Zacznijmy od faktów, które mogą być szokujące. Nie wszystkie Głuche czy słabosłyszące osoby posługują się językiem migowym – najczęściej migać uczą się osoby, które nie słyszą od urodzenia lub ich najbliżsi, chcący komunikować się z nimi w naturalny sposób. Warto zaznaczyć, że utrata słuchu nie jest równoznaczna z utratą głosu – odpowiednia terapia pozwala Głuchym na wypowiadanie słów. To jaką literą zapiszemy wyraz „głuchy” również ma znaczenie. Pisząc małą literą mówimy o osobie, u której zdiagnozowano utratę słuchu, ale nie wiemy czy posługuje się migowym lub identyfikuje się z innymi niesłyszącymi. Zapis wielką literą określa członka społeczności Głuchych, utożsamiającego się z jej kulturą i komunikującego się w języku migowym. Co jeszcze warto wiedzieć?

Co kraj to… inny język migowy
Może się wydawać, że niesłyszący na całym świecie posługują się tym samym językiem migowym. Nie jest to jednak prawda – istnieje około 144 narodowych języków migowych. Ich różnorodność dobrze obrazuje przykład języków migowych używanych w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Choć w obydwu państwach ich słyszący mieszkańcy posługują się językiem angielskim, to osoby Głuche z nich pochodzące komunikują się zupełnie innymi znakami.

Co ciekawe, stworzono też międzynarodowy, sztuczny język migowy IS, który można traktować jako odpowiedź niesłyszących na uniwersalne esperanto. W IS miga się zazwyczaj na konferencjach czy wydarzeniach gromadzących uczestników z całego świata.

Polak, ale obcokrajowiec
Języki migowe to języki wizualne – każdy z nich posiada własną gramatykę, inną niż te używane w ich fonicznych odpowiednikach, którymi posługują się osoby niemające problemów ze słuchem. Często sprawia to utrudnienia w formułowaniu wypowiedzi pisanych przez osoby Głuche. Ich pierwszym językiem jest język migowy, a każdy kolejny, czy to foniczny, czy migowy jest traktowany jako język obcy, którego muszą nauczyć się od podstaw. W związku z tym, gdy dostaniesz maila czy smsa od niesłyszącego Polaka, możesz czasami mieć wrażenie, że napisał do Ciebie obcokrajowiec.

– Nie tylko osoby słyszące mogą mieć problem ze zrozumieniem tego, co Głusi chcą im przekazać – zdarza się, że oni sami nie wiedzą co miga do nich tłumacz podczas konferencji lub wydarzenia. Dzieje się tak, dlatego że w Polsce funkcjonują dwa języki migowe – PJM i SJM. PJM to język wizualno-przestrzenny, którym posługuje się większość osób Głuchych, natomiast tego drugiego najczęściej uczą się słyszący. SJM bazuje na gramatyce języka polskiego, jest jego kalką. Niestety, niesłyszący zazwyczaj nie znają tak dobrze zasad języka polskiego, a organizatorzy nie zawsze są w stanie zweryfikować jak miga tłumacz – komentuje Alicja Szurkiewicz, koordynatorka tłumaczeń na PJM w Fundacji Kultury bez Barier.

Gwara w migowym
Regionalizmy oraz gwara to elementy charakterystyczne zarówno dla polskiego języka mówionego, jak i migowego. Na ich powstanie istotny wpływ miał okres zaborów – w różnych częściach podzielonego państwa powstawały szkoły dla osób Głuchych, w których równocześnie rozwijały się różne odmiany migowego. W efekcie nawet podstawowe przedmioty czy zawody migało się inaczej w zależności od lokalizacji – zarejestrowano m.in.: aż 6 regionalnych znaków określających cytrynę, 5 fryzjera, a 4 autobus. Najwięcej przejawów gwary w języku migowym występuje w centralnej Polsce i na Podkarpaciu, a najmniej na Dolnym Śląsku oraz w Raciborzu i jego okolicach. Język migowy, tak jak język foniczny, rozwija się na przestrzeni lat i ewoluuje. Część znaków przestaje być używana, bo rzeczy, które określają, wychodzą z użytku lub po prostu z biegiem lat inaczej je nazywamy.

