Jaskra to postępująca choroba oka, w przebiegu której dochodzi do stopniowego zanikania nerwu wzrokowego. W jej efekcie dochodzi do ograniczenia pola widzenia, obniżenia ostrości wzroku, a nawet jego utraty.

- Kłopot w tym, że pacjent z nierozpoznaną jaskrą często nie ma żadnych objawów choroby. A nawet ci z rozpoznaną jaskrą mogą czuć się całkowicie zdrowi, bo zazwyczaj widzą dobrze, podczas gdy choroba postępuje – ostrzega dr hab. n. med. Anna Kamińska z Katedry i Kliniki Okulistyki Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, przewodnicząca Sekcji Jaskry Polskiego Towarzystwa Okulistycznego.

W efekcie tylko połowa chorych jest zdiagnozowana, a ok. 70 proc. pacjentów dowiaduje się o chorobie zbyt późno, by uratować widzenie, nawet przy intensywnym leczeniu.

Każdy powinien przynajmniej raz w roku wykonać pełne badanie okulistyczne, a osoby z grupy ryzyka nawet co 6 miesięcy.

Wczesne wykrycie jaskry ratuje wzrok

Sukces w postaci zatrzymania choroby zależy od wczesnego rozpoznania jaskry i odpowiednio dobranego leczenia. Po stwierdzeniu choroby ważne są regularne badania – co najmniej 2-3 razy w roku.

Warto też wiedzieć, co w naszym codziennym życiu może mieć wpływ na rozwój choroby, a jednocześnie czy coś może ją spowolnić.

Komputer oczom nie służy, zwłaszcza tym z jaskrą

Powszechnie wiadomo, że praca przy komputerze powoduje zmęczenie oczu, ich podrażnienie, niewyraźne widzenie, które jest określane jako Computer Vision Syndrome – chodzi o występowanie i nasilenie objawów suchego oka i zmniejszoną częstotliwością mrugania.

- Akomodacja oka ma związek z odległością oka od ekranu. Wykazano, że praca w bliży powoduje przejściowe wahania ciśnienia wewnątrzgałkowego nawet u zdrowych, młodych ludzi. Średnia zmiana ciśnienia podczas patrzenia na ekran komputera wynosi 2-3 mmHg, co nie zwiększa co prawda ryzyka wystąpienia jaskry, ale może mieć wpływ na progresję już stwierdzonej choroby – mówi okulistka.

Smartfon zbyt stresujący dla oczu z jaskrą

Korzystając ze smartfona najczęściej pochylamy głowę, co powoduje wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego. Oczywiście te wahania nie są ogromne, więc nie wpływa to na zwiększenie ryzyka wystąpienia choroby, ale u osób z jaskrą wieloletnia praca przy komputerze oraz korzystanie z telefonu, może wpływać na przebieg choroby.

Co ciekawe – choć rzadko myślimy o stresie w kontekście korzystania z telefonu – wykazano korelację między nadużywaniem smartfonów i występowaniem depresji, lęku i stresu – sytuacji, które powodują wzrost noradrenaliny i co za tym idzie – podniesienie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP).

Warto też wziąć pod uwagę, że wpatrywanie się w ekran nasila zjawisko zespołu suchego oka, a także stymuluje nerw trójdzielny – co także powoduje wzrost IOP.

Z jaskrą za kierownicą auta?

Samo prowadzenie samochodu nie ma oczywiście wpływu na występowanie jaskry, natomiast warto sobie zadać pytanie, czy pacjenci z jaskrą mogą prowadzić samochód.

Zdaniem specjalistów chorzy ze świeżo rozpoznaną jaskrą, którzy nie mają jeszcze zmian w polu widzenia, nie muszą rezygnować z wsiadania za kółko. Jednak wykazano, że średnio i zaawansowana jaskra zwiększa ryzyko kolizji drogowych o 4,1 proc.

- Pacjenci z jaskrą, ponieważ żyją z tą chorobą latami, kompensują sobie ubytki w polu widzenia, za pomocą różnych technik (np. odpowiednim ułożeniem głowy) i to czasami może być niebezpieczne. Dodatkowo z czasem pojawiają się zmiany w polu widzenia, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo – zwraca uwagę specjalistka.

Niezbędne są zatem kompleksowe i regularne kontrole okulistyczne i psychologiczne, które pozwolą wyłapać moment, gdy wzrok pogarsza się na tyle, że prowadzenie auta przestaje być bezpieczne.

Aktywność fizyczna jak najbardziej, ale nie każda

W każdej chorobie naczyniowej (a jaskra taką w pewnym stopniu jest) aktywność fizyczna ma korzystny wpływ na przebieg choroby – powoduje bowiem zwiększenie ukrwienia nerwu wzrokowego. I choć wykazano, że w początkowym okresie choroby przejściowo może występować wzrost ciśnienia w gałce ocznej, to uważa się, że umiarkowany wysiłek fizyczny stanowi względną ochronę przed rozwojem i postępem jaskry.

