Encyklopedie definiują Mikołaja jako polskiego poetę i prozaika renesansowego, tłumacza, a także polityka i teologa ewangelickiego. Choć nie był humanistą w naukowym rozumieniu tego słowa, zawdzięcza się mu upowszechnienie idei humanitas w polskiej kulturze. Długo uznawano go za „ojca literatury polskiej”, przez wielbicieli nazywany jest także „polskim Dantem” albo „Brueglem polskiej literatury”.

Mikołaj urodził się w zamożnej rodzinie szlacheckiej w Żurawnie na Rusi Czerwonej, odebrał fragmentaryczne wykształcenie: najpierw 2 lata w Skalbmierzu, potem kolejne 2 we Lwowie – w 1518 został zapisany w poczet studentów Akademii Krakowskiej, gdzie nie kwapił się do nauki i – jak napisał w swojej biografii – poznał, co to dobre towarzystwo.

Lata młodzieńcze spędził w nieograniczonej swobodzie na wsi; polował, łowił ryby – zachwycał się światem natury. W 1525 ojciec wysłał Reja na dwór magnacki Andrzeja Tęczyńskiego. Był to moment przełomowy w życiu Reja: zdobywał tam przede wszystkim ogładę towarzyską, uczył się literatury, stylistyki i ortografii. Został sekretarzem Tęczyńskiego.

Za swoją misję uznawał edukację narodu, ukazanie harmonii człowieka i natury. Jego zdaniem „człowiek naturalny” powinien mówić i pisać w swoim ojczystym języku. Człowieka powinna cechować „cnota” (prawość), sumienie, „cześć” (honor), stałość umysłu. To właśnie Mikołajowi zawdzięczamy słynne zdanie: „A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają.”

Materiał pochodzi z 14. numeru EksMagazynu. Całość znajdziecie w papierowym wydaniu.

O Polskę walczyli jednak nie tylko żołnierze. Walczyli również poeci, a wśród nich najsłynniejszy – Adam Mickiewicz. Poetę, ciągle walczącego słowem i czynem ukazuje wystawa: Na paryskim bruku prezentowana w Muzeum im. A. Mickiewicza w Śmiełowie oddziale Muzeum Narodowego w Poznaniu. Śmiełów wydaje się być idealnym miejscem dla takiej prezentacji, gdyż po pierwsze: Mickiewicz mieszkał w tym miejscu w 1831 roku i od tego momentu pamięć o nim jest tu pielęgnowana. Muzeum kontynuuje tę linię pamięci gromadząc i eksponując cenne mickiewiczowskie pamiątki, przede wszystkim te związane z pobytem poety w Wielkopolsce, jego twórczością i kultem.

Po drugie: w związku z tym, że los Mickiewicza-emigranta ten zbiór jedynie sygnalizuje, pojawiła się potrzeba  szczegółowego ukazania tego „co było dalej”, po wyjeździe poety z Wielkiego Księstwa Poznańskiego.

I po trzecie: pobyt w Wielkopolsce stał się momentem przełomowym w życiu poety. To właśnie stąd uczynił on ten wielki krok w nieznane, udając się z falą uchodźców na tułaczkę. Także tutaj zakończył się etap życia poety salonowego, twórcy, który miał przeistoczyć się niebawem w  narodowego wieszcza.
Wystawa powstała ze zbiorów własnych Muzeum w Śmiełowie, a także dzięki pomocy Muzeum Literatury w Warszawie oraz uprzejmości kilku działów Muzeum Narodowego w Poznaniu.

Eksponując wiele rzadkich i oryginalnych obiektów oraz aranżując plastycznie przestrzeń, ukazuje emigracyjny los Mickiewicza, nie tylko „na paryskim bruku”, ale także w innych miastach Europy. Są tu pokazane najważniejsze wątki biograficzne tego okresu, począwszy od przyjazdu poety do Paryża w 1832 roku, aż do chwili śmierci, która nastąpiła nieoczekiwanie w 1855 roku w Stambule.

źródło: Muzeum Narodowe w Poznaniu