Migrena jest, wbrew temu co się o niej sądzi, poważną chorobą neurologiczną, która ma ogromny wpływ na funkcjonowanie pacjenta. Jej najcięższą postacią jest migrena przewlekła, której ataki występują przez ok. 15 dni w miesiącu uniemożliwiając choremu normalne funkcjonowanie. Życie w ciągłym bólu często powoduje depresję – zdaniem specjalistów cierpi na nią aż 11 proc.  pacjentów z przewlekłą migreną.

Migrena jest bardzo uciążliwą chorobą, gdyż oprócz bólu głowy towarzyszy jej również szereg innych objawów, m.in. nudności, wymioty, nadwrażliwość na bodźce zewnętrzne, takie jak światło, dźwięki i zapachy. Często wywołuje także zaburzenia widzenia, a nawet zaburzenia mowy.  

Tym bardziej nie powinno nikogo dziwić, że choroba ta odciska silne piętno na zdrowiu psychicznym cierpiącej na nią osoby.

„Migrenie często towarzyszą inne choroby przewlekłe, takie jak zaburzenia lękowe, depresyjne, bezsenność, otyłość, nadciśnienie tętnicze. Osoby cierpiące z powodu migreny przewlekłej są niemal sześciokrotnie bardziej narażone na rozwój depresji, a prawdopodobieństwo zwiększa się wraz ze wzrostem liczby dni z migrenowym bólem głowy w miesiącu. Pacjenci tacy miewają nawet myśli samobójcze i niekiedy podejmują próby samobójcze. Nie można zwyczajnie funkcjonować i być szczęśliwym czując ciągły ból przez prawie 200 dni w roku! – podkreśla dr Maria Magdalena Wysocka-Bąkowska, neurolog, migrenolog, prezes Fundacji Życie z Migreną.

Choć to dość powszechna choroba, to świadomość społeczna na jej temat wciąż jest niewielka, a mity i stereotypy, które wokół niej powstały sprawiają, że często jest bagatelizowana.

„A to sprawia, że czujemy się niemal winni temu, że ból tak bardzo nas ogranicza. Żyjemy w ciągłym strachu, przed kolejnym atakiem, którego wystąpienie nie zawsze można przewidzieć. Samotni, sfrustrowani życiem w ciągłym bólu i nim zmęczeni popadamy w depresję” – mówi Izabela Kowalczyk, inicjatorka akcji pt. Migrena to nie ściema, która od ponad 15 lat zmaga się z migreną.

Niestety, fakty są takie, że depresja może być m.in. czynnikiem ryzyka przemiany migreny epizodycznej w postać przewlekłą.

Warto jeszcze w tym kontekście dodać, że pacjenci z migreną, u których współwystępuje depresja dodatkowo doświadczają problemów psychospołecznych, takich jak: trudności emocjonalne, zmniejszona witalność, trudności w pracy, gorsze zdrowie psychiczne i fizyczne oraz problemy natury międzyludzkiej wywołane chorobą.

Specjaliści przypominają, że ataki migrenowe mogą być wywołane wieloma różnymi czynnikami. Zwykle jest to kombinacja kilku z nich.

Co może wywoływać migrenę:

• stres,
• silne emocje (zarówno te pozytywne jak i negatywne)
• nadwrażliwość na niektóre pokarmy, substancje chemiczne czy farmakologiczne,
• intensywny wysiłek fizyczny lub intelektualny
• nagłe zmiany ciśnienia atmosferycznego
• nieregularny rytm dobowy
• brak lub nadmiar snu
• u kobiet zmiany hormonalne w okresie dojrzewania i około-miesiączkowe.

Do tego dodać trzeba jeszcze lęk przed bólem i brakiem wydolności, poczucie winy wobec najbliższych i współpracowników oraz niezrozumienie, jakie wywołuje traktowanie migreny jako zwykłego bólu głowy lub fanaberii. 

Zatem często okazuje się, że pacjenci z migreną przewlekłą wymagają opieki nie tylko neurologa.

„Wszystkie choroby towarzyszące wymagają konsultacji z konkretnym specjalistą. Jednak jedną z najbardziej pomijanych, a groźnych dla zdrowia i życia pacjentów jest depresja. Dlatego po pierwsze musimy zarówno my, lekarze, jak i sami pacjenci i ich otoczenie zwracać uwagę na wystąpienie objawów depresji i szybką reakcję. Po drugie musimy w końcu zapewnić tym pacjentom skuteczną terapię, która pozwoli zmniejszyć liczbę ataków, w efekcie ograniczając liczbę dni wypełnionych bólem, które są głównym powodem występowania stanów depresyjnych” – uważa dr Magdalena Boczarska-Jedynak, specjalistka z dziedziny neurologii, prowadząca własną praktykę lekarską w Oświęcimiu.

Jak leczy się migrenę?

Niestety, w przypadku migreny nie sprawdzają się zwykłe leki przeciwbólowe. Konieczne jest włączenie adekwatnej terapii profilaktycznej, która jednak często obciążona jest działaniami niepożądanymi lub niską skutecznością. To powoduje, że pacjenci często rezygnują z terapii. Ponadto równoczesne leczenie migreny i towarzyszącej jej depresji jest bardzo trudne.

„Doustne terapie profilaktyczne zalecane w migrenie przewlekłej opierają się na lekach stosowanych w innych chorobach (należą do nich leki z grup przeciwpadaczkowych, przeciwdepresyjnych, przeciwnadciśnieniowych), które obarczone są licznymi działaniami niepożądanymi, względną skutecznością oraz słabą tolerancją i adherencją. Niska skuteczność leczenia i długotrwały ból, którego nie sposób uśmierzyć powodują, że wielu pacjentów nadużywa leków przeciwbólowych” – podkreśla prof. Konrad Rejdak, neurolog, kierownik Katedry i Kliniki Neurologii oraz prodziekan Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Neurologicznego.

Oprac. Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Chociaż na migrenę nie ma lekarstwa, nowe badanie opublikowane w „Cefalalgia” sugeruje, że terapia sTMS może zmniejszyć ilość ataków.

sTMS, czyli jednopulsowa przezczaszkowa stymulacja magnetyczna, jest dość nową metodą, zatwierdzoną niedawno przez FDA do leczenia migreny z aurą oraz do zapobiegania jej atakom.

Naukowcy z kilkunastu amerykańskich ośrodków medycznych związanych z leczeniem bólu, koordynowani przez dr. Amaal`a Starling’a z Mayo Clinic, przeprowadzili międzyośrodkowe badanie nad skutecznością osobistego urządzenia do TMS w zapobieganiu atakom migreny.

– Mózg migrenowy jest nadpobudliwy, a, jak wykazują badania naukowe, modulacja pobudliwości neuronów może stanowić skuteczną podstawę leczenia – mówi dr. Amaal Starling, główny autor omawianej pracy.

Analizowanym urządzeniem był eNeura SpringTMS, znany również jako ESPOUSE, wprowadzony już do obrotu na terenie Stanów Zjednoczonych. Do badania zaproszono 263 osoby chorujące na migrenę. Obserwacje trwały od grudnia 2014 roku do marca 2016 roku.

W pierwszym miesiącu uczestnicy mieli prowadzić tzw. dzienniczek migrenowy, a przez kolejne trzy miesiące przeprowadzali samodzielną terapię za pomocą SpringTMS. Poinstruowano ich, aby wykonywali prewencyjne sesje terapeutyczne dwa razy dziennie: cztery impulsy rano i cztery impulsy wieczorem. W przypadku ataku migreny mieli dodatkowo wykonywać trzy sesje po trzy impulsy każda.

Uczestnicy mieli też notować wszystkie swoje ataki, ich nasilenie, objawy dodatkowe, itp.

Okazało się, że czteroimpulsowa sesja SpringTMS wykonywana dwa razy dziennie znacząco zmniejszała częstotliwość bólów głowy. 46 proc. badanych pacjentów miało co najmniej 50 proc. mniej ataków migreny miesięcznie w stosunku do stanu sprzed terapii.

– Te dane mają duże znaczenie kliniczne – podkreśla dr Starling. – Dowodzą, że sTMS pomaga nie tylko zatrzymywać ataki migreny, które już się rozpoczęły, ale także zapobiegać kolejnym atakom.

– U niektórych pacjentów inne opcje leczenia migreny są nieskuteczne lub niemożliwe do zastosowania. Leki doustne nierzadko są źle tolerowane – dodaje autor badania. – sTMS może być świetną opcją dla tych pacjentów i może lepiej spełniać ich unikalne potrzeby”.

– Podsumowując: nasze badanie pokazuje, że sTMS może być skuteczną, dobrze tolerowaną opcją leczenia i profilaktyki migreny – mówi naukowiec.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Masaż trwa kilkadziesiąt minut. – Technika ta ma długowieczną tradycję i jest ceniona na całym świecie – twierdzą pracownicy hotelu SPA Farmona w Krakowie, który oferuje zabiegi refleksoterapii.

