Według wyników badania Pan European Study przeprowadzonego przez GFK dla Bayer Schering Pharma, średnio Europejki planują zajść w ciążę w ciągu 3,1 roku. W przypadku Polek średni czas, w którym chciałyby zajść w ciążę to 2,9 roku. Najwięcej – 27% respondentek z Polski chciałaby być w ciąży w ciągu 1-2 lat, 18% – w ciągu 7-12 miesięcy, a 15% – w ciągu 2-3 lat.

Szczęśliwe macierzyństwo to przede wszystkim macierzyństwo świadome, a szczęśliwa mama to kobieta spełniona. – Dla młodych mam nie tylko ważne jest bezpieczeństwo dziecka, ale także udane życie intymne świeżo upieczonych rodziców. Dlatego po porodzie kobiety mają wiele pytań związanych z antykoncepcją i tak istotne jest dla nich znalezienie odpowiedniej dla nich metody. – mówi Odeta Moro-Figurska, prezenterka, mama, prezes Fundacji Szczęśliwe Macierzyństwo.

Wyniki badania GFK dla Bayer Schering Pharma (Pan European FC Study listopad-grudzień 2009) pokazały, że średnio 40% ankietowanych Europejek powróciło do stosowania antykoncepcji już po 1-2 miesiącach od urodzenia (ostatniego) dziecka.  25% Polek wraca do stosowania antykoncepcji po 3-4 miesiącach od urodzenia (ostatniego) dziecka, 22% po 1-2 miesiącach, 19% po 5-6 miesiącach.

Dwie najbardziej popularne wśród kobiet metody antykoncepcyjne, stosowane po urodzeniu (ostatniego) dziecka to prezerwatywy i tabletki antykoncepcyjne, średnio po ok. 30 % badanych wybrało te metody.

Tabletka antykoncepcyjna i prezerwatywa to najbardziej popularne, ale nie jedyne metody antykoncepcji, które stosują młode mamy – mówi dr Grzegorz Południewski, ginekolog-położnik, prezes Towarzystwa Rozwoju Rodziny.  – Kobietom, które po urodzeniu dziecka nie chcą od razu zajść w kolejną ciążę polecam pigułki oraz hormonalną wkładkę wewnątrzmaciczną, która może być także stosowana w okresie karmienia piersią. Przypominam także młodym mamom, że karmienie piersią nie zabezpiecza przed zajściem w ciążę.

* Według Europejek najlepszy wiek na zostanie matką po raz pierwszy to 25-29 lat (49% odpowiedzi). 33% spośród badanych uważa, że 20-24 lata, a 2%, że mniej niż 19 lat. 16% respondentek uznało, że najbardziej odpowiedni wiek na urodzenie pierwszego dziecka to 30-39 lat.
* 63% Polek uczestniczących w badaniu wskazało, że najlepszy wiek na pierwsze dziecko to 25-29 lat, 27% – 20-24 lata, a 9% uznało, że 30-39.
* Średni wiek uznany za najlepszy czas na urodzenie pierwszego dziecka wynikający z odpowiedzi mieszkanek pochodzących z 18 krajów Europy wynosi 25 lat.
* Najpóźniej na pierwsze dziecko chcą zdecydować się Greczynki, Hiszpanki i Niemki (średni wiek to 28 lat). Najniższy wiek, jako najlepszy na urodzenie pierwszego dziecka podały Ukrainki – 23 lata.
* Ewenementem jest Grecja – aż 40% mieszkanek tego kraju odpowiedziało, że najlepszy wiek na pierwsze dziecko to 30-39 lat, a 54%, że 25-29. 6% wskazało wiek 20-24 lata. Żadna z badanych w Grecji nie uznała, że dobry wiek, by po raz pierwszy zostać mamą to mniej niż 19 lat.

LICZBA DZIECI

* Najwięcej badanych Europejek miało jedno dziecko – średnio 46%, natomiast 40% Europejek odpowiedziało, że ma dwójkę dzieci. Trójkę dzieci ma średnio 10% Europejek, a czwórkę dzieci 3%.
* Czwórkę dzieci ma najwięcej Brytyjek – 6%, posiadanie trójki dzieci deklarują najczęściej Norweżki – 19% oraz Francuzki i Dunki – po 18%. Dwójkę dzieci ma najwięcej Szwedek – 50% oraz Greczynek i Dunek – po 49%. Natomiast jedno dziecko miało najwięcej badanych Ukrainek – 65%.
* 54% spośród badanych Polek ma jedno dziecko, 38% – ma dwójkę dzieci, a 7% trójkę dzieci.

KIEDY CHCIAŁABYM ZAJŚĆ W PIERWSZĄ CIĄŻĘ?

* Średnio Europejki planują zajść w ciążę w ciągu 3,1 roku.
* 20% spośród badanych odpowiedziało, że w ciągu 1-2 lat chciałaby mieć dziecko, 17% – w ciągu najbliższych 7-12 miesięcy, natomiast po 14% respondentek podało odpowiedzi, że za 2-3 lata i za więcej niż 5 lat.  10% Europejek chce zostać matkami w przeciągu 1-3 miesięcy.
* W przypadku Polek średni czas, w którym chciałyby zajść w ciążę to 2,9 roku. Najwięcej – 27% respondentek z Polski chce mieć dziecko w ciągu 1-2 lat, 18% w ciągu 7-12 miesięcy, a 15%, że w ciągu 2-3 lat.
* Najdłużej planują zwlekać z zajściem w ciążę mieszkanki Portugalii. 34% badanych z tego kraju odpowiedziało, że dziecko chce mieć najwcześniej za 5 lat. W ciągu najbliższych 1-3 miesięcy najwięcej Ukrainek, Turczynek i Włoszek (po 13%) planuje zajść w ciążę.

PIERWSZA CIĄŻA – PLANOWANA CZY NIEPLANOWANA?

* Średnio w Europie 62% badanych kobiet potwierdziło, że planowało pierwszą ciążę.
* Według odpowiedzi Polek, 64% to ciąże planowane, a 36% – nieplanowane.
* Najwięcej nieplanowanych ciąż jest w Wielkiej Brytanii i Turcji – po 46%, najmniej nieplanowanych pierwszych ciąż jest w Holandii – 16%.

ZARZUCENIE ANTYKONCEPCJI W ZWIĄZKU Z PLANOWANIEM PIERWSZEGO DZIECKA

* Badanie pokazuje, że Europejki najczęściej zarzucały antykoncepcję w związku z planowaniem pierwszego dziecka, bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem (średnia 56%), w 18% taka decyzja była poprzedzona rozmową z ginekologiem, a 19% badanych odpowiedziało, że nie stosowało wcześniej antykoncepcji.
* 33% Polek nie konsultowało z lekarzem odstawienia antykoncepcji w związku z planowaniem pierwszego dziecka, 29% udało się po poradę do lekarza, a  33% nie stosowało wcześniej antykoncepcji.
* Najwięcej Hiszpanek skonsultowało się z lekarzem w kwestii odstawienia antykoncepcji w związku z planowaniem pierwszego dziecka – 39%. Najrzadziej z lekarzem w tej sprawie konsultowały się Szwedki i Greczynki – po 5%.

CZAS POWROTU DO ANTYKONCEPCJI PO URODZENIU (OSTATNIEGO) DZIECKA

* Według badania średnio 40% ankietowanych Europejek powróciło do stosowania antykoncepcji już po 1-2 miesiącach od urodzenia (ostatniego) dziecka.
* 25% Polek wraca do stosowania antykoncepcji po 3-4 miesiącach od urodzenia (ostatniego) dziecka, 22% po 1-2 miesiącach, 19% po 5-6 miesiącach.
* Najszybciej do stosowania antykoncepcji wracają Portugalki – 60% w ciągu 1-2 miesięcy od urodzenia dziecka, Francuzki – 56% oraz Turczynki i Brytyjki – po 54%.

PIERWSZA METODA ANTYKONCEPCJI PO URODZENIU (OSTATNIEGO) DZIECKA

* Dwie najbardziej popularne wśród kobiet metody antykoncepcyjne, stosowane po urodzeniu (ostatniego) dziecka to prezerwatywy i tabletki antykoncepcyjne, średnio po ok. 30 % badanych wybrało te metody.
* Prezerwatywa szczególnie przeważała w Grecji – 61% zdecydowało się na tę metodę antykoncepcji, natomiast we Francji – 63% i Portugalii – 78% zdecydowanie przeważała tabletka antykoncepcyjna.
* W Polsce 30% badanych wybierało tabletkę antykoncepcyjną, a 34% – prezerwatywę.

Ankietowane pochodzące z 18 krajów Europy wybierały spośród różnych metod antykoncepcji. Najpopularniejsze były: prezerwatywa, pigułka, stosunek przerywany. Prezerwatywę podczas pierwszego stosunku najczęściej stosują Grecy (wybrało ją aż 80 proc. ankietowanych). Najrzadziej wybierano prezerwatywę przy pierwszym razie w Czechach – 16 proc. badanych. Ponad połowa (56 proc.) spośród ankietowanych Polek wybrała prezerwatywę, jako pierwszą metodę antykoncepcyjną.

Pigułka antykoncepcyjna była najczęściej stosowaną pierwszą metodą antykoncepcji w Holandii – wybrało ją 73 proc. ankietowanych. Najrzadziej wybierano pigułkę antykoncepcyjną w Grecji – tylko 5 proc. spośród ankietowanych. W Polsce była to pierwsza metoda antykoncepcji dla 21 proc. badanych.

Najwcześniej pigułkę stosują: Holenderki (średnia wieku to 17,1), Niemki i Dunki (średnia wieku w obu krajach to 17,3), Austriaczki i Szwedki (średnia wieku w obu krajach to 17,5), najpóźniej Ukrainki (23,6) i Turczynki (średnia wieku 23,3), Greczynki (średnia wieku 23, 2). Średnia wieku Polek stosujących pigułkę po raz pierwszy to 21, 7.

Badanie pokazuje też, że kobiety w Europie wcześniej zaczynają współżyć niż stosować pigułkę antykoncepcyjną.

Najmniejsze różnice w wieku inicjacji seksualnej i wieku, w którym zastosowano pigułkę po raz pierwszy obserwujemy w Niemczech – odpowiednio 17 lat i 17,3. Największe różnice natomiast w tym zestawieniu można zauważyć w Czechach – odpowiednio 17,2 i 21,9 oraz w Rosji – odpowiednio 19 i 22,9. W Polsce średni wiek inicjacji seksualnej to 19 lat, a średni wiek, w którym zastosowano pigułkę po raz pierwszy to 21,7.

Polki najczęściej szukają informacji o antykoncepcji u lekarza ginekologa – 84 proc., 45 proc. u przyjaciółki, 61 proc. w Internecie, 57 proc. w prasie kolorowej, w gazetach – 35 proc., radiu i/lub telewizji – 23 proc., u nauczyciela – 17 proc., u siostry i znajomych podobnie – po 12 proc., u farmaceuty 9 proc., u położnej – 8 proc., u specjalisty ds. planowania rodziny – 5 proc.

Badane w większości krajów europejskich wskazały, że najbardziej godnym zaufania źródłem informacji jest lekarz ginekolog. Jedynie w Wielkiej Brytanii, Holandii, Norwegii i Danii – na pierwszym miejscu wśród wskazywanych najbardziej zaufanych źródeł wiedzy o antykoncepcji znalazł się lekarz ogólny.

* 1919 r. – W doświadczeniach na zwierzętach Haberland odkrywa zasadę działania tabletki antykoncepcyjnej. Udaje mu się udowodnić, że przeszczepienie jajników ciężarnych samic królika, samicom nie będącym w ciąży, hamuje jajeczkowanie.

* 1923 r. – Haberland wstrzykuje wyciągi z łożyska płodnym samicom zwierząt i udaje mu się osiągnąć czasową bezpłodność.

* 1928 r. – Firma Schering wprowadza Progynon®, pierwszy preparat hormonalny dla kobiet.

* 1929 r. – Adolf Butenandt (1903–1995), biochemik, a później laureat nagrody Nobla, izoluje estron, pierwszy żeński hormon płciowy.

* 1933 r. – Firma Schering wprowadza do obrotu Proluton®, pierwszy biologiczny preparat progesteronu.

* 1934 r. – W głównym laboratorium firmy Schering AG chemicy Schwenk i Hildebrand opracowują syntezę estradiolu. Stanowi on podstawę nowoczesnych produktów do hormonoterapii. Butenandt i inni naukowcy izolują hormon płciowy progesteron (hormon ciałka żółtego) z jajników świni.

* 1936 r. – Naukowcy amerykańscy wykazują, że progesteron hamuje owulację.

* 1938 r. – Pracownicy firmy Schering Hans Inhoffen i Walter Hohlweg przechodzą do historii: opracowują etinyloestradiol, pierwszy aktywny po podaniu doustnym estrogen na świecie. Nawet dzisiaj substancja ta jest ciągle stosowana jako składnik estrogenowy niemal każdego klasycznego doustnego środka antykoncepcyjnego. Naukowcom udało się również wyprodukować pierwszy syntetyczny preparat progestagenny.

* 1942 r. – Amerykański chemik Russell Marker zbiera w Meksyku korzenie pochrzynu (Dioscorea) i wytwarza z nich czysty progesteron.

* 1944 r. – Naukowcy Bickenbach i Paulikovics z Göttingen badają zahamowanie jajeczkowania u kobiet spowodowane podaniem progesteronu.

* 1950 r. – Margaret Sanger, założycielka Amerykańskiej Federacji Planowanego Rodzicielstwa, spotyka się z biochemikiem Gregorym Pincusem. Siedemdziesięciojednoletnia Sanger przekonuje naukowca o konieczności opracowania hormonalnego środka antykoncepcyjnego i razem z filantropką Katherine McCormick zbiera sumę 50 tys. dolarów na sfinansowanie badań.

* 1951 r. – W Meksyku chemik Carl Djerassi syntetyzuje noretyndron, pierwszy syntetyczny progestagen, aktywny po podaniu doustnym.

* 1956 r. – Prof. dr Gregory Pincus, jego współpracownik dr Min Chuh Chang i dr John Rock, ginekolog z Harvardu, przeprowadzają pierwsze próby kliniczne, oceniające wpływ leczenia progesteronem na płodność. W tym samym roku Pincus z powodzeniem przeprowadza w Puerto Rico i Haiti pierwsze szeroko zakrojone badanie dwuskładnikowej tabletki antykoncepcyjnej, obejmujące 6 tys. uczestniczek.

* 1960 r. – Enovid® wytwarzany przez amerykańską firmę Searle zostaje wprowadzony na rynek Stanów Zjednoczonych jako środek antykoncepcyjny. Wydaje się, że ani teoria względności Einsteina, ani bomba atomowa, ani nawet siła komputerów i Internetu nie wpłynęły na społeczeństwo XX w. w większym stopniu niż tabletka antykoncepcyjna.

* 1961 r. – 1 czerwca 1961 r. Firma Schering AG wprowadza na rynek Republiki Federalnej Niemiec Anovlar® – pierwszy doustny środek antykoncepcyjny w Europie. Preparat ten jest dostępny wyłącznie w aptekach i wyłącznie na receptę.

* 1965 r. – Firma VEB Jenapharm oferuje Ovosiston® – pierwszy hormonalny środek antykoncepcyjny w Niemieckiej Republice Demokratycznej.

* Lata 1965–1968 – Trudny początek: w pierwszych latach tabletka antykoncepcyjna stanowi w Europie temat bardzo kontrowersyjny. Zaleca się jej stosowanie wyłącznie w celu regulacji zaburzeń cyklu miesiączkowego i przepisuje wyłącznie zamężnym kobietom.

* 1968 r. – Bunty studentów i rewolucja seksualna zmieniają sytuację. Tabletka antykoncepcyjna staje się jednym z symboli zmian społecznych w świecie zachodnim. Seksualność i antykoncepcja stają po raz pierwszy przedmiotem debaty publicznej. Tabletka antykoncepcyjna staje się symbolem uwolnionej seksualności. Ludzie – szczególnie kobiety – walczą o równe prawa i organizują demonstracje. „Wolność dla pigułki” to nagłówek periodyku „Konkret” w lipcu 1968 r. Redakcja zwraca się do czytelników z prośbą o przekazanie jej adresów lekarzy, którzy są gotowi przepisywać tabletkę antykoncepcyjną niezamężnym kobietom. Odzew przerasta najśmielsze oczekiwania: redakcja zostaje po prostu zalana listami. Nie mając wcale takiego zamiaru, biuro redakcyjne czasopisma „Konkret” staje się poszukiwanym punktem kontaktowym.

* Lata 70. i 80. XX w. – Firma Schering umacnia swoją pozycję lidera wprowadzając szereg innowacyjnych produktów:
– Neogynon® zawierający nowy progestagen lewonorgestrel,
– Microlut® – pierwszą tabletkę zawierającą wyłącznie progestagen, zwaną również „minitabletką”; progestagenem był lewonorgestrel w dawce 30 µg,
– Microgynon® – pierwszy doustny środek antykoncepcyjny na świecie, który zawiera jedynie 30 µg etinyloestradiolu poza progestagenem lewonorgestrelem; wcześniejsze preparaty zawierały dawkę 50 µg,
– Sequilar® – pierwszą tabletkę dwufazową,
– Diane®-35 do leczenia trądziku i innych objawów androgenizacji u kobiet pragnących stosować doustną antykoncepcję,
– Triquilar® – pierwszy trójfazowy środek antykoncepcyjny na świecie.

* 1987 r. – Firma Schering wprowadza do obrotu Femoden®, pierwszą tabletkę zawierającą nowy progestagen – gestoden.

* Lata 90. XX w. – Pojawia się pierwszy długo działający hormonalny środek antykoncepcyjny Mirena®. Jest to system wewnątrzmaciczny zawierający lewonorgestrel, uwalniający bardzo niewielkie ilości tego progestagenu (20 µg na dobę) bezpośrednio do macicy w okresie do pięciu lat.

* Od 2000 r. do chwili obecnej – Tabletka antykoncepcyjna i inne środki antykoncepcyjne towarzyszą nam w codziennym życiu. Celem prowadzonych aktualnie prac badawczo-rozwojowych jest poprawa bezpieczeństwa, indywidualizacja terapii oraz stworzenie preparatów wykazujących dodatkowe efekty.
Dzięki właściwościom drospirenonu – progestagenu opracowanego przez firmę Bayer Schering Pharma (wówczas Schering) – doustne środki antykoncepcyjne z linii YAZ® (Yaz, Yasmin, Yasminelle) wykazują dodatkowe działania poza samą tylko antykoncepcją.
Drospirenon przeciwdziała np. indukowanemu przez estrogeny zatrzymaniu wody, które można obserwować po stosowaniu innych doustnych środków antykoncepcyjnych.

* 2009 r. – Dzięki preparatowi Qlaira® firma Bayer Schering Pharma dokonała następnego istotnego kroku naprzód w rozwoju doustnej antykoncepcji. Dzięki połączeniu walerianianu estradiolu z dienogestem, stosowanemu według wyjątkowego schematu dawkowania, preparat ten stanowi pierwszy z nowej grupy doustnych środków antykoncepcyjnych, który dostarcza kobiecie estradiol, estrogen równoważny temu, który jest produkowany przez jej organizm.

Jednak liczba żywych urodzeń wśród kobiet poniżej 19 lat jest dość wysoka – w 2008 roku wyniosła ponad 21 tys. Tak duża liczba przedwczesnych ciąż jest wynikiem zbyt małej wiedzy na temat antykoncepcji.

- Najlepszy wiek do rozpoczęcia współżycia zależy od dojrzałości danej osoby – mówi dr Małgorzata Bińkowska, ginekolog, endokrynolog – Decydując się na pierwszy stosunek seksualny należy zastanowić się przede wszystkim nad bezpieczeństwem i zastosować dopasowaną do potrzeb i skuteczną metodę antykoncepcji.

W Polsce najbardziej popularną metodą pierwszej antykoncepcji również jest prezerwatywa – wybrało ją 56 proc. badanych (GFK dla BSP, Pan European FC Study listopad-grudzień 2009). Pigułkę stosowało zaś 21 proc. respondentek.
– Warto dokładnie przemyśleć decyzję o pierwszym stosunku seksualnym. To ważny moment w naszym życiu, dlatego powinniśmy odpowiednio się do niego przygotować – doradza młodym ludziom Bianca-Beata Kotoro, psycholog, psychoseksuolog, psychoterapeuta. – Pozwoli to uniknąć zbędnego stresu i zapewnić właściwe zabezpieczenie.

Jak pokazują doświadczenia przedstawicieli portalu oniona.info – organizatora programu „Świadoma szkoła”, młodzi ludzie szukają rzetelnych źródeł wiedzy na temat antykoncepcji i „pierwszego razu”. Podczas warsztatów wśród najczęściej zadawanych pytań znalazły się m.in.: jaką metodę antykoncepcji wybrać przy pierwszym stosunku, czy przed pierwszym razem powinnam udać się do ginekologa, jak przygotować się do pierwszego współżycia?

Anna Konopka z Grupy Edukatorów Seksualnych PONTON, która na co dzień odpowiada na pytania młodych ludzi o to, jak przygotować się do pierwszego razu, doradza, by spokojnie ten temat przemyśleć i porozmawiać z partnerem o wzajemnych oczekiwaniach i antykoncepcji. W przygotowaniu do pierwszego stosunku z pewnością pomoże także konsultacja z lekarzem.

Pigułkę antykoncepcyjną regularnie stosuje ponad 80 milionów kobiet, które w większości zamieszkują Europę i Stany Zjednoczone. W państwach Europy Zachodniej wskaźnik akceptacji doustnych leków antykoncepcyjnych dochodzi do 40 procent, a lekarze dokonując wyboru tabletki sugerują się specyfiką potrzeb dostosowaną do wieku i sytuacji życiowej pacjentki. W Ameryce Południowej i Środkowej z antykoncepcji doustnej korzysta 16 milionów kobiet. Zupełnie inna sytuacja jest w krajach muzułmańskich, choć nawet tam, mimo innej roli kobiety, która – jak na przykład w Arabii Saudyjskiej – idzie do lekarza wyłącznie w towarzystwie innej osoby, stopień akceptacji pigułki jest większy niż w Europie Wschodniej.

Przekonanie mieszkanek Afryki do stosowania tabletek antykoncepcyjnych też nie jest łatwe, ponieważ najbardziej popularnymi środkami są tu kwartalne zastrzyki i miedziane spirale. Z kolei w Azji pigułki stosuje zaledwie 2 procent kobiet (Chiny), podczas gdy znacznie więcej korzysta z wkładek wewnątrzmacicznych (45 procent) oraz zabiegów sterylizacji (38 procent). Mimo tych dysproporcji, tabletka hormonalna jest najczęściej stosowanym środkiem antykoncepcyjnym na świecie (według danych IMS, 98.2proc. kobiet stosujących krótkoterminową antykoncepcję hormonalną, wybrało pigułkę).

Swoboda wyboru

Pigułka wywróciła w pewnym sensie świat kobiet do góry nogami. Nie tylko zmniejszyła obawy przed nieplanowaną ciążą. Przywróciła im także wiarę w równouprawnienie, w możliwość swobodnego i świadomego wyboru. Dzięki pigułce antykoncepcyjnej kobieta nie tylko może zaplanować moment przyjścia na świat dziecka, czyli moment osiągnięcia stabilizacji i założenia rodziny. Może planować swoją edukację, karierę zawodową czy realizację pasji. Ma po prostu wybór.

Pigułka antykoncepcyjna podbiła świat już 50 lat temu. W ciągu minionego półwiecza była wielokrotnie unowocześniana i dostosowywana do rosnących potrzeb kobiet. Zmieniła się zatem bardzo, dokładnie tak, jak przez 50 lat zmieniła się sama kobieta. Wywalczyła sobie stałe miejsce w damskiej torebce czy na łazienkowej półce. Dziś już nie musi być atrybutem walki o równouprawnienie kobiet, takim jak bojowe hasła na sztandarach czy pikiety ruchu sufrażystek. Dziś jest po prostu elementem codziennego życia wielu kobiet. Nie tylko na następne 50 lat. Pewnych zjawisk i procesów nie da się cofnąć. Niezbywalne prawo kobiety do świadomych i samodzielnych wyborów jest jednym z nich.