Przyjmuje się, że ćwiczenia izometryczne (statyczne, wzmacniające mięśnie) obniżają IOP, podczas gdy sporty wytrzymałościowe, takie jak podnoszenie ciężarów, joga, szybkie marsze, jazda na rolkach – wręcz przeciwnie.

Pacjentom z jaskrą nie jest wskazany ciężki, długotrwały wysiłek fizyczny, szczególnie przy tzw. jaskrze barwnikowej, kiedy dochodzi do uwalniania się barwnika z tęczówki (dotyczy to zwykle młodych osób). Należy także unikać ćwiczeń, w których głowa jest długotrwale pochylona.

Dieta uzupełnia, ale nie zastępuje terapii

- Dieta sama w sobie nie spowoduje spowolnienia choroby, nie można traktować jej jako leku na jaskrę, jednak dla przebiegu choroby ważna jest kondycja całego organizmu, a odpowiednia dieta pomoże o nią zadbać. Jest to szczególnie istotne w ciężkich przypadkach, u osób z niskim ciśnieniem, kiedy wydaje się, że zrobiliśmy już wszystko co można, a choroba w dalszym ciągu postępuje – zwraca uwagę okulistka.

Przy założeniu, że dieta nigdy nie zastąpi leczenia jaskry, warto zwracać szczególną uwagę na prawidłowe odżywianie, które może pełnić funkcję uzupełniającą terapię.

Specjaliści zalecają spożywanie zielonych warzyw, które zmniejszają ryzyko i rozwój jaskry, a także – choć stosowanie suplementów diety w jaskrze nie zostało udowodnione – sugerują stosowanie mikroelementów i witamin o działaniu antyoksydacyjnym.

Ponieważ jaskrę uważa się za chorobę naczyniową warto stosować czynniki, które mogą mieć wpływ na poprawę przepływu krwi i kondycję naczyń, bo ma to korzystny wpływ na nerw wzrokowy.

W tym kontekście warto pić herbatę, która zawiera flawonoidy zmniejszające stres antyoksydacyjny. W przypadku kawy, nie wykazano ani pozytywnego ani negatywnego wpływu na choroby oczu, jednak ze względu na to, że kofeina powoduje przejściowy wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, sugeruje się, aby nie przekraczać dawki trzech kaw dziennie. Ukrwienie poprawia za to alkohol, który obniża ciśnienie wewnątrzgałkowego oraz zwiększa przepływ krwi. Mowa oczywiście o ilościach umiarkowanych, nadużywanie alkoholu z całą pewnością nie wpływa pozytywnie ani na jaskrę, ani na ogólny stan naszego organizmu i przynosi więcej szkody niż korzyści.

- Można więc powiedzieć, że stosowanie prawidłowej diety będzie miało pozytywny wpływ na rozwój jaskry, ponieważ poprawi się ogólny stan zdrowia pacjenta – podsumowuje lekarka.

Palenie niezalecane

Palenie ma oczywiście niekorzystny wpływ na wszystkie tkanki oka poprzez zmianę perfuzji krwi, wytwarzanie wolnych rodników tlenowych i zmniejszone wytwarzanie poziomu przeciwutleniaczy we krwi i cieczy wodnistej.

- Będąc uczciwym trzeba wspomnieć, że odnotowano także korzystne działanie tytoniu polegające na rozszerzaniu naczyń w obrębie nerwu wzrokowego. Jednakże dowody wskazujące na negatywny wpływ tytoniu na ogólny stan zdrowia powinny skłaniać nas do zalecenia rzucania palenia – zdecydowanie twierdzi dr Anna Kamińska.

Marihuana?

Dużo mówi się o prozdrowotnym działaniu marihuany, która powoduje obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. W ten sposób reaguje jednak tylko część pacjentów, a do tego czas jej działania jest bardzo krótki, co oznacza, że aby odnieść pożądany skutek lek powinien być podawany bardzo często, nawet 8-10 razy na dobę. Amerykańskie Towarzystwo Okulistyczne biorąc pod uwagę krótki czas działania, udokumentowane działania niepożądane i brak dowodów naukowych na korzystny efekt w leczeniu i zatrzymaniu postępu choroby nie zaleca stosowania marihuany w leczeniu jaskry.

Wygląda więc na to, że dla pacjentów z rozpoznaniem jaskry nie ma zbyt wielu specjalnych przeciwwskazań i odstępstw od tzw. normalnego zdrowego stylu życia. Konieczne jest wdrożenie terapii indywidualnej dla każdego pacjenta, która pozwoli utrzymać mu funkcje widzenia i jakość życia.