Emocje ukryte w gestach
Głusi ujawniają w komunikacji przeżywane uczucia, a emocje mają często niemalże wypisane na twarzy. Mimika to, obok tempa i sposobu pokazywania znaków, bardzo ważny element języka migowego. W gestykulacji i wyrazie twarzy odzwierciedla się też charakter niesłyszących. Osoby nieśmiałe czy spokojne pokazują znaki łagodniej, w wolniejszym tempie, natomiast ruchy Głuchych z wybuchowym usposobieniem, pewnych siebie są bardziej energiczne, szybsze i wyraziste.
Sytuacją, w której zazwyczaj dajemy ponieść się emocjom, jest kłótnia.

Głusi, tak jak wszyscy, sprzeczają się między sobą, przeklinają, a ich wymianie zdań często towarzyszy wydawanie przez nich różnych dźwięków. To, że ktoś nie słyszy nie oznacza, że nie ma rozwiniętych strun głosowych czy aparatu mowy – osoby głuche krzyczą na siebie zarówno gestami jak i ustami, choć wykrzykiwane przez nich „słowa” nie zawsze mają sens. W kłótni niesłyszących główną rolę odgrywa przede wszystkim mimika, a miganie jest bardziej żywiołowe i nerwowe niż na co dzień.

Nie taki diabeł straszny
Czy wiesz, że jako osoba słysząca, używasz na co dzień znaków z języka migowego? Jednym z nich jest dobrze znany gest kciuka w górę. Wiele znaków z języka migowego stosuje się nieświadomie, jako podkreślenie wypowiadanych słów czy ich ilustrację. Prosząc kogoś czasami składamy dłonie jak do modlitwy, a chcąc dać komuś znać, że go obserwujemy, wskazujemy dwoma palcami na swoje oczy, a później na daną osobę. Te proste gesty mają podobne znaczenie w polskim języku migowym – pierwszy oznacza „proszę”, a drugi „patrzę”. Nie wszystkie znaki są jednak tak samo interpretowane przez każdego.

– Znak „L” pokazywany przez kibiców Legii w międzynarodowym języku migowym oznacza miłość i jest częścią gestu „kocham Cię”, w którym ułożenie palców przypomina rogi. Gest ten został użyty przez papieża Franciszka podczas spotkania z wiernymi, na którym obecni byli niesłyszący, ale niektóre osoby nieznające języka migowego odebrały go jako symbol satanistyczny. Dla Głuchych znak ten wyraża tylko jedno – darzenie kogoś uczuciem i choć znaki są wizualnie do siebie podobne, to w „kocham Cię” kciuk jest odgięty, natomiast pokazując rogi przylega do złożonych palców – dodaje Alicja Szurkiewicz z Fundacji Kultury bez Barier.
Teraz już wiesz, że język migowy to znacznie więcej niż powtarzanie wyuczonych na pamięć gestów, a w każdym państwie miga się w innym języku. Ciekawostki przedstawione w tekście to jedynie mały fragment zagadnienia, a język migowy skrywa w sobie jeszcze wiele sekretów.

O Fundacji
Fundacja Kultury bez Barier działa na rzecz dostępności kultury dla osób z różnymi potrzebami. Organizacja inicjuje wydarzenia i pomaga innym instytucjom w przygotowaniu eventów dostosowanych do osób z niepełnosprawnościami. Fundacja adaptuje materiały audiowizualne oraz wizualne poprzez tworzenie audiodeskrypcji, napisów dla niesłyszących czy tłumaczeń na język migowy. Jednym z działań fundacji jest popularyzacja tematu pętli indukcyjnych oraz tworzenie platformy TU Możesz, umożliwiającej zlokalizowanie miejsc przystosowanych do osób niesłyszących. Fundacja prowadzi także działalność edukacyjną i szkoleniową. Dodatkowo organizacja wspiera otwartość instytucji publicznych, przedsiębiorstw oraz przestrzeni miejskich.

