej porcji na cykl.
• Wśród par, gdzie zarówno kobiety, jak i mężczyźni spożywali więcej niż 8 i więcej porcji darów morza na cykl, szybciej pojawiała się ciążą. W 6 i 12 miesiącu badań, wśród tej grupy dziecka spodziewało się  81 i 92 proc. par. W przypadku badanych jedzących mniej, odsetki te wynosiły odpowiednio 64 i 79 proc.

- Nasze badania sugerują, że ryby i owoce morza mogą mieć wiele korzyści reprodukcyjnych. Pary, które starają się o dziecko i konsumują więcej niż dwie porcje tego pokarmu na tydzień, częściej się kochają oraz szybciej zachodzą w ciążę – mówi dr. Gaskins.

Co ciekawe, szybsze zajście w ciążę nie daje się wyjaśnić jedynie większa liczbą stosunków seksualnych. Prawdopodobnie w grę wchodzą też inne czynniki biologiczne, np. poprawa jakości nasienia, pozytywny wpływ zawartych w darach morza substancji na jakość owulacji czy samego zarodka.

- Nasze badania dowodzą ważnego wpływu diety zarówno jeśli chodzi o kobiety jak i mężczyzn, w kontekście czasu potrzebnego do poczęcia dziecka. Sugerują, że obydwoje partnerzy powinni włączyć więcej ryb i owoców morza do jadłospisu, jeśli chcą zyskać maksymalne korzyści związane z płodnością – dodaje dr Gaskins.

Jakie afrodyzjaki można jeść (sprawdzone w badaniach naukowych)

Historia zna długa listę afrodyzjaków, ale tylko niektóre z nich mają potwierdzone naukowo właściwości. Z uwagi na etykę, większość badań prowadzono na gryzoniach:

• Buzdyganek naziemny (Tribulus terrestris)

Roślina z rodziny parolistowatych, występująca w południowej Europie, czasami w Polsce. Zwiększa wydzielanie testosteronu. Badania prowadzono na szczurach.

• Muszkatałowiec korzenny (Myristica fragrans, gałka muszkatałowa)

50 procentowy ekstrakt alkoholowy z tej rośliny, znakomicie wpływa na chęć do igraszek u myszy. W eksperymencie podanie tej substancji zwiększało ilość stosunków odbywanych przez samce kilkukrotnie.

• Daktylowiec właściwy (Phoenix dactylifera)

Spożywanie pyłku palmy daktylowej poprawia parametry nasienia. U dorosłych szczurów spożywanie tego pokarmu wiązało się z większą ilością plemników w nasieniu, były one ruchliwsze i odznaczały się lepszą, bardziej prawidłowo budową.

• Pieprzyca peruwiańska (Lepidium meyenii, Maca)

Roślina rosnąca wyłącznie w Andach na wysokości od 4 do 4,5 tys. m. n.p.m. Podwójnie ślepe, randomizowane badanie z udziałem mężczyzn nie wykazało zmian w poziomie hormonów. Jednak po 8 tygodniach podawania tego środka versus placebo okazało się, że znacznie zwiększał on libido u ochotników.

• Damiana (Turnera diffusa) – krzew z rodziny męczennicowatych występujący na terenie Nowego Świata. Ekstrakt rozpuszczony w wodzie przywraca seksualny wigor szczurom wyczerpanym igraszkami z samicami, skracając okres regeneracji między kolejnymi ejakulacjami.

Anna Piotrowska (www.zdrowie.pap.pl), PAP Zdrowie

Ciekawa analiza z Wielkiej Brytanii (narodowe badanie Natsal) wskazała, że aż co trzecia kobieta (34%) w 2017 roku straciła zainteresowanie seksem na 3 miesiące lub jeszcze dłużej. U mężczyzn ten odsetek był zdecydowanie niższy i wynosił 15%.

Po pierwsze, rozmawiaj o seksie

Wnioski z Natsal jasno wskazują, że jedną z głównych przyczyn słabnącego pociągu jest pozostawanie w związku, w którym życie intymne jest strefą tabu. Gdy nie umiemy dobrze, otwarcie komunikować swoich potrzeb i oczekiwań, częściej rezygnujemy z seksu w ogóle. Trudności w rozmawianiu o seksie aż co druga kobieta wskazała jako przyczyny spadającego pociągu seksualnego. Kolejnymi problemami są różnice w skali odczuwanego pociągu, a także w upodobaniach seksualnych. Innymi słowy – niekompatybilność w sypialni.

