Coraz częściej wybieramy destynacje na pierwszy rzut oka nieoczywiste, jak stoki narciarskie na Warmii i Mazurach, kameralne zamki i pałace, gdzie można naprawdę poczuć się gościem, a nie jednym z wielu turystów, a ci ceniący upały bardziej niż trzaskający mróz, kupują bilet samolotowy i wyruszają na piaszczyste plaże.

Makłowicz i tyrolskie knedle

Jakie kierunki zagranicznych wypadów upodobali sobie Polacy w ostatnim czasie? Raport przygotowany przez rankomat.pl podsumowujący ferie 2021/2022 pokazał zmianę: już nie ukochane przez wielu Włochy, ale Szwajcaria cieszyła się największą popularnością. Znaczenie zapewne miał fakt, że kraj ten nie wprowadził covidowych obostrzeń, zatem kierunek części wyjazdów wynikał raczej z konieczności niż z trendów. W tym sezonie wszystko wraca do normy – najchętniej chcemy jeździć na stokach włoskich i austriackich. Słowacja też jest wysoko.

- Dla mnie ferie to zawsze narty. I chciałem, żeby moi synowie też spędzali je na stokach – opowiada Robert Makłowicz, podróżnik, krytyk kulinarny, autor programów telewizyjnych. – Zawsze wybierałem Włochy lub Austrię. Dlaczego? Ano dlatego, że ferie trwają zbyt krótko, człowiek nie ma pewności, czy w ciągu 14 dni spadnie w Polsce śnieg, przecież to loteria. Co innego w Dolomitach albo w Alpach. Nie ma nic lepszego po kilkugodzinnym szusowaniu niż dobre jedzenie. Narty mają swoje rytuały, w każdym kraju inne. Jeżeli to południowy Tyrol, zjem knedle albo Kaiserschmarrn (omlet cesarski). Nie ma nic przyjemniejszego niż jedzenie na świeżym powietrzu zaraz po odpięciu nart, wierzcie mi państwo – zachwala.

Okazuje się, że coraz częściej Polacy chętnie spędzają ferie w cieplejszych miejscach. Przede wszystkim jest to południe Europy, Egipt czy Wyspy Kanaryjskie.

Alpaki i narty nad jeziorami

Feryjni patrioci, którzy w kraju szukają atrakcji, również nie mają na co narzekać. Polska ma urodzaj krajobrazów, każdy coś dla siebie znajdzie. Ferie mogą być atrakcyjne zarówno nad morzem, jak i jeziorami Warmii i Mazur. Oferta feryjna w miejscowościach, które nie są kurortami narciarskimi jest zazwyczaj bogatsza – hotelarze dobrze wiedzą, że konkurencja pod tytułem ferie zimowe jest trudna. I zdarza się, że w niej bezapelacyjnie wygrywają. Mogą też dopieszczać klientów bardziej niż wielkie hotele. A to akurat Polacy doceniają najbardziej.

Wybory Polaków podróżujących po kraju w ostatnich latach także wyraźnie się zmieniły, na co wpływ miała niewątpliwie pandemia. Szukaliśmy ofert kameralnych, oryginalnych, poza głównymi szlakami. Ten trend, nie dość, że pozostał, staje się coraz mocniejszy. Być może spodobała nam się nienachalność miejsc leżących trochę na uboczu.

- Potrawy przyrządzane z lokalnych produktów, sala zabaw dla dzieci, oczywiście pod opieką animatora; mini zoo, a w nim chociażby alpaki, rezerwat z danielami, przejażdżki bryczką albo na koniach, basen, strefa wellness, kulig, ognisko albo sanki. W dodatku tych ostatnich nie trzeba ze sobą przywozić, bo mamy je do dyspozycji naszych gości. Do tego jeszcze cisza, piękne widoki i historia – wylicza Agata Szymańska z Pałacu Mortęgi Hotel&SPA na Warmii. – To wszystko, wbrew pozorom, jest u nas na wyciągnięcie ręki. Co więcej, w regionie mamy także aktywnie działające stoki narciarskie!

