Zofia Guła i Mariusz Korkosz podkreślają w artykule zamieszczonym na łamach „Medycyny Praktycznej”: „Nieleczona choroba prowadzi najczęściej do zniszczenia stawów i ciężkiej niesprawności, a także do uszkodzenia wielu narządów i przedwczesnego zgonu. Wczesne zastosowanie skutecznego leczenia hamuje postęp choroby, zapobiega jej powikłaniom i umożliwia normalne funkcjonowanie”.

Objawy reumatoidalnego zapalenia stawów:

• Ogólne osłabienie,
• stan podgorączkowy,
• brak apetytu,
• bóle mięśni,
• poranna sztywność stawów,
• bolesne obrzęki stawów.

Kryterium rozpoznania jest wyraźny obrzęk przynajmniej jednego stawu, którego nie można wyjaśnić inną chorobą. Prawdopodobieństwo rozpoznania RZS-u wzrasta wraz z liczbą zajętych małych stawów. U pacjenta z zapalną chorobą stawów obecność czynnika reumatoidalnego lub przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi albo podwyższony poziom białka C-reaktywnego lub OB sugerują rozpoznanie RZS.

RZS: co wywołuje?

Choć przyczyny RZS nie są do końca znane (podejrzewa się, że jednym z ważnych czynników może być specyficzna kombinacja genów, jednak sam czynnik genetyczny nie wywołuje choroby, a jedynie zwiększa ryzyko jej wystąpienia), jest element, nad którym dość łatwo zapanować i tym samym zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania. Mowa tu o  paleniu papierosów.  Najnowsze badania przeprowadzone przez amerykańskich badaczy pod kierunkiem dr Jeffrey’a Sparksa z Brigham and Women’s Hospital dowodzą, że wczesne rzucenie palenia przez kobiety znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania na najczęstszą z postaci RZS – seropozytywną postać reumatoidalnego zapalenia stawów. Dotyczy ona 70-80 proc. przypadków chorych. Cechą charakterystyczną tej postaci choroby jest obecność czynnika RF (czynnika reumatoidalnego) we krwi.

Zespół dr Sparksa analizował dane zebrane w trakcie dwóch dużych amerykańskich badań kohortowych prowadzonych w latach 1976-2014 i 1989-2015. Objęły one swoim zasięgiem blisko 231 tys. kobiet. Informacje na temat palenia i innych zmiennych pochodziły z ankiet przeprowadzanych wśród uczestniczek co dwa lata. Z kolei dane na temat schorzeń reumatologicznych  - z badań medycznych, które także były regularnie przeprowadzane. W czasie obserwacji naukowcy zidentyfikowali 1,528 przypadków RZS-u.

RZS: jak zapobiegać?

Okazało się, że w przypadku obecnych palaczek, w porównaniu do pań, które nigdy nie paliły ryzyko seropozytywnego RZS-u było blisko 70 proc. większe, a wszystkich możliwych postaci tej choroby – blisko 50 proc. Co istotne: rzucenie palenia zmniejszało to ryzyko. U kobiet, które rzuciły palenie 30 i więcej lat temu, w porównaniu do tych, które przestały palić niedawno – mniej niż 5 lat temu, ryzyko zachorowania na seropozytywną postać choroby było o 37 proc. mniejsze.

Podsumowując wyniki swoich badań zespół dr Sparksa stwierdził na łamach „Arthritis Care & Research”: „Te wyniki potwierdzają, że palenie jest znaczącym czynnikiem ryzyka dla seropozytywnego RZS-u i wykazują po raz pierwszy, że zmiana zachowania polegająca na długotrwałym niepaleniu może opóźnić lub nawet zapobiec tej chorobie”. Modyfikacja stylu życia ma więc kluczowe znaczenie dla tej choroby, przynajmniej, jeśli chodzi o kobiety.

RZS: jak żyć?

Leczenie farmakologiczne jest konieczne. Tymczasem – jak podaje Ogólnopolskie Stowarzyszenie Młodych z Zapalnymi Chorobami Tkanki Łącznej 3majmy się razem – ponad połowa chorych nie przestrzega zaleceń lekarskich. Każdą zmianę dawki leków czy ich odstawienie trzeba ustalić z lekarzem warto zadbać o wsparcie bliskich czy specjalistów. Choroba powoduje ból i utrudnia poruszanie się, a chorzy często doświadczają stanów depresyjnych. Warto w takim przypadku skorzystać z pomocy psychologa czy psychiatry.