Lekarz powinien natomiast umieć wyodrębnić grupę pacjentów, która nie będzie się stosowała do jego zaleceń i zaproponować im odpowiednie leczenie laserowego bądź chirurgiczne, które uniezależni ich od codziennego stosowania kropli, a jednocześnie zabezpieczy przed utratą wzroku.

Co to jest jaskra

To przewlekła choroba oczu, nazywana czasami „cichym złodziejem wzroku”, bo rozwija się podstępnie nie dając objawów. Powstaje w taki sposób, że wytwarzana w oku i niezbędna do jego funkcjonowania ciecz wodnista opuszcza gałkę oczną i przenika do krwioobiegu w miejscu nazywanym kątem przesączania. Jeśli odpływ jest blokowany, wzrasta ciśnienie wewnątrzgałkowe i dochodzi do ucisku na nerw wzrokowy. Ucisk doprowadza do niszczenia włókien nerwowych i zaniku nerwu wzrokowego. W większości przypadków ucisk ten wzrasta powoli, nie dając żadnych objawów, tylko w około 10 proc. może mieć gwałtowny przebieg i objawiać się bólem głowy, nudnościami, wymiotami i pogorszeniem widzenia.

Jest wiele czynników – modyfikowalnych i niemodyfikowalnych – które wpływają na rozwój tej choroby. Należą do nich:

- czynniki genetyczne,

- wiek (szczególnie narażone na jaskrę są osoby po 35. roku życia, prawdopodobieństwo zachorowania rośnie wraz z wiekiem),

- płeć (częstsza u kobiet),

- rasa (bardziej narażeni są Azjaci i Afroamerykanie),

- zaburzenia krążenia obwodowego,

- nawracające migreny,

- palenie tytoniu,

- zespół bezdechu nocnego,

- nadciśnienie tętnicze,

- cukrzyca,

- krótkowzroczność,

- wysoka lepkość krwi.

Okuliści szacują, że połowa mieszkańców Polski chorujących na jaskrę nie jest jej świadoma. Ich zdaniem na jaskrę w Polsce może chorować nawet 800 tysięcy osób.

Monika Wysocka, pap.zdrowie.pl

Artykuł powstał na podstawie konferencji „Polscy okuliści kontra jaskra”, która odbyła się 3 marca 2020 w PAP.

Trzeba sprawdzić czy zawierają filtr przeciw promieniowaniu UV. Kiedy nosimy przyciemnione okulary przeciwsłoneczne, powodujemy rozszerzenie źrenic, bo mniej światła wpada do oka, a my musimy dobrze widzieć. Przez taką rozszerzoną źrenicę wpada więcej promieniowania UV, jeśli okulary nie mają filtra. Pojawiają się choroby rogówki, soczewki, na przykład przedwczesna zaćma. Schorzenia siatkówki, w tym zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem.

Są badania pokazujące, że promieniowanie UV przyspiesza rozwój tej choroby. Można więc powiedzieć, że przyspiesza starzenie się oka. Kiedy filtr jest obecny, zapobiegamy takiemu efektowi.

Kupując okulary, co do których nie mamy pewności, że zawierają filtr UV, przynosimy sobie więcej szkody niż pożytku?

Tak. Wielu ludziom wydaje się, że okulary przeciwsłoneczne zawsze pomagają, bo mniej światła słonecznego do oka dociera, jednak jest to błędne przekonanie.

Czy okulary przeciwsłoneczne powinny mieć określony kształt, kolor?

Im większa powierzchnia soczewek, tym lepsza ochrona. Nie zwracałbym tu jednak uwagi na kolor, tylko na moc filtra UV i stopień przyciemnienia. Musimy jednak wiedzieć, w jakich sytuacjach będziemy okulary stosować. Jeśli mamy ich używać podczas prowadzenia samochodu, nie możemy przesadzić z intensywnością przyciemnienia, bo niewiele na jezdni zobaczymy, szczególnie późnym popołudniem lub pod wieczór, kiedy słońce jeszcze świeci, ale nie jest tak jasno jak w ciągu dnia.

Ale jak idziemy tą promenadą i oglądamy okulary przeciwsłoneczne na stojaku, tak naprawdę nie wiemy czy one mają filtr UV czy go nie mają, nie mówiąc już o jego mocy…

Dlatego wizyta w salonie optycznym, to najbezpieczniejszy sposób kupowania okularów przeciwsłonecznych. U optyka mamy sprawdzonych dostawców, sprawdzone okulary.

W salonach i specjalistycznych sklepach można kupić również droższe okulary z polaryzacją. Niedawno je przymierzałam i rzeczywiście trochę lepiej w nich widziałam, mimo bardzo ostrego słońca. Co to za wynalazek?

