Najczęstszy rodzaj dezinformacji, z jakim spotykają się Polscy to „fake news” (29,9 proc.). Respondenci wymieniają też trolling (15,6 proc.), działania przez fałszywe konta, np. na portalach społecznościowych (14,9 proc.) i zmanipulowane zdjęcia (8,3 proc.). Wśród miejsc, w których manipulacja i dezinformacja występuje, najczęściej wymieniane są portale informacyjne (wskazało je 46,1 proc. badanych), strony o tematyce politycznej na Facebooku (39,5 proc.) oraz fora dyskusyjne (35,6 proc.).

Według Polaków, działania dezinformacyjne najczęściej podejmują politycy – uważa tak 49,2 proc. respondentów. Najczęściej wskazywaną ofiarą jest polski rząd (41,5 proc.), w dalszej kolejności respondenci wymieniają partie opozycyjne (36,5 proc.), system oświaty i nauczycieli (31,1 proc.) oraz partie koalicji rządowej (27,5 proc.).

Autorzy raportu wskazywali także na niską świadomość społeczeństwa – aż 32,8 proc. badanych na pytanie o to, czy w ostatnich miesiącach spotkali się z informacjami fałszywymi lub zmanipulowanymi odpowiadali „trudno powiedzieć”.

Współautor raportu dyrektor Pionu Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego NASK Marcin Bochenek zwracał uwagę, że Polscy mają problem z brakiem świadomości odczytywania prostych komunikatów. Świadczy o tym – jego zdaniem – test na odróżnianie opinii i faktów. „Tylko 4,5 proc. badanych zdało ten egzamin na bardzo dobrą (ocenę), na oceną niedostateczną – 44 proc. respondentów” – mówił.

„Wniosek z tych badań płynie taki, że społeczeństwo nie jest przygotowane do tej fazy dezinformacji” – oświadczył Bochenek.

Obecny na prezentacji raportu minister cyfryzacji Marek Zagórski wyraził nadzieję, że Polscy „nie dadzą” się dezinformacji przed wyborami do PE. „Te badania, które pokazał NASK nie są optymistyczne. Nie są też niespodzianką – mamy świadomość tego, że nie jest najlepiej, jeśli chodzi o umiejętność rozpoznawania treści, ich identyfikowania i analizowania” – mówił Zagórski.

Minister cyfryzacji podkreślił, że najlepszą metodą walki z dezinformacją jest edukacja. „To nie jest kwestia cyfrowa, to kwestia rozumienia tekstów, to zjawisko wtórnego analfabetyzmu. To edukacja u podstaw, która później przekłada się także na kompetencje cyfrowe” – mówił.

Zagórski przyznał, że w raporcie NASK najbardziej zaniepokoiła go niska świadomość społeczna. „To, że ktoś deklaruje w badaniu, że nie zauważył dezinformacji, nie oznacza, że on jej faktycznie nie zauważył. On po prostu nie jest w stanie tego odróżnić. Nie zauważa dlatego, że nie potrafi tego zrobić, a nie dlatego, że nie był narażony na takie zjawisko” – dodał.

Minister zachęcał do odwiedzania portalu wwww.bezpiecznewybory.pl, którego celem jest podniesienie świadomości społecznej dotyczącej cyberzagrożeń, takich jak dezinformacja. Wyborcy na stronie wwww.bezpiecznewybory.pl dowiedzą się, jak nie dać się zmanipulować w mediach społecznościowych, jak sprawdzać wiarygodność profili, czy rozpoznawać „fake newsy”. Komitety wyborcze dowiedzą się z kolei, jak przeprowadzić cyberbezpieczną kampanię, czy jak bronić się przed phishingiem (metoda oszustwa, w której ktoś podszywa się pod inną osobę lub instytucję w celu wyłudzenia określonych informacji). Zaś media i NGO – znajdą na portalu m.in. materiały edukacyjne.

Autorka: Aleksandra Rebelińska, PAP – Nauka w Polsce

Według prawa przewozowego rewizorem/kontrolerem biletów jest osoba upoważniona przez organizatora transportu na danym terenie lub przez konkretnego przewoźnika do prowadzenia kontroli dokumentów przewozu ( biletów jednorazowych i okresowych ) osób lub bagażu w środkach lokalnego transportu zbiorowego. Ważnym atrybutem osób parających się tą profesją jest identyfikator, który rewizor ma obowiązek okazać na prośbę pasażera. Dokument ten powinien znajdować się w widocznym miejscu i zawierać: nazwę przewoźnika, numer identyfikacyjny osoby, która dokonuje kontroli, zdjęcie kontrolującego, zakres jego upoważnienia, okres ważności legitymacji oraz pieczęć i podpis wystawcy.