Odpocznij i rozważ pobudzenie się samodzielnie

Badanie naukowe z 2015 wskazało, że kobiety śpiące o godzinę dłużej zauważalnie częściej odbywają stosunki seksualne. Trudno wskazać jasno, co jest przyczyną, a co skutkiem. Nie brakuje jednak analiz wskazujących, że zaburzenia snu negatywnie odbijają się na życiu seksualnym.

Nie bój się również masturbacji. Czasami to nie brak partnera jest problemem, ale właśnie jego posiadanie. Cynthia Graham, profesor zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego na Uniwersytecie w Southampton uważa, że czasami przez tradycyjny seks z mężczyzną kobiety tracą zainteresowanie. – Jedną z przyczyn spadku zainteresowania seksem jest fakt, że nie zawsze jest przyjemny z partnerem. Masturbacja może pomóc nauczyć się lepiej swojego ciała i później wskazać partnerowi, jak najlepiej zadowolić kobietę – uważa badaczka, autorka Natsal.

Pobudzić się seksualnie można również przez pornografię i literaturę erotyczną czy zwykłe fantazjowanie. Niby od dawna to wiemy, ale temat pornografii prawie zawsze omawiany jest w kontekście mężczyzn, podczas gdy literatura erotyczna wciąż kojarzona jest z harlequinami. Tymczasem rynek jest dużo ciekawszy i ma wiele do zaoferowania.

Na podstawie wniosków z Natsal

Podczas satysfakcjonującego współżycia ich poziom wzrasta nawet dwustukrotnie! Jeśli wydzielanie endorfin jest na niskim poziomie, wówczas jakość życia seksualnego gwałtowanie spada. Ważne jest więc, aby ich wytwarzanie nie było zaburzone – wzrostowi endorfin sprzyja np. sportowa rywalizacja, spożywanie czekolady i niektórych ostrych przypraw np. chili oraz przyjmowanie pewnych rodzajów tabletek antykoncepcyjnych, np. tych na bazie octanu chlormadinonu.

Poziom libido może zleżeć dodatkowo od prolaktyny. To hormon, który w najwyższym stężeniu występuje u kobiet po porodzie. Wysoki poziom prolaktyny blokuje owulację i obniża popęd płciowy. To naturalnie występujące zjawisko mające na celu zapobieganie kolejnemu, zbyt szybkiemu poczęciu. Ten hormon sprawia również, że organizm matki ma szansę, aby nieco się zregenerować, a także skupić na opiece nad dzieckiem.

Dopamina stanowi natomiast jeden z najważniejszych neuroprzekaźników, który m.in. sprzyja prawidłowemu działaniu układu nerwowego. Ona odpowiada również za to, że mamy ochotę na seks. Jak tego dokonuje? Przesyła impulsy nerwowe do mózgu, pobudza go, poprawia nastrój i sprawia, ze czujemy się znacznie przyjemniej.

Źródło: On Board PR, „Zdrowa ONA”

Hormony nie tylko równoważą procesy zachodzące w naszym organizmie, ale i znacznie wpływają na pożądanie kobiet. Jak to możliwe? Wszystko przez to, że uruchamiają te części mózgu, które są odpowiedzialne za erotykę. – Dzięki nim jesteśmy w stanie zakochać się w konkretnej osobie, postrzegać ją jako atrakcyjną i podniecającą. Decydują też o tym, jaki temperament seksualny mamy, czy jesteśmy podatni na bodźce i w którym momencie cyklu mamy ochotę na zbliżenie – tłumaczy seksuolog, ekspert programu „Zdrowa ONA”, dr Andrzej Depko.

Co dzieje się jeśli hormony działają niewłaściwie? Może się to wiązać ml.in. z brakiem ochoty na seks. Nieprawidłowości w gospodarce hormonalnej są bowiem następstwem wielu chorób, takich jak cukrzyca czy zespół policystycznych jajników. U kobiet chorujących na cukrzycę może dojść do spadku poziomu testosteronu (hormonu, który odpowiada za popęd seksualny) i neuropatii, w wyniku której może zostać zaburzona wrażliwość na stymulację seksualną. Wspomniany zespół policystycznych jajników wiąże się natomiast z zaburzeniami stężenia estrogenów, progesteronu oraz prolaktyny, które wpływają na poziom pożądania. Za podobnymi problemami może również stać nieodpowiednio dobrana antykoncepcja. Efektem tego jest zazwyczaj zatrzymywanie się wody w organizmie, gorsze samopoczucie czy problemy z cerą.