Ponadto osoby cierpiące na RZS powinny pamiętać o zapewnieniu sobie możliwości odpoczynku w ciągu dnia. Czasami krótka drzemka przynosi ulgę bolącym stawom i pozwala odzyskać energię.

Eksperci zalecają też ruch, o ile istnieje taka możliwość: wystarczą spacery, jazda rowerem, pilates, Nordic Walking, pływanie czy inne ćwiczenia w wodzie. Generalna zasada jest taka, jak dla sercowców: 3X30X130, czyli:

• trzy razy w tygodniu;
• przez 30 minut;
• z częstością skurczów serca 130 na minutę (normalne tętno to ok. 70 na minutę).

Aktywność fizyczna zapobiega bowiem niekorzystnym zmianom w stawach, a czasami nawet je odwraca. Jednak, jeśli bolesność stawów jest duża, takie działania najlepiej  skonsultować z lekarzem. Z powodu bólu warto też poszukać pomocy w poradni leczenia bólu – jest ich coraz więcej w Polsce i wiele z nich ma kontrakty z Narodowym Funduszem Zdrowia.

Autorka: Anna Piotrowska, Zdrowie.PAP.pl

Szczególnie niepokoić może, że nadal prawie co dziesiąta Polka pali papierosy w ciąży. Przekłada się to na około 25 tys. noworodków eksponowanych na dym tytoniowy już w łonie matki.

– Ponad 50 proc. czynników rakotwórczych znajdujących się w dymie papierosowym przenika przez łożysko i dostaje się do organizmu dziecka. Dzieci te rodzą się zawsze mniejsze, gorzej przygotowane do życia, obciążone ryzykiem wielu schorzeń wynikających z palenia, takich jak nowotwory czy astma – tłumaczy prof. Witold Zatoński, prezes Fundacji Promocja Zdrowia.

Kobieca strona raka płuca

Według danych Głównej Inspekcji Sanitarnej z 2017 r., w Polsce w ciągu 12 miesięcy wypalanych jest ponad 40 mld papierosów, czego skutkiem jest około 40 tys. przedwczesnych zgonów, w tym prawie 23 tys. z powodu raka płuca.

– Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat obserwujemy zmniejszenie zachorowalności na raka płuca wśród mężczyzn, podczas gdy następuje wzrost zachorowalności wśród kobiet. Niewątpliwie ma to związek z nałogiem tytoniowym. Chorują głównie kobiety w grupie 65+, które, jako pierwsze pokolenie, powszechnie zaczęły palić – tłumaczy prof. nadzw. dr hab. n. med. Dariusz Kowalski, Prezes Polskiej Grupy Raka Płuca, Kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej COI w Warszawie.

Specjalista przypomina, że palenie papierosów jest jedynym modyfikowalnym czynnikiem raka płuca, najczęściej diagnozowanego nowotworu złośliwego. Aż 9 na 10 chorych to obecni lub byli palacze. Nałóg ten przyczynia się również do rozwoju nowotworów tchawicy, regionu głowy i szyi, przełyku, żołądka, szyjki macicy, nerki czy pęcherza moczowego oraz chorób układu krążenia i układu oddechowego.

– Do walki z nałogiem palenia, a w rezultacie do zmniejszenia liczby zachorowań na raka płuca, niezbędna jest ścisła współpraca wielu środowisk i instytucji – dodaje prof. Dariusz Kowalski. – Potrzeba też rozwiązań systemowych, zwiększających dostępność do poradnictwa antynikotynowego. Obecnie w Polsce działają tylko dwie poradnie antynikotynowe!

Niestety, rak płuca dzisiaj źle rokuje, ponieważ ponad 80 proc. przypadków choroby jest diagnozowanych w zaawansowanej fazie, kiedy za późno jest na operację umożliwiającą całkowite wyleczenie. Wynika to z kilku powodów: nowotwór ten w początkowym stadium przebiega bezobjawowo, a jego podstawowym objawem może być kaszel, który często bywa lekceważony przez osoby palące papierosy.