Trzeba być wariatem, żeby chcieć nauczyć się polskiego
Bilal Satici pochodzi z Turcji i mieszka w Polsce od listopada 2013 roku. Jest przewodnikiem i tłumaczem, a poza tym pracuje w korporacji zajmującej się IT. Języka polskiego uczy się od 13 lat. – Zawodowo zacząłem posługiwać się polskim po 5 latach nauki. W tym momencie swój poziom oceniam na B2 lub C1 – wyjaśnia Bilal. W jego opinii na opanowanie języka germańskiego czy romańskiego potrzebujemy dwa lub trzy razy mniej czasu niż w przypadku polskiego.

– Najtrudniejsze dla mnie było słowo “wywoływać” oraz każde inne, w którym występowało “w” oraz “ł”. Poza tym odmiana wyrazów według kilku zasad naraz, a także cała seria wyjątków gramatycznych – te elementy sprawiły najwięcej kłopotów. Trzeba być ambitnym wariatem podczas nauki tego języka – dodaje.

Czasami robię urokliwe “klapsy”
Arina Ispolatova 6 lat temu przyjechała do Polski z Kijowa po to, aby studiować turystykę i rekreację. Jednocześnie rozpoczęła pracę. Obecnie jest kierowniczką salonu z butami, a w międzyczasie zajmuje się stylizacjami i aktorstwem.

Języka zaczęła uczyć się 7 lat temu, na rok przed studiami. – Najwięcej kłopotów sprawiają mi końcówki i ortografia. Często też pomijam słówko „się”, a czasami robię „urokliwe klapsy” jak na to mówią moi przyjaciele. Ostatnio na egzaminie z prozy zamiast „okrucieństwo”, powiedziałam „okruszeństwo” od okruszka – mówi Arina.

Karnet na siłownię sam formy nie zrobi
Marta, polonistka i nauczycielka języka polskiego jako obcego, wymienia trzy najważniejsze przyczyny rozpoczęcia przygody z językiem polskim. Przede wszystkim: lepsze odnalezienie się na rynku pracy. Możliwość swobodnej komunikacji zwiększa na to szanse. Po drugie: chęć pozostania w Polsce na dłużej lub na stałe, kiedy to myśl o powrocie jest porzucana, mimo że wcześniej plany były zupełnie odwrotne. Jedna z najczęstszych przyczyn to miłość: rodzina, partner lub partnerka pochodzący z Polski lub pojawienie się dzieci. Wtedy to znajomość języka okazuje się koniecznością.

Szacuje się, że, aby osiągnąć poziom C1 w ogólnym ujęciu potrzeba 700-800 godzin nauki. – Oczywiste jest to, że samo “siedzenie” na kursie nie wyprowadzi nas na zaawansowany poziom, tak jak zakupienie karnetu na siłownię nie zbuduje kondycji – wyjaśnia Marta. Zaznacza też, że poziom C2 jest możliwy do osiągnięcia, ale wielu Polaków mogłoby egzaminu nie zdać.

W tym szaleństwie jest metoda
Recepta na sukces w nauce języków jest prosta. To odpowiednia motywacja w połączeniu z systematycznością. Jedni wolą uczyć się przez 45 minut w otoczeniu osób na tym samym poziomie, a drudzy wybierają innowacyjne rozwiązania, które potrafią wkomponować w napięty plan dnia.

Badania naukowe dowodzą, że nasza możliwość koncentracji i zapamiętywania zdecydowanie się pogarsza po upływie mniej więcej 15 minut. Dlatego czas, który poświęcamy na naukę, ma ogromne znaczenie. I powinien być spożytkowany we właściwy sposób.