Zdarza się również, że takie pigułki hormonalne sprawiają, iż ma mniejszą ochotę na seks. - Zwykle dzieje się tak wtedy, gdy są one źle dobrane. Nie oznacza to jednak, że mniejsza ochota na zbliżenia musi być normą przy stosowaniu tego rodzaju antykoncepcji. Nie wszystkie tabletki wykazują tak samo negatywne działanie na libido – np. tabletki na bazie octanu chlormadinonu, naturalnego progesteronu, nie mają wpływu na poziom pożądania kobiety. Ważne więc, aby kobieta stosująca antykoncepcję hormonalną, która zauważyła u siebie tego rodzaju skutki uboczne, poinformowała o tym swojego lekarza ginekologa. Najprostszym rozwiązaniem będzie prawdopodobnie zmiana tabletek na inne – dodaje dr Andrzej Depko.

Źródło: On Board PR

Znacznie niższy jest również poziom serotoniny, a to sprawia z kolei, że mamy znacznie słabszą koncentrację, problemy ze snem, a także ciągle myślimy o ukochanym. Nie możemy za to narzekać na brak fenyloetyloaminy, zwanej hormonem zakochania. Jej działanie porównać można do narkotyku. To ona stoi za naszym wyidealizowanym spojrzeniem na partnera. Jej wysoki poziom utrzymuje się jednak krótko – od około roku do czterech lat. Ta amina odpowiada też za pożądanie i podniecenie.

Co sprawia, że zakochani są radośni? Stoi za tym endorfina – zwana ”hormonem szczęścia ”. Kiedy związek trwa już jednak jakiś czas, zwiększa się wydzielanie oksytocyny, który zapewnia poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji (u kobiet wydziela się również w trakcie orgazmu i przy porodzie), a u mężczyzn wazopresyna (która także powoduje uczucie bliskości i przywiązania).

Stan zakochania jest dla 33 proc. osób etapem, od którego zaczyna się miłość. Trzeba jednak zauważyć, że choć niemal każdy doświadczył tego uczucia to poszczególne osoby zupełnie inaczej przechodzą jego obajwy. Te różnice wynikają zazwyczaj z poziomu wspominanych hormonów miłości, a także oczekiwań względem drugiej osoby.

Badania sugerują, że zarówno dla większości kobiet (68 proc.) jak i mężczyzn (71 proc.), zakochanie zawsze wiąże się z pożądaniem. Nie należy jednak mylić tych dwóch uczuć. Zdarza się bowiem, że kogoś pragniemy, ale zupełnie nie czujemy do niego miłości i nie chcemy się wiązać. Te uczucia zazwyczaj łączą się ze sobą szczególnie w początkowej fazie związku, później o każde z nich należy dobrze dbać, aby nie wygasło. Pożądanie jest tutaj nie mniej ważne niż uczucie miłości. Jak się okazuje, udany seks jest dla nas istotny – aż 84 proc. kobiet oraz 80 proc. mężczyzn przyznaje, że udany seks w związku jest dla nich dość ważny lub bardzo ważny. W trakcie trwania związku spadku libido doświadczyła natomiast nieco ponad połowa mężczyzn i aż 66 proc. kobiet. 41 proc. z nas nie przyznaje się jednak swojej drugiej połówce do mniejszej ochoty na seks.

Źródło: On Board PR

- Dzieje się tak ponieważ mężczyźni, w przeciwieństwie do kobiet, potrzebują wyraźnych bodźców wizualnych do zwiększenia popędu seksualnego – wyjaśnia dr Marieke Dewitte. – Ta różnica wynika z ewolucji roli płci. W przypadku kobiet kluczowe znaczenie ma kontekst sytuacji, w której następuje stymulacja seksualna. Seksualność kobiety w dużej mierze zależy od relacji, jakie łączą ją
z partnerem. Kobiety są również dużo bardziej podatne na fantazje seksualne, które mogą być wywoływane właśnie przez oglądanie scen o charakterze romantycznym. W przypadku filmów pornograficznych, większe podniecenie wśród kobiet mają szansę wywołać sceny bardziej angażujące i zorientowane na kobietę.

Dr Marieke Dewitte podkreśla, że w swoim badaniu wykorzystała tylko subiektywną autoocenę stopnia pożądania oraz pośrednich reakcji mogących świadczyć o pożądaniu w ogólnym samopoczuciu fizycznym i psychicznym. – Należy jednak pamiętać, że podniecenie seksualne oraz pożądanie to złożone zjawiska, których doświadczamy i które wyrażamy na wiele różnych sposobów. W związku z tym powinny one być analizowane przez pryzmat wielu zintegrowanych (zarówno psychologicznych, jak i fizjologicznych) czynników – dodaje dr Dewitte.