– Dlatego tak duże nadzieje wiążemy z rozpoczęciem pod koniec tego roku pierwszego Ogólnopolskiego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Płuca. Znajduje się on w końcowej fazie przygotowań. Będzie obejmował osoby powyżej 55. roku życia, palące dłużej niż 20 lat – tłumaczy prof. dr hab. med. Tadeusz M. Orłowski, Kierownik Kliniki Chirurgii w Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie.

Program będzie realizowany z pomocą niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK), pozwalającej wykryć nawet bardzo małe zmiany w płucach, niezauważalne na zdjęciu rentgenowskim. Jak dodaje prof. Tadeusz Orłowski, w pilotażowym etapie, prowadzonym w poprzednich latach w województwach mazowieckim, zachodniopomorskim, wielkopolskim i pomorskim, każdorazowo zgłosiło się więcej chętnych niż było możliwości wykonania badań! Osoby zainteresowane udziałem w programie będą mogły szukać informacji na stronie internetowej Ministerstwa Zdrowia.

Społeczny kontekst palenia

W ciągu ostatniego ćwierćwiecza nie tylko spadła częstotliwość sięgania po papierosy, ale również zmienił się obraz palacza. Początkowo palili przede wszystkim mężczyźni – w Polsce w latach 50. XX wieku aż 80 proc. z nich! Tych, którzy nie palili postrzegano jako chorych i nienormalnych. W kolejnych latach na popularność tytoniu wpłynęła również kultura masowa – kino i pierwsze reklamy kierowane do kobiet, w których papieros był elementem piękna i dobrego stylu. Stał się on symbolem nowoczesnego społeczeństwa i ikoną kultury konsumpcyjnej.

– Obecnie papieros jest nieodłączną częścią miejskiego krajobrazu. Dostrzegalny w ostatnich latach wzrost popularności palenia (uwzględniając e-papierosy), zwłaszcza wśród młodych kobiet jest zjawiskiem dosyć niepokojącym, jednak wytłumaczalnym – wyjaśnia dr n. hum. Tomasz Sobierajski, socjolog z Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego. – Przede wszystkim przyczyniło się do niego złamanie tabu zabraniającego kobietom palić publicznie. Dodatkowo papieros został symbolem niezależności i wolności, a palenie stało się wytchnieniem od szybkiego tempa życia i presji, a także wsparciem w bezlitosnym wyścigu szczurów, którego efektem coraz częściej staje się stres i załamanie.

RZUĆ GO! – aplikacja wspierająca walkę z nałogiem

W odpowiedzi na problem, jakim jest popularność palenia wśród młodych Polek, Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet wspólnie z Fundacją Promocja Zdrowia stworzyły aplikację RZUĆ GO!

– Aplikacja powstała z myślą o kobietach, zwłaszcza tych młodych, które chcą rzucić palenie. Wykorzystuje ona wieloletnie doświadczenia specjalistów i setki badań naukowych. Porady i metody opisane w aplikacji pomogą przygotować się do skutecznej walki z nałogiem – mówi Małgorzata Stelmach, prezes Fundacji MSD dla Zdrowia Kobiet.

W sekcji „O paleniu” wyjaśnione jest uzależniające działanie nikotyny, przedstawione konkretne skutki zdrowotne, estetyczne, a także finansowe palenia. W RZUĆ GO! umieszczono też informacje i porady dotyczące utrzymania wagi, wytrwania w decyzji zerwania z nałogiem, a także miejsce, w których należy szukać pomocy i wsparcia. Aplikacja zawiera sekcję, przedstawiającą wpływ palenia na rozwój dziecka
i jego przyszłość. Dodatkowo twórcy aplikacji pomyśleli o biernych palaczach, którzy w aplikacji znajdą materiały, jak chronić siebie i wspierać proces rzucania nałogu u innych osób.

– Żeby złapać uwagę młodych osób oparliśmy nasz pomysł na dość prowokacyjnej formie komunikacyjnej –wyjaśnia Małgorzata Stelmach z Fundacji MSD dla Zdrowia Kobiet. – Próbujemy budować skojarzenia podobieństw pomiędzy toksycznym związkiem z papierosem, a toksycznym związkiem z partnerem. Pozorna, chwilowa przyjemność właściwa dla obu tych kontekstów nie powinna przysłaniać niszczących ich konsekwencji.

Aplikacja jest bezpłatna i można ją pobrać ze sklepu z aplikacjami właściwego dla danego urządzenia.

Źródło: Newsrm.tv

• Zobacz, jakie sytuacje z codziennego życia kojarzą ci się z papierosem. Może to być picie porannej kawy, stres w pracy, oglądanie filmu, czytanie gazety, spotkanie z przyjaciółmi, rozmowa przez telefon. Dla każdego palacza jest to bardzo indywidualne.

- Wyodrębnienie takich momentów pozwala zastanowić się w jaki sposób można sobie poradzić z pustką, którą wywoła brak papierosa – mówi Magdalena Cedzyńska, kierownik Poradni Pomocy Palącym działającego w warszawskim Centrum Onkologii. – Każdy palacz powinien znaleźć swoją własną metodę na zastąpienie palenia.

Uporczywa myśl o zapaleniu papierosa pojawia się w głowie na ok. 2-3 minuty. Wtedy warto przekierować swoją uwagę na coś innego np.: na czynności, którą w danej chwili się wykonuje. Jeśli papieros był sposobem na zabicie nudy, wtedy lepiej znajdź inne zajęcie, np. sprzątanie, telefonowanie do dawno niewidzianych znajomych, zabawa z psem, wyjście na rower, przeczytanie książki itd. Z czasem „odczaruje się” codzienne rytuały, które związane były z papierosem.

• Zaakceptuj, że pierwsze dni mogą być trudne.

- Najtrudniejsze są cztery pierwsze dni, bo wtedy – w wyniku braku nikotyny w organizmie – występują tzw. objawy odstawienia – mówi Magdalena Cedzyńska.

Dzieje się tak, ponieważ nikotyna silnie uzależnia. Trzeba przygotować się na to, że receptory w mózgu będą domagać się kolejnej dawki nikotyny, a osoba rzucająca palenie będzie walczyć z uporczywą chęcią sięgnięcia po kolejnego papierosa.

• Nie wierz w mity: palenie wcale nie uspokaja. Jednym z mitów dotyczącym palenia jest przekonanie, że papierosy pomagają rozładować napięcie.

- Nikotyna działa pobudzająco na organizm. Powoduje ogólne ożywienie oraz podniesienie ciśnienia tętniczego – opowiada Cedzyńska. – Ponadto w wyniku zapalenia następuje w mózgu wyrzut dopaminy, czyli tzw. hormonu szczęścia i palacz osiąga chwilową ulgę, dlatego istnieje mylne przekonanie, że palenie uspokaja.

Wbrew temu, co uważają palacze, jest dokładne odwrotnie: palenie papierosów zwiększa stres, gdyż wtedy, kiedy spada poziom nikotyny w organizmie, czyli kilkanaście razy w ciągu dnia, prowokuje rozdrażnienie, spadek koncentracji i napięcie psychiczne. Gdy rzucamy palenie, warto znaleźć alternatywną metodę walki z przykrymi emocjami np.: zacząć uprawiać sport, pójść na jogę, nauczyć się technik relaksacji.

• Unikaj sytuacji kojarzących się z paleniem. Warto zastanowić się, czy palenie kojarzy nam się z konkretnym miejscem, np.: pokojem, kuchnią, balkonem, przystankiem autobusowym, parkiem.

Jeżeli ktoś palił w mieszkaniu, warto je przearanżować tak, aby nie przypominało już tak bardzo poprzedniego wnętrza. Można przestawić meble, kupić nową narzutę na sofę, zmienić rolety, przemalować ściany, powiesić plakat czy obraz. Lepiej omijać miejsca, w których wolno palić.

• Zastanów się, co zrobić z wolnymi rękoma.

Warto mieć przy sobie coś, co zajmie dłonie, np. piłeczkę antystresową, gumkę do włosów, długopis, breloczek. Można nosić ze sobą małe smakołyki zastępujące wkładanie papierosa do ust takie jak: pestki słoneczniki lub dyni, suszoną żurawinę, bezcukrowe gumy do żucia. Problem odruchu sięgania po papierosa można też łatwiej pokonać dzięki słomce lub wykałaczce trzymanych w ustach lub w dłoni.

• Wcale nie musisz utyć. To jedna z najczęstszych obaw palaczy.