Takie okulary, poza filtrem UV mają powłokę zmniejszającą występowanie odblasków. Jest to zauważalne na przykład na jeziorze czy morzu, gdy jesteśmy na łodzi i słońce odbija się od tafli wody. Dzięki okularom z polaryzacją te odblaski są mniejsze i mniej uciążliwe dla naszych oczu. Takie rozwiązanie przydaje się również podczas prowadzenia samochodu, kiedy słońce odbija się od szyb innych pojazdów.

Czyli warto w takie okulary zainwestować, jeśli na wakacje wybieramy się w miejsce, gdzie tego światła jest szczególnie dużo?

Tam, gdzie odbija się od piasku czy wody, szyb, jasnych budynków.

A osoby z wadą wzroku, co powinny robić?

Doradzałbym zakładanie okularów przeciwsłonecznych i soczewek kontaktowych, które same w  sobie zawierają filtr UV, są więc dodatkową ochroną dla oczu. Okulary nie zawsze są w stanie zabezpieczyć nas przed promieniowaniem z każdej strony, bo z boku, światło słoneczne dociera do oka.

Czyli jeśli ktoś nosi zwykle okulary słoneczne, ale ma możliwość założenia soczewek, to powinien z tej opcji skorzystać?

Tak, zdecydowanie, oczy będą w ten sposób bardziej kompleksowo chronione.

Nie wszystkie osoby, które mają wadę wzroku mogą nosić soczewki. Jak im pomóc chronić oczy przed słońcem?

Optyk może przygotować okulary przeciwsłoneczne korekcyjne i możemy zastosować również okulary fotochromatyczne, czyli takie, które pod wpływem światła, zmieniają kolor, ciemnieją. W tym przypadku wszystko zależy od prywatnych preferencji, każdy musi sam zadecydować, która z opcji jest dla niego najlepsza.

Kupiliśmy okulary, mają filtr, są ciemne, ale mimo wszystko na koniec dnia oczy łzawią, pieką. To się zdarza w wakacje, szczególnie w ciepłych krajach. Co wtedy robić?

Jeżeli mamy do czynienia z suchym powietrzem, wiatrem, które przyspieszają wyparowywanie łez, warto mieć pod ręka jakieś krople nawilżające, tak zwane sztuczne łzy. Warto kupować takie, które nie zawierają szkodliwych dla oka konserwantów.

W wakacje też zdarza się, że gdy na plaży zdejmujemy okulary na chwilę, wpadnie nam do oczu piasek. Trzeba je wtedy dokładnie przepłukać, najlepiej roztworem soli fizjologicznej i dokładnie obejrzeć, czy pod powiekami, w obrębie rogówki, twardówki, nie ma ciała obcego. Jeśli mimo kilkukrotnego płukania nadal coś czujemy, oko nas boli, trzeba udać się do specjalisty.

Rozmawiała Anna Piotrowska, PAP Zdrowie

Dr Łukasz Kołodziejski

Pracuje w Klinice Okulistyki Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie i  Warszawskiego Centrum Okulistycznego LIBERMEDIC. Posiada specjalizację w dziedzinie okulistyki oraz chirurgii okulistycznej.

Najważniejszym czynnikiem, który wpływa na barwę naszych oczu jest obecność melaniny, czyli pigmentu – tego, który warunkuje także kolor naszej skóry i włosów. Jest ona rozlokowana w tęczówce, jednak u każdej osoby w innych proporcjach i odmiennym zagęszczeniu.

„ Osoby o szarym, niebieskim czy zielonym kolorze oczu, genetycznie „wykazują” obecność małej ilości melaniny, natomiast brązowa lub ciemna barwa świadczy o dużej zawartości pigmentu w tęczówce” – mówi Grzegorz Romanik, optyk i optometrysta oraz ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

Zabarwienie naszych oczu jest uzależnione również od innych czynników genetycznych.

„W dużym uproszczeniu – jasny kolor oczu świadczy o genach recesywnych, natomiast ciemny kolor o występowaniu genów dominujących. Oboje rodzice posiadają zarówno gen recesywny, jak i dominujący, natomiast swojemu dziecku przekażą tylko jeden z nich. Jeżeli zarówno mama i tata przekażą np. gen recesywny, istnieją bardzo niewielkie szanse, że dziecko otrzyma ciemny kolor oczu. W przypadku, gdy np. matka przekaże gen dominujący, natomiast ojciec gen recesywny, dziecko najczęściej odziedziczy gen dominujący, chociaż nie jest to regułą” – wyjaśnia specjalista.

• Szacuje się, że blisko 90 proc. osób posiada brązowy kolor oczu, 7 proc. zielony, 2 proc. szary, natomiast 1 proc. niebieski.

