Lepiej u zachodnich sąsiadów
Przedsiębiorca chcący założyć własną firmę w Niemczech może to zrobić w kilka minut, poprzez udanie się do Urzędu do Spraw Działalności Gospodarczej (Gewerbeamt), gdzie jedynie składa wniosek o rejestrację. Wymogiem bycia niemieckim przedsiębiorcą jest jednak posiadanie lokalu oraz meldunku. Resztę spraw formalnych załatwia za nas urząd, który przekazuje informacje o nowej działalności do urzędu skarbowego, statystycznego oraz izby rzemieślniczej lub przemysłowo-handlowej. Z kolei sama rejestracja w urzędzie skarbowym to kwestia wypełnienia oraz odesłania formularza, który przyjdzie do nas pocztą. Po jego zaakceptowaniu firma otrzymuje numer płatnika podatku i już może rozpocząć swoją działalność gospodarczą. W efekcie, według danych Niemieckiego Instytutu Badania Gospodarki, Niemcy w ciągu ostatnich dwudziestu lat odnotowali wzrost liczby nowych firm aż o 40 proc., zaś średni zarobek Niemca z prowadzonej działalności gospodarczej po odliczeniu należnego podatku i ubezpieczenia wynosi 2300 euro miesięcznie. A jak wygląda sytuacja w Polsce? – Polskiemu przedsiębiorcy w prowadzeniu własnej działalności przeszkadzają nie tylko wysokie podatki, zawiła biurokracja, ale również niejasność przepisów, co prowadzi do konfliktów między przedsiębiorcami a organami skarbowymi. Dodatkowo rozpoczęcie działalności wiąże się z dużym wydatkiem, nierzadko pokrywanym z wcześniej zgromadzonych oszczędności, co wiele osób hamuje i skłania ku pracy na etacie – mówi Paweł Tomczyk, firma Rearden Technology S.A. – Warto też wspomnieć o hamujących praktykach ZUS, który zmusza przedsiębiorcę do comiesięcznego wydatku, niezależnie od tego czy firma przynosi zyski, czy też nie – dodaje.

A może Wielka Brytania?
Wielka Brytania najczęściej jest utożsamiana z miejscem emigracji rodaków w poszukiwaniu pracy. Jednak wiele osób pomija fakt, iż jest to państwo przyjazne przedsiębiorcom. Najbardziej dogodną formą prowadzenia biznesu jest tzw. self-employed, który polega na samo zatrudnieniu. Wybierając taką formę nie ponosimy kosztów rejestracji, zaś wypracowane zyski w pełni zatrzymujemy dla siebie. Podobnie jak w Niemczech założyć własną firmę możemy w jednym miejscu, w tym przypadku w Urzędzie Skarbowym HM Revenue and Customs. Możemy tego dokonać telefonicznie, przez Internet lub wysłać wypełniony formularz CWF1 pocztą na podany na stronie urzędu adres.

Jak nie Europa, to co?
Państwa, w których nie ma podatku, zaś prowadzenie własnej działalności to przyjemność, nie są już tylko marzeniem. Od 1 sierpnia bieżącego roku chińscy, najmniejsi przedsiębiorcy są zwolnieni od płacenia podatków. Pod najmniejszym przedsiębiorstwem rozumie się tam te, które miesięcznie przynoszą obrót mniejszy niż 3,2 tys. USD. Według szacunków z tego typu ulgi będzie mogło skorzystać aż 6 mln firm, co przyczyni się do zwiększenia dochodów oraz zatrudnienia w przedsiębiorstwach. W kolejnych miesiącach państwo zamierza również wprowadzić szereg ulg w zakresie prowadzenia zagranicznych biznesów, poprzez ułatwienie procedur celnych i zmniejszenie ich opłat. Innym rejonem, gdzie warto być przedsiębiorcą są Zjednoczone Emiraty Arabskie. Tam przedsiębiorcy działają na zasadzie prawa anglosaskiego, a dodatkowo nie muszą prowadzić ewidencji transakcji, księgowości oraz przeprowadzać audytu.

