Raper, autor tekstów i kompozytor Robert Piernikowski rzeczywiście stanowi pewien problem, tajemnicę, bo na pograniczu dominującego dziś na rynku polskiego rapu stworzył sobie niszę, z którą środowisko hiphopowe nie do końca wie, co zrobić. Jak oceniać rapera, który idzie demonstracyjnie pod prąd?

Albo „czesze ludzi pod włos”, jak definiował swoją muzykę w wywiadzie udzielonym Filipowi Kalinowskiemu. Jak oceniać człowieka, co do którego nie ma pewności, czy swoją opowieść o „białasach bez kasy” w „bluzach-kangurach” snuje wprost, czy może z jakąś lekką choćby domieszką groteski? Urodzony w 1979 r. w Świnoujściu, ale mieszkający na stałe w Poznaniu Piernikowski bardzo konsekwentnie porusza się po obrzeżu krajowego hip-hopu.

Najpierw jako członek formacji Napszykłat, później w Synach, który to duet współtworzy producent 1988. Wspólnie nagrali chwalone albumy „Orient” i „Sen”. Ale Piernikowski ma też doświadczenia na polu muzyki o bardziej awangardowym charakterze – współpracę z perkusistą Adamem Gołębiewskim czy duetem BNNT. Ma też na koncie muzykę pisaną do spektakli teatralnych, m.in. „Króla Edypa” i „Termopil polskich” w reż. Jana Klaty.

Krytyka muzyczna zwraca na niego uwagę od lat, nominacja do Paszportu POLITYKI wydawała się kwestią czasu. Przełomem okazała się tu płyta „The Best of moje getto”, na której autor – jak pisze Agnieszka Szydłowska – „w pełni wykorzystał dotychczasowe doświadczenia solowe i »synowskie«. Powstała jasna w przekazie opowieść z oblężonego miasta, którego mieszkańcy powierzyli swój los fałszywemu bogowi”.

Na tym albumie Piernikowski zaskoczył choćby szerokim gronem gości – od rapera Hadesa, przez Kachę Kowalczyk z duetu Coals, po Monikę Brodkę. Świadczy to o tym, że owa osobliwość działań Piernikowskiego spotyka się z coraz szerszym zrozumieniem, bez względu na podziały środowiskowe i gatunkowe.

Ale gdy wyszedłem ten pierwszy raz na scenę, czułem się świetnie, miałem potwierdzenie tego, że to jest ta droga, że dobrze wybrałem”. Tym bardziej potwierdziły sens tego wyboru trzy nominacje do Fryderyków oraz kolejne trofea: Lech Polish Hip-Hop Music Awards wygrane w trzech kategoriach (Raper roku, Debiut roku i Album roku) oraz nagroda Odkrycie Empiku 2021. Łatwo sobie to wytłumaczyć stylem – Szczyl jest wszechstronnym raperem, którego zainteresowanie rapem nie pojawiło się wczoraj, częste wycieczki w stronę starego stylu polskiego hip-hopu są jego znakiem firmowym. Zgłaszająca go już w zeszłym roku Agnieszka Szydłowska pisała, że „jest bardziej klasyczny niż nowoczesny, a odnawianie starego brzmienia w jego wydaniu silnie działa i na młodych, i na ich starych”.

Szczyl łączy więc pokolenia, a przy tym w tekstach szuka idealizmu tej starej szkoły („Mamy siebie, a nie sześć zer” – rapuje) i ciekawie polemizuje z innymi gwiazdami nowego środowiska rapowego. „Nie wstydzi się nawijać o emocjach, życiowych porażkach, nieprzystosowaniu do norm, ale potrafi się również dobrze bawić i mieszać muzyczne gatunki” – pisze o nim Jacek Skolimowski. Podobnie jest na nowej płycie, „8171”, którą nagrał w całości w duecie z Magierą, producentem chwalonego utworu „Hiphopkryta” z debiutanckiego albumu. Ta kontynuacja pojawiła się już w październiku 2022 r., więc błyskawicznie – i szybko potwierdziła talent rapera.

Zarazem nie traktuje muzyki jak sportu. „Największym wrogiem sukcesu jest chciwość” – mówił w cytowanym wywiadzie. A w czołowym utworze z nowej płyty, „To do wszystkich tych, którzy czuli się źle dziś”, przynosi krzepiące przesłanie: „Jesteśmy więksi niż możemy znieść”. Czołowy reprezentant tego pokolenia, które do rapu przychodziło niezwykle wcześnie i bardzo świadomie.