W centrum Body&Spirit z Krakowa taki zabieg to wydatek około 80 zł. Poprawiającą samopoczucie refleksoterapię ma w swojej ofercie także Studio Urody Mimoza – tu koszt wynosi 60 zł.

Pracownicy studia polecają masaż stóp leczniczo i zapobiegawczo przy stanach wyczerpania fizycznego, bezsenności, infekcjach i przeziębieniach, bólach stawów i migrenowych, schorzeniach układu trawiennego, a także zaburzeniach układu krążenia czy hormonalnych.

Kilka słów o migrenie
Ból może być dla cierpiącego na migrenę bardzo wyczerpujący, dlatego po jego ustaniu, mimo ogromnej ulgi, potrzeba trochę czasu, żeby wrócić do pełni sił i sprawności. Objawy migreny to silny, często pulsujący ból głowy, któremu mogą towarzyszyć nudności, światłowstręt, dźwiękowstręt (fonofobia), wrażliwość na zapachy (osmofobia).
Czynniki sprzyjające migrenie to stres, siedzący tryb życia, zła dieta, zmiany hormonalne, zmiany ciśnienia, niedobór snu, wysiłek fizyczny, zapachy, bóle zęba, itd. Przy czym należy pamiętać, że to, co u jednej osoby jest czynnikiem wywołującym migrenę, u innej może być zupełnie neutralne.

Ból w statystykach
Ostatni obszerny raport WHO na temat migreny „Atlas of Headache Disorders and Resources in the World 2011″ pochodzi z 2011 roku. – Bólom głowy i migrenowym poświęca się zdecydowanie za mało uwagi. Podczas ataków migreny 90 proc. osób, które ich doświadczają nie jest w stanie normalnie funkcjonować w domu czy w pracy. Obniża się jakość wykonywanej przez nich pracy. Sprawa tego rodzaju bólu wreszcie powinna być brana na poważnie. Potrzeba zarówno wyszkolonego personelu, jak i odpowiednich leków, które pozwolą w bólu ulżyć – powiedział dr Shekhar Saxena z WHO przy okazji publikacji raportu.
Według danych z raportu aż 10 proc. całej populacji ludzi cierpi na migrenę, a połowa do 3/4 dorosłych ludzi na ziemi pomiędzy 18 a 65 rokiem życia doświadczyła bólu migrenowego w 2010 roku! Co więcej od 1,7 do 4 proc. dorosłych na świecie doświadcza migreny częściej niż 15 dni w miesiącu. W większości, dolegliwości migrenowe pozostają nie zdiagnozowane. 50 proc. wszystkich cierpiących leczy się samodzielnie. Tylko 10 proc. osób leczących się u lekarzy jest diagnozowanych przez neurologów. Wskaźnik osób szukających profesjonalnej pomocy jest ściśle związany z zamożnością kraju, w którym dana osoba chora na migrenę mieszka. Jak podkreślają autorzy raportu, żadne wnioski i dane w nim zawarte nie są odkrywcze ani przełomowe, a należy ubolewać nad faktem, że od wydania poprzedniego raportu o tej samej tematyce w 2000 roku, tak naprawdę niewiele się zmieniło. Ogólnoświatowa kampania na rzecz walki z migreną i bólami głowy nosi nazwę „Lifting the burden”, na jej stronie internetowej www.l-t-b.org można odnaleźć liczne inicjatywy, badania oraz informacje dotyczące walki z bólem głowy, m.in. migreną.

Migrena u kobiet
Istnieje kilka rodzajów migreny, jeden z nich to tzw. migrena menstruacyjna, która tyczy się jednej na pięć kobiet w wieku reprodukcyjnym. Związek z cyklem miesięcznym obserwuje się u ok. 50-60 proc. kobiet cierpiących na migreny. Ryzyko wystąpienia migreny (tej bez aury) wzrasta w czasie 5-dniowewgo okresu okołomiesiączkowego. W odróżnieniu do innych dni cyklu miesiączkowego, kobiety ponad 70 proc. częściej są podatne na wystąpienie migrenowego bólu głowy w ciągu dwóch dni przed początkiem menstruacji (dane z raportu „Migrena a zmiany hormonalne”, Ogólnoświatowy rok na rzecz ulgi w bólach głowy, 2012).
Międzynarodowe Towarzystwo Bólów Głowy wyróżnia dwa typy migreny menstruacyjnej:
– migrena bez aury, która regularnie występuje w/lub pomiędzy −2 do +3 dniem menstruacji, z dodatkowymi napadami migreny z aurą lub bez aury w innej fazie cyklu,
– czysta migrena menstruacyjna, która jest migreną bez aury, która występuje tylko w/lub pomiędzy −2 to +3 dniem, tzn. bez napadów w innej fazie cyklu.