Jednak wybór tak odległych państw jest odważnym posunięciem na które nie stać każdego z nas. Decydując się na biznes poza granicami kraju powinniśmy rozważyć za i przeciw, by przypadkiem nie ponieść większych strat niż by to miało miejsce na rodzimym rynku.

Najlepiej zjawisko to widać na przykładzie naszego zachodniego sąsiada, który w zeszłym roku według oficjalnych statystyk odnotował 13 procentowy wzrost liczby imigrantów. W sumie stanowili oni aż 1,08 miliona osób. Chociaż największy ich odsetek nadal stanowili Polacy i Rumunii, to odnotowano gwałtowny 40 procentowy wzrost imigracji z unijnych krajów Południa objętych kryzysem finansowym. Polacy pracujący w Niemczech muszą więc stawić czoła nie tylko barierze językowej i często skomplikowanym procedurom, ale również konkurencji ze strony nowych emigrantów. Okazuje się, że często są to bardzo dobrze wykształcone osoby.

Tym, co przyciąga do Niemiec pracowników z praktycznie całej Europy są nie tylko nadzieja na dobrą pracę i płacę, ale również nowoczesność i otwartość tego kraju. – Niemniej osoby emigrujące za pracą zarobkową muszą liczyć się z faktem, że być może będą zmuszone podjąć pracę poniżej swoich kwalifikacji zawodowych. Może to być przyczyną ogromnej frustracji i niezadowolenia. Poza tym problemem, wynikającym z cech osobowościowych, czy też nieznajomości języków, może być aklimatyzacja w nowym miejscu zamieszkania. Zatem decyzję o tym czy emigrować, czy pozostać w kraju warto dokładnie przemyśleć. Chociaż zawsze warto spróbować, aby zdobyć nowe doświadczenie – mówi Agnieszka Sowa, dyrektor operacyjny Grupy ITC.

Plusem pozostania i szukania pracy w Polsce, pomimo wysokiego bezrobocia, jest fakt posiadania sieci znajomych oraz tego, co fachowcy nazywają kapitałem społecznym. Dzięki temu w porównaniu do emigracji, teoretycznie szybciej możemy liczyć na znalezienie miejsca pracy, które będzie odpowiadało naszym kwalifikacjom zawodowym. Ponadto w razie konieczności łatwiej będzie się doszkolić i przebranżowić. Nie ma również problemu z barierą językową i kulturową.

Na koniec warto zaznaczyć, że pomimo korzyści, jakie może odnieść osoba emigrująca, w dłuższej perspektywie zjawisko emigracji pracowników może być niekorzystne dla gospodarki. Jak pokazują statystyki najczęściej emigrują osoby w wieku do 30 lat. – Wśród emigrantów więcej niż w całej populacji jest też osób z wyższym wykształceniem. Na przykładzie Polski widać, że taka emigracja prowadzi do czasowych braków specjalistów, co w efekcie przekłada się na problemy ze znalezieniem odpowiednich pracowników przez firmy – dodaje Bartosz Kaczmarczyk.

- Potwierdziły się nasze zeszłoroczne przewidywania, że do wzrostu chętnych do wyjazdu za granicę potrzeba, aby Polacy dowiedzieli się, jak wyjechać i sobie poradzić na obczyźnie. Niektórzy znajomi i krewni już wrócili z nową porcją porad dla tych, którzy rozważają wyjazd. Podjęciu decyzji o wyjeździe sprzyja także ogólna niestabilność zatrudnienia, która często dotyka nisko wykwalifikowanych pracowników – mówi Tomasz Hanczarek Prezes Zarządu Work Service S.A.

Znaczny wzrost zainteresowania wśród mężczyzn – z 15 proc. do aż 36 proc. – potwierdza dominujący trend, że to właśnie mężczyźni najczęściej decydują się na samodzielny wyjazd. Kobiety zazwyczaj dołączają do swoich mężczyzn, którzy już odnaleźli się w nowym kraju.

Coraz więcej osób w wieku 18-45 lat jest skłonnych do pracy za granicą. Co ciekawe, nadal największą grupą gotową do emigracji są osoby w wieku 45-54 lat. – Około jedna piąta respondentów do 54 roku życia bierze pod uwagę podjęcie zatrudnienia poza Polską. To niepokojące dane, ponieważ wyjazd tylu osób w wieku produkcyjnym, byłby dla Polski ogromną stratą – tłumaczy Krzysztof Inglot Dyrektor Działu Rozwoju Rynków w Work Service.

Bezrobotni z terenów wiejskich oraz małych miejscowości są otwarci na nowe doświadczenia zawodowe poza krajem. U osób z wyższym wykształceniem – mimo znacznego bezrobocia, wyjazd za granicę nie jest oczywistym krokiem, ponieważ zazwyczaj wiąże się on z przekwalifikowaniem. Wykonywanie pracy wymagającej niskich kompetencji, pomimo atrakcyjnego wynagrodzenia – nie jest kuszącą perspektywą.

Jest to możliwe w sytuacji, gdy nabędziemy prawo do zasiłku w jednym z państw Unii Europejskiej i po 4-tygodniowym okresie pozostawiania do dyspozycji służb zatrudnienia tego kraju wyjedziemy do innego państwa w celu poszukiwania pracy. Ważne jest jednak, aby postarać się o wyrobienie dokumentu U2 w instytucji kraju ostatniego zatrudnienia w związku z zamiarem poszukiwania pracy w innym kraju (jest jednak możliwość ubiegania się o ten dokument za pośrednictwem wojewódzkiego urzędu pracy po powrocie do kraju – należy wówczas złożyć odpowiedni wniosek). Bezrobotny z prawem do zasiłku, który po czterech tygodniach wyjeżdża do innego kraju w celu poszukiwania pracy, powinien w terminie siedmiu dni od daty wyjazdu zarejestrować się w docelowym kraju jako osoba poszukująca pracy. Kolejnym etapem jest dostarczenie do właściwego wojewódzkiego urzędu pracy druku U2 oraz zaświadczenia potwierdzającego posiadanie statusu osoby poszukującej pracy, wydanego przez powiatowy urząd pracy.

Osoba, która nabyła prawo do zasiłku w Polsce, może także ubiegać się o transfer tego świadczenia, wyjeżdżając do innego kraju Unii Europejskiej, w którym zamierza poszukiwać zatrudnienia. Aby to zrobić, należy zgłosić w swoim powiatowym urzędzie pracy zamiar wyjazdu oraz złożyć wniosek o wydanie formularza we właściwym ze względu na miejsce zamieszkania wojewódzkim urzędzie pracy, pamiętając przy tym o miesięcznym okresie wyprzedzenia. Należy mieć na uwadze, że jeśli nie zgłosimy zamiaru wyjazdu do innego państwa członkowskiego, może grozić to utratą prawa do zasiłku. Jeśli zapomnimy o posiadaniu odpowiedniego formularza, nie będzie możliwe przyznanie świadczenia lub też zostanie ono przyznane, ale z opóźnieniem. Podobnie jak w sytuacji transferu zasiłku do Polski, przy wyjeździe z naszego kraju należy pamiętać o tym, że mamy siedem dni na przeniesienie z jednego do drugiego kraju. Dodatkowo należy pamiętać, że przed upływem trzech (ewentualnie sześciu) miesięcy należy zgłosić się w swoim urzędzie pracy w celu wznowienia wypłaty zasiłku na okres uzupełniający. Powyższe informacje można także uzyskać, dzwoniąc pod numer infolinii urzędu pracy, czyli Zielonej Linii (tel. 19524, www.zielonalinia.gov.pl).