Odrestaurowany Pałac Mortęgi jest na uboczu, ale to prawdziwa perła Warmii, nie tylko architektoniczna. Kto lubi ciszę, kto chce czuć się gościem, a nie klientem i jednym z wielu turystów, wybierze takie miejsce na feryjny wypoczynek. Tu, w otoczeniu natury, na rozległym terenie mieści się XIX-wieczny pałac i liczne zabudowania folwarczne z XIV wieku czy park w stylu angielskim z końca XIX wieku. Mali amatorzy jazdy konnej znajdą tu doskonale przygotowane konie, padoki i krytą ujeżdżalnię, gdzie można zarówno stawiać pierwsze jeździeckie kroki lub szlifować zdobyte już umiejętności pod okiem doświadczonych instruktorów. Mniejsze dzieci będą z pewnością zachwycone słynnym już w okolicy mini zoo, gdzie mieszkają egzotyczne zwierzęta. W Domu Magdalenki na najmłodszych gości czekają zabawy i zajęcia z animatorkami. Zaś miłośnicy białego szaleństwa mają do dyspozycji oddalone o przysłowiowy rzut beretem dwa wyciągi narciarskie (tak, tak, na Warmii też można pojeździć na nartach!) o wdzięcznie brzmiących nazwach: Kurza Góra i Zielony Zakątek.

Trochę historii, czyli ferie opałowe

Skoro już przy feriach jesteśmy, warto dowiedzieć się czegoś o ich historii. I wsiąść do dziwnego pociągu.

Historia polskich ferii zaczyna się w 1931 roku, kiedy to ustalono, że będą trwać aż trzy tygodnie. Tradycja przetrwała wojnę, w PRL-u ferie skrócono do dwóch tygodni.

Na marginesie: ciekawa jest historia zimowego odpoczynku od szkoły w Norwegii, ale tu poszło o… ekonomię. Koszty ogrzewania szkół zimą były tak duże, że prowadzenie zajęć zwyczajnie się nie opłacało. Ferie norweskie były więc na początku odpoczynkiem trochę wymuszonym oszczędnościami, nazywano je „feriami opałowymi”. W 1957 roku „opałowe” zmieniono na „zimowe”, ówczesnym władzom zależało na tym, żeby dzieci i młodzież spędzały dni wolne na świeżym powietrzu. Norwegowie ruszyli więc w lasy, na stoki i – rzecz jasna – do hoteli (2).

„Czy wiesz co to jest narciarski pociąg rajdowy? Czem była zima w dawnem pojęciu? Okresem zabitych na głucho okien, nudy, katarów i oczekiwania na wiosnę. Dla mieszkańców miasta zima była najbardziej utrapioną i straconą porą roku. Narty odkryły piękno zimy” – to opis eskapady „Dziesięć dni zimowych w Karpatach”, można go przeczytać na niepodlegla.gov.pl (3).

Lecznicza „Naftusia”

Pociąg narciarski po raz pierwszy wyruszył 21 lutego 1932 roku z Warszawy, Krakowa, Katowic, Lwowa i Poznania. Wagony łączyły się w okolicach Lwowa w jeden skład, który ruszał w Polskę. Pociąg odwiedzał po drodze najlepsze kurorty narciarskie, trasa miała 1200 km.

Jechał nocami, w ciągu dnia zatrzymywał się w miasteczkach, gdzie czekały stoki narciarskie. Świetna sprawa – przygotowywano kilka propozycji wypraw, a dla tych, którzy dopiero zaczynali przygodę z nartami organizowano przyspieszone kursy. Skład miał też wagon restauracyjny, można było pojeść i przy okazji kupić przewodniki, mapy, kartki pocztowe opatrzone specjalnym stemplem. Niestety, każdy pasażer miał obowiązek kupić też emaliowany żeton, pamiątkowy (najwyraźniej „zestaw obowiązkowy” wymyślono wcześniej niż w PRL-u).

Ze wschodu na zachód, od Hulculszczyzny i Karpat Wschodnich do Beskidów Skolskich. Tu, w Truskawcu można było delektować się wodą leczniczą „Naftusia”; tak, miała wyczuwalny zapach nafty, po Bieszczady, Beskid Sądecki i Krynicę Zdrój – słynną perełkę II RP, którą nazywano nawet „polskim St. Mortiz”. Do tego jeszcze Zwardoń w Beskidzie Żywieckim, Wisła, Zakopane.