Bardzo dużym ułatwieniem podczas nauki języka jest też przebywanie w gronie osób, które się nim posługują i brak lęku przed uczestnictwem w rozmowie. Błędy popełnia każdy, więc najważniejsze, aby się ich nie bać i dzięki nim uczyć się czegoś nowego.

źródło: materiały prasowe nadesłane przez Dotrelations.pl

Teraz naukowcy z Boston College, MIT i Harvard University sprawdzili, ile czasu faktycznie trwa „okno” dla najefektywniejszej nauki języków obcych. Wyniki pokazują m.in., jak dobrze ludzie w różnym wieku radzą sobie z poznawaniem nowej gramatyki.

Badacze wykorzystali w swojej pracy potężny zbiór informacji – na temat aż 700 tys. osób, które wypełniły specjalną ankietę internetową. Zdobyte dane zostały następnie przetworzone przez zaawansowane algorytmy komputerowe.

– To co odkryliśmy umożliwia nam zrozumienie na nowo tego, dlaczego dzieci uczą się języka efektywniej i dokładniej, niż dorośli – mówi prof. Joshua K. Hartshorne z Boston College, jeden z autorów pracy opublikowanej w piśmie „Cognition”.

Okazało się, że najlepszy czas na naukę języków trwa o dekadę dłużej, niż zakładano. Zdolności językowe zaczynają się bowiem pogarszać przeciętnie w wieku 17,4 lat. Dotyczyło to zarówno języków o prostej, jak i o skomplikowanej składni.

– Wyjaśnienie tego okresu krytycznego dla poznawania języków jest kluczowe nie tylko dla zrozumienia, dlaczego ludzie – a nie zwierzęta czy maszyny – uczą się języka, ale jest ważne także dla badań nad rozwojem i plastycznością układu nerwowego, dla edukacji dwujęzykowej, nauki języków obcych, leczenia zaburzeń mowy oraz stymulacji we wczesnym dzieciństwie – wyjaśnia prof. Hartshorne.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Naukę języka obcego warto rozpocząć jak najwcześniej. W zajęciach mogą uczestniczyć nawet 3-miesięczne maluchy.
FAKT

Katarzyna Nowogórska: Rozpoczęcie nauki języków obcych we wczesnym dzieciństwie sprawia, że maluch opanuje wszystkie nowe umiejętności bez większych trudności i w sposób całkowicie naturalny. Warto zaznaczyć, że do 6. roku życia mózg dziecka rozwija się w zawrotnym tempie – okres ten jest więc najlepszym do przyswajania wiedzy. Jednak to, czy nauka przyniesie zadowalające efekty zależy od sposobu, w jaki prowadzone są zajęcia. Program lekcji powinien być dostosowany do wieku naszej pociechy. Najlepsze wyniki osiągają dzieci, które uczą się „instynktownie”, czyli bez świadomości, że wykonywane ćwiczenie ma na celu przyswojenie przez nich nowych  i trudnych informacji.

Posługiwanie się językiem obcym we wczesnym dzieciństwie sprawia, że dziecko nie jest w stanie dobrze opanować mowy ojczystej.
MIT

Katarzyna Nowogórska: Do 7. roku życia ucho dziecka znacznie łatwiej przyswaja wszystkie długości fal dźwiękowych, nabierając tym samym większą wrażliwości na dźwięki obce. Dlatego w okresie od 1 do 7. roku życia  maluch jest w stanie nauczyć się obcego akcentu i wymowy w sposób porównywalny do rodzimych użytkowników np. języka angielskiego.
Edukacja językowa małych dzieci odbywa się w sposób podobny do procesu nauki mowy ojczystej. W pierwszym etapie maluchy osłuchują się z obcym akcentem oraz melodią języka. Następnie zaczynają rozpoznawać obce wyrazy i rozumieć ich znacznie. Dopiero później wypowiadają pierwsze słowa. Zachowanie tej kolejności powoduje, że problemy takie jak: opóźnienie rozwoju mowy dziecka lub nieprawidłowe ukształtowanie się jego aparatu artykulacyjnego, w ogóle nie występują. Co więcej, ćwiczenia fonetyczne wykorzystywane w zajęciach językowych, pozwalają maluchom osłuchać się ze znacznie większą liczbą dźwięków, kształtuję także odpowiednią dykcję.