- Rzeczywiście, w momencie, gdy osoby palące przestają trzymać w ręce papierosa, starają się go zastępować różnego rodzaju przekąskami – mówi Cedzyńska. – Jeżeli nie dba się o to, czy są one zdrowe, można przybrać na wadze. Dlatego na zabicie odruchu sięgnięcia po papierosa lepiej wybrać np.: warzywa pokrojone w paski. Takie przekąski można ustawić w mieszkaniu w miejscach, gdzie się paliło najczęściej. Warto też pić dużo płynów, zwłaszcza wody.

• Pamiętaj, że zaprzestawanie palenia to proces, w którym ważna jest Twoja gotowość do tej zmiany.

Naukowcy z University of Technology w Sydney podczas badań prowadzonych na myszach wykazali, że młode gryzonie w wysokim poziomem stresu oksydacyjnego w mózgu, wynikającego z ekspozycji na dym papierosowy w okresie prenatalnym, przejawiały objawy porażenia mózgowego: miały słabsze kończyny, były bardziej niezdarne, lękliwe, miały gorszą pamięć oraz zdolność uczenia się.

Zwiększony poziom stresu oksydacyjnego jest skutkiem niewydajności mitochondriów, które nie są w stanie wyprodukować wystarczającej ilości przeciwutleniaczy zwalczających wolne rodniki. Prowadzi to do uszkodzeń komórek nerwowych.

Potencjalną strategią zapobiegania rozwojowi tych problemów u potomstwa kobiet, które są narażone na działanie dymu papierosowego, może być przyjmowanie przeciwutleniaczy w postaci suplementów w okresie ciąży. Wcześniejsze badania wykazały, że l-karnityna podawana matkom poprawiała pracę serca, nerek i układu oddechowego potomstwa – komentuje autorka badań dr Hui Chen.

– W celu uniknięcia stwarzania zagrożenia dla zdrowia dziecka, kobiety powinny przestać palić kilka miesięcy, a nawet lat, przed zajściem w ciążę. Dym papierosowy wpływa bowiem na jakość komórek jajowych jeszcze przed zapłodnieniem – dodaje badaczka.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Dzieci wdychające dym są bardziej narażone na przeziębienia i mają wyższe ryzyko zapadnięcia na zapalenie płuc, gdyż nie mogą usunąć wydzieliny z swoich dolnych dróg oddechowych. Naukowcy odkryli również, że wdychana w powietrzu nikotyna wpływa na obniżenie pewnych zdolności poznawczych dzieci i młodzieży takich jak czytanie, zdolności matematyczne, myślenie logiczne, a także wnioskowanie.

Pragnąc zadbać o zdrowie swoich dzieci, rodzice powinni wprowadzić całkowity zakaz palenia w domu. Najlepiej by zakaz obejmował zarówno domowników, jak i gości, w tym okazjonalnych opiekunów. – Warto pamiętać, że 85% dymu nikotynowego jest niewidoczna i niewyczuwalna – mówi Krzysztof Żyliński, przedstawiciel firmy inVENTer, na co dzień zajmujący się kwestią wentylacji powietrza w mieszkaniach i domach. – Nawet, gdy palimy wychyleni przez okno albo stoimy przy domu, ale nieopodal okien, dym dostaje się do wnętrza, a stamtąd rozchodzi się po wszystkich pomieszczeniach. Jeśli mieszkamy w bloku, sytuacja jest jeszcze gorsza, bo dym przedostaje się przez ściany i wspólny system wentylacyjny. W takim wypadku rozwiązaniem może być zamontowanie zdecentralizowanego systemu wentylacji we własnym mieszkaniu albo choćby w samym pokoju dziecka – mówi Żyliński.

Badacze z Massachusetts General Hospital for Children w Stanach Zjednoczonych odkryli, że dzieci zamieszkujące w budynkach wielorodzinnych są częściej narażone na działanie dymu tytoniowego. Z danych zebranych w latach 2001-2006 wynika, że maluchy mieszkające w blokach mają o 45% wyższy poziom kotyniny, metabolitu nikotyny pozwalającego określić ekspozycję na dym tytoniowy, niż maluchy mieszkające w domach wolnostojących. Warto także pamiętać, że dzieci są narażone na styczność z dymem tytoniowym nie tylko w miejscu zamieszkania, ale też w miejscach publicznych, takich jak: ulice, restauracje, przystanki autobusowe czy nawet place zabaw. Pamiętajmy, że jesteśmy jedynymi osobami, które mogą uchronić dzieci przed szkodliwym działaniem tytoniu.