Dane wynikające z raportu „Ukryty potencjał polskiego rynku pracy. Kobiety nieaktywne zawodowo” pokazują, że 4 mln Polek jest nieaktywnych zawodowo i nie szuka pracy. A gdyby te kobiety weszły na rynek pracy? Jak przełożyłoby się to na sytuację gospodarczą naszego kraju? Niestety kobiety, które chciałyby wejść lub wrócić na rynek pracy, często na swojej ścieżce napotykają przeszkody, które zniechęcą je lub uniemożliwiają aktywność zawodową.

Kobiety na kierowniczych stanowiskach

W Polsce kobiety wśród członków zarządów w największych spółkach publicznych stanowią 21 proc. – wynika z badania z marca ubiegłego roku „Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań”. Jest to ciągle wynik poniżej unijnej średniej (26,7 proc.).  Jeśli chodzi o udział kobiet wśród kadry kierowniczej wyższego szczebla, to w Polsce wynosi on 13 proc. i jest jednym z najniższych w porównaniu z innymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej (UE-28). Z kolei Polska jest krajem, gdzie odnotowano jeden z największych udziałów kobiet na stanowiskach menedżerskich (46,8 proc.).

Firmy często wspierają swoich pracowników na ścieżce zawodowej wewnętrznymi szkoleniami i dofinansowaniem zewnętrznych kursów. Planując awanse, powinni rzetelnie oceniać kompetencje i umiejętności podwładnych, bo nierzadko to kobiety okazują się osobami o lepszych predyspozycjach do zajmowania kierowniczych stanowisk.

Przeszkody wynikające z płci

Kobiety nadal muszą walczyć ze stereotypami i brakiem zaufania do swoich kompetencji. Ponad połowa uczestniczek badania „Kobiety na rynku pracy. Kompetencje i różnorodność” przeprowadzonego przez Hays w 2019 r. (8320 przebadanych osób, z czego 78 proc. stanowiły kobiety, a 22 proc. mężczyźni) na pytanie dotyczące tego, czy napotkały w swojej karierze jakiekolwiek przeszkody wynikające z płci, odpowiadała twierdząco. Z kolei tylko 22 proc. mężczyzn było tego samego zdania, co było i tak ponad dwukrotnie wyższym wynikiem w porównaniu z 2018 r. Wówczas tylko 10 proc. panów uznało, że napotkało na takie przeszkody w swojej karierze.

Najczęściej wymienianymi wśród kobiet przeszkodami wynikającymi z płci było faworyzowanie mężczyzn (54 proc.). Ponad połowa uczestniczek badania zwróciła również uwagę na dyskryminację kobiet (52 proc.) oraz zakładanie ich mniejszej dyspozycyjności (51 proc.). Blisko połowa (47 proc.) stwierdziła, że barierą jest także kierowanie się stereotypami. Kobiety zwracały uwagę na brak zaufania do kwalifikacji czy brak wsparcia przy budowaniu autorytetu w pracy. Około 1/3 badanych jako przeszkodę w rozwijaniu kariery wskazywała obawy firmy przed zatrudnianiem kobiet. Dla wielu zatrudnionych pań zauważalnym problemami są również trudności w przebiciu się w branży (31 proc.) oraz tzw. szklany sufit (30 proc.).

Utrudnienia dla pracujących mam

Rynek pracy w Polsce nie sprzyja również kobietom, gdy mają małe dzieci. Mimo licznych postulatów i rekomendacji dotyczących wprowadzania rozwiązań wpływających na uelastycznienie rynku pracy, tylko 12 proc. kobiet może decydować o czasie rozpoczęcia i zakończenia pracy. Dla porównania w UE-28 wskaźnik ten jest ponad trzykrotnie wyższy.

W większych miastach placówki opiekuńcze zwykle są otwarte do godz. 16.30–17.00, co dla wielu mam jest wyzwaniem, gdy trzeba przedostać się przez zakorkowane miasto. Z kolei w mniejszych miastach przedszkola są z reguły szybciej zamykane, w godz. 15.30–16.00. Elastyczny czas pracy czy możliwość pracy zdalnej stanowią dla kobiet duże wsparcie.

Najwięcej trudności w łączeniu życia zawodowego z opieką nad dziećmi sprawia Polkom długi czas pracy. Nadal niewiele kobiet – 8 proc. w wieku 25–49 lat – pracuje w niepełnym wymiarze godzin. Umożliwienie zatrudnienia na niepełny etat dałoby szansę kobietom wychowującym małe dzieci na podjęcie lub kontynuację aktywności zawodowej. Tylko 6 proc. kobiet zmniejszyło wymiar etatu z uwagi na obowiązki rodzinne – w UE-28 w 2018 r. ten współczynnik był trzykrotnie wyższy. Przyczyną takiego zróżnicowania może być niewystarczający dochód przy ograniczeniu wymiaru czasu pracy jednego z członków rodziny.

Różnice w średnim wynagrodzeniu

Dane z GUS z 2018 r. pokazują, że różnice w wynagrodzeniu ze względu na płeć w Polsce nadal są znaczące. Przeciętne wynagrodzenie brutto mężczyzn jest 18,5% wyższe od wynagrodzenia kobiet. Średnio o tyle mniej zarabiają kobiety w naszym kraju.

Według EIGE (Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn) poprawa równouprawnienia płci w Unii Europejskiej wygenerowałaby w ciągu 30 lat nawet do 10,5 mln dodatkowych miejsc pracy, wskaźnik zatrudnienia sięgnąłby 80 proc., a szacowane PKB UE na mieszkańca do 2050 r. wzrosłoby o 10 proc. Pomogłoby to zniwelować kryzys emerytalny. Równość płac i ograniczenie dyskryminacji kobiet na rynku pracy jest więc ważnym czynnikiem wpływającym na sytuację gospodarczą naszego kraju.

System naliczania płac w firmach przede wszystkim powinien być sprawiedliwy i zrozumiały dla wszystkich pracowników.

Dane potwierdzają, że kobiety przyspieszają wzrost gospodarczy w Polsce. Nie tylko jako te, które w większości gospodarstw decydują o zakupach, ale też te, które wytwarzają konkretną wartość. O ile w 2014 r. kobiety wytwarzały 44 proc. PKB, to rok później było to już 45,5 proc. (wartość szacunkowa, wyliczona na podstawie badań GUS z października 2016 r., średniego wzrostu płac w gospodarce i malejącej proporcji między płacą mężczyzn i kobiet).

Na poprawę sytuacji w naszym kraju może w znacznym stopniu wpłynąć postawa pracodawców, którzy potrafią dostrzec w kobietach ich potencjał, wesprzeć je w rozwoju i dopasować się do potrzeb pracujących mam. Oczywiście każda organizacja powinna wypracować sobie swój własny zestaw korzystnych dla obu stron rozwiązań. Z pewnością wsparcie okazane kobietom przełoży się korzystnie na funkcjonowanie firmy i postrzeganie jej jako miejsca sprzyjającego pracownikom.

Źródło: materiały prasowe dotrelations.pl.

Jeszcze kilkanaście lat temu kobieta na stanowisku inżyniera budowlanego, pracująca w IT czy w takich branżach, jak lotnictwo lub motoryzacja, to nawet nie była rzadkość. Pań tam w ogóle nie było. Dziś wyraźnie zarysowuje się ich udział w rekrutacjach informatycznych, a w branży budowlanej i w sektorze związanym z lotnictwem kobieta jest co już piątym aplikującym. Jednocześnie nadal utrzymuje się tendencja do zajmowania niektórych stanowisk wyłącznie albo najczęściej przez kobiety. Tak wynika z 876 430 aplikacji i 15 620 ofert obejmujących 2019 rok, które dla szkoły programowania online przygotowała firma Randstad.

“Kobiece” branże, czyli zawody najchętniej wybierane przez panie

- Choć rynek pracy zmienia się dynamicznie i dziś nie powinniśmy mówić o stereotypach związanych z płcią, to z naszych statystyk wynika, że nadal istnieją branże typowo „kobiece”, w których odsetek pań zatrudnianych spośród wszystkich aplikujących wynosi 100%. Chodzi o sektor kosmetyczny i firmy związane z działalnością sportową oraz rekreacyjną – przyznaje Mateusz Żydek z firmy, która przygotowała badanie.

Poza tym nadal dużym zainteresowaniem kobiet cieszą się: sektor ubezpieczeniowy (83% zatrudnionych kobiet), branża HR (81%), prawo (80%), księgowość i audyt (80%), a także gastronomia (76%), nauka i badania (72%) czy biotechnologia i farmacja (72%).