Kolor oczu a wady wzroku

Istnieją zależności między określonym kolorem oczu, a występowaniem wad lub chorób wzroku.

Ciemna barwa oczu niesie ze sobą zwiększone ryzyko wystąpienia jaskry oraz większe zagrożenie wystąpienia zaćmy (największe ryzyko jej pojawienia się istnieje u posiadaczy brązowych oczu). Z kolei jasna barwa oznacza dwukrotnie większe ryzyko wystąpienia zwyrodnienia plamki żółtej (AMD), czyli przewlekłej choroby, polegającej na uszkodzeniu siatkówki, która może doprowadzić do pogorszenia widzenia, a w konsekwencji nawet do utraty wzroku. AMD zazwyczaj występuje u osób powyżej 50. roku życia.

Ilość melaniny determinująca kolor naszych oczu, odpowiada również za wysokość ryzyka występowania innych chorób. Np. osoby o jasnych oczach są bardziej narażone na zachorowanie na czerniaka.

mw, PAP Zdrowie

Powietrze w miejscach z zamkniętym obiegiem zazwyczaj bardzo wysusza oczy. W przestrzeniach biurowych dochodzi do tego światło emitowane przez ekrany komputerów, które dodatkowo jonizuje powietrze, co zwiększa uczucie suchości.

- Klimatyzacja ochładza powietrze, ale zarazem zmniejsza jego wilgotność. Z kolei, gdy powietrze jest suche, zachodzi nadmierne parowanie wody z filmu łzowego, co nasila występowanie problemu suchego oka – tłumaczy Paweł Szczerbiński, ekspert Krajowej Rzemieślniczej Izby Optycznej.

To dlatego, gdy długo przebywamy w klimatyzowanym pomieszczeniu, mamy uczucie, jakby pod powieki dostał się piasek, czujemy pieczenie i ból, a nasze oczy są przekrwione.

Czasami dochodzi do rozwoju zespołu suchego oka, co może prowadzić do dalszych problemów.

Taki kłopot może pojawić się nie tylko w biurze, ale także w czasie prowadzenia samochodu z włączoną klimatyzacją czy w centrum handlowym, gdzie klimatyzacja jest jedynym sposobem cyrkulacji powietrza.

Specjaliści zwracają uwagę, że w galeriach handlowych nasze oczy narażone są dodatkowo na męczące oświetlenie wystaw sklepowych. „Aby zachęcić nas do zatrzymania się przy witrynach, wykorzystuje się do tego m.in. odpowiednie oświetlenie czy wizualizacje na kolorowych wyświetlaczach. Niestety, większość ekranów multimedialnych jest skonstruowanych w technologii LED, która emituje dużą ilość szkodliwego promieniowania niebieskiego, a to niekorzystnie wpływa na nasze oczy i po prostu męczy wzrok” – zwraca uwagę Paweł Szczerbiński.

Jak temu zaradzić?

Jeśli borykasz się z takim problemem poświęć swoim oczom trochę czasu – codziennie gimnastykuj gałki oczne: co pół godziny patrz w dal przy naturalnym oświetleniu na kolorowe, naturalne widoki, a raz na jakiś czas zamykaj oczy na parę chwil. Po pracy staraj się zminimalizować korzystanie z elektroniki, a w czasie czytania zadbaj o odpowiednie oświetlenie pomieszczenia. Wychodząc na dwór zakładaj okulary przeciwsłoneczne, które ochronią oczy przed światłem, a także dodatkowo osłonią przed wiatrem.

Jeśli to nie pomaga, kup w aptece krople nawilżające, tzw. sztuczne łzy, i stosuj je, gdy musisz pracować w klimatyzowanych pomieszczeniach albo przy komputerze. Jeśli po dwóch-trzech dniach nie zauważysz poprawy, lepiej wybierz się do lekarza.

mw, PAP Zdrowie

Najczęstszą wadą wzroku u dzieci jest krótkowzroczność. Osoba z tą wadą w większej odległości widzi niewyraźnie, obraz jest jakby rozmyty. Dzieciom może to utrudniać orientację w przestrzeni, może także mieć wpływ na naukę.

Specjaliści zwracają uwagę, że które widzą niewyraźnie, uczą się mniej efektywnie, a nauka wymaga od nich większego wysiłku. Często postrzegane jako mniej bystre niż są w rzeczywistości.

Uwaga! Jeśli dziecko za bardzo zbliża twarz do ekranu, książki lub zeszytu i mimo zwracanej uwagi nie potrafi się tego oduczyć, to może być sygnał, że ma krótkowzroczność. „W przypadku takiego podejrzenia rodzice powinni niezwłocznie udać się z dzieckiem na badanie wzroku, ponieważ zbytnie przybliżanie się do obserwowanych przedmiotów i powierzchni może pogłębiać wadę, a także skutkować niewłaściwymi nawykami w kwestii postawy ciała – zwraca uwagę dr Robert Grabowski, dyrektor Medyczny Vision Express Polska.