Leczenie migreny
Migrena nadal pozostaje schorzeniem niezbadanym i dlatego próby jej leczenia nie zawsze są skuteczne. Poznanie przyczyn tej ciągle tajemniczej, ale jakże powszechnej dolegliwości, pozwoliłoby na odpowiednie dobranie leczenia i zapewnienie ulgi cierpiącym w bólu.
W czerwcu br. naukowcy odkryli pięć nowych sekwencji genów, które mogą być odpowiedzialne za ból migrenowy. Wnioski z raportu pochodzą aż z 29 badań klinicznych przeprowadzonych na łącznej ilości 100 tys. osób. Jego rezultaty zostały opublikowane w branżowym piśmie Nature Genetics. Rezultaty badania są istotne, ponieważ mogą pomóc w wynalezieniu lekarstw, które pomogą w walce z bólem. Z kolei hurra optymizm, z którym niektóre media, zwłaszcza brytyjskie (np. Daily Mail), podeszły do raportu, tytułując artykuły: „Mamy lekarstwo na migrenę!”, na ten moment należy włożyć między bajki. 
Innym, dość przykrym odkryciem, które doczekało się publikacji pod koniec sierpnia br. jest to, że migrena trwale wpływa na strukturę mózgu. Jego autorami są naukowcy z American Academy of Neurology (w organizacji jest zrzeszonych 26 tys. neurologów i neurobiologów – przyp. red.). – Dotychczas uważano migrenę za schorzenie, które przede wszystkim jest źródłem bólu, który jednak nie zostawia trwałych śladów. Nasze badania udowadniają, że konsekwencje dla mózgu mogą być długofalowe i to na różnych płaszczyznach – oświadczył dr Messoud Ashina, z duńskiego University of Copenhagen.
Zwyczajowo do leczenia bólów migrenowych używa się leków przeciwbólowych różnego rodzaju, np. tryptanów dostępnych na receptę. Osobie, która ma atak migreny poleca się wyłączenie wszelkich urządzeń elektronicznych, przebywanie w półmroku, zimne okłady i oczywiście porcję leków przeciwbólowych. Niestety, często dzieje się tak, że migrena wyłącza cierpiącego z codziennego życia.
Sami doświadczający bólów migrenowych testują na sobie rozmaite rozwiązania, aby dotrzeć do sposobu, który najlepiej eliminuje u nich ból. Istnieje przekonanie, że na bóle migrenowe skuteczne są zastrzyki z botoksu, jednak jest to teoria nie udowodniona. Jednym z ostatnich odkryć dotyczących łagodzenia bólów migrenowych jest lawenda. W Iranie, a dokładniej w Department of Neurology, School of Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran, przeprowadzono w 2012 roku badanie kliniczne, które udowodniło skuteczność lawendy w łagodzeniu bólu migrenowego. Część uczestników badania została poproszona o nasmarowanie górnej wargi 2-3 kroplami olejku lawendowego, w początkowej fazie odczuwania bólu. Druga część partycypantów badania dostała olejek – placebo. Żadna z grup nie mogła stosować podczas badania żadnych środków przeciwbólowych. Poprawę samopoczucia i złagodzenie bólu stwierdzono u 74 proc. osób, które użyły olejku lawendowego.

Wśród kobiet cierpiących na migreny 79 proc. przyznało w kwestionariuszach, że doświadczyły w dzieciństwie przynajmniej jednego z wyżej wymienionych problemów, w porównaniu z 21 proc. w grupie kontrolnej.

Jagdish Khubchandani z Ball State University zauważył też, że próbki krwi kobiet, które miały trudne dzieciństwo, zawierały więcej biomarkerów związanych z migrenami i stanem zapalnym. W tej grupie częściej znajdowały się ponadto panie o niższych dochodach, niższym wykształceniu, wyższym wskaźniku masy ciała, a także mające nadciśnienie i palące papierosy.

Khubchandani dodaje, że coraz więcej dowodów świadczy o wpływie negatywnych doświadczeń w dzieciństwie na stan zdrowia w wieku dorosłym.

PAP – Nauka w Polsce