W badaniu uczestniczyło 86 mężczyzn i 78 kobiet w średnim wieku 21 lat, przy czym ponad 66% kobiet i 61% mężczyzn biorących udział w eksperymencie było w stałych związkach. Jako bodźce wykorzystano fragmenty trzech gatunków filmowych: erotyczny, romantyczny oraz neutralny. Za bodziec romantyczny posłużyła słynna scena z filmu „Titanic” z udziałem Leonardo DiCaprio i Kate Winslet oraz fragment filmu „Niemoralna propozycja” z Demi Moore. Warunki neutralne skojarzono z fragmentami filmu dokumentalnego o historii Europy.

Daniel Cysarz: Jeśli przyjmiemy, że ochota na seks zależy od wielu czynników m.in.: wieku, stanu zdrowia, poziomu hormonów, cech temperamentu, trybu życia oraz typu i kondycji relacji, w której ten seks ma zaistnieć, wtedy, odpowiadając na to pytanie możemy użyć ulubionego przez psychologów sformułowania: „to zależy”. Więc, ta sama kobieta w pewnym okresie swojego życia może za seksem nie przepadać, a w innym czuć się boginią seksu.

Skąd bierze się nasz temperament? Czy to kwestia genów czy wzorców, jakie dostaliśmy w prezencie od rodziców?
Temperament seksualny ma wiele wspólnego m.in. z charakterem i temperamentem danej osoby, które są wypadkową zarówno genów, jak i środowiska. Różne składowe naszej osobowości niesiemy w genach, dlatego tak cenne dla rozumienia swojego temperamentu mogłyby się okazać rozmowy z naszymi rodzicami o ich seksualności, które niestety raczej są rzadkością. Stąd nasza nauka ról płciowych, cielesności, okazywania bliskości i seksualności odbywa się najczęściej nie poprzez rozmowę, tylko przez obserwację. Nasi rodzice modelują nam pewne zachowania, a my chcąc nie chcąc się ich uczymy. A strzępki komunikatów dotyczących seksualności, przez to, że tak rzadkie, stają się bardzo ważne i często żyją w nas później latami w postaci trudnych do zmiany przekonań, które brzmią np.: seks jest zły, seks jest brudny, kobiecie nie wypada mówić, że ma ochotę na seks lub o seksie się nie mówi.

Co wpływa negatywnie na nasz popęd seksualny?

Tych czynników jest bardzo wiele i można je podzielić z grubsza na biologiczne, psychologiczne i środowiskowe. Biologiczne to przede wszystkim stan naszego zdrowia, poziom hormonów oraz kondycja fizyczna. Psychologiczne to np. poziom akceptacji siebie i swojego ciała, swoich potrzeb seksualnych oraz poziom bliskości partnerów w danej relacji. Środowiskowe to pozostałe warunki związane z wpływem środowiska, w którym żyjemy, np.: warunki i styl życia.

W jakim stopniu libido zależy od wieku kobiety?

Potrzeby seksualne kobiet wzrastają stopniowo, ich najwyższy poziom przypada pomiędzy 35. a 45. rokiem życia i utrzymuje się na dość stałym poziomie, aż do przekwitania. U kobiet w miarę upływu lat rośnie znaczenie potrzeb biologicznych w życiu seksualnym, co bynajmniej nie oznacza, że maleje poziom potrzeb psychicznych. Wiąże się to zarówno z czynnikami biologicznymi (układ hormonalny, dojrzewanie narządów płciowych, zmiany poporodowe, antykoncepcja), jak i psychicznymi (np. poczucie pełni kobiecości, stworzenie stabilnego związku, większe doświadczenie i swoboda w kontaktach seksualnych).

Czy pracoholizm i stres są głównymi grzechami przeciwko ochocie na seks?

Są to czynniki, które w obiektywny sposób mogą wpływać na zmniejszenie ochoty na seks. Przesilony i zmęczony organizm mając do wyboru odpoczynek i seks, pewnie częściej jednak wybierze odpoczynek. A długotrwałe stany stresowe związane z pracą mogą prowadzić do hiperprolaktynemii (nadmiaru hormonu prolaktyny, PRL) w centralnym układzie nerwowym. Hormon ten występujący w nadmiarze prowadzi do zaburzeń wielu czynności w organizmie, takich jak: cykl miesięczny u kobiet, produkcja plemników u mężczyzn czy zmniejszenie ochoty na seks.

