Badanie, którego rezultaty sugerują związek między nowotworami piersi i jajnika a arsenem i selenem, przeprowadzili naukowcy z Centrum Badawczo-Rozwojowego Genetycznych Badań Nowotworów Złośliwych Read-Gene SA w Szczecinie, pod kierownictwem prof. dr hab. n. med. Jana Lubińskiego. W sumie przez pięć lat przebadano ponad 1,7 tys. kobiet.

Stężenie arsenu w surowicy krwi a rak piersi

Do badań zakwalifikowano wyjściowo zdrowe kobiety – 601 będących nosicielkami mutacji BRCA1 oraz 1702 w wieku powyżej 40 roku życia, u których mutacji w genie BRCA1 nie wykryto. Obecność takiej mutacji niezwykle podwyższa ryzyko zachorowania na raka piersi i/lub raka jajnika – lekarze szacują je na nawet 80 proc.

W trakcie obserwacji odnotowano łącznie 152 nowotwory, w tym 98 – piersi oraz 16 – jajnika.

Ale, co ciekawe, wśród kobiet z mutacją w genie BRCA1, ale tych, które miały poziom stężenia arsenu we krwi niższe niż 0,65 µg/l, stwierdzono istotne, bo  ponad 4-krotnie obniżone ryzyko rozwoju raków.

U kobiet bez mutacji, ale ze stężeniem arsenu we krwi poniżej 0,60 µg/l wyniki badań wykazują blisko 30-krotnie obniżone ryzyko rozwoju raka.

Naukowcy dokonali też analizy kategoryzując badane pod względem poziomu stężenia arsenu we krwi. Okazało się, że w grupie 425 kobiet o najniższym poziomie arsenu (poniżej 0,6 µg/l) na nowotwory zachorowały tylko cztery, w kolejnej grupie o wyższym poziomie arsenu we krwi – 24 kobiety, w następnej – 36 kobiet i kolejnej – o najwyższym poziomie stężenia arsenu – 47. Innymi słowy: im wyższa była wartość stężenia arsenu we krwi, tym wyższe było ryzyko zachorowania na raka.

- Różnica jest ponad 10-ciokrotna. To jest potężny czynnik, śmiem twierdzić, że obecnie najsilniejszy czynnik ryzyka raka u Polek, biorąc po uwagę, że z badań wynika iż ok. 25 proc. Polek ma niski poziom arsenu, a 75 proc. – zbyt wysoki – mówi onkolog.

Zastrzega jednak, że nie wiadomo, czy to sam arsen jest czynnikiem ryzyka rozwoju raka.

- Zakładam, że arsen działa jako czynnik kancerogenny, ale nie musi być kancerogenem wiodącym – wyjaśnia prof. Jan Lubiński.

Selen a ryzyko nowotworu kobiecego

Niebagatelny wpływ na zdrowie ma także selen – a szkodliwy może być zarówno jego niedobór, jak i nadmiar. Polska należy do regionów ubogich w ten pierwiastek: średnie stężenie selenu u mieszkańców Polski to 70 μg/l surowicy krwi, podczas gdy optymalne stężenie wynosi 100-120 μg/l.

Z badań przeprowadzonych przez zespół prof. Lubińskiego wynika, że u kobiet z optymalnym poziomem selenu we krwi ryzyko raka piersi i jajnika jest trzykrotnie mniejsze. Ale szczecińscy badacze udowodnili też, że podawanie selenu kobietom z mutacją genu BRCA1 może być dla nich jednak niekorzystne. Z ich obserwacji wynika, że dla niektórych osób optymalne jest stężenie 70 μg/l, a nie wyższe – rekomendowane jako prawidłowe.

Uwaga! Jeśli zdecydujemy się na uzupełnianie selenu preparatami aptecznymi, warto co jakiś czas zbadać sobie jego poziom, bo podwyższony poziom tego pierwiastka też nie jest dobry dla naszego organizmu.

Warto więc – zanim zaczniemy na własną rękę suplementować – poradzić się specjalisty, aby nie wylać przysłowiowego dziecka z kąpielą. Szczególnie powinny uważać te osoby, u których występuje podejrzenie mutacji lub mają ją stwierdzoną.

Arsen i selen: w jakiej żywności występują te pierwiastki

Zdaniem szczecińskich specjalistów rezultaty ich badań sugerują, że unikaniem produktów zawierających arsen można wpływać na ryzyko rozwoju nowotworów kobiecych.

Czego zatem unikać? Produktów zawierających duże stężenia tego pierwiastka.

Relatywnie wysokie stężenie arsenu obserwuje się w azjatyckim ryżu z uwagi na jego obecność w tamtejszej glebie. Produktami spożywczymi naturalnie zawierającymi wyższe stężenia tego pierwiastka są także np. owoce morza, ryby morskie i kakao. Co ciekawe, okazuje się, że nawet jak ktoś nie jada takich produktów, ale zażywa suplementy, takie jak tran czy kwasy omega-3, może doprowadzić do wzrostu poziom arsenu.

- Oczywiście nie chodzi o to, żeby nie jeść morskich ryb, trzeba tylko pilnować, żeby nie przekraczać szkodliwych poziomów arsenu. Pocieszające jest jednak to, że szybko się z niego oczyszczamy – po trzech miesiącach zmiany diety i odstawieniu suplementów można zmniejszyć poziom arsenu o połowę – zapewnia prof. Lubiński.

Warto wiedzieć, że znaczenie może mieć także zanieczyszczenie środowiska. Zbyt wysoki poziom arsenu odnotowywany jest także w niektórych regionach naszego kraju, co oznacza, że jest go więcej w powietrzu, glebie i wodzie a w konsekwencji także żywności.

Selen w dużej ilości występuje np. w borowikach, orzechach (włoskich, nerkowcach), soczewicy, serze żółtym i jajach.

Choć prof. J. Lubiński nie kryje, że badania jego zespołu wymagają jeszcze pogłębienia, to już na podstawie dotychczasowych rezultatów namawia kobiety, by zwróciły uwagę na dietę pod względem obecności selenu i arsenu. Jego zdaniem warto też sprawdzić u siebie poziom tych pierwiastków w surowicy krwi.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Na całym świecie wiele zespołów próbuje opracować badanie krwi pozwalające wykrywać nowotwory, często określane jako „płynna biopsja”.

Związany z firmą US Oncology zespół Michaela Seidena za najbardziej obiecujące podejście uznał badanie wzorców metylacji w około 1 milionie miejsc w DNA. Grupy metylowe to chemiczne znaczniki unieczynniające geny. DNA komórek nowotworowych ma nieprawidłowe wzorce metylacji. Ich analiza może nie tylko wykryć obecność nowotworu, ale także ujawnić, o jaki nowotwór chodzi.

Naukowcy przeszkolili system uczenia maszynowego na próbkach krwi pobranych od 2800 osób, a w następnej fazie – 1500 osób z nieleczonym nowotworem oraz 1500 bez rozpoznanego nowotworu. Następnie wykorzystali system do analizy kolejnych 650 próbek krwi od osób chorych na nowotwory oraz 610 bez nowotworów.

Jak się okazało, metoda pozwala wykryć ponad 50 rodzajów nowotworów, często przed pojawieniem się objawów. Najdokładniejsze wyniki uzyskano w przypadku 12 szczególnie niebezpiecznych postaci choroby, w tym raka trzustki, zwykle rozpoznawanego dopiero w bardzo późnym stadium.

Swoistość metody wyniosła 99,3 proc., co oznacza, że 0,7 proc. badanych zostało błędnie zidentyfikowanych jako cierpiący na nowotwory. „Swoistość jest niezwykle ważna, ponieważ nie chcesz fałszywego alarmu u osób, które mają się dobrze” – wyjaśnia Seiden.

Odsetek wykrytych nowotworów zmieniał się w zależności od stopnia ich zaawansowania. W przypadku 12 najbardziej niebezpiecznych nowotworów wskaźnik wynosił 39 proc. w stadium I, 69 proc. w stadium II, 83 proc. III i 92 proc. w IV. Dla wszystkich nowotworów wskaźniki wyniosły odpowiednio 18, 43, 81 i 93 proc.

PAP Nauka w Polsce, Autor: Paweł Wernicki, pmw/ agt/

Przypomnijmy, że mięśniaki to najczęściej występujące niezłośliwe guzy macicy. Ma je co piąta kobieta po 35. roku życia i co druga miesiączkująca po pięćdziesiątce. Lekarze apelują o to, by je jak najwcześniej diagnozować, monitorować i w razie potrzeby leczyć, bo pozostawione bez kontroli, mogą się dynamicznie rozwijać i prowadzić do wielu komplikacji.

– Mięśniaki to zmiana chorobowa często stwierdzana u kobiet. Nie wszystkie jej typy generują dolegliwości, lecz wszystkie mogą potencjalnie wpłynąć w znaczący sposób na zdrowie. Mięśniaki mogą wpływać na samopoczucie pacjentek, ich płodność, utrudniać poród, prowokować krwotoki, a w ostateczności prowadzić do konieczności usunięcia macicy. Warto by było, aby świadomość tej choroby była większa i aby kobiety wcześniej podejmowały konsultację z lekarzem w celu leczenia zachowawczego lub w ostateczności operacyjnego – mówi dr Grzegorz Południewski, specjalista ginekolog, ekspert programu edukacyjnego „Zdrowa ONA”.

