Czasami jednak pies pomaga zupełnie mimowolnie, wyłącznie dzięki swojemu wyjątkowo wyczulonemu węchowi. Na pewno znacie anegdoty i reportaże telewizyjne o psach, które uporczywie wąchały lub lizały komuś konkretne miejsce na ciele, a potem okazało się, że w tym właśnie miejscu jest nowotwór.

Mówimy o raku piersi, prostaty czy czerniakach. Niektórzy twierdzą, że na podstawie oddechu psy incydentalnie rozpoznawały już nowotwory płuc. Ciężko to udowodnić, ponieważ pies często instynktownie wącha oddech swojego pana.

Trop jest jednak na tyle silny, że naukowcy od dłuższego czasu mu się przyglądają. Pierwsza próba zbadania, czy pies czuje nowotwór, miała miejsce jeszcze w 1989. Na początku lat 2000. udało się przeprowadzić kilka badań, w których psia skuteczność w rozpoznaniu zaatakowanych przez nowotwór komórek wynosiła nawet 99%.

I takie wyniki są powtarzalne. W tym roku jedna z amerykańskich firm specjalizujących się w detekcji zapachów ogłosiła, że jej psy rasy beagle miały prawie 97% skuteczności w wyborze próbek krwi od osób ze złośliwym rakiem płuc. Podobne badanie z 2011 wykazało nieco niższą zdolność diagnostyczną, 93% na podstawie próbki zapachowej oddechu.

Może nie osiągnięto jeszcze 100%, ale liczby i tak imponują. Na tyle, że wielkie media – pokroju National Geographic czy Huffington Post – piszą z wielkim optymizmem o przełomach medycznych. Zdolność do wyczuwania raka jest już udowodniona. Ale… nie w praktyce. Co innego zbadać próbki z udziałem kilkunastu psów testowych, a co innego wprowadzić program, w ramach którego psy będą umiały wyczuć u nieświadomej osoby, że ta jest chora. A tak właśnie ten rzekomy przełom jest przedstawiany.

Wszystkie prowadzone dotąd pilotażowe badania z udziałem psów rozczarowują. U żywych ludzi zdolność do wyczucia choroby wciąż jest incydentalna i opiera się na wzajemnej znajomości psa i jego pana. Jeśli Twój pies zaczyna podejrzanie obwąchiwać jakiś fragment ciała i robi to regularnie, możesz dla spokoju ducha zrobić badania. Jednak do realnego prowadzenia diagnostyki z udziałem psów wciąż bardzo daleko. Być może bardziej realistyczne okaże się opracowanie sztucznego testu bazującego na mechanizmie psiego nosa. Wspomniane wyżej amerykańskie beagle będą badane dalej, by ustalić jakie stężenia i których substancji są wyłapywane przez czuły psi nos. Nadzieja jest, efektów jeszcze nie możemy być pewni.

Dotychczasowe eksperymenty wskazywały na to, że mózg czworonoga potrafi wychwycić emocje wyrażane przez ludzki głos, zapach, postawę ciała czy twarz.

W nowym badaniu, zespół z włoskiego Uniwersytetu im. Aldo Moro w Bari przyjrzał się bliżej zdolności odczytywania emocji na twarzy człowieka przez zwierzę.

Badacze umieszczali zdjęcia mężczyzn i kobiet na linii wzroku karmionych psów. Twarze na fotografiach wyrażały sześć podstawowych ludzkich emocji – gniew, strach, szczęście, smutek, zdziwienie i obrzydzenie lub też miały neutralny wyraz.

Zwierzęta inaczej reagowały zależnie od prezentowanej emocji. Przy zdjęciach pokazujących stany pobudzenia, takie jak gniew, strach czy szczęście, tętno psów wyraźnie się zmieniało i mijał dłuższy czas, zanim zwierzęta wracały do jedzenia. Wskazuje to na reakcję stresową.

Różnic było więcej. Gniew, strach i szczęście sprawiały, że patrząc na zdjęcie, psy obracały głowę w lewo, a przy twarzach pokazujących zdziwienie – w prawo. Prawdopodobnie zdziwione twarze nie kojarzyły im się z zagrożeniem – uważają naukowcy.

Niepozorna zmiana ułożenia głowy wiele mówi o pracy mózgu psów. Zdaniem badaczy, na różne emocje reagują inne jego części.

– Najwyraźniej pobudzające, negatywne emocje są przetwarzane przez prawą półkulę mózgu psa, a bardziej pozytywne – przez lewą – wyjaśnia prof. Marcello Siniscalchi, autor badania.

Wyniki te zgadzają się z badaniami psów oraz innych ssaków pokazującymi, że prawa półkula odgrywa ważniejszą rolę w sterowaniu układem współczulnym m.in. pobudzającym pracę serca.

Jak tłumaczą naukowcy, reakcja ta ma ścisły związek z niezbędną dla przetrwania tzw. reakcją walki i ucieczki.

Wiadomość dla właścicieli psów jest więc taka, że także na czworonożnego przyjaciela wpływa dobry lub zły dzień ich pana.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Zespół prof. Pera Jensena z uniwersytetu w Linkoping (Szwecja) postanowił zbadać, od czego zależą różnice w skłonności do współpracy.

Wiadomo, że dużą rolę w relacjach społecznych ludzi i zwierząt odgrywa oksytocyna (czasami nazywana „hormonem miłości”). Efekty jej działania zależą od komórkowego receptora, z którym się wiąże. Wcześniejsze badania sugerowały, że różnice w zdolnościach komunikacyjnych psów mogą mieć związek ze zmiennością materiału genetycznego ulokowanego w pobliżu genu kodującego receptor dla oksytocyny.