Trudno o pracę

Problemy ze znalezieniem pracy to zmora współczesnej gospodarki. Emigracja dla wielu osób może być dobrym rozwiązaniem, ale trzeba tu podkreślić, że powinniśmy dążyć do stworzenia lepszych warunków pracy w rodzimym kraju, w przeciwnym razie tysiące wykształconych w Polsce ludzi będzie pracowało na rzecz innego państwa. Sytuacji nie poprawia ogrom przepisów i regulacji, jakimi objętych jest w Polsce rekordowe 380 zawodów (ponad dwa razy więcej niż w Niemczech). Problem ten poruszyła Fundacja Republikańska, porównując nas m.in. do Estonii, w której jest zaledwie 47 zawodów regulowanych.

W przypadku absolwentów, którzy posiedli cenione kompetencje, np. w branży IT, o wyjeździe decyduje głównie chęć zarabiania więcej pieniędzy niż mogliby otrzymać na ojczystym rynku. Wg analiz dostępnych na portalu Bezrobocie.org.pl, duże znaczenie odgrywa również możliwość pracy w bardziej stymulującym do rozwoju otoczeniu oraz pozytywny klimat dla innowacji, rozwoju kariery zawodowej i dalszego kształcenia, np. w obszarze znajomości języków obcych.

Los wykształconego emigranta

Nie jest łatwo wskazać kraj, który jest najlepszym miejscem do podjęcia pracy. Wszystko zależy od ścieżki zawodowej, którą podąża absolwent. W przypadku pracy tymczasowej do niedawna najpopularniejsza była Irlandia Północna, lecz wraz z kryzysem przyszedł spadek możliwości dla emigrantów. Specjaliści nastawieni na stałą pracę są w nieco innej sytuacji – stanowiska dla informatyków, lekarzy czy menadżerów są bardziej stabilne, nasi absolwenci rzucają jednak wyzwanie iście międzynarodowej konkurencji. O kluczowe etaty w dużych firmach i instytucjach zabiega bowiem środowisko najbardziej utalentowanych absolwentów z całego świata, dla których znajomość języków obcych to absolutny standard.

,,Studenci końcowych lat często inwestują w naukę języka obcego w wyspecjalizowanym obszarze, np. skupiając się na słownictwie prawniczym” – komentuje Piotr Witkowski z warszawskiej szkoły językowej EnglishForYou.pl. – ,,Pozwala to zaoszczędzić czas oraz podnieść kwalifikacje osoby, która ewidentnie nastawia się na pracę zagranicą.”

Podając za serwisem Bezrobocie.org.pl, wśród krajów najczęściej wybieranych przez wysoko wykwalifikowanych absolwentów z Polski w 2005 roku były: Wielka Brytania (25% tamtejszej polonii), Kanada (19%) oraz USA (17%). Znajomość języka angielskiego niewątpliwie była tu kluczowym czynnikiem. Choć jeszcze kilka lat temu kraje śródziemnomorskie nie znajdowały się w polu zainteresowania polskich pracowników, obserwacja przyszłych absolwentów uwidacznia zmianę tej tendencji.

Oswajanie z zagranicą

Praca za granicą staje się dla studentów czymś coraz bardziej naturalnym nie tylko ze względu na dostępność do nauki języków obcych, ale również partycypowanie w licznych projektach i stowarzyszeniach o charakterze międzynarodowym. Na pierwszy plan wysuwa się tutaj międzyuczelniany program wymiany studenckiej z różnych krajów ERASMUS, ale popularność zyskują również inicjatywy takie jak AEGEE.

,,Dzięki projektowi mam okazję nawiązać wiele znajomości z osobami z innych krajów, organizowane są również wyjazdy do największych miast Europy. Nie ukrywam, że planuję pracować poza Polską, takie doświadczenia są więc dla mnie bardzo cenne” – mówi Aneta, studentka psychologii, uczestniczka Europejskiego Forum Studentów AEGEE Europe.