Jak zorientować się, że coś jest nie tak?

Jeśli dziecko często mruży oczy, skarży się na ich zmęczenie, powinniśmy się zainteresować czy wszystko jest w porządku. Dzieci często reagują w takiej sytuacji pocieraniem oczu, co może narażać je na infekcję drobnoustrojami znajdującymi się na dziecięcych rączkach. Nieoczywistym sygnałem wad wzroku może też być niechęć dziecka do aktywności ruchowych i gier sportowych – taka nieskorygowana wada sprawia, że dzieci czują się w nich niepewnie, a przez to nie chcą brać w nich udziału.

„Rozwojowi wad wzroku sprzyja nasz współczesny tryb życia. Wiele godzin spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach, skupiamy wzrok na ekranach komputerów i smartfonów. Dotyczy to także dzieci, i to już od najmłodszych lat. Ostatnio do okoliczności niesprzyjających wzrokowi dzieci dołączyła nauka zdalna. Zwłaszcza teraz warto więc zwrócić uwagę na stan wzroku naszych pociech. Dbajmy o to, by robiły odpowiednie przerwy w nauce czy w czasie rozrywki przed ekranem. Zachęcajmy do prostych ćwiczeń i do aktywności na świeżym powietrzu. A przede wszystkim pamiętajmy o regularnym badaniu wzroku, przynajmniej raz w roku” – przypomina dr Grabowski.

Gorszy wzrok, gorszy rozwój

Warto wiedzieć, że zaniedbana wada wzroku może mieć poważne, długofalowe konsekwencje dla procesu rozwojowego dziecka.
„Wady widzenia u dzieci wpływają na nieprawidłowy rozwój dziecka. Narząd wzroku zapewnia 80 proc. informacji dla naszego mózgu. Wzrok determinuje w dużym stopniu rozwój ruchu, sprawność ręki, rozumienie świata, jego postrzeganie. Widzenie ma wpływ na naukę i rozwój zarówno fizyczny, jak i psychospołeczny dzieci. Większość dysleksji i dysgrafii wynika właśnie z nieskorygowanych w odpowiednim okresie wad refrakcji” – zwraca uwagę dr Anna Ambroziak, okulistka, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO).

Pamiętajmy, że badanie wzroku i wybór okularów nie muszą wcale być dla dziecka przykrym przeżyciem. Obecnie można bardzo precyzyjnie dobrać korekcję do potrzeb, a wybór oprawek projektowanych specjalnie dla dzieci jest na prawdę spory.

mw, PAP Zdrowie

Nadaje się ona do przemywania oczu i nosów zmęczonych alergią lub wypłukiwania z oka ciała obcego, np. rzęsy czy piasku. Można stosować ją do inhalacji lub do oczyszczania skaleczeń i ran. Działa też wspomagająco przy leczeniu zapalenia spojówek. Nie nadaje się jednak do leczenia zespołu suchego oka.

- Trzeba pamiętać, że zespół suchego oka to poważna choroba związana z zaburzeniem równowagi powierzchni oka, wynikającej ze zmniejszonej produkcji łez lub nadmiernego ich odparowywania. Zapuszczona sól fizjologiczna tylko chwilowo zwilża i odświeża oko, ale jej regularne stosowanie może zaburzyć naturalny film łzowy. Poza tym kropla wodnego roztworu nie utrzymuje się długo na powierzchni oka – odparowuje i odpływa do dróg łzowych po kilku mrugnięciach. Jeśli miałaby być skuteczna, nawilżanie trzeba by było powtarzać bardzo często. To natomiast przyczyniłoby się do „zmywania” z powierzchni oka trójwarstwowego filmu łzowego” – wyjaśnia dr Małgorzata Zaraś, Kierownik Okulistyki w Centrum Medycznym CMP.

Jak wyjaśnia specjalistka, w leczeniu zespołu suchego oka powinno stosować się krople nawilżające, najlepiej pochodne hialuronianu, który jest naturalnym składnikiem łez. Należy też zwrócić uwagę, aby preparat nie zawierał konserwantów, które zwykle uczulają i mogą pogorszyć sytuację dodatkowo wysuszając gałkę oczną. Jeśli samo nawilżenie nie przyniesie ulgi, warto zastosować krople poprawiające jakość warstwy śluzowej lub tłuszczowej.

„Są to preparaty, które naśladują swoim składem film łzowy, a więc raczej emulsje jednocześnie nawilżające i natłuszczające gałkę oczną, zmniejszające odparowywanie wodnej warstwy łez” – wyjaśnia okulistka.