Specjalista podkreśla, że w kontekście profilaktyki mięśniaków macicy nie tylko rozmowa z lekarzem jest ważna. Wiele spośród chorób ginekologicznych, w tym także mięśniaki macicy, jest bowiem genetycznie uwarunkowanych (dziedzicznych). Zapoznanie się z historią choroby w rodzinie może zatem pomóc skutecznie określić, czy jesteśmy w grupie ryzyka zachorowania na te choroby. Z taką wiedzą można zareagować odpowiednio wcześnie i uniknąć wielu możliwych do uniknięcia problemów zdrowotnych.

– Wiele chorób, w tym mięśniaki macicy, może mieć podłoże genetyczne. Znajomość tendencji i historii chorób ginekologicznych w rodzinie – u matek, babek – może być pierwszym sygnałem ostrzegawczym, który skłoni nas do wykonania badań profilaktycznych i konsultacji ze specjalistą. Apeluję więc do wszystkich pań, aby nie czekały, nie wstydziły się i zaczęły rozmawiać o swoim zdrowiu – zarówno z lekarzami, jak i rodziną – mówi dr hab. Sławomir Woźniak, specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii, ekspert programu „Zdrowa ONA”.

Vik, zdrowie.pap.pl

Różne oblicza raka tarczycy

Co ważne w przypadku większości zachorowań dostępne są skuteczne terapie, a szanse pełnego wyleczenia przekraczają 80%. Dlatego też lekarze często uznają raka tarczycy za jeden z lepiej rokujących nowotworów. Wiele zależy jednak od typu nowotworu. Najczęściej występujące typy raka tarczycy to brodawkowaty i pęcherzykowy.

- Te dwa typy nowotworów dosyć dobrze reagują na leczenie. Najczęściej w ich przypadku usunięcie tarczycy i terapia radioaktywnym jodem pozwalają pacjentom wrócić do pełni zdrowia, chociaż oczywiście muszą przyjmować doustnie hormony tarczycy – mówi prof. Marek Dedecjus. kierownik Kliniki Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej warszawskiego Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej Curie.

Rak rdzeniasty tarczycy – trudne wyzwanie dla lekarzy

Inaczej wygląda sytuacja pacjentów dotkniętych rzadszym rdzeniastym rakiem tarczycy, dla których obecnie nie ma dostępnej refundowanej terapii. – Od niedawna w Polsce w ramach Ratunkowego Dostępu do Technologii Lekowych z powodzeniem stosowana jest nowa terapia inhibitorami kinazy tyrozynowej, która daje szanse na lepszej jakości i dłuższe życie. Niestety dotyczy to na razie wąskiej grupy ale mamy nadzieję, że wkrótce będzie dostępna dla wszystkich potrzebujących pacjentów – twierdzi prof. Dedecjus.

O poszerzenie dostępności do terapii apeluje również Joanna Charchuta, pacjentka dotknięta tym rodzajem nowotworu oraz ambasadorka kampanii Motyle pod Ochroną. – Otrzymanie leczenia to ogromna szansa dla wielu pacjentów. Potrzebujemy więc zmian, które obejmą nie jednostki, a całą grupę chorych i wierzymy, że wkrótce otrzymamy taką możliwość – mówi.

Rak rdzeniasty może przybrać dwie postacie: sporadyczną lub dziedziczną. Pierwsza postać dotyczy niemal 80 proc. chorych, a jej przyczyny wciąż nie są znane. Pozostałe przypadki stanowią nowotwory o podłożu genetycznym, którym mogą towarzyszyć także inne choroby endokrynologiczne. Najrzadszym, ale również najgroźniejszym typem raka tarczycy jest rak anaplastyczny – łatwo daje on przerzuty do węzłów chłonnych i płuc, co znacząco pogarsza rokowania pacjenta. Nie istnieje też w jego przypadku skuteczna terapia.

Co zrobić, by uchronić się przed rakiem tarczycy

- Rozpoznanie choroby w jej początkowym stadium pozwala szybko wdrożyć odpowiednie leczenie, dlatego tak ważna wczesna diagnostyka Podstawowym badaniem umożliwiającym wykrycie najmniejszych zmian, w tym małych guzków tarczycy jest badanie ultrasonograficzne szyi. Jeśli poprzednie badania nie wykazały niepokojących zmian, a lekarz nie wydał innego zalecenia, warto wykonywać je przynajmniej raz na dwa lata – podkreśla prof. Dedecjus.

Na znaczenie regularnej diagnostyki tarczycy zwraca także uwagę Joanna Charchuta. – Rozpoznanie raka tarczycy spadło na mnie w styczniu 2012 roku. Choć biopsja cienkoigłowa niczego nie wykazała, to pobranie wycinka węzła wskazywały jednoznacznie na raka rdzeniastego z przerzutami do węzłów chłonnych. Tylko szybka reakcja chirurga i opieka lekarzy, w ręce których trafiłam dały mi szansę na nowe życie.

Sposób na samodzielne zbadanie tarczycy

Tarczyca to gruczoł, który możemy zbadać samodzielnie, bez konieczności wizyty u lekarza. Choć nie zastąpi to badania USG, pomoże wykryć pierwsze niepokojące symptomy, takie jak drobne guzki, asymetrie czy powiększenie gruczołu.  Elżbieta Kozik z organizacji Polskie Amazonki Ruch Społeczny, podaje prosty sposób samobadania przy pomocy szklanki wody i lusterka.

-Bierzemy łyk wody do ust i przełykając w lustrze obserwujemy czy na naszej szyi nie pojawiają się niepokojące zmiany. Uwagę powinny zwrócić,  powiększenie węzłów chłonnych szyi, chrypka, zmiana barwy głosu, czy trudności z przełykaniem, które mogą świadczyć o chorobie – mówi.

Zwróć uwagę na dietę

Wielu naukowców wskazuje, że zdrowy tryb życia ma istotnie znaczenie w minimalizowaniu ryzyka raka tarczycy. Badania dowodzą, że utrzymywanie BMI poniżej 25 obniża ryzyko zachorowania – warto więc zadbać o prawidłową dietę. Dla utrzymania prawidłowej pracy tarczycy eksperci szczególnie zalecają spożywanie potraw bogatych w jod (ryby morskie oraz owoce morza, żółtka jaja, pomidory, ziemniaki, banany) oraz selen (pestki dyni, orzechy brazylijskie), a także witaminę C.

Badania USG w ramach Poradni z Apetytem na Życie

Z badań USG tarczycy skorzystać można w Poradni z Apetytem na życie prowadzonej przez organizację Polskie Amazonki Ruch Społeczny. Poradnia ta działa w ramach Lecznicy Onkologicznej – Onkolmed przy ul. Nowourysnowskiej 139L w Warszawie. Badania odbywają się w każdą środę w godz. 14:00 – 15:00. Na badanie zapisać się można pod numerem telefonu 22 643 45 03 na hasło „Poradnia z Apetytem na życie”. Badania prowadzone są w systemie cegiełkowym a symboliczny koszt USG tarczycy wynosi 25 PLN. Zebrane środki przeznaczone są na finansowanie kolejnych badań.

Czerniaki najczęściej pojawiają się na skórze, ale mogą również wystąpić w obrębie ust, nosa czy gałki ocznej. Ryzyko może wydawać się hipotetyczne, a jednak 1 na 100 osób w Europie ma na jakimś etapie swojego życia nowotwór tego typu. W Polsce co roku odnotowuje się około 50 000 przypadków nowych zachorowań na nowotwory złośliwe skóry, w tym ponad 3000 stanowią zachorowania na czerniaki.

Początkowo pojawia się na powierzchni skóry, jednak z czasem wrasta w jej głąb na ponad 1 mm i wychodzi poza obręb skóry właściwej do naczyń krwionośnych. Następnie za ich pośrednictwem, w bardzo krótkim czasie (nawet do 3 miesięcy) dociera do całego organizmu.

Diagnostyka: ABCDE czerniaka

Czerniak jest jednym z najłatwiejszych do zdiagnozowania nowotworów, ponieważ rozwija się na powierzchni skóry, najczęściej na odsłoniętych częściach ciała. Może powstawać na skórze wcześniej niezmienionej lub w zakresie istniejących już znamion. Regularna i dokładna obserwacja własnej skóry pozwala na wczesne wykrycie nowotworu. Każde znamię, narośl czy pieprzyk, który budzi niepokój lub zmienia się w czasie powinno jak najszybciej zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga-onkologa i w razie jakichkolwiek wątpliwości usunięte. Wczesnego rozpoznania czerniaka można dokonać samodzielnie stosując kryteria ABCDE czerniaka:

• A – asymetria np. znamię „wylewające się” na jedną stronę,
• B – brzegi nieregularne, nierównomierne, poszarpane, posiadające zgrubienia,
• C – czerwony lub czarny i niejednolity kolor
• D – duży rozmiar, wielkość zmiany: powyżej 0,5 cm,
• E – ewolucja, czyli postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.

Objawy takie jak swędzenie, krwawienie i pękanie znamienia są sygnałem alarmowym i wymagają natychmiastowej konsultacji.

Profilaktyka: złote zasady ochrony przed czerniakiem

Ryzyko zachorowania na czerniaka wzrasta głównie wśród osób, które reprezentują szczególny typ urody oraz u których w rodzinie występowały już przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry. Czynniki, które sprzyjają powstawaniu czerniaka, to:

• jasna karnacja
• jasne oczy
• rude lub blond włosy
• piegi lub liczne znamiona i zmiany barwnikowe
• niska tolerancja słońca i utrudnione opalanie
• łatwość ulegania poparzeniom słonecznym.

Złote zasady ochrony przed czerniakiem. Każda osoba, w tym w szczególności osoby z grupy podwyższonego ryzyka powinny przestrzegać prostych zasad ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym.

• Unikać przebywania na bardzo intensywnym słońcu, szczególnie w godzinach 11:00-16:00.
• Stosować kremy z wysokimi filtrami UVA oraz UVB na całe ciało.
• Nosić okulary przeciwsłoneczne i nakrycie głowy.
• Nie opalać się w solarium!
• Regularnie, raz w miesiącu, oglądać swoją skórę, aby szybko rozpoznać nowe i podejrzane zmiany.
• Skonsultować się z dermatologiem lub chirurgiem-onkologiem, jeśli istnieje podejrzenie, że coś niedobrego dzieje się ze znamieniem.
• Odbywać kontrolne coroczne wizyty u dermatologa lub chirurga-onkologa.

Źródło: Newsrm.tv. Fot: Freepik.com

Test Oncotype DX pozwala ocenić aktywność 21 genów w próbce pobranej z guza piersi pacjentki. Guzowi przypisuje się „wynik nawrotu” w skali od 0 do 100. Im wyższy wynik, tym większa szansa, że rak powróci w formie przerzutów do innych narządów – co zmniejsza szanse na przeżycie.

Wcześniejsze badania wykazały, że pacjenci z niskimi wynikami (10 lub niższymi) nie potrzebują chemioterapii, natomiast jeśli pacjentki z wyższymi wynikami (powyżej 25) otrzymują chemioterapię, ryzyko nawrotu zostaje znacznie obniżone, co zwiększa szanse na wyleczenie.

Jednak w przypadku pacjentek ze średnimi wynikami lekarze nie byli pewni, jak postępować. Nie było pewne, czy korzyści z chemioterapii byłyby wystarczająco duże, aby uzasadnić dodatkowe ryzyko i toksyczność.

Nowe badanie dotyczyło kobiet, których wynik miał wartość w zakresie od 11 do 25. Stanowią one większość pacjentek z rakiem piersi.

Do badania zakwalifikowano 10 273 kobiety, mające najczęstszy rodzaj raka piersi (z ekspresją receptora hormonalnego, HER-2 ujemny), który nie rozprzestrzenił się na węzły chłonne. Badacze sprawdzili wyniki 69 procent pacjentek, które miały pośrednie wyniki w teście 21 genów.

Naukowcy przebadali pacjentki otrzymujące chemioterapię i te, które chemioterapii nie były poddane, oceniając takie parametry jak m.in: nawrót nowotworu miejscowo lub w odległych miejscach organizmu.

Dla całej badanej populacji z wynikami testu genetycznego od 11 do 25, a w szczególności kobiet w wieku 50-75 lat, nie było istotnej różnicy między grupą poddaną chemioterapii oraz nieotrzymującą takiego leczenia.

W przypadku kobiet młodszych niż 50 lat wyniki były podobne dla wyników testu genetycznego wynoszących 15 lub mniej. Natomiast wyniki od 16 od 25 wiązały się z korzystnym wpływem chemioterapii na badane wskaźniki.

– Dzięki wynikom tego przełomowego badania możliwe jest bezpieczne uniknięcie chemioterapii w przypadku około 70 proc. pacjentek, u których rozpoznano najczęstszą postać raka piersi – powiedziała podczas zjazdu American Society of Clinical Oncology w Chicago jedna z autorek badania, dr Kathy Albain Loyola University Chicago Stritch School of Medicine. – Dla niezliczonych kobiet i ich lekarzy skończył się czas niepewności – dodała.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Okazuje się bowiem, że w przenoszeniu niebezpiecznych skłonności z matki na córki bierze udział jeszcze inny mechanizm.

Otóż, kiedy badacze przyjrzeli się genom 210 osób z 25 rodzin obciążonych ryzykiem choroby, zidentyfikowali 24 nieznane wcześniej modyfikacje epigenetyczne, które nie tylko wpływają na zagrożenie nowotworem, ale są przenoszone na kolejne pokolenia. Zmiany tego typu nie wpływają na samą sekwencję genu, ale na jego aktywność. Dzieje się to przez dodanie do DNA specjalnych cząsteczek chemicznych, zwykle tzw. grup metylowych w procesie zwanym metylacją.

– W przypadku większości kobiet poddających się testom genetycznym, nie ma wyjaśnienia dla ich obciążających predyspozycji – mówi kierująca projektem prof. Melissa Southey. – Ta przełomowa praca może nie tylko pomóc kobietom z rodzin z dużą liczbą przypadków raka piersi, ale poprawi możliwości określenia ryzyka choroby u wszystkich kobiet oraz otworzy drogę do prac nad wykorzystującymi epigenetykę terapiami – zaznacza badaczka.

Nowe informacje mogą np. posłużyć do stworzenia nowego typu testów, które będą wykrywały niebezpieczne modyfikacje epigenetyczne i dokładniej określały ryzyko.

Autorzy nowego badania twierdzą, że jest ono jednym z pierwszych, które polegały na systematycznym skanowaniu genomu w poszukiwaniu dziedzicznych metylacji. Jest przy tym pierwszym, w którym zastosowano to podejście w badaniu występującego rodzinnie raka piersi.

– Nasze metody okazały się bardzo skuteczne po zastosowaniu ich w badaniu raka piersi i ekscytujące jest to, że mogą zostać wykorzystane także w przypadku innych dziedziczonych chorób – mówi współautor pracy dr James Dowty specjalizujący się w statystyce.

Właśnie udział specjalistów z różnych dziedzin jest dzisiaj jednym z warunków do sukcesu w badaniach biologicznych. – Praca ta jest wynikiem bardzo owocnej współpracy między biologami molekularnymi i statystykami, jak ma to miejsce w wielu przypadkach nowoczesnych badań medycznych – opowiada dr Dowty.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Cała rodzina przeprowadziła się na przełomie lat 1938/39 do Warszawy, i kiedy miałam 9 miesięcy, umiera moja mama na opóźnione powikłania poporodowe. Mając dokładnie rok, jestem już zupełną sierotą, ponieważ ojciec zmarł na raka wątroby. Moi rodzice zostali pochowani na cmentarzu wojskowym na Powązkach. Cztery sieroty zabiera ciocia i wujek i wywożą nas jeszcze przed wybuchem II. wojny światowej razem z ukraińską służącą do ówczesnej Czechosłowacji, gdzie już wszyscy pozostaliśmy na zawsze. Wyrastałam podczas wojny na Zaolziu w straszliwej biedzie, jednak nasza ciocia wywiązała się z zadania przybranej matki jak najlepiej mogła (była prawdziwł bohaterką i poświęciła własne życie osobiste dla naszego dobra…). Po osiągnięciu dojrzałości rozpoczęłam pracę jako instrumentariuszka stomatologa, poślubiłam polskiego autochtona z Zaolzia i urodziłam syna. W wieku 28 lat po raz pierwszy usłyszałam straszliwą diagnozę: złośliwy rak jelita cienkiego.

Były to 60. lata zeszłego stulecia, a w tych czasach był to raczej pewny wyrok śmierci. Idąc na operację do zwykłego szpitala miejskiego w Karwinie, miałam świadomość, że do domu już nie wrócę, a jeżeli tak, to tylko żeby umrzeć. Los się do mnie jednak uśmiechnął. Przeszłam udaną operację, później chemioterapię, otrzymałam rentę inwalidzką i wyzdrowiałam. Obawiałam się nawrotu choroby i przerzutów, ale po 5 latach lekarze stwierdzili, że jestem zupełnie zdrowa i zabrali mi rentę.

Wtedy byłam chyba najszczęśliwszym człowiekiem na świecie. Dziękowałam Bogu za „drugie” życie i możliwość wychowania dziecka. Nawet w najgorszym śnie nie przypuszczałam, że podobną diagnozę usłyszę w życiu jeszcze w sumie pięć razy. Gdy miałam 45 lat, pojawił się złośliwy guz macicy. Znowu udana operacja, jednak tym razem już z serią promieniowań jonizujących oraz chemioterapią. Skończyło się rentą inwalidzką, którą już zostawili mi na zawsze.

To nie był koniec koszmaru

Kolejne złośliwe nowotwory można opisać statystycznie w wersji skróconej:

• w wieku 51 lat złośliwy nowotwór pojawił się w jelicie grubym (udana operacja, seria promieniowań oraz chemioterapia)
• w wieku 54 lat złośliwy nowotwór zaatakował odbytnicę (udana operacja, seria promieniowań oraz chemioterapia)
• w wieku 59 lat zdiagnozowano mi raka piersi (mastektomia, seria promieniowań oraz chemioterapia, a pod koniec terapii umiera mi mój mąż na chorobę Alzheimera)
• w wieku 75 lat usunięto mi złośliwy nowotwór skórny (tym razem tylko zabieg chirurgiczny z miejscowym znieczuleniem…)

Taką statystykę łatwo i szybko się czyta – jednak należy pamiętać, że za każdym razem przeżywałam wszystko od nowa, żegnałam się z życiem i przygotowywałam się na spotkanie z Bogiem. Odbiło się to wszystko oczywiście na mojej kondycji psychicznej. W 2006r. lekarze wysłali mnie na badanie genetyczne, które wykazało u mnie zespół Lyncha (HNPCC). Nareszcie zrozumiałam dlaczego stale powracają mi schorzenia onkologiczne. Od tego czasu corocznie lekarze robią mi kolonoskopię oraz szereg innych badań, żeby jak najwcześniej rozpoznać powstające złośliwe nowotwory, które niestety od czasu do czasu będą się pojawiały do końca życia.

Bóg i lekarze

Podobają mi się biegi w intencji chorych onkologicznie. Ja w swoim życiu niestety nigdy w czymś takim nie uczestniczyłam. Natomiast sześciokrotnie zwyciężyłam w najtrudniejszym maratonie onkologicznym, w którym metą było wyzdrowienie i kontynuacja życia. Pomogła mi w tym rodzina, niezłomna wiara w Boga i opieka wspaniałych lekarzy ze zwykłego miejskiego szpitala. Jeżeli już wspominam lekarzy, to muszę z dumą stwierdzić, że mój lekarz rodzinny oraz chirurg w szpitalu w Kawinie-Raju, który w większości wypadków ratował mi życie skalpelem, to polscy autochtoni z Zaolzia, którzy z pewnością mogliby pracować w najlepszych światowych klinikach.

Jest jeszcze jedna ciekawostka w związku z moimi chorobami. Z racji przebytych chorób nowotworowych, jestem pacjentką przychodni onkologicznej w Karwinie od 1966r. Jestem więc pacjentką z najdłuższym stażem w tego typu przychodni w całych Czechach z anamnezą pokonanych sześciu złośliwych nowotworów w przeciągu 51 lat. Pani onkolog, która aktualnie mną się opiekuje we wspomnianej przychodni onkologicznej w Karwinie, nie było jeszcze w ogóle na świecie, kiedy ja byłam już pacjentką w tej przychodni. Jest to chyba niezły wynik i niezła reklama dla fachowości zaolziańskich lekarzy. Oczywiście zbieg „przypadkowych” okoliczności spowodował, że Pani onkolog w przychodni jest również polskim autochtonem z Zaolzia.

Danuta L.

Zaolzie (R.Czeska)

W każdej śmierci chodzi o godność. Wciąż w zbyt wielu przypadkach godność odchodzenia odbiera walka z bólem.

Zaczęło się od Chustki
Joanna „Chustka” Sałyga od 2010 roku prowadziła bloga (www.chustka.pl, w którym w wyjątkowy, szczery sposób opowiadała o swojej chorobie, codziennych radościach i smutkach. W ciągu dwóch lat, od momentu kiedy przypadkowo wykryto u niej raka, przeszła cztery operacje, ponad piętnaście kursów chemii, dwadzieścia jeden seansów teleradioterapii, cztery zabiegi brachyterapii. Była publicznie znana, dzięki udziałowi w głośnej kampanii Fundacji Rak’n'roll „Zbieramy na cycki, nowe fryzury i dragi”. Pomimo doświadczanego cierpienia afirmowała życie.

„Dzięki chorobie myślę, że żyję fajniej, pełniej, mocniej, bardziej intensywnie, we wszystkich aspektach życia. I oczywiście, że żal tego czasu, który gdzieś za chwilę ucieknie, ale to też napędza mocniej do życia, do chwytania tych chwil, które są teraz.” – mówiła. Zmarła 29 października 2012 roku.

Fundacja Chustka, która powstała po jej śmierci z inicjatywy męża Piotra Sałygi, jest jedyną organizacją non-profit w Polsce, która koncentruje się na bólu nowotworowym.

