– Zaczęło się od depresji, miałam lęki i obsesje. Na przykład obsesyjnie myłam ręce, albo sprawdzałam, czy zamknęłam drzwi. Nie znałam języka islandzkiego, nie szło mi w szkole, nie miałam znajomych. Czułam się samotna, było mi bardzo ciężko…

Tak ciężko, że chciałaś zrobić ten ostateczny krok? – pyta redaktor SportowychFaktów.pl

– Miałam najgorsze myśli, zaczęłam czuć, że nie mam już innego wyboru… Gdyby moja mama w porę nie zabrała mnie do specjalisty, gdyby nie ona, to pewnie już by mnie nie było. Nie potrafiłam znaleźć w życiu żadnych plusów.

To nie był koniec. Cztery lata temu dziewczyna przeszła załamanie, choroba przybrała nową formę. 24-letnia dziś Hannah zaczęła słyszeć głosy, popadła w paranoję. Po długich, blisko rocznych obserwacjach, przepisywaniu niewłaściwych leków, lekarze stwierdzili, że cierpi na schizofrenię.

Dostała nowe proszki, rozpoczęła leczenie. W ośrodku rehabilitacyjnym w miejscowości Laugaras dowiedziała się o piłkarskiej drużynie FC Saeko (FC Psycho) z Reykjaviku – zespole tylko dla ludzi z problemami umysłowymi. Hannah próbowała nawet wcześniej różnych sportów, ćwiczyła judo, nawet hokeja. O futbolu nie myślała nigdy, bo ten akurat sport uważała za głupi. No bo, co mądrego może być w bieganiu w koło za piłką. Dała się jednak namówić, ktoś przekonał ją do wyjścia z domu, do tego że funkcjonowanie w takiej grupie jak drużyna piłkarska może jej pomóc. I wychodząc na boisko te wszystkie głosy, złe myśli może zostawić w domu. Hannah nie miała nic do stracenia, była gotowa spróbować wszystkiego, co tylko pomoże jej wrócić choć do namiastki normalnego życia. Treningi odbywały się dwa raz w tygodniu, drużyna jest koedukacyjna, nie ma znaczenia płeć, wiek, wygląd, forma fizyczna.

We wrześniu zespół dostał nagrodę UEFA Grassroots – to dział w piłkarskiej centrali poświęcony futbolowi amatorskiemu. UEFA doceniła Islandczyków za niezwykły projekt. Hannah została jedną z twarzy FC Saeko i całej kampanii #EqualGame. Na boiskach całej Europy piłkarze przed meczami prezentowali banery z tym hasłem.

UEFA nakręciła o 24-latce krótki film dokumentalny. – To hasło oznacza, że każdy może grać w piłkę, nawet ja. A przecież nie jestem jakaś wysportowana.

Dziewczyna nauczyła się, jak posadzić chorobę na ławkę rezerwowych. Nie na stałe, ale naprawdę kilka godzin bez paranoidalnych myśli jest w tym przypadku sukcesem. I poczucie, że to ona kontroluje życie, a nie choroba.

– Kiedy grasz, to jakbyś wychodził ze swojej głowy, zostawiasz ją. Piłka wyciągnęła mnie z domu, z nicnierobienia. W czterech ścianach tkwisz we własnym umyśle, słyszysz te głosy, one stają się nieznośne. Na boisku myślisz komu podać, gdzie pobiec, jak strzelić. I rozmawiasz z ludźmi o codziennym życiu. Nie tylko o problemach. Odkryłam, że ćwiczenie, rozwijanie się, sprawia mi radość.

Źródło: SportoweFakty.WP.pl

Dziś jednak nie o nich, ponieważ każde samobójstwo zostawia po osobie zmarłej pustkę, a najczęściej również bliskie osoby pogrążone w żałobie. Podobnie jak trudno zrozumieć, co czują osoby posuwające się do samobójstwa, tak skomplikowana jest sytuacja tych zostawionych na ziemi. Ich życie zmienia się na zawsze, często w sposób niespodziewany i trudny, czasami niemożliwy do pojęcia.