Zespół suchego oka może wywołać stan zapalny powierzchni oka i wtedy konieczne będzie włączenie do leczenia preparatów zawierających steryd. W połączeniu z kroplami nawilżającymi zazwyczaj skutecznie poprawia jakość nawilżenia powierzchni oka i przynosi szybką ulgę w dolegliwościach.

mw, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Ze statystyk wynika, że powikłania oczne pojawią się u 99 proc. pacjentów z cukrzycą typu 1 i u 60 proc. pacjentów z cukrzycą typu 2.

Popularny jęczmień to potoczna nazwa ostrego, miejscowego zakażenia powiek. Powstaje na skutek zaczopowania ujścia oraz zakażenia gruczołów łojowych w oku.

Jeśli dotyczy gruczołów przyrzęsowych Zeissa lub gruczołów rzęskowych (potowych) Molla mamy do czynienia z jęczmieniem zewnętrznym. Jeśli jęczmień rozwija się w gruczołach tarczkowych Meiboma, określa się go jako jęczmień wewnętrzny.

Jęczmień wewnętrzny, czyli ostre bakteryjne zapalenie gruczołów tarczkowych Meiboma najczęściej wywołane przez gronkowce.

- Typowy, ostry jęczmień to klasyczne wskazanie do miejscowego leczenia przeciwbakteryjnego. Jęczmień związany jest z infekcją bakteriami gram dodatnimi i takie też leki przeciwbakteryjne powinny być stosowane w leczeniu tego schorzenia – mówi dr Anna Ambroziak, okulistka, członek zarządu Polskiego Towarzystwa Okulistycznego (PTO). – Jeśli to możliwe, unikajmy politerapii, gdyż tego powierzchnia naszego oka nie lubi, łatwo nie wybacza i szybko nie zapomina, a leczenie przeciwinfekcyjne stosujmy w oparciu o zasadę „krótko i mocno”, zgodnie z wiedzą naukową i doświadczeniem klinicznym – dodaje specjalistka.

Dysfunkcja gruczołów Meiboma to obecnie najczęstsza przyczyna suchego oka prowadząca do odparowywania zarówno naszych własnych, jak i sztucznych łez.

W jej leczeniu jako podstawę postępowania stosujemy higienę brzegów powiek, termoterapię i masaż. U wielu pacjentów skuteczne są także suche, ciepłe okłady stosowane przez kilka minut dwa, trzy razy dziennie. Można je wykonywać za pomocą rozgrzanych kompresów, małego słoiczka wypełnionego ciepłą wodą lub… gorącego, ugotowanego jajka.

- Nowoczesne leczenie to zabiegi rewitalizujące gruczoły, a tym samym powierzchnię oka i pobudzające produkcję emulsji zwanej łzami, szczególnie korzystnie wpływające na wydzielinę lipidową (która zapobiega odparowywaniu łez – głównej przyczynie suchego oka). Jeżeli spojrzymy na powierzchnię oka, na to, co się dzieje w przednim odcinku, to poza zmianami refrakcji, zespołem suchego oka, istnieje wiele dodatkowych czynników ryzyka związanych z wahaniami cukru i cukrzycą, np. skłonność do częstych infekcji – mówi okulistka.

Jęczmieniowi sprzyjać może również obniżona odporność skutek przebytych chorób czy długotrwały stres. Nawracające jęczmienie i gradówki mogą być również objawem nieskorygowanej wady wzroku, szczególnie u dzieci i młodzieży.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Wirus SARS-CoV-2 roznosi się drogą kropelkową, i wiele wskazuje na to, że może przeniknąć do organizmu przez spojówki oka. Tym samym każde dotknięcie oczu, ust czy nosa naraża nas na istotne ryzyko zakażenia.

Szacuje się, że od 1 do 3 procent pacjentów chorych na COVID-19 zaraża się dotykając oczu. Mówi o tym prof. Benadetta Allegranzi z Instytutu Zdrowia Globalnego na Wydziale Nauk Medycznych Uniwersytetu w Genewie w materiale udostępnionym przez WHO, w którym przypomina między innymi o konieczności mycia rąk, a zwłaszcza unikaniu dotykania nimi ust, twarzy i oczu.

Najczęściej, w kontekście ochrony przed zakażeniem, mówi się o maseczkach, jednak eksperci zwracają uwagę, że okulary są niezłą barierą dla nowego koronawirusa.

„Okulary mogą pomóc nam zmniejszyć ryzyko zarażenia koronawirusem, ponieważ stanowią mechaniczną barierę pomiędzy naszym ciałem a wirusami. Dla osób już noszących okulary, może to stanowić istotny rodzaj ochrony” – uważa Robyn Gershon epidemiolog z Katedry Globalnego Zdrowia Publicznego na Uniwersytecie Nowojorskim.

Ponadto okulary chronią nas przed nami samymi – stanowią fizyczną barierę, która powstrzymuje nas od dotykania oczu.

- Worek spojówkowy jest drogą, którą wirus może wtargnąć do organizmu. Przyczyną dla której tak się dzieje jest zazwyczaj tarcie oczu – rękami, palcami, grzbietem dłoni, lepiej więc tego unikać. Jeżeli ktoś ma okulary jest w lepszej sytuacji, bo żeby dotknąć oczu musi zdjąć okulary, a wtedy najczęściej przypomina sobie, że nie powinien tego robić” – mówi prof. Jerzy Szaflik szef Centrum Mikrochirurgii Oka „Laser” i Centrum Jaskry.

- W miarę możliwości nie dotykajmy oczu, a jeśli pracujemy w warunkach, które narażają nas na bezpośredni kontakt z chorymi, konieczna jest specjalistyczna ochrona – podkreśla inny okulista, dr Andrzej Styszyński.

Pamiętajmy, że im większe okulary i bardziej przylegające do twarzy tym większa jest ochrona oczu. Większość z nas ma w domu – korekcyjne, przeciwsłoneczne lub tzw. inteligentne szkła (zerówki). Teraz warto ich użyć.

Soczewki korekcyjne a nowy koronawirus

Zdaniem specjalistów, jeśli to nie jest konieczne lepiej teraz nie używać soczewek kontaktowych. Chodzi o to, że osoby stosujące soczewki częściej dotykają twarzy i oczu, narażając się na zakażenie. Choć dbanie o higienę zmniejsza to ryzyko, nie wyeliminuje go całkowicie.

Nie zapomnij o dezynfekcji okularów!

Specjaliści przypominają, że obecnie należy czyścić okulary nawet kilka razy dziennie – zwłaszcza, jeśli wychodzimy na zewnątrz.

Możemy to robić za pomocą płynów dezynfekujących lub po prostu ciepłą wodą z mydłem lub innym detergentem. Nie należy jednak stosować środków na bazie acetonu lub alkoholu, ponieważ mogą one uszkodzić nie tylko oprawki, ale także powłokę antyrefleksyjną soczewki okularowej.

„Pamiętajmy o zwróceniu szczególnej uwagi na czyszczenie tzw. nosków w okularach metalowych. Noski mają bezpośredni kontakt ze skórą, w związku z czym zbiera się na nich więcej zanieczyszczeń. Czyśćmy je np. nieużywaną już szczoteczką do zębów, oczywiście pod bieżącą wodą, z dodatkiem detergentu. Możemy również poprosić optyka o umycie całych okularów w myjce ultradźwiękowej, w której płyn każdorazowo wymieniany jest na świeży. Pamiętajmy również, że obecnie, gdy jesteśmy na zewnątrz nawet na chwilę, nie zakładamy okularów na głowę” – przypomina optometrystka dr inż. Zofia Grzech, ekspertka kampanii „Czas na wzrok bez ograniczeń”.

Oprac. Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Każdy dorosły człowiek powinien rutynowo odwiedzać okulistę minimum raz na dwa lata, osoby po 40. roku życia – minimum raz na rok. Stwierdzenie zaburzeń widzenia powinno skutkować wizytą u lekarza okulisty. W przypadku objawów nagłych – w trybie pilnym, zaś przy objawach postępujących stopniowo i przewlekłe – w trybie planowym. Pomimo, świadomości jak ważnym zmysłem jest wzrok, większość pacjentów zgłasza się do okulisty zbyt późno. Robią to dopiero, gdy dolegliwości związane na przykład z suchością oczu lub trudności z przeczytaniem gazety, zaczynają im mocno doskwierać. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, aż 1/3 Polaków nigdy nie była u oku-listy.

Zobacz więcej
Wady wzroku są chorobą cywilizacyjną. Według danych GUS, co drugi dorosły Polak powinien nosić okulary lub szkła kontaktowe, a co czwarta osoba dorosła ma problem z przeczytaniem gazety. Wielu z nich marzy, o tym, by pozbyć się wady refrakcji i jeśli mieć przy sobie jedną parę okularów, to wyłącznie przeciwsłonecznych. Laserowa ko-rekcja wad wzroku to jedna z uznanych i bezpiecznych metod trwałego pozbycia się wad refrakcji takich jak: krótkowzroczność, nadwzroczność i astygmatyzm.

Zabieg wykonywany laserem jest bezpieczną alternatywą dla okularów i soczewek kontaktowych. Korekcja programowana jest w specjalnym systemie komputerowym, który nadzoruje pracę lasera w trakcie zabiegu.

Co ważne: procedura laserowej korekcji wady wzroku trwa kilka minut i jest całkowicie bezbolesna, co zapewnia komfort pacjenta.

Źródło: media forum