Panteon wierzeń słowiańskich był ogromny. Pochówki określane jako antywampiryczne mogły być zabiegiem, któremu poddawano m.in. topielców, strzygi, porońców (wrogie ludziom demony wywodzące się z duszy poronionego dziecka lub spędzonego płodu), upiory. Wszystko przez to, że ludzie obawiali się istot uznawanych za demoniczne lub półdemoniczne.

70-80 proc. tak określanych pochówków należy do ludzi, którzy się czymś wyróżniali – byli nadnaturalnie wysocy, bardzo niscy, kalecy, z nietypowo ustawionymi zębami czy przegrodą nosową, która powodowała świszczenie w czasie oddychania. Co więcej, gdy dawniej panowała zaraza lub ludzie w danej wiosce nagle umierali trzeba było znaleźć kozła ofiarnego, który przerwałby złą passę. Wspomnianym kozłem ofiarnym miała być osoba, która się wyróżniała, a jej uśmiercenie mogło uspokoić grupę. Po zabiciu wytypowanej osoby grupa powracała do życia codziennego – bo zrobiono wszystko, co było w jej mocy, żeby zatrzymać np. daną zarazę.

Więcej o takich nietypowych praktykach można się dowiedzieć podczas wystawy „Wampiry w średniowiecznej Polsce”, którą można obejrzeć w Państwowym Muzeum Archeologicznym (PMA) w Warszawie. Jednym z prezentowanych eksponatów jest czaszka ludzka przebita za pomocą 40 cm gwoździa – przechodzi przez czoło i wychodzi przez potylicę. Okazuje się jednak, że nie musi on być przykładem zabiegu antywampirycznego. Jak zaznacza twórca i pomysłodawca wystawy dr Łukasz M. Stanaszek, kierownik Pracowni Antropologicznej w PMA, wiele pochówków dotąd interpretowanych jako antywampiryczne może nimi nie być nie być – niezrozumiałe dla nas praktyki można wyjaśnić właśnie m.in. specyficznymi w naszych oczach karami sądowymi.

Na ekspozycji można jednak zobaczyć typowe rekonstrukcje pochówków antywampirycznych. W pierwszym przypadku jest to fantom złożony w pozycji odwrotnej, czyli na brzuchu, tak aby w razie przebudzenia się zmarły wgryzał się w ziemię. Dodatkowo na szyi umieszczano sierpy – przy próbie powstania „wampir” musiałby się pokaleczyć. Ucieczkę z grobu miały też utrudnić związane ręce. Celem tych wszystkich działań było unicestwienie złego.

Wystawę będzie można oglądać do 7 listopada br.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl