W maju 1960 roku amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków FDA (Food and Drug Administration) dopuściła do obrotu pierwszy doustny środek antykoncepcyjny. Był to początek rewolucji w planowaniu rodziny i diametralnych zmian w życiu milionów kobiet na całym świecie. – Pigułka z całą pewnością wpłynęła na życie i rolę społeczną kobiet. Nie tylko ożywiła w nich wiarę w możliwość planowania i wyboru, ale także dała im poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie, w pewien sposób pokazała też nowe szanse i perspektywy rozwoju, kariery, życia rodzinnego – mówi dr Joanna Heidtman, psycholog i socjolg.

Kobieta potrafi
Pojawienie się doustnego środka antykoncepcyjnego nie byłoby możliwe bez udziału dwóch niezwykłych kobiet: Margaret Sanger i Katherine McCormick. Pierwsza z nich pracowała jako pielęgniarka w Nowym Jorku i wielokrotnie obserwowała skutki nieplanowanego macierzyństwa. Nie miała żadnych wątpliwości, że jedynym rozwiązaniem jest taka metoda antykoncepcyjna, którą kobiety mogłyby samodzielnie kontrolować. Siedemdziesięcioletnia Margaret Sanger, założycielka Amerykańskiej Federacji Planowanego Rodzicielstwa w poszukiwaniu środków na badania skontaktowała się z Katherine McCormick, milionerką i filantropką. Razem przekonały doktora Gregory’ego Pincusa, aby rozpoczął prace nad pigułką.

Dziś pigułkę antykoncepcyjną regularnie stosuje ponad 80 milionów kobiet, w większości w Europie i Stanach Zjednoczonych. W ciągu minionego półwiecza była ona wielokrotnie unowocześniana i dostosowywana do rosnących potrzeb kobiet. Zmieniła się zatem bardzo, dokładnie tak, jak przez 50 lat zmieniła się sama kobieta.

- Najnowocześniejsze preparaty antykoncepcyjne, zainspirowane naturalnymi procesami zachodzącymi w organizmie kobiety, uwalniają estradiol, hormon identyczny z produkowanym przez jajniki od chwili pokwitania aż po menopauzę. Dzięki temu, w harmonii z fizjologią kobiety i przy wysokim profilu tolerancji i bezpieczeństwa, zapewniają również wysoką skuteczność antykoncepcyjną – mówi prof. Romuald Dębski, Kierownik Kliniki Ginekologii i Położnictwa CMKP w Warszawie. Nauka zmierza w kierunku jak najlepszego dopasowania antykoncepcji do indywidualnych potrzeb fizjologicznych każdej kobiety – dodaje.

Najpopularniejsza
Tabletka hormonalna jest najczęściej stosowanym środkiem antykoncepcyjnym na świecie. W państwach Europy Zachodniej wskaźnik akceptacji doustnych leków antykoncepcyjnych dochodzi do 40 proc., a kobiety dokonując wyboru tabletki sugerują się specyfiką potrzeb dostosowaną do swojego wieku i sytuacji życiowej. W Ameryce Południowej i Środkowej z antykoncepcji doustnej korzysta 16 milionów kobiet.

Antykoncepcja hormonalna XXI wieku to nie tylko synonim ochrony przed nieplanowaną ciążą. Oprócz kontroli płodności może dawać kobietom szereg dodatkowych korzyści takich jak: ustąpienie dolegliwości związanych z comiesięcznym cyklem, czyli np. mniej bolesne i mniej obfite krwawienia, łagodzenie objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS) i napięcia piersi. Pigułki antykoncepcyjne nowej generacji zapobiegają gromadzeniu wody w organizmie, umożliwiając lepszą kontrolę masy ciała.

Z drugiej strony pigułki antykoncepcyjne tak jak wszystkie leki mogą wywoływać działania niepożądane. Choć dotyczą one tylko niektórych kobiet, to pigułka była jest i będzie dostępna tylko w aptekach, tylko na receptę lekarską.

- Z doświadczenia wiem, że wiele kobiet decydujących się na rozpoczęcie przyjmowania środków antykoncepcyjnych, ma szeroką wiedzę na temat jej zalet, jak i skutków ubocznych. Często podczas wizyt ginekologicznych pacjentki rozpoczynają rozmowę poświęconą zagadnieniu antykoncepcji, pozytywnie zaskakując mnie zdobytymi przez nie informacjami. Jednak niewiele z pań zdaje sobie jeszcze sprawę z tego, że niektóre z przyjmowanych przez nie leków, mogą znacznie wpływać na osłabienie działania antykoncepcji oraz powodować niepożądane skutki (np. nieregularne krwawienia między miesiączkami). Dlatego tak ważne jest, aby kobiety sięgające po antykoncepcję, podzieliły się z lekarzem ginekologiem informacjami o zażywanych przez nie lekach. To samo działa w drugą stronę – o stosowanej antykoncepcji należy poinformować każdego lekarza, do którego zgłaszamy się z konkretną dolegliwością. Wymiana informacji z lekarzem zapewni nie tylko większą świadomość na temat interakcji jednoczesnego zażywania leków oraz środków antykoncepcyjnych, ale wpłynie również na zwiększenie poczucia komfortu i bezpieczeństwa w dbaniu o zdrowie – mówi Prof. CMKP dr hab. n. med. Romuald Dębski, ginekolog, ekspert programu „Zdrowa ONA”

Po pierwsze – antykoncepcja hormonalna a antybiotyki

Większość antybiotyków przyjmowanych doustnie w mniejszym lub większym stopniu osłabia działanie tabletek antykoncepcyjnych, dlatego warto podczas wizyty u lekarza np. z powodu przeziębienia, powiedzieć również o przyjmowanej antykoncepcji. Należy zwrócić uwagę na następujące antybiotyki:
– Amoksycylina, czyli antybiotyk o działaniu bakteriobójczym, który stosowany jest między innymi przy zakażeniu dróg oddechowych, moczowych oraz zapaleniu ucha środkowego i migdałków podniebiennych.
– Tetracyklina, to antybiotyk wykorzystywany przede wszystkim przy leczeniu trądziku oraz ropnych zakażeniach skóry.
– Rifampicyna będąca antybiotykiem bakteriobójczym, stosowanym w leczeniu zakażeń wrażliwymi drobnoustrojami, np. gruźlicy oraz w przypadku poważnych zakażeń spowodowanych gronkowcami.

Antybiotyki mogą osłabiać skuteczność działania niektórych tabletek antykoncepcyjnych, jeżeli kobieta przyjmuje je po wystąpieniu owulacji (około 14. dnia cyklu). Dlatego podczas kuracji antybiotykowej połączonej z przyjmowaniem antykoncepcji warto wykorzystać dodatkowe metody zabezpieczenia (np. prezerwatywę), które zmniejszą prawdopodobieństwo zajścia w ciążę.

Po drugie – antykoncepcja hormonalna a paracetamol

Jak się okazuje, nawet powszechnie znany i stosowany paracetamol może obniżać skuteczność tabletek antykoncepcyjnych. Następuje to w sytuacji przekroczenia zalecanej dawki, co czasem nam się zdarza, szczególnie jeżeli chcemy szybko zapobiec rozwojowi przeziębienia.

Dokładne zapoznanie się z ulotką przyjmowanych leków działających np. na objawy grypy czy przeziębienia, jest podstawą, ponieważ nie zawsze zdajemy sobie sprawę, z tego, że paracetamol znajduje się w wielu powszechnie stosowanych środkach, dostępnych bez recepty.

Po trzecie – antykoncepcja a inne leki i preparaty

Na skuteczność działania tabletek antykoncepcyjnych mogą negatywnie wpływać:
– Leki przeciwdepresyjne oraz preparaty łagodzące stany obniżonego nastroju typu depresyjnego, które można kupić bez recepty.
– Preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca (jest to też jeden ze składników zawartych we wspomnianych wyżej preparatach łagodzących objawy depresji).
– Niektóre herbatki ziołowe, wspomagające odchudzanie. Specyfiki wzmagające perystaltykę jelit, utrudniają wchłanianie się leku hormonalnego.
– Niektóre leki stosowane w terapii zakażeń grzybiczych (np. gryzeofulwina). Przy ich jednoczesnym stosowaniu z antykoncepcją zalecana jest dodatkowa ochrona przed zajściem w ciążę.