Jak „obudzić” w sobie libido? Kiedy chciałybyśmy częściej uprawiać seks, ale … właściwie to nam się nie chce i wolimy pójść na zakupy albo oglądać telewizję?
Kobietom niebędącym w związku polecam aktywność fizyczną, która obniża napięcie w ciele, wzmaga produkcję endorfin, a co za tym idzie – może powodować większą otwartość na nowe doznania. Realizacja swoich potrzeb seksualnych w postaci masturbacji może też pozytywnie wpłynąć na poziom libido. Sądzę, że kobieta będąca w związku powinna zadać sobie pytanie: „Czemu wolę zakupy czy telewizję od seksu z moim partnerem?”. Niestety odpowiedź w większości przypadków dotyczy relacji oraz kondycji związku, no bo np.: jak mamy uprawiać seks z kimś, z kim nie czujemy się blisko, do kogo czujemy wiele pretensji czy żalu lub kto nie pociąga nas fizycznie lub osobowościowo? W takich przypadkach pozostaje jedynie praca nad takim związkiem, a w ostateczności zmiana partnera.

Jak na popęd seksualny kobiety wpływa długość związku? Słyszałam, że nowy partner wyzwala pokłady namiętności w kobietach, które same siebie nie podejrzewały o taki powrót do formy?

Rzeczywiście, nawet w udanych długoletnich związkach, z czasem miejsce pasji zajmuje dojrzała miłość, w której mniej jest spontaniczności, pożądania i ognia. Dobra informacją jest taka, że kobietom po 40. roku życia najczęściej zdarza się orgazm wielokrotny, jednak nie zawsze mają go z kim przeżyć, gdyż mężczyźni po 40-stce niekoniecznie potrafią sprostać wymaganiom kobiet, ponieważ ich możliwości seksualne ulegają znacznemu obniżeniu. Stąd naturalnym jest, że nowy partner znów ma szansę wnieść sporo pasji i nieprzewidywalności, które stymulują wzrost pożądania.

Co mogą zrobić mężczyźni, żeby obudzić libido swojej kobiety, bez wywierania na niej presji?

Rady są banalne w swojej prostocie, lecz często bardzo trudne do wprowadzenia. Ponieważ pierwszym krokiem jest zadbanie o bliskość, i to nie fizyczną, a emocjonalną. Trzeba w relacji być facetem, potrafiącym wspierać partnerkę w jej kobiecości, a nie chłopcem dbającym jedynie o swoje potrzeby. Kluczem jest również rozumienie i akceptowanie wzajemnych potrzeb oraz poszanowanie braku chęci lub gotowości na seks.

A jakie zachowania partnera powodują, że nawet najbardziej gorąca kochanka powoli zaczyna tracić ochotę na seks?

Każdy z nas w życiu chce czuć się ważny dla bliskiej osoby. A jeśli dla partnera ważniejsza okaże się praca, hobby lub bliska relacja z laptopem lub telewizorem, wtedy z czasem nawet najgorętsza kochanka może zamienić się w obojętną współlokatorkę.

Na co powinniśmy uważać, żeby nie zgasić namiętności w udanym związku?

Każdy związek, nawet ten udany potrzebuje na każdym etapie uwagi i pracy. Jeśli wyjdziemy z założenia, że namiętność jest kompilacją pasji oraz chęci bliskości, to gdy już minie pasja, tym bardziej musimy zadbać o bliskość oraz wzajemną atrakcyjność fizyczną i rozwój własny. Bo dla wielu kobiet oprócz umięśnionego torsu i bicepsów, to jednak mózg okazuje się tym najseksowniejszym organem.

Teoria libido
Popularyzatorem terminu libido był, nie kto inny, a Zygmunt Freud, który definiował je, jako energię rządzącą podstawowymi funkcjami organizmu. Opierając się na pracach Karla Abrahama, Freud rozwinął ideę serii faz rozwojowych, w których libido utrwalone zostaje w różnych strefach erogennych: najpierw w fazie ustnej (niemowlęca przyjemność z faktu bycia zaopiekowanym), a następnie w fazie analnej (odczuwanie przyjemności z dotyku genitaliów), a następnie w etapie fallicznym, przez stadium latencji, w którym popęd płciowy jest uśpiony, jego ponowne pojawienie się w okresie dojrzewania, w stadium genitalnym. Frued podkreślał, że żądze libido mogą stać w konflikcie ze społecznie przyjętymi normami zachowań. Potrzeba podporządkowania go i kontroli sprawia, że jednostka odczuwa napięcie i niepokój, a tłamszone, nieuświadomione potrzeby rozpraszają się i ujawniają w rozmaitych formach. Według szwajcarskiego psychiatry Carla Gustava Junga, libido identyfikuje się, jako energię psychiczną. Dwoistość, która tworzy energię (lub libido) psychiki, którą wg Junga wyraża się jedynie poprzez symbole: „Jest to energia, która przejawia się w procesie życia i jest postrzegana subiektywnie, jako dążenia i pragnienia”.
Ciekawostką jest, że interpretatorzy Freuda ukuli termin „morbido” lub „destrudo”, który stanowił przeciwieństwo terminu „libido”. Oznaczał on energię instynktu śmierci. Termin spopularyzował uczeń Freuda – Paul Federn. Sam Freud pracował nad tematem, ale pozostawił go otwartym.