Szwedzcy naukowcy zbadali 60 psów rasy golden retriever, próbujących rozwiązać przerastający je problem. Najpierw psy nauczono wydobywania ukrytego pod pokrywką smakołyku, a później pokrywkę przymocowano na stałe. Eksperymentatorzy mierzyli czas, przez który psy próbowały poradzić sobie z nierozwiązywalnym problemem – zanim poprosiły o pomoc.

Przed przeprowadzeniem testu do nosów psów wprowadzono oksytocynę w aerozolu (co podniosło jej poziom we krwi). Grupie kontrolnej popsikano do nosa sól fizjologiczną. Od psów pobrano także próbki DNA za pomocą wacika potartego o wewnętrzną stronę policzka, by ustalić, jaki mają wariant genu dla receptora oksytocynowego.

Jak się okazało, specyficzny wariant genu wyraźnie zwiększał reakcję na oksytocynę – takie psy chętnej prosiły o pomoc po zastosowaniu hormonu niż w przypadku roztworu soli.

Analiza DNA 21 wilków wykazała, że zaobserwowany wariant genu występował także u niektórych z nich – a zatem mógł odegrać rolę w procesie udomowienia, który rozpoczął się 15 tys. lat temu. Prawdopodobnie ludzie wybierali wówczas najbardziej skore do współpracy wilki z odpowiednim wariantem genu.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Najpopularniejszym typem wyróżnionym przez naukowców jest pies towarzysz, stanowiący około 36% psiej populacji. Silnie związany ze swoimi właścicielami, aktywnie uczestniczy w codziennym życiu całej rodziny. Rytm jego dnia dostosowany jest do pór wspólnych posiłków i rytuałów, takich jak wieczorne oglądanie telewizji czy zabawy z dziećmi. Ułożony, nie przejawia destrukcyjnych zachowań i cieszy się zaufaniem domowników. Zazwyczaj mieszka w domu jednorodzinnym w mieście średniej wielkości, o wiele rzadziej w centrum miasta, jest zatem mniej od innych typów psów narażony na negatywne działanie bodźców takich jak hałas, tłok czy ruch uliczny.

Równie często spotykany w mieście – 35% psiej populacji – jest aktywny przyjaciel. Ruchliwy i energiczny, podobnie jak pies towarzysz posiada bliską więź ze swoim właścicielem. Ten – zazwyczaj zamożny i w średnim wieku – czas spędzany z pupilem często poświęca na uprawianie sportu. Dodatkowo dba i inwestuje w zdrowie swojego ulubieńca, dzięki czemu psy zaliczające się do tej kategorii mają najmniej problemów z utrzymaniem optymalnej wagi. Z drugiej strony, z uwagi na częste przebywanie poza domem są one o wiele bardziej narażone na szkodliwe działanie promieni UVA. Ze względu na fakt, że często aktywny przyjaciel staje się dla swojego właściciela pretekstem do spotkań towarzyskich w gronie innych posiadaczy czworonogów, musi też z większą częstotliwością konfrontować się ze stresującą obecnością nieznajomych psów i dezorientującym tłokiem.

Ponad jedna piąta psów żyjących w mieście to z kolei czworonogi zaniedbane (21%). Mają zapewnioną podstawową opiekę, ale ich potrzeby emocjonalne pozostają z reguły niezaspokojone. Często pozostawione same sobie, spędzają niewiele czasu na zabawie i o wiele częściej od innych typów psów przebywają w domu. Między innymi ze względu na brak aktywności fizycznej żyją w nieustannym napięciu i stresie. Reagują na nie dużym poziomem agresji i problemami behawioralnymi: niszczeniem sprzętów domowych czy ostentacyjnym załatwianiem potrzeb fizjologicznych tam, gdzie wiedzą, że nie powinny.

Przeciwieństwem czworonoga zaniedbanego jest tak zwany pies gwiazda. Przedstawiciele tej kategorii to z reguły rasy małe albo bardzo małe, rzadko średnie, które ze względu na swój wygląd postrzegane są jako „śliczne” i „urocze”. Psy gwiazdy stanowią blisko jedną dziesiątą ogólnej psiej populacji w mieście (8%) i są grupą, w którą właściciele inwestują najczęściej. To one biorą udział w kursach savoir-vivre’u czy obedience prowadzonych przez profesjonalnych trenerów. Ich posiadaczom zależy bowiem na ich świetnej prezencji i rozwoju. Ze względu na wysokie oczekiwania, a także bogate życie towarzyskie właścicieli, w którym – chcąc nie chcąc – uczestniczą, psy te często są narażone na duży stres wywołany tłokiem i hałasem. Częściej zmagają się też z negatywnymi skutkami stosowania klimatyzacji w pomieszczeniach, takimi jak między innymi przesuszona skóra czy zapalenie spojówek – rzadko uprawiają bowiem jakiekolwiek sporty i sporo czasu spędzają w domu.  Każda z czterech wyróżnionych przez GFK grup psów w różnym stopniu zmaga się z wyzwaniami wielkomiejskiego życia. Mimo to z większością zagrożeń i obciążeń mają do czynienia przedstawiciele wszystkich grup – zarówno psy towarzysze, aktywni przyjaciele, czworonogi zaniedbane jak i psy gwiazdy.