Dlatego tak ważne jest, by mając w swoim otoczeniu osobę dotkniętą samobójstwem kogoś bliskiego, zaoferować jej odpowiednie wsparcie. – Ich spojrzenie na życie jest w ruinie, czasami sami popadają w depresję, poczucie osamotnienia. Obawiają się pochłonięcia przez dożywotni smutek, którego nikt wokół nie zrozumie. To paraliżująca samotność, niemożliwa do opisania – opisuje prof. Lekeisha Sumner z University of California, psychiatrka i biobehawiorystka.

Na tym problemy osoby opłakującej samobójstwo wcale się nie kończą. Nie tylko traci osobę bliską, ale też spotyka się ze społecznymi konsekwencjami tego zdarzenia. Wciąż zdarza się, że księża nie chcą udzielać pogrzebów samobójcom, a – zwłaszcza w małych społecznościach – osoba zmarła może stać się przedmiotem bolesnych plotek. W końcu nikt normalny się nie zabija – jak zdają się myśleć niektórzy. Tyle że samobójcy są tak normalni, jak inni wokół nas, aż do momentu samobójstwa właśnie.

Co ich pchnęło, czy można było temu zapobiec, czy były jakieś sygnały, czy ktoś jest temu winien? Czy to miało jakiś sens? To pytania, które zadają sobie po samobójstwie niemal wszyscy, a zwłaszcza żałobnicy. Nie należy jednak szukać na nie odpowiedzi na siłę, pierwszym krokiem powinna być próba pomocy najbliższym. O czym należy pamiętać? Oto porady prof. Lekeishy Sumner.

1. Pamiętaj, że to inna żałoba

Strata to strata, ale okoliczności się różnią. Samobójstwo jest nagłe i silnie negatywnie nacechowane – wszak to grzech śmiertelny, przeciw życiu. Często pozostają nieodpowiedziane pytania o przyczyny, a nierzadko również trauma związana ze znalezieniem ciała bliskiej osoby. To może prowadzić do silnego wycofania osoby, która kogoś straciła.

2. Bliscy są w grupie ryzyka

Z uwagi na skrajnie silne, negatywne oddziaływanie samobójstwa, bliscy osoby zmarłej są szczególnie narażeni na zaburzenia. Lęki, depresja, ale też znaczne pogorszenie fizycznego zdrowia nie są rzadkością. Należy mieć szczególnie delikatną sytuację na uwadze. Zdarza się nawet, że żałobnicy sami zaczynają myśleć o odebraniu sobie życia w poczuciu rozpaczy czy z chęci połączenia się z bliską osobą. Może to być oznaka predyspozycji genetycznych do skrajnych zaburzeń emocjonalnych.

3. Twoje słowa mają znaczenie

Z uwagi na szczególne piętno samobójstwa warto szczególnie delikatnie rozmawiać. O zmarłym mówić nie jako osobie, która popełniła samobójstwo (sprawca haniebnego czynu), lecz o ofierze samobójstwa. Nie jest to tylko bardziej wrażliwe, ale też bardziej trafne określenie. Samobójstwo jest bowiem skutkiem wielu różnych czynników, na które osoba wykonująca czyn może nie mieć wpływu.

4. Szczegóły to nie Twoja sprawa

Nie dopytuj o konkretne okoliczności zdarzenia, ponieważ to może pogłębić poczucie wstydu u żałobnika, zniechęcając go do dzielenia się przemyśleniami i emocjami. – Miewałam pacjentów, u których ludzie dobrej woli, swoimi komentarzami, wywoływali skrajnie bolesne wspomnienia. To, jak rozmawiamy, pomaga osobie zmagającej się z żałobą poukładać sobie życie po stracie – tłumaczy prof. Somner.