Zabójcy kobiecego libido
To czy kobieta ma ochotę na seks zależy od bardzo wielu czynników, które roboczo możemy podzielić na psychiczne, fizyczne i leki.
– Badania wykazują, że wiek też ma istotny wpływ na poziom libido. U kobiet poniżej 25. roku życia zaburzenia związane z popędem seksualnym dotyczą jedynie 10 proc. Natomiast, powyżej 45. roku życia, te problemy odczuwa już niemal 60 proc. kobiet – podkreśla dr Depko.
Depresja, stres, zmęczenie, brak prywatności czy intymności, a także trauma, złe doświadczenia w alkowie, zaburzony obraz siebie wpływają na popęd seksualny. Zbyt niska waga, anemia, styl życia, palenie papierosów, zażywanie narkotyków, picie alkoholu również wpływają na zaburzenie popędu.
Na poprawę libido wpływają proste zmiany w stylu życia: ruch, ograniczenie spożywania alkoholu, rzucenie palenia, nabycie umiejętności radzenia sobie ze stresem. Jeśli chodzi o czynniki fizyczne to zaliczamy do nich również afrodyzjaki, które wpływają na ochotę na seks.
We współczesnym, „zabieganym” świecie na libido w znacznym stopniu wpływa poziom stresu. Zwłaszcza u mężczyzn może on powodować problemy z potencją.
Z pewnością kobieta nie będzie mieć ochoty na seks, kiedy jest mocno zakatarzona, ma zatkany nos i mocno kicha. To jeden z łagodniejszych przykładów. Walka z nowotworem również nie wpływa pozytywnie na ochotę na seks. Suchość w pochwie spowodowana spadkiem estrogenu z racji wieku. Problemy w związku odbijają się na relacjach w sypialni. Zabójcą libido może być także zaburzony obraz siebie. Jeżeli nie czujemy się dobrze i komfortowo z własnym ciałem, z pewnością przełoży się to na sytuację w sypialni. Przyjście na świat dziecka, to nie tylko ogromne zmęczenie wynikające z opieki nad niemowlakiem i wyczerpaniem po porodzie. To także obniżony poziom estrogenu w trakcie laktacji, co wywołuje suchość ścian pochwy i może powodować ból w trakcie stosunku.

Pigułka hormonalna a seks
Jeśli chodzi o ostatnią grupę czynników (leki) to oczywiście chodzi o antykoncepcję hormonalną. Szacuje się, że tabletki antykoncepcyjne powodują obniżenie libido nawet u 30 proc. kobiet, które je stosują. Kombinacja progesteronu oraz estrogenu wpływa na zmniejszoną ochotę na seks u kobiet.
Osłabienie popędu seksualnego to w opinii kobiet najczęstszy skutek uboczny stosowania antykoncepcji hormonalnej. Do tego dochodzą nudności oraz wzrost wagi ciała.
– Zmniejszenie ochoty na seks, to głównie objawy psychogenne, czyli brak reakcji na bodźce erotyczne ze strony partnera, brak chęci na pieszczoty okolic erogennych, brak snów erotycznych lub fantazji erotycznych. Brak potrzeby zachowań masturbacyjnych. Brak skojarzeń erotycznych w przypadku kontaktu z zewnętrznymi bodźcami erotycznymi, np.: sceny erotyczne w filmach czy opisy erotyczne występujące w czytanej aktualnie powieści. Typowym objawem somatycznym zmniejszenia ochoty na seks, może być brak lubrykacji pod wpływem myśli erotycznych, fantazji lub stymulacji erotycznej partnera – podkreśla dr Depko.
Eksperci podkreślają, że spadek libido jest wskazaniem do zmiany przyjmowanych dotychczas pigułek. Medycyna stara się wychodzić naprzeciw potrzebom kobiet. Od października ubiegłego roku na polskim rynku dostępne są tabletki antykoncepcyjne, które w swoim składzie zawierają octan chlormadinonu, który jest pochodną naturalnego progesteronu. – To ważne, aby o tym wspomnieć, gdyż ta substancja nie powoduje negatywnego wpływu na libido kobiety, co zostało potwierdzone licznymi badaniami. Do tej pory w naszym kraju dostępne były pigułki zawierające inną substancję czynną. Dodatkowo nowe tabletki posiadają udowodnione działanie na poprawę stanu skóry i kondycji włosów. W Niemczech tabletki antykoncepcyjne zawierające octanu chlormadinonu przyjmuje, co 4. kobieta, co plasuje je na 1. miejscu wśród najczęściej przepisywanych pigułek. Pamiętajmy, że pigułki muszą być dobrane indywidualnie, a gdy powodują skutki uboczne – zmienione na inne. Nie bójmy się, więc rozmawiać z lekarzem o swoich potrzebach, ponieważ spadek libido może przekładać się też na relacje w związku – wyjaśnia dr Andrzej Depko.
Zostając w temacie leków, które zaburzają popęd seksualny – do tej grupy zaliczymy także antydepresanty czy leki na nadciśnienie.
Niektóre leki stosowane właśnie w leczeniu nadciśnienia tętniczego mogą niekorzystnie wpływać na funkcje seksualne. Problem dotyczy głównie mężczyzn po 45. roku życia, którzy stosują tzw. „starsze” grupy leków hipotensyjnych. Należy mieć na uwadze, że optymalnie dobrana terapia, zwłaszcza lekami należącymi do „nowszych” grup leków hipotensyjnych wywiera, co najmniej neutralny wpływ na funkcje seksualne. Jeżeli jest inaczej, należy o tym fakcie poinformować lekarza, który prowadzi leczenie. – Często prosta zmiana schematu leczenia może zmniejszyć jego niekorzystny wpływ terapii na funkcje seksualne. Najczęściej polega to na zamianie starszych leków na nadciśnienie tętnicze na nowsze. Możliwe jest również obecnie stosowanie dwóch nowszych leków hipotensyjnych w jednej tabletce, co znacznie ułatwia terapię – mówi dr n. med. Aleksander Prejbisz, ekspert programu „Zdrowa ONA”.
Związek zaburzeń seksualnych z nadciśnieniem tętniczym u kobiet nie jest tak oczywisty jak w przypadku mężczyzn. Brak ochoty na współżycie często nie jest traktowany, jako objaw czysto fizyczny, dlatego ciężko wskazać jego przyczynę. Jeżeli kobieta z nadciśnieniem tętniczym zauważa u siebie problemy tego typu, powinna bezwzględnie zgłosić się do lekarza.

Co zabija ochotę na seks – ciekawostki
Jak pokazują powyższe przykłady to czy kobieta ma ochotę na seks jest uzależnione od bardzo licznej grupy czynników. Stosujemy rozmaite sposoby, aby popęd przywrócić lub zwiększyć – z różnym skutkiem.
Grupa badaczy pod kierunkiem prof. Faya Guarraciego z Uniwersytetu Southwestern, kilka lat temu udowodniła bezpośredni związek pomiędzy składnikami zawartymi w kofeinie z podniesieniem poziomu libido.
Seks zabawki, których pary używają, aby przywrócić życiu erotycznemu pikanterii, to nie zawsze najlepszy pomysł. Lateks zawiera ftalany, które mogą wpływać na poziom hormonów i w rezultacie doprowadzić do obniżonego libido. Podobnie może być ze świecami zapachowymi, które ustawia się w sypialni przed stosunkiem, aby wprowadzić się w romantyczny nastrój. Mogą one emitować benzen i toluen (!)– szkodliwe dla zdrowia substancje. Sztuczne zapachy działają też jak „fałszywe” hormony i prowadzą do obniżenia poziomu testosteronu.
Poziom cukru we krwi może być problemem zwłaszcza dla panów w sypialni. W 2009 roku Journal of Sexual Medicine opublikował rezultaty badań przeprowadzonych na 800 mężczyznach z cukrzycą typu 2. Okazało się, że mężczyźni z wysokim poziomem cukru we krwi, częściej zgłaszali zaburzenia erekcji.
Spożywanie dużej ilości soi przez mężczyzn także nie jest najlepszym pomysłem. Wpływa ona, bowiem na podwyższenie poziomu estrogenów, zmniejszenie liczby plemników, prowadzi do zaburzeń erekcji.