Wizerunek kontrolera biletów

Społeczny wizerunek kontrolera biletów nigdy nie był zbyt dobry. Spotkanie z rewizorem w którymś ze środków transportu publicznego jest przeważnie stresującym przeżyciem. W mowie potocznej rewizorów biletów nazywa się „kanarami”. Choć nazwa wzięła się od niewinnego kanarkowego koloru otoków na czapkach dawnych kontrolerów, dzisiaj to słowo ma negatywny wydźwięk. Aby poprawić wizerunek swych pracowników, firmy przewoźnicze organizują różne kampanie. Ich celem jest uświadomienie pasażerom, że kontroler nie jest ich wrogiem.

Co może kontroler biletów?

Głównym zadaniem rewizora biletów jest dokonywanie kontroli dokumentów przewozu osób oraz bagażu. W sytuacji gdy pasażer odmawia zapłacenia należności, kontroler może zażądać okazania dokumentu umożliwiającego stwierdzenie tożsamości podróżnego. W razie gdy nie można ustalić tożsamości pasażera, kontroler może zwrócić się do funkcjonariusza policji lub straży miejskiej o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia tożsamości podróżnego. Rewizor może także zatrzymać dokument za pokwitowaniem i przesłać go do prokuratury lub policji w razie uzasadnionego podejrzenia, że dokument przewozu albo dokument uprawniający do przejazdu bezpłatnego lub ulgowego jest podrobiony lub przerobiony.

Warto podkreślić, że uprawnienia kontrolerów precyzuje i rozszerza Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym, która weszła w życie 1 marca 2011 roku. Pasażer, który nie ma biletu i nie chce poddać się procedurze kontroli (uiszczenie zapłaty na miejscu, pokazanie dokumentów), może zostać zatrzymany przez kontrolera do czasu przyjazdu funkcjonariuszy policji bądź straży miejskiej. Ważną zmianą jest również przepis mówiący, iż pasażer, który oddali się przed zakończeniem kontroli (np. nie otrzymał jeszcze druku opłaty dodatkowej), podlega karze grzywny. W przypadku osób podróżujących bez ważnego biletu lub dokumentu, kontrolerzy mają również prawo zamknąć drzwi w autobusie, uniemożliwiając takiemu pasażerowi ucieczkę lub skierować pojazd do najbliższego komisariatu. Zachowując się w ten sposób, kontroler nie naraża się na żadne dodatkowe zarzuty.

Kto i jak może zostać kontrolerem biletów?

Na stanowiska rewizorów biletów firmy kontrolerskie przyjmują osoby, które mają ukończone 19 lat i posiadają minimum średnie wykształcenie lub skończyły 25 lat i mają co najmniej wykształcenie zawodowe. Dodatkowym wymogiem jest niekaralność sądowa. Kandydat na kontrolera powinien wykazywać się asertywnością i być odpornym na stres

Kontrolerem biletów można zostać w bardzo prosty sposób. Do wykonywania tego zawodu niepotrzebne są żadne specjalne predyspozycje, poza wymogami wiekowymi. Kandydat, po złożeniu CV i zakwalifikowaniu się do procesu rekrutacyjnego, zaczyna cykl szkoleń. Dotyczą one głównie znajomości przepisów i procedur kontroli. Dodatkowo, chętny do pracy na stanowisku „rewizor biletów” musi przejść badania psychotechniczne oraz zdrowotne. Od 1 marca 2011 roku kontrolerzy przechodzą także specjalistyczne szkolenia w zakresie samoobrony, które mają pomóc im w „ujmowaniu” agresywnych pasażerów. Po cyklu szkoleń kontroler przystępuje do egzaminu ustnego i pisemnego. W trakcie sprawdzianu musi on wykazać się znajomością przepisów oraz pokazać, że potrafi właściwie zachować się w sytuacjach niespodziewanych i trudnych. Po zdanym egzaminie następuje ok. 30-dniowy okres stażu, podczas którego kandydat jeździ na kontrole wraz z doświadczonymi kontrolerami zawodowymi. Okres od momentu zgłoszenia swojej kandydatury do uzyskania legitymacji trwa ok. 2,5 miesiąca. Kontroler biletów podpisuje pracę na umowę-zlecenie, a czas i godziny jego pracy są dowolne (przy zachowaniu pewnego minimum).

Ile zarabia kontroler biletów?

Kontroler biletów, oprócz normalnej pensji, może otrzymać wynagrodzenie prowizyjne w postaci premii, które zależy od intensywności i efektywności pracy. W praktyce oznacza to prowizję od każdego wypisanego mandatu (nie ma znaczenia, czy został on zapłacony czy nie). Na internetowych forach można znaleźć informację, że pensja kontrolera biletów bez żadnych premii wynosi ok. 800 PLN.