5. Pamiętaj o pustce

Strata bliskiej osoby, zwłaszcza w tak trudnych okolicznościach, pozostawia po sobie zburzone życie, które trzeba budować na nowo. Nie wypada więc mówić, że „Bóg miał swój plan” albo „nie zesłałby na Ciebie niczego, z czym sobie nie poradzisz”. Nie zapewniaj, że wiesz, przez co ktoś przechodzi, jeśli nie masz silnego przeświadczenia o wspólnocie doświadczeń związanych z samobójstwem.

6. Bądź

Wystarczy powiedzieć: „nie wiem, jak to jest, ale chcę być przy Tobie”. Nie oczekuj, daj czas i wykaż się cierpliwością. Zaoferowanie swojego czasu i uwagi to najcenniejsze, co można oddać w takiej sytuacji. Czasami nawet rozmowy, zwłaszcza gdy ktoś się otwiera, mają prawdziwie terapeutyczne działanie.

- Samobójstwo nie jest przeważnie czymś, co się zdarza bez uprzedzenia. To bardzo często jest proces. Można go przedstawić w postaci wykresu. Na jednej osi można zaznaczyć czynniki ryzyka genetyczne i uwarunkowania osobowościowe, a na drugiej osi można odłożyć stresory, czyli kolejne sytuacje w życiu powodujące stres. Jeżeli dojdzie do pewnej kumulacji, czyli u osoby, która ma predyspozycje (tzw. podatność) skumulują się negatywne doświadczenia i kryzysy, to ryzyko zamachu samobójczego znacząco wzrasta, szczególnie, gdy wystąpi sytuacja spustowa (np. poniżenie) - mówi psychiatra dr hab. Agnieszka Gmitrowicz. Myśli samobójcze nie zawsze muszą jednak prowadzić do targnięcia się na swoje życie. U młodych ludzi wiążą się one np. z kryzysem tożsamości i dojrzewaniem.

Specjaliści niejednokrotnie podejmowali już próby stworzenia portretu osoby, która ma specjalne predyspozycje do tego, aby popełnić samobójstwo. Twierdza oni, że samobójcami są zazwyczaj osoby impulsywne, agresywne i mające niską samoocenę. Często tacy ludzie nie mają również żadnego celu w życiu i ogarnia ich ogóle poczucie beznadziejności. Szczególnie zagrożone targnięciem się na swoje życie są osoby młode, które dokonują samookaleczeń, a także ludzie dający się łatwo sprowokować, widzący tylko jedno wyjście z sytuacji, a więc charakteryzujący się spojrzeniem „tunelowym” czy też ci znani z myślenia „czarno-białego”. Mamy też osoby, które nie są zdolne do pamiętania dobrych zdarzeń i pamiętają tylko trudne. Ciekawe są również badania nad bliźniętami jednojajowymi. Analizy wykazały, że jest między nimi spora zgodność pod względem podejmowania prób samobójczych.

To jednak tylko efekty badań, które nie są adekwatne do wszystkich przypadków. Aby dowiedzieć się, kto z nas nosi się z myślami samobójczymi potrzeba indywidualnych analiz każdej z osób. Samobójstwom można jednak przeciwdziałać dzięki różnym medykamentom i terapiom. Trzeba natomiast wziąć pod uwagę, że u 90% osób, które podejmowały próby samobójcze widoczne są również zaburzenia psychiczne. Zazwyczaj są to zaburzenia depresyjne.

Czy ciężka choroba lub poważna diagnoza mają wiele wspólnego z samobójstwami? Okazuje się, że cukrzyca, astma oskrzelowa czy choroba nowotworowa mogą sprzyjać negatywnemu myśleniu, a tym samym zwiększać ryzyko targnięcia się na własne życie. Nie w każdym wypadku ta zasada się sprawdza, ale bez trudu można znaleźć przykłady potwierdzające tę teorię.

Podstawową kwestią, nad którą warto się dłużej zatrzymać jest to, w jaki sposób przeciwdziałać tego typu zachowaniom. Co powinna robić rodzina, która zauważy, że ktoś z jej bliskich zaczyna się zachowywać inaczej? Nic nie da powtarzanie, iż należy wziąć się w garść. Warto natomiast od razu udać się z taką osobą do psychiatry lub psychologa.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl