– To jest rezultat długotrwałego utrzymywania się niskiej skłonności do posiadania potomstwa, co prowadzi do tego, iż coraz częściej mamy do czynienia z rodzinami, w których jest większa liczba dziadków niż wnuków – podkreślił prof. Szukalski.

Do tego dochodzi to, że moment stawania się dziadkami w Polsce, jest coraz bardziej odraczany. – Jeśli w ciągu ostatnich 30 lat wiek, w którym kobiety najczęściej posiadają potomstwo, przesunął się z 21-22 lat do mniej więcej 28 lat, to nie dziwmy się, że automatycznie typowa kobieta staje się babką nie tak jak to było wcześniej, między 45. a 50. rokiem życiem, tylko dzieje się to znacznie po pięćdziesiątce i co więcej cały czas ten wiek się podnosi. W przypadku mężczyzn, ponieważ z reguły panowie się troszkę starsi w rodzinach, coraz częściej stajemy się dziadkami po 55. roku życia – zaznaczył ekspert.

Zwiększanie się liczby urodzeń, w tym i tych pierwszych, wydawanych na świat po 35. roku życia prowadzi do coraz częstszego pojawiania się sytuacji, gdy pierwszy wnuk rodzi się, gdy jego dziadkowie mają 60-70 lat. Oznacza to, iż często nie mogą oni – choćby z uwagi na ograniczenia zdrowotne – kultywować aktywnego stylu „dziadkowania”, tj. zabaw czy dłuższej opieki.

Jak podkreślił prof. Szukalski, następuje także zmiana sposobu kontaktu i osłabienie więzi dziadków z wnukami wskutek m.in. migracji na duże odległości, a także dużej liczby rozwodów.

– Z uwagi na pojawienie się bardzo dużej grupy osób, które wyemigrowały do Wielkiej Brytanii, Irlandii czy innych krajów, mamy do czynienia ze zmianą sposobu kontaktowania się pomiędzy wnukami i dziadkami. W naturalny sposób w takich przypadkach zdecydowanie rzadziej dziadkowie świadczą usługi opiekuńcze, zdecydowanie rzadziej mają bezpośredni kontakt, w związku z tym ta więź emocjonalna również jest osłabiona – ocenił.

W podobny sposób jak migracje na relacje pomiędzy wnukami a dziadkami wpływa także liczba rozwodów. Jak podkreślił demograf, od 12-13 lat utrzymuje się ona na bardzo wysokim poziomie, i choć liczba dzieci dotkniętych rozwodem rodziców wydaje się być stabilna, to należy pamiętać, że generalnie liczba dzieci się zmniejszała.

– W związku z tym coraz większa część dzieci doświadcza rozwodu rodziców. I to ma bardzo często taki sam wpływ jak migracje, osłabiając, a niekiedy zrywając, możliwość bezpośredniego kontaktu z dziadkami – zaznaczył.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Według prognoz Eurostatu współczynnik dzietności charakteryzujący średnią liczbę dzieci przypadającą na kobietę w wieku rozrodczym wzrośnie z wartości 1,4 do 1,6, jednak wciąż będziemy mieć do czynienia ze spadkiem liczby urodzeń, ponieważ spada liczba kobiet w wieku 20-29 lat, czyli takim, w którym najczęściej rodzą dzieci.

Wśród osób bezdzietnych w wieku 20–39 lat tylko 12 proc. osób deklaruje, że nie zamierza mieć potomstwa, 42 proc. chce mieć dziecko w dalszej przyszłości, zaś 47 proc. – w ciągu trzech lat.

W przypadku planowania drugiego dziecka sytuacja wygląda trochę inaczej. Aż 32 proc. rodziców jednego dziecka nie zamierza powiększać rodziny. Niewielki odsetek badanych (16,3 proc.) chce mieć dziecko w dalszej przyszłości, ale ponad połowa (51,2 proc.) planuje je w ciągu trzech lat.
Badania pokazały, że osoby bezdzietne planują dziecko, kiedy są w związku małżeńskim i kiedy oboje partnerzy mają pracę. Co ciekawe, wysokość zarobków nie okazała się istotna, ważniejsze jest to, że oboje mają stały dochód. Bardziej precyzyjnym, konkretnym planom prokreacyjnym sprzyja również sytuacja, gdy partnerzy nie muszą wynajmować mieszkania – albo mają własne, albo mieszkają przy rodzinie.

Jak wynika z badań, wciąż większość dzieci w Polsce rodzi się w związkach małżeńskich. Nie oznacza to, że Polacy nie wchodzą w związki nieformalne (kohabitacyjne), jednak najczęściej poprzedzają one małżeństwo. Obecnie wejść w tego rodzaju związki jest nawet więcej niż wejść bezpośrednio w małżeństwo, ale nie oznacza to, że jest ich więcej niż małżeństw. Małżeństwo jest nadal najważniejszą formą życia rodzinnego, a związki nieformalne stanowią tylko 4 proc. związków, w które wchodzą kobiety.

W latach 70. i 80. odsetek poczęć w związkach nieformalnych wynosił poniżej 5 proc. W drugiej połowie poprzedniej dekady w kohabitacji poczynanych było ok. 23 proc. dzieci, rodziło się około 14 proc., natomiast wychowywanych było mniej – dzieci poniżej pierwszego roku życia stanowiły ok. 12 proc., a dzieci w wieku do dwóch lat ok. 8–9 proc.

PAP – Nauka w Polsce