Oni nominowali: Jan Błaszczak („Tygodnik Powszechny”), Gabi Drzewiecka (TVN, Chillizet), Marcin „Flint” Węcławek (Interia, CGM, Polityka.pl), Tomasz Gregorczyk i Janusz Jabłoński (PR Dwójka, nominują wspólnie), Jakub Knera (The Quietus, Fundacja Palma, Dwutygodnik.com, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, POLITYKA), Jacek Skolimowski („Newsweek”), Jędrzej Słodkowski („Gazeta Wyborcza”), Jarek Szubrycht („Gazeta Wyborcza”), Agnieszka Szydłowska (newonce.radio), Michał Wieczorek (Dwutygodnik.com, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, „Czas Kultury”)

Ponadto zgłoszeni zostali: Bastarda, Brodka, Karolina Cicha, Joanna Duda, Karaś/Rogucki, Bartosz Kruczyński, Kurws, Mata, Naphta, Antonina Nowacka, Marek Pędziwiatr, Kamil Piotrowicz, Marek Pospieszalski, Resina, Sanah, Szczyl, Trupa Trupa, VTSS, WaluśKraksaKryzys, Julia Wieniawa, Wishlake, Hubert Zemler

fot. Leszek Zych/ Polityka

Solowe albumy nagrywa od 13 lat, ma na koncie sporo przebojów („Miliony monet”, „Jak nie my to kto”, „Szerokie wody”), na ścianie kilka platynowych i złotych płyt. Ale to „Złote bloki” (2022 r.) okazały się największym złotem w opinii zgłaszających paszportowe propozycje jurorów. „Rewelacyjnie wykonany i napisany pop według najlepszych wzorców” – chwalił go Marcin „Flint” Węcławek. A Jacek Skolimowski zwracał uwagę, że „polscy wokaliści rzadko czują funk i kochają soul, dlatego »Złote bloki« to zjawiskowy album na naszym rynku”. „Charyzmatyczny wokalista z naturalną ekspresją” – opisywał go w skrócie nasz juror.

Nawet Kuba Wojewódzki przedstawiał go na naszych łamach jako jednego z najlepszych polskich wokalistów i tekściarzy. Decydującym czynnikiem wydaje się w wypadku Mroza styl – pełen elegancji, mocno zanurzony w przeszłości, nawiązujący do R&B, a nawet bluesa, a przy tym naturalny i swobodny, świetnie przyjmowany na żywo. Artysta z łatwością wyprzedaje dziś koncerty w dużych salach. Bo Mrozu to nie tylko przebojowe single, takie jak „Złoto” i „Galácticos” z najnowszego albumu. To praca i pełna kontrola nad różnymi aspektami piosenek: od tekstu i kompozycji, przez produkcję, aż po perfekcyjne wykonanie. Podobnie jak konkurent z paszportowych nominacji – 1988 – Mrozu też miał epizod twórcy hiphopowych beatów.

W ciągu kilkunastu lat dorobił się opinii szanowanego w środowisku i mającego niezwykle szerokie grono współpracowników (na nowej płycie gościli Donguralesko, Vito Bambino, Jarecki i RAS) artysty, a przy tym twórcy bardzo niedocenionego, którego spychały ostatnio na zbyt daleki plan wielkie kariery innych reprezentantów zdolnego pokolenia: Krzysztof Zalewski, Ralph Kaminski czy Dawid Podsiadło.

Oni nominowali: Jan Błaszczak („Tygodnik Powszechny”), Gabi Drzewiecka (TVN, Chillizet), Marcin „Flint” Węcławek (Interia, CGM, Polityka.pl), Tomasz Gregorczyk i Janusz Jabłoński (PR Dwójka, nominują wspólnie), Jakub Knera (The Quietus, Fundacja Palma, Dwutygodnik.com, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, POLITYKA), Jacek Skolimowski („Newsweek”), Jędrzej Słodkowski („Gazeta Wyborcza”), Jarek Szubrycht („Gazeta Wyborcza”), Agnieszka Szydłowska (newonce.radio), Michał Wieczorek (Dwutygodnik.com, Radiowe Centrum Kultury Ludowej, „Czas Kultury”)