Nie tylko kosmetyczki, trenerki fitnessu, agentki ubezpieczeniowe i specjalistki HR

Analiza firmy będącej autorem badania pokazuje jeszcze jeden trend – to, że kobiety coraz śmielej sięgają po stanowiska w zawodach do tej pory zdominowanych przez mężczyzn. Mowa na przykład o branży ochroniarskiej, w której w ubiegłym roku na 10 kandydatów starających się o pracę, co trzecią aplikację (33%) składały kobiety. W wyścigu o posadę z mężczyznami lepsza okazała się ponad połowa z nich (57% aplikujących pań zostało zatrudnionych).

Kobiety coraz odważniej wkraczają także do sektora związanego z techniką (gdzie na 25% składających aplikację pań, pracę dostało 13%), do lotnictwa (z 21% aplikujących co czwarta została zatrudniona) oraz budownictwa, gdzie kobieta jest już co piątym, zatrudnionym w ubiegłym roku pracownikiem (na 20% kandydatek w stosunku do wszystkich ofert, 23% zdobyło pracę).

Trend ten dotyczy także branży IT, w której w ubiegłym roku kobieta była co czwartą aplikującą. Potwierdza to Magdalena Rogóż, ekspertka ds. rynku IT ze szkoły programowania online:

- Kobiety śmiało stawiają swoje kroki w do niedawna zdominowanej przez mężczyzn branży. Coraz częściej aplikują na stanowiska kierowników projektów IT, analityków danych, programistów, testerów czy grafików komputerowych. Pracodawcy cenią ich umiejętności, w tym kompetencje społeczne i otwartość we współpracy z innymi działami firm - mówi ekspertka.

Na otwartość i współpracę ze strony kolegów nie narzeka Natalia Gromulska, która jest testerką oprogramowania. – Byłam zielona, zaczynałam zupełnie od zera, co wymagało pewnie z ich strony dużo cierpliwości, ale nikt nie zwracał uwagi na to, że jestem kobietą. Ważniejsze było to, że cały czas chciałam się uczyć. Dlatego mogłam liczyć na duże wsparcie ze strony osób bardziej doświadczonych.

Zanim Natalia trafiła do branży IT, przeszła jednak mnóstwo innych ścieżek. – Skończyłam zarządzanie na uniwersytecie ekonomicznym, studiowałam też turystykę i rekreację na politechnice, ale dość długo szukałam swojego miejsca. Pracowałam po kilka miesięcy w rozmaitych firmach: rozwijałam sprzedaż na Europę i świat w branży kosmetycznej, pisałam artykuły dla social media, pracowałam w biurze rachunkowym, a nawet w fabryce mrożonej pizzy w Anglii. W końcu, za namową kolegi, zainteresowałam się testowaniem oprogramowania i już trzeci rok robię coś, co naprawdę mi się podoba. Jednym z pierwszych projektów, w których brałam udział, była praca nad opartym na sztucznej inteligencji systemem do otwierania drzwi. Autoryzacja osób wchodzących została powiązana z rozpoznawaniem twarzy.

Wzrost udziału i znaczenia kobiet na rynku pracy będzie coraz wyraźniejszy

Ten trend dotyczy szczególnie branży nowych technologii. Przypomnijmy, że już w 2018 roku Komisja Europejska szacowała, że gdyby w pełni wykorzystać udział kobiet w branży IT, to unijny PKB mógłby wzrastać nawet o 16 mld euro rocznie. To, że firmy, których zespoły są zróżnicowane pod względem płci, osiągają lepsze wyniki finansowe potwierdzają badania przeprowadzone przez międzynarodową firmę doradztwa strategicznego Boston Consulting Group. BCG przyjrzało się 1700 różnym firmom w 8 krajach. Raport wykazał, że przedsiębiorstwa posiadające zespoły zróżnicowane, a nie typowo męskie, odnotowały przychody wyższe o nawet 19%.

- Jeśli chodzi o zainteresowanie nowymi technologiami ze strony pań, dziś nie jest ono wcale mniejsze niż ze strony mężczyzn. Już około 50% osób zgłaszających się do nas z pytaniami dotyczącymi szkoleń programistycznych to kobiety. Chcą się uczyć programowania w takich językach jak Java, JavaScript czy coraz modniejszy Python, ale także planują karierę jako testerki oprogramowania - podsumowuje Magdalena Rogóż.

Co warte zauważenia, nadal istnieją branże, do których dostanie się przez kobiety jest wyjątkowo trudne. To rolnictwo, leśnictwo i rybołówstwo – choć w ubiegłym roku na 100% kandydujących było 16% kobiet, to żadna z nich nie przeszła pozytywnie procesu kwalifikacyjnego.

Źródło: materiały prasowe PR IMO