Nikt nie patrzy na zegarek

Polacy pokochali narty i narciarski pociąg, chociaż podróż wcale nie była tania – koszt wynosił 200 zł. Dla zwykłego robotnika było to bardzo dużo, bo aż trzy miesięczne pensje. Kogo jednak na pociąg było stać, wracał ze wspomnieniami.

„Bo i cóż to za taki pociąg, w którym huczy od śmiechu i wesołych głosów, w którym nikt nie patrzy na zegarek, ziewając, który czeka czasem godzinę na zbłąkaną w górach owieczkę? I w którym każdy ma swoją kajutę czystą, wygodną, uprzejmą?” – wspominała pisarka Magdalena Samozwaniec (4).

W PRL-u niewielu podróżowało za granicę; wtedy nawet wyprawa w Tatry słowackie była wydarzeniem. Z ferii wracaliśmy przepełnionymi pociągami, autobusami, które często się psuły albo wpadały w zaspy. Nie każdy miał samochód. Dziś, kiedy w prawie każdej rodzinie jest samochód, wybrać kierunek jest łatwiej. Nie przejmujemy się, że linia kolejowa nie biegnie przez kurort, że pociąg się spóźni. Swoją drogą – powrót do „pociągu narciarskiego” byłby fantastycznym pomysłem.

TEKST: Renata Antosik

źródła:

1. https://rankomat.pl/turystyka/jak-polacy-spedzili-zime

2. https://www.mojanorwegia.pl/edukacja/jaka-jest-historia-ferii-zimowych-w-norwegii-i-kiedy-sie-zaczynaja-11161.html).

3. https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/podazaj-sladami-ii-rp-ferie-zimowe-w-stylu-retro/

4. https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/podazaj-sladami-ii-rp-ferie-zimowe-w-stylu-retro/

Kochamy je, bo są… mini. Oferują kameralność, swojskość i przede wszystkim – bliski kontakt ze zwierzakami. A to jest chyba największa atrakcja, bo osiołka można pogłaskać, świnkę nakarmić, małą kozę przytulić. Wielkomiejski świat jest głośny, niewiele w nim miejsca dla zwierząt, co dobrze wiedzą właściciele psów, którzy szukają w miastach wybiegów dla swoich pupili.

Mini zoo zawsze są gdzieś po drodze – przeważnie poza miastem, ukryte w ogrodach, na łąkach, w gospodarstwach. Tu nie trzeba rezerwować terminów (ale zawsze warto sprawdzić). Dzieciaki kochają zwierzęta, to dla nich wielka atrakcja nakarmić kozę, pogłaskać owcę. A dotyk jest ważny – rozwija inteligencję emocjonalną, łagodzi stres, obcowanie ze zwierzętami uczy odpowiedzialności i wrażliwości.

Przytulenie owcy lepsze niż kino

- Mamy dwie córeczki i małe mieszkanie. Nie zmieści się w nim pies, o którym marzą. Kiedy zaczyna się wiosna, zawsze jedziemy do mini zoo, które jest niedaleko Wrocławia. Byliśmy też w innych albo po prostu gospodarstwach, w których można przytulić się do krowy, nakarmić kury – opowiada Marta, współwłaścicielka jednej z kawiarni we Wrocławiu. – To jest lepsze niż kino, oglądanie telewizji czy wyjście na basen. Bezcenne są emocje jakich doświadczają moje dzieci w kontaktach ze zwierzętami, nie ma lepszego lekarstwa na stres, smutki i pozimową apatię.

- Ogrody zoologiczne w dużych miastach mają wiele zalet, ale jednego im brakuje – swobody. Taki jest charakter profesjonalnych zoo – kupujesz bilet, wędrujesz wyznaczoną trasą, dookoła głośno, bo ludzi tłum, zwłaszcza na wiosnę, kiedy wszyscy szukamy kontaktu z naturą. Zwierząt w zoo nie wolno karmić i dotykać, to egzotyczne gatunki, więc w pełni to rozumiem – dodaje Paweł, tata 8-latka i 6-latki (pracuje w Warszawie, jest inżynierem). – Wolimy mini zoo, chociaż i tam obowiązują zasady, nie do każdego zwierzaka można podejść i to jest akurat dobre, ponieważ najważniejsze jest bezpieczeństwo, ale karmienie małych świnek jest niesamowitym przeżyciem.

No dobrze, ale czy zwierzęta naprawdę lubią kontakt z człowiekiem? Behawioryści mówią, że tak, chociaż nie wszystkie gatunki. Te udomowione – pies, kot – bardzo. Ludzi lubią też owce, kozy, konie, krowy, króliki. Jednak zwierzaki, nawet te przyzwyczajane do człowieka, mają czasem humory i humorki. Dokładnie tak, jak my. I warto o tym pamiętać, planując wypady do mini zoo.

Szkoła wśród zwierząt

Tym bardziej, że wiosna tuż, tuż. Nie wszystkie zwierzęta budzą się z zimowego snu, bo przecież wiele gatunków nigdy nie zapada w ten rodzaj snu. One też, podobnie, jak ludzie, czują wiosnę. Ptaki budują gniazda, szukają partnerów, zaczyna się festiwal życia. Nic więc dziwnego, że tak bardzo lubimy odwiedzać zwierzęta w mini zoo. Brykające po zagrodzie kucyki, świnki, które wyszły na pierwszy spacer, osły pasące się już na łące – to poprawia nam humor, daje energię i pozwala uwierzyć, że wiosna właśnie nadeszła. Mimo, że dni wciąż jeszcze są krótkie, a na zewnątrz zimno.

Europa uwielbia mini zoo. Mają je Niemcy, Francuzi, Litwini, Czesi i wiele innych narodowości. Każde ma jednak swoją specyfikę. Europa zachodnia stawia na profesjonalną edukację, nie tylko z zakresu ekologii.

Angielskie Hanwell Zoo (w londyńskiej dzielnicy Ealing, w historycznym hrabstwie Middlesex), prowadzi pionierski program zajęć dla dzieci i dorosłych. Na czym polega ta pionierskość? Ogród współpracuje z ze szkołami, organizacjami, grupami społecznymi. Tutaj można być wolontariuszem, można też chodzić do szkoły – w takim otoczeniu biologia, chemia czy matematyka łatwiej wchodzą do głowy. Wypady do Hanwell Zoo coraz częściej organizują też pracownicy korporacji. Odpoczywają pomagając – sprzątają ogród, karmią zwierzęta. Taka pomoc jest bezcenna, na tej współpracy korzystają obie strony.

Świetne są holenderskie mini zoo, a jest ich całkiem sporo – zaczynając od zoo w De Uylenburg a na Eilandsteede w Utrechcie kończąc. To drugie jest położone w środku miasta, obejmuje część parku Transwijk. Znajduje się tu plac zabaw i ogródek edukacyjny. Atrakcją jest nie tylko kontakt ze zwierzętami, ale także samodzielne sadzenie roślin, można wysiać dowolne rośliny. I kupić lokalny miód pochodzący z tutejszych uli.

Czarująca alpaka o imieniu Olaf

Polskie mini zoo wcale nie są gorsze. Można już dziś podróżować szlakiem takich atrakcji przemierzając właściwie cały kraj. Odwiedzić te małe, zajrzeć do większych – i chociaż mieszkające w nich zwierzaki to przeważnie te same gatunki (z przewagą kur, owiec, kóz, koni, krów, świnek czy osłów), to jednak atrakcje będą inne. Tutaj przewodnikiem będzie gospodarz, tam gospodyni poczęstuje świeżym mlekiem; tu można towarzyszyć pasącym się owcom, tam karmić kury. W pierwszym pracownik pięknie opowie o zwierzętach i przeczyta bajkę; w drugim zaprosi dzieciaki na spacer z kucykiem.

Pałac Mortęgi Hotel&SPA na Warmii i Mazurach ma swoje mini zoo, które uwielbiają nie tylko okoliczne dzieciaki. Bywa, że rodziny wybierają to miejsce na wypoczynek, ponieważ jest tutaj rewelacyjne mini zoo. A ma ono swoje gwiazdy – alpakę Olafa, który kocha kontakt z dziećmi i małą alpakę Bezę. Olaf chętnie idzie z dzieciakami na spacer, można powiedzieć, że dosłownie dobrze się prowadzi – nie odstępuje człowieka na krok, słucha. W ogóle jest elegancki i czarujący.

- Nasze zwierzaki czują już wiosnę. Są wesołe, brykają, lamy wygrzewają się na słońcu, co czasem wygląda, jakby spały, a one zażywają kąpieli słonecznej – opowiada Katarzyna Niedźwiedzka, opiekująca się zwierzętami w mini zoo w Mortęgach. – Najbardziej przyjazne są alpaki i lamy, wyłudzają głaskanie, przytulanie i drapanie za uszkiem. Trudno o bardziej kochające dzieci zwierzęta.

Dzieci w mini zoo w Mortęgach zawsze są pod opieką przewodnika, który dba o bezpieczeństwo ludzi i zwierząt; pokaże jak karmić puchate alpaki, powie co lubią jeść. W Mortęgach alpak jest pięć, do tego znajdziemy tu kozy, owce, kury, bażanty, pawie, króliki. Jest też struś i lamy, na które trzeba niekiedy uważać, bo lubią dla żartu ściągać dzieciakom czapki z głów.

A wszystko to w sąsiedztwie ogromnego XIX-wiecznego parku urządzonego w stylu angielskim. Więc kto chce odpocząć od zwierzaków, może wybrać się na spacer, także do pobliskiego lasu. – Zapraszamy również na przejażdżki konne, mamy przecież stadninę, a w niej dziesięć koni – dodaje Agata Szymańska z Pałacu Mortęgi. – To propozycja dla małych i dużych; tak dla wytrawnych jeźdźców, jak i początkujących.

Empatyczne dziecko, empatyczny dorosły

Martyna Tarnawska z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie w swojej pracy pt. „Zwierzęta i ich znaczenie dla rozwoju dziecka” pisze: „Rozwój społeczny łączy się z rozwojem emocjonalnym, który ma ogromne znaczenie w życiu dziecka, a zwierzęta są jego ważnym ogniwem. Ciekawym i często pomijanym faktem jest to, że zwierzęta oddziałują na zmysł dotyku dziecka, który jest ważnym elementem w budowaniu więzi emocjonalnej. Ten rodzaj komunikacji nierzadko pomaga w wyrażeniu emocji. Dziecko uczy się ufności do otaczającego świata i jeszcze bardziej pragnie go poznawać. Dlatego na pewno nie dziwi nikogo, że zwierzęta są uczestnikami wielu terapii, podczas których pomagają przezwyciężyć np. lęki (…). Zwierzęta mają swoje miejsce w procesie wychowania. Już sama obserwacja i rozmowa na temat zwierząt wywiera wpływ na rozwój dziecka. Zwierzęta uczą dziecko wartości. Jedną i najważniejszą z nich jest szacunek. Dziecko, które potrafi okazać szacunek innej istocie żywej, z łatwością przyswoi sobie inne wartości”.

Tarnawska pisze o relacjach ze zwierzętami domowymi, którymi dzieci opiekują się na co dzień. Ale opisywane przez nią mechanizmy działają także w kontaktach z innymi zwierzakami.

- Dzieci, które mają kontakt ze zwierzętami lepiej się rozwijają, co procentuje w przyszłości. Z empatycznego dziecka wyrośnie empatyczny dorosły, przynajmniej jest na to duża szansa – dodaje Renata Wrona, trenerka i coach. – Poznawanie zwierząt, które na co dzień żyją na innych kontynentach, jak chociażby przesłodkie alpaki, pobudza wyobraźnię, zachęca do poznawania innych kultur, rozbudza chęć podróżowania.

źródło: Materiał powstał we współpracy z Partnerem – Pałacem Mortęgi Hotel&SPA