Zajęcia dodatkowe z języków obcych mają znaczący wpływ na rozwój dziecka.
FAKT

Katarzyna Nowogórska: Nauka języków obcych oddziałuje na rozwój intelektualny oraz psychologiczny dziecka. Maluchy poprzez udział w zróżnicowanych ćwiczeniach kształtują umiejętności zapamiętywania, kojarzenia faktów, a także poszerzają swoje horyzonty. Zajęcia w grupie rówieśników determinują także ich rozwój społeczny. Dzieci uczą się pracy w grupie, tolerowania potrzeb innych, a nierzadko – asertywności, pewności siebie. Mają także okazję do poznania zasad zdrowej rywalizacji, dzięki której dowiadują się jak smakuje zwycięstwo lub porażka. Warto zaznaczyć, że maluchy efektywnie przyswajają umiejętności lingwistyczne w grupie, ponieważ ich zachowania są całkowicie spontaniczne. Nie boja się sytuacji, w których popełnią błąd, rzadko są skrępowane lub onieśmielone.

Nauka języków obcych oparta na zabawie nie przynosi zadowalających efektów.
MIT

Katarzyna Nowogórska: Zabawa jest integralną częścią dzieciństwa. Już od najmłodszych dzieci, dzięki niej nabywają niezbędnych umiejętności, które następnie wykorzystują w swoim całym życiu. Także nauka np. języków obcych poprzez zróżnicowane ćwiczenia i atrakcyjne rozrywki znacznie ułatwia im przyswajanie nowej wiedzy. Przykładem może być ćwiczenie, polegające na jednoczesnym pokazywaniu części ciała i śpiewaniu o nich obcojęzycznej piosenki. Ukazywanie znaczeń konkretnych słów znacznie przyśpiesza i ułatwia proces ich zapamiętywania. Pokazuje również przykłady praktycznego zastosowania różnych zwrotów z języka obcego. Wprowadzenie do zajęć tematycznych aktywnych form nauki zwiększa zaangażowanie uczniów i przynosi znacznie lepsze efekty. Dzięki nim zdobywanie wiedzy kojarzy się maluchom z czymś przyjemnym.

Najszybciej języka obcego uczą się dzieci, które uczęszczają na zajęcia dodatkowe przynajmniej dwa razy w tygodniu.
MIT

Katarzyna Nowogórska: Stały kontakt z językiem obcym jest podstawowym warunkiem podczas jego nauki. W ten sposób maluchy mogą osłuchać się z obcym akcentem i mową, utrwalają poznane już słownictwo, a nierzadko „wychwytują” również inne przydatne zwroty. Obcowanie np. z językiem angielskim nie musi odbywać się wyłącznie na lekcjach dodatkowych. Co więcej, uczestnictwo w zajęciach, które odbywają się dwa lub trzy razy w tygodniu (często w porach popołudniowych), sprawia, że maluch prędzej czy później poczuje się zmęczony i zniechęcony. Warto więc znaleźć równowagę pomiędzy obowiązkami a przyjemnościami, szczególnie jeśli dotyczy to kilkulatków. „Obcojęzyczne środowisko” możemy stworzyć dzieciom także w domu. Dobrym pomysłem jest puszczanie im np. angielskich piosenek w „tle” innych zabaw lub bajek bez polskiego lektora. Nie łatwo jest utrzymać uwagę dziecka na okres dłuższy niż 3 minuty, dlatego czas trwania zajęć nie powinien być dłuższy niż 45 minut. Nauczyciel powinien również wykazać się dużą kreatywnością w ich przygotowaniu, po to by podtrzymać zainteresowanie uczniów danym tematem. W edukacji językowej bardzo często wykorzystuje się więc ćwiczenia teatralne, plastyczne lub muzyczne. Dzięki nim, maluchy nie tylko rozwijają swoje umiejętności lingwistyczne, ale także pamięć wzrokową, słuchową oraz twórcze myślenie.

Kampanie, które się (nie) popisały

Akcje reklamowe największych koncernów wiążą się przeważnie z wielomilionowymi nakładami, tym bardziej robi wrażenie, że mimo ogromnych budżetów dochodzi do spektakularnych nieporozumień językowych. Przykładem takiego faux pas może być próba podbicia rynku samochodów w Hiszpanii przez Mitsubishi z modelem auta nazwanym Pajero, co w lokalnym slangu oznacza ,,onanista”.

Kontrowersje wzbudził też swego czasu slogan sieci Starbucks: ,,Enjoy your morning latte”. W Niemczech, przynajmniej w pewnym slangu, ,,latte” oznacza ,,wzwód”, także wyszło to dość niefortunnie. Na pewne sytuacja trudno jednak cokolwiek poradzić, np. Coca-cola w dialekcie mandaryńskim znaczy mniej więcej: ,,klacz wypchana woskiem”, marka wydaje się więc być spalona w Chinach już na starcie.

Dyplomacja nie najwyższych lotów

Jak wiadomo, rola tłumacza w trakcie spotkań polityków jest kluczowa, inaczej nie doszliby oni do porozumienia. Niektórzy politycy próbują jednak swoich sił we władaniu obcymi językami, choć z różnym skutkiem. Z naszego rodzimego podwórka, do historii przejdzie wystąpienie po angielsku Wojciecha Olejniczaka jeszcze za czasów LiD oraz próba przywitania Condoleezzy Rice przez Donalda Tuska skwitowana delikatnym chichotem św. p. Lecha Kaczyńskiego. Jeśli ktoś szuka wpadek językowych wśród polityków, powinien odwiedzić Parlament Europejski, który jest istną wieżą Babel.

- Instytucje unijne mają duże zapotrzebowanie na utalentowanych i inteligentnych tłumaczy, w UE funkcjonują 23 języki urzędowe, a to przekłada się na ogrom pracy dla osób znających biegle języki. Polityk uzależniony od tłumacza nie wypada korzystnie w mediach, dlatego parlamentarzyści inwestują w intensywne kursy językowe – komentuje Piotr Witkowski z warszawskiej szkoły językowej EnglishForYou.pl.

Don’t make a village

Wpadki językowe zdarzają się również znanym i lubianym, gdyż w show biznesie wskazana jest znajomość przynajmniej języka angielskiego. Boleśnie przekonała się o tym Ewa Minge w jednym z wywiadów podczas New York Fashion Week. Z drugiej strony, niektóre gwiazdy w ogóle nie przejmują się brakami i bez kompleksów dogadują praktycznie z każdym, wystarczy posłuchać Mariusza Pudzianowskiego.

- Charakterystycznym błędem są próby dosłownego przetłumaczenia z polskiego na język angielski. Wiele zwrotów wymaga znajomości konkretnych idiomów, a dosłowny przekład zdań najczęściej spotyka się ze zdziwieniem lub wybuchem śmiechu – komentuje Piotr Witkowski z warszawskiej szkoły językowej EnglishForYou.

Kompetencje językowe to obszar, w który warto inwestować z wielu powodów. Przede wszystkim, dobra znajomość języków obcych sprzyja znalezieniu ambitnej pracy, zwiększa komfort podróżowania oraz satysfakcję z własnych zdolności. Jeśli komuś przychodzi występować publicznie, powinien on ćwiczyć słownictwo i akcent, aby uniknąć kłopotliwych wpadek, które w dzisiejszych czasach od razu zostają wytknięte.