Ponadto zgłoszeni zostali: Bastarda, Brodka, Karolina Cicha, Joanna Duda, Karaś/Rogucki, Bartosz Kruczyński, Kurws, Mata, Naphta, Antonina Nowacka, Marek Pędziwiatr, Kamil Piotrowicz, Marek Pospieszalski, Resina, Sanah, Szczyl, Trupa Trupa, VTSS, WaluśKraksaKryzys, Julia Wieniawa, Wishlake, Hubert Zemler

fot. Leszek Zych/ Polityka

Występował w zespole Kawałek Kulki, później w duecie UL/KR z Maurycym Kiebzakiem-Górskim. Formacjach tworzących oryginalny, ale komunikatywny, momentami nawet chwytliwy piosenkowy repertuar. Zespołach chwalonych i dostrzeżonych – jeden z albumów UL/KR był nawet płytą roku w rankingu krytyków „Gazety Wyborczej” w 2012 r. Król (tak podpisuje swoje płyty), który po rozwiązaniu UL/KR zaczął solową karierę, był laureatem Nagrody im. Grzegorza Ciechowskiego (2015 r.), nominowanym także do Paszportu POLITYKI za rok 2015.

Co ciekawe, artysta bywał już porównywany zarówno z Ciechowskim, jak i Lechem Janerką, do którego stylistyki nawiązywał mocniej na albumie „Wij”. Z czasem muzyka Króla oderwała się całkiem od konwencji rockowej, coraz większą rolę zaczęła w niej odgrywać elektronika i żonglerka – szczególnie w sferze rytmicznej – różnymi konwencjami. „Rozwój muzyczny i kariera na scenie niezależnej wokalisty, gitarzysty, kompozytora i autora tekstów Błażeja Króla to prawdziwy fenomen” – pisze o nim Jacek Skolimowski. I rzeczywiście, wydaje się, jak gdyby z każdą płytą – a nagrał ich pięć – Król coraz głębiej zapraszał słuchacza do swojego świata, zamiast wychodzić naprzeciw oczekiwaniom.

Pisze utwory o zwartej, nawet lapidarnej formie, nierzadko bardzo lekkim, melodyjnym charakterze – jak choćby „Głodne dusze” czy „Druga pomoc” z najnowszej płyty „Nieumiarkowania” (Art2 Music) – ale z zaskakującymi, surrealistycznymi, często dość niepokojącymi tekstami. Słowa jego piosenek biorą się, jak sam mówi, z kartek, które zbiera i przechowuje jego żona Iwona. Jest ona zresztą kluczową partnerką muzyczną Błażeja Króla. Występuje w jego zespole, wspólnie tworzą też formację Kobieta z Wydm (w składzie jest jeszcze Mateusz Rychlicki z Kristen). Król nie lubi odpoczywać, ale zmienia się z płyty na płytę, dzięki czemu jego pracowitość i intensywność tej kariery nie męczą.

Choć badania naukowe wykazały już wpływ muzyki na zdolności poznawcze, to jej działanie na umiejętność kreatywnego myślenia jest słabo poznane – zwracają uwagę autorzy badania, członkowie międzynarodowego zespołu badaczego z holenderskiego Radboud Universiteit Nijmegen oraz University of Technology w Sydney.

Na łamach pisma „PLOS ONE” podają oni prosty i przyjemny sposób na podniesienie kreatywności.

Holendersko-australijski zespół przeprowadził proste doświadczenie z udziałem ponad 150 ochotników. Podzieleni na cztery grupy, uczestnicy badania słuchali jednego z czterech rodzajów muzyki. Utwory były opisane jako spokojne, radosne, smutne lub niepokojące – zależnie od ich ładunku emocjonalnego (pozytywny lub negatywny) oraz dynamiki (wysoka, niska).

Potem przyszedł czas na testy sprawdzające działanie intelektu. Badały one zdolność tzw. myślenia dywergencyjnego i konwergencyjnego.

Na czym to polega? Otóż osoby, które wymyśliły najwięcej oryginalnych – a jednocześnie użytecznych pomysłów, zyskały najwięcej punktów pod względem kreatywności dywergencyjnej. Z kolei ochotnicy, którzy wpadli na jedno rozwiązanie najbardziej dopasowane dla danej sytuacji, zyskali najlepsze oceny z kreatywności konwergencyjnej.

Okazuje się, że muzyka może pomóc w pracy twórczej, ale nie każda. Klasyczne kompozycje z pozytywnym ładunkiem emocjonalnym i dużą dynamiką, które badacze zakwalifikowali jako radosne, były bardziej pomocne w znalezieniu dużej liczby oryginalnych rozwiązań, niż cisza.

Badacze proponują wyjaśnienie, które mogłoby wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje. Według nich zmienne elementy radosnej muzyki mogą wspomagać elastyczność myślenia, dzięki czemu słuchające jej osoby dostrzegają i biorą pod uwagę pomysły, które w ciszy nie przyszłyby im do głowy.

Autorzy odkrycia myślą już o kolejnych badaniach. Mogłyby one m.in. sprawdzić, jak na kreatywność wpływają dźwięki pochodzące z otoczenia oraz jak reagują przedstawiciele różnych kultur, osoby w różnym wieku i o różnym doświadczeniu muzycznym.

Tymczasem badacze proponują wykorzystanie już zdobytej wiedzy. Sugerują wspomaganie muzyką kreatywności np. w edukacji, nauce i wszelkich organizacjach.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Jedną z jego pierwszych płyt był duet z Timem Daisym. Ich album „Four Walls” (2008 r.) został płytą roku w plebiscycie jazzowego serwisu Diapazon. Grywał także regularnie z takimi muzykami jak Hamid Drake, Bobby Few i Klaus Kugel.

W Polsce znalazł natomiast oparcie w składzie klarnetowego kwartetu Ircha, sformowanego przez Mikołaja Trzaskę. Regularnie nagrywał także albumy na czele świetnej formacji Hera, łączącej jazz i wpływy muzyki świata. W świat zaprowadziła go fascynacja muzyką Wschodu. Z muzykami z Bangalore założył formację Saagara i pojechał w trasę koncertową do Indii.

To nie pierwsza nominacja Wacława Zimpla. Był on już nominowany dwa lata temu za nagrany w kwartecie album „Stone Fog” oraz płytę dziewięcioosobowej grupy To Tu Orchestra. Z tą ostatnią klarnecista wchodził mocniej w świat minimal music. Ta ścieżka jest przez niego kontynuowana na jego solowym albumie „Lines”, za który został on zresztą nominowany do Paszportów POLITYKI. Album tria LAM (z Hubertem Zemlerem na perkusji i Krzysztofem Dysem na fortepianie) wydaje się subtelnie spajać wszystkie najważniejsze dla niego nurty, czyli inspiracje minimalizmem i duchowością muzyki Wschodu.

Jego obecność wśród laureatów Paszportach POLITYKI 2016 nie jest żadnym przypadkiem. „Słuchając muzyki tego znakomitego klarnecisty – czy to w wersji solowej, jak na albumie „Lines”, czy w powołanym niedawno do życia trio LAM – łatwo zatracić się w transie, inspirowanym amerykańskim minimalizmem, ale doprawionym subtelną słowiańską melancholią” – uzasadniał swój wybór Jarek Szubrycht, dodając: „Warto jednak pozostać na tyle przytomnym, by pokłonić się nisko artyście, który lada moment – z paszportem czy bez – wyfrunie nam w daleki świat”. Właściwie, biorąc pod uwagę entuzjastyczne głosy z zachodniej prasy i regularne wizyty za granicą, już wyfruwa.

Nominowani w kategorii „muzyka popularna” byli również: Taco Hemingway i Rumak oraz Raphael Rogiński.

Ziołek to multiinstrumentalista, kompozytor i wokalista, który nie boi się zarówno projektów rockowych, jak i tych odnoszących się do muzyki improwizowanej. Jego działalność narodziła się w Bydgoszczy, czyli mieście jego urodzenia. To właśnie tam tworzy na rzecz takich grup jak: Alameda 5, Ed Wood, Hokei, Innercity Ensemble, Kapital czy T’ien Lai. Każdy z tych projektów żyje swoim życiem i odnosi kolejne sukcesy, jak choćby wspomniany T’ien Lai, który wydał w ubiegłym roku swoją nową płytę. Nie wolno jednak zapominać o solowym przedsięwzięciu laureata jakim jest Stara Rzeka, pod której szyldem powstał album „Zamknęły się oczy ziemi”. Mieszanka gatunków muzycznych, fascynacja literaturą fantastyczno-naukową oraz wielka wrażliwość i melancholijność sprawia, że Ziołek ciągle zaskakuje, a przy tym jest ceniony nie tylko w Polsce, ale i poza granicami państwa.