74-letni Gerard Mourou (Francja i USA) i 59-letnia Donna Strickland (Kanada) docenieni z kolei zostali „za metodę tworzenia ultrakrótkich impulsów optycznych o dużym natężeniu (CPA)”.

Wyróżnienie dla kanadyjskiej badaczki jest tym cenniejsze, że kobiety kojarzone są z „noblami humanistycznymi”, czyli pokojowym i literackim. W fizyce to pierwsza nagroda dla kobiety od 55 lat! Przed tegoroczną nagrodzoną jedynie dwie przedstawicielki „słabszej” płci otrzymały Nobla z fizyki: Maria Skłodowska-Curie (1903) oraz Maria Goeppert-Mayer (1963). Dla samej Strickland była zresztą niemałym zaskoczeniem. Na początku myślała, że ktoś robi jej kawał.

Laureatka podczas konferencji prasowej nie kryła radości z otrzymanej nagrody!

– Zadzwonili o 4:58 rano. Obydwoje próbowaliśmy jeszcze spać, mój mąż jest bliżej telefonu. Poprosili z profesor Strickland. Mąż oddał mi słuchawkę i mówi „do profesor Strickland”, bo ja już zdążyłam krzyknąć „co się dzieje?!”. Usłyszałam „to ważna rozmowa ze Szwecji, proszę pozostać na linii na czas przekierowania”. I tak czekałam ponad 15 minut, bo zawsze działam według zasad. Ale w końcu rozłączyłam się, bo coś musiało być nie tak. Pomyślałam, że jeśli ktoś mnie wkręca, to jest to naprawdę okrutny żart. Ale weszłam na maila, a tam informacja, że nie są w stanie się połączyć i proszą, bym ja do nich zadzwoniła. Przynajmniej email był oznaczony jako Akademia Szwedzka, więc wiedziałam – relacjonuje rozemocjonowana prof. Strickland.

Choć dla przeciętnego zjadacza chleba jej metoda CPA (od chirped pulse amplification) brzmi zupełnie abstrakcyjnie, to jest to osiągnięcie mające realny wpływ na nasze życie. Jest stosowana szeroko w przemyśle, ale również medycynie, np. jako metoda korekcji wzroku. Donnie Strickland nie chodzi jednak o to, by swoją pracą zbawiać innych.

– Kiedy moja córka była młoda, rówieśnicy pytali ją, dlaczego jej mama chodzi do pracy zamiast zostawać w domu. Moja odpowiedź jest taka, że świat działa lepiej, jeśli wszyscy robimy to, w czym jesteśmy dobrzy. Czy kiedykolwiek pomyślałam „och, powinnam coś zrobić dla ludzkości”? Nie, uważam, że światu pomagamy, gdy robimy naprawdę dobrze swoją robotę – podsumowała tegoroczna laureatka.

Jedna z tych szkół przysłała kolejny list, w którym znalazła się informacja, że szkoła niebawem dostanie sztandar: „Informujemy, że możecie Państwo (Pan/Pani) zaistnieć na stałe na drzewcu naszego sztandaru jako jego dobroczyńcy”. Istniały też wymówki bardziej wyrafinowane. Nie przepadała, kiedy goście się u niej zasiadali na dłużej, zwłaszcza ci zapraszani na popołudniową kawę. Prosiła mnie wówczas o telefon o określonej godzinie. Ponieważ automatyczną sekretarkę miała zawsze włączoną i zawsze ustawioną na tryb głośnomówiący, więc wszyscy w mieszkaniu słyszeli pierwsze słowa dzwoniącego, do podniesienia przez Szymborską słuchawki. Ustawiałem sobie budzik z przypomnieniem o telefonie do niej.

Dzwoniłem, przedstawiałem się i mówiłem: „Pani Wisławo, dzwonię do pani zgodnie z naszą umową, miałem pani przypomnieć…”. Tu zazwyczaj podnosiła słuchawkę, więc i goście przestawali słyszeć naszą rozmowę. Ja już nie mówiłem nic, ona natomiast powtarzała: „No tak, no tak. Wyleciało mi z głowy. Koniecznie dzisiaj? Aha, aha… No dobrze, ale nie teraz, bo – i tu podnosiła lekko głos – bo mam teraz znakomitych gości! Więc może tak za godzinę by pan wpadł, dobrze?”. Zwykle po półgodzinie dzwoniła, że się udało i żebym oczywiście nie przychodził. W pewnym sensie była interesowna. Nie lubiła spotkań, które jej nic nie dawały. Nazywała je „pustymi kaloriami” i skracała do minimum. Czego oczekiwała? Ciekawej historii, anegdoty, ale też czegoś autentycznego. Czegoś, co, jak sądzę, mogłaby wykorzystać w wierszu, felietonie albo choć przerobić na anegdotę własną. „Jak było?” – pytałem po takich spotkaniach. W najgorszych przypadkach odpowiadała: „Jak mawiał Kornel: było słodkodupnie”.

Fragment książki Michała Rusinka „Nic zwyczajnego. O Wisławie Szymborskiej”
Premiera: 27 stycznia 2016 roku

Źródło: Wydawnictwo Znak