- Moja żona była wspaniałą, bardzo pozytywną osobą. Powstanie fundacji to efekt pytania zadanego po jej śmierci. Na blogu Joanny poinformowałem, że umierała w cierpieniu i kiedy to napisałem, wydawało mi się, że to przypadek wyjątkowo rzadki. Dostałem setki, a potem tysiące maili z opisem bardzo podobnych historii – mówi Piotr Sałyga. Nie ma wytłumaczenia na taką sytuację. Jest wytłumaczenie na kolejki, brak pieniędzy itd., ale w tym jednym momencie, kiedy człowiek odchodzi, powinien być otoczony bliskimi, ciepłem, rozmową, uwagą, wszystkim, co dobre, a nie walczyć o każdy oddech. Moja żona pochodziła z rodziny lekarskiej, mieliśmy pieniądze specjalnie zebrane na ten cel, żeby nie cierpiała, była osobą rozpoznawalną… Nic to nie dało.

Cały materiał dostępny jest w 18. numerze EksMagazynu. W Empikach, salonach Relay i InMedio w całej Polsce.

Ekspansja nowotworów

- Od tego jak do tego podejdziecie i jak często będziecie się badać, zależy stan zdrowia i możliwości  skutecznej terapii – powiedział na jednym ze swoich wykładów prof. Pawlicki. Z badań profesora wynika, że co drugi chory zgłasza się do lekarza dopiero w 6-7 miesiącu od momentu zauważenia pierwszych objawów choroby. Tymczasem zagrożenie chorobami od raka płuca, żołądka, sutka (1/3 kobiet przeżywa dzięki regularnemu poddawaniu się mammografii), jamy ustnej, skóry (czerniak), prostaty (dotyczy 1/3 populacji mężczyzn),  do nowotworów całego układu anatomicznego, jest w Polsce bardzo duże. Wpływają na to zaniedbania ekologiczne (wymuszające wdychanie zanieczyszczonego powietrza), niehigieniczny tryb życia, nadużywanie tytoniu i alkoholu, zła dieta, przebyte choroby, otyłość i inne czynniki. Nowotwór złośliwy powstaje często pod wpływem uwarunkowań genetycznych.

Poziom wykrywalności raka zależy, w pierwszej kolejności, od lekarza pierwszego kontaktu, stomatologa i onkologa. Stomatolog dokładnie widzi raka w jamie ustnej i powinien zawsze reagować, ponieważ każde wcześniejsze wykrycie nowotworów przez lekarzy pierwszego kontaktu, stomatologów i dermatologów  zwiększa szanse przeżycia i  wyleczenia pacjenta.  Wraz z postępem medycyny i farmakologii skuteczne leczenie schorzeń onkologicznych  staje się  możliwe. Dlatego już od wczesnej młodości trzeba systematycznie się badać, zwłaszcza że diagnostyka – w ostatnim czasie – też czyni ogromne postępy.

Co znaczy zachorować na nowotwór złośliwy ?

W 1995  roku można było wyleczyć zaledwie 45 procent zachorowań w USA, 35 proc. w Europie i zaledwie 22 w Polsce. Obecnie poziom wyleczeń uległ znacznej poprawie na świecie i wynosi ponad 72 procent wyleczeń w Stanach Zjednoczonych. U nas nadal się obniża. Od czego to zależy.  Przede wszystkim od lekarzy rodzinnych, mających bezpośredni kontakt z pacjentem. Często zdarza się, że  lekarze ci  „wyłapują” raka zbyt późno, przeważnie w zaawansowanej postaci, i kiedy są nikłe szanse na wyleczenie. Zaledwie co 10 pacjent z chorobą onkologiczną, jest zauważony przez lekarzy rodzinnych. kiedy przeważnie jest już za późno na skuteczną terapię.

- Namawiam do regularnych wizyt w gabinetach specjalistycznych, ponieważ nie wszyscy lekarze pierwszego kontaktu są w stanie rozpoznać raka. Pacjenci często też lekceważą zauważone objawy, bo nie mają czasu, ani ochoty, na poważne badania – radzi prof. Marek Pawlicki. – Istotne dla zdrowia są regularne wizyty w gabinetach stomatologicznych.. To właśnie nasi stomatolodzy są w stanie uratować dziesiątki tysięcy ludzi  przed konsekwencjami ciężkich zachorowań. Dlatego troszcząc się o uzębienie, prośmy stomatologa o dokładne zbadanie jamy ustnej. Często  gnieżdżą się w niej groźne nowotwory widoczne gołym okiem doświadczonego dentysty i bez dodatkowych badań -  uczula prof. Pawlicki.

Czym jest chemioterapia ?

Jest to powszechnie stosowana metoda leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych, lub hormonalnych w celu całkowitego usunięcia komórek rakowych z organizmu, zapewniająca skuteczność leczenia, często jednak narażająca pacjenta na szereg komplikacji zdrowotnych i osłabiająca odporność organizmu. Chemioterapia prowadzi zwykle do niszczenia wszystkich (zdrowych i chorych) komórek organizmu i licznych, często nawet śmiertelnych, powikłań.