Libido męskie a kobiece
Utarło się przekonanie, że mężczyzna ma ochotę na seks zawsze i wszędzie, a u kobiety jest to o wiele bardziej skomplikowane. Jest to tylko po części prawda.
– U kobiet, które znajdują poczucie bezpieczeństwa w związku, gwałtownie spada popęd seksualny – wynika z niemieckich badań. U mężczyzn natomiast libido utrzymuje się na stałym poziomie, niezależnie od długości trwania związku, napisali autorzy pracy na łamach pisma „Human Nature”.
Prowadzący badania dr psychologii Dietrich Klusmann uważa, że różnice te mają korzenie w ewolucji obu płci. W przypadku mężczyzn stały poziom libido może być cechą zabezpieczającą przed ewentualnymi rywalami. U kobiet silny na początku popęd ułatwia wytworzenie trwałych więzi z partnerem. Kiedy związek jest stały libido słabnie. Naukowcy ukuli teorię, że rzadsze stosunki seksualne pozwalają kobietom utrzymać zainteresowanie partnera.
Wielu naukowców zakłada, że ludzie uprawiają seks z przyczyn tak prostych, jak np. chęć doświadczenia przyjemności czy potrzeba rozmnażania. Ostatnio jednak badacze stworzyli listę ponad dwóch setek zróżnicowanych i skomplikowanych motywacji dla tej czynności – od powodów duchowych po zemstę.

Najbardziej wyczerpujące badania tego, dlaczego ludzie uprawiają seks, przeprowadzili psycholodzy z University of Texas w Austin. Ostatecznie dwójka badaczy: David Buss i Cindy Meston wskazali 237 takich powodów. A co z powodami do nieuprawiania miłości fizycznej?
Z ostatniego raportu Centers for Disease Control and Prevention (CDC) w Atlancie w USA wynika, że aż 28 proc. Amerykanów w wieku 15-24 lat (29 proc. mężczyzn i 27 proc. kobiet) w latach 2006-2008 nie rozpoczęło jeszcze życia seksualnego. Nie mieli oni stosunków waginalnych, nie uprawiali również seksu oralnego ani analnego. W 2002 r., gdy po raz pierwszy przeprowadzono podobne badania, takich osób było w USA tylko 22 proc.
Zdaniem amerykańskich seksuologów oznacza to, że w dobie rozwijającej się globalizacji i Internetu, młodzi ludzie bardziej skupiają się na przeglądaniu pornograficznych stron w sieci, niż realnym współżyciu.
Z jakich jeszcze powodów ludzie rezygnują z uprawiania seksu? Są ich setki. Zagrożona ciąża, problemy emocjonalne związane ze stratą bliskiej osoby, czy rozpad związku lub małżeństwa, gdyż rozstanie wiąże się często z utratą poczucia bezpieczeństwa, własnej atrakcyjności i trudnością z obdarzeniem zaufaniem kolejnej osoby. – Zaufanie, poczucie bezpieczeństwa i własnej atrakcyjności są bardzo ważną podwaliną dla odczuwania potrzeb seksualnych i cieszenia się seksem – tłumaczy seksuolog, doktor Michał Lew-Starowicz.

Do świata psychologii pojęcie libido wprowadził twórca psychoanalizy Zygmunt Freud. Twierdził on, że libido pojawia się u początków życia, jest związane ze strukturą osobowości każdego człowieka, a także, że jest podstawowym popędem każdego z nas. Dodam, że z wielu badań wynika, że płeć męska ma wyższy poziom libido niż płeć żeńska. W związku z tym, można zrozumieć kąśliwe komentarze kobiet na temat mężczyzn.

Ważnym z czynników, które oddziaływają na nasz popęd płciowy są nie wspomniane przeze mnie wcześniej czynniki kulturowe, a także choroby! Cukrzyca, nadciśnienie czy zły tryb życia mogą powodować, że nasze libido jest niskie i nie mamy ochoty na intymne igraszki z naszymi partnerami. Na spadek aktywności seksualnej może też działać brak snu. Sen jest bardzo ważnym elementem, o którym trzeba pamiętać.

6-8 godz. na dobę, to minimum, aby wyeliminować spadek libido. W pewnym etapie naszych związków często występuje pocięcie, które nazywamy zazdrością. Ona też może obniżyć nasze libido, ponieważ jeżeli jeden z partnerów jest zazdrosny, nie ma zaufania, podejrzewa drugą połówkę np. o zdradę wtedy w naszej głowie może stworzyć się pewna blokada, która obniży popęd. W czasie zbliżeń nasze negatywne myśli będą się nawarstwiały, poprzez co, nie będziemy mogli być w pełni zrelaksowani z naszym partnerem. Podsumowując: warto jest wgłębiać się w pewne tajniki naszej intymności i nie zamykać się w sobie. Jeżeli u kogoś występuje problem z libido – warto udać się do specjalisty seksuologa/psychologa, który pomoże wgłębić się w blokadę psychiczną. Praca nad sobą pozwoli na wyeliminowanie problemu związanego nie tylko z libido.

Autorem tekstu jest Piotr Nowak, psycholog/seksuolog