Młodzi nie chcą wykonywać byle jakiej, byle dobrze płatnej pracy. Swoje plany łączą nie tylko z potrzebą zarobku, ale również zainteresowaniami, co przekłada się na większe zainteresowanie pracą w krajach takich jak Hiszpania, Włochy lub Cypr. Dotyczy to głównie etatów w korporacjach, które są mniej wrażliwe na wahania krajowej koniunktury niż lokalne przedsiębiorstwa.

Angielski to już standard

Co ciekawe, zamiary emigracyjne nie zawsze są jednoznacznie wiązane tylko i wyłącznie z wysokością płacy. Dotyczy to szczególnie sektora prywatnego i kariery w dużej korporacji, która niejednokrotnie wiąże się z ciągłymi podróżami po całym świecie. Wielu Polaków trafia na Cypr, do Turcji, Brazylii, a nawet Chin. Z tego względu, język angielski staje się punktem wyjścia do nauki kolejnego, który odgrywa prawdziwą wartość dodaną w globalnym biznesie.

,,Zapytaliśmy swoich uczniów ile języków obcych chcieliby opanować i zdecydowania większość (53%) odpowiedziała, że dwa. Angielski był priorytetem dla 90% z nich, natomiast 33% w drugim wyborze wskazało na hiszpański, na niemiecki 27%, a francuski 17%. Z dodatkowym językiem można konkurować nie tylko na rynku pracy USA, Wielkiej Brytanii czy Kanady” – komentuje Piotr Witkowski z warszawskiej szkoły językowej EnglishForYou.pl.

- Od 2004r. wysłaliśmy do samej Norwegii ponad 3700 pracowników, głównie do pacy w branżach konstrukcyjnej, przemysłowej, medycznej, logistycznej, transportowej, IT i gastronomicznej. W samym 2011 roku za naszym pośrednictwem do pracy w Norwegii wyjechało blisko 700 osób. Mimo, że sytuacja na tamtejszym rynku pracy wciąż pozostaje gorsza niż przed spowolnieniem gospodarczym, pracodawcy oferują jedne z najatrakcyjniejszych wynagrodzeń na kontynencie – mówi Przemysław Osuch, Business Development Director Adecco Poland.

Rekrutacja z rozmachem
Obecnie Adecco Poland uruchamia masową rekrutację pracowników na norweski rynek pracy. Do czerwca 2012 roku, firma  planuje wysłać tam prawie. 500 kandydatów do zawodów z branży przemysłowej.

- Konkretnie poszukujemy spawaczy oraz monterów kadłubów i rurociągów do stoczni remontowych, a także prac na morzu. Pierwszy etap rekrutacji rozpocznie się rozmowami rekrutacyjnymi w ostatnim tygodniu marca. Z osobami, które przejdą go pomyślnie, spotkamy się w etapie drugim czyli na testach praktycznych. Będziemy je prowadzili zarówno w Norwegii jak i w Kołobrzegu. Jeśli chodzi o wymagania, liczą się kwalifikacje zawodowe i doświadczenie. Od kandydatów, którzy skończyli szkołę zawodową wymagamy minimum 3 letniego doświadczenia, od osób bez wyuczonego zawodu, minimum 5 lat w pracy na podobnym stanowisku. Nie wymagamy znajomości języka obcego. Zatrudnieni będą pod opieką brygadiera, który zajmie się komunikacją z pozostałymi osobami z załogi. Pierwsi kandydaci rozpoczną prace w ciągu trzech miesięcy. Kontakty obejmują od 3 do 12 miesięcy – wyjaśnia Izabela Ferenc, Kierownik Projektów Skandynawskich Adecco Poland.

I dag, I går, I morgen – dziś, wczoraj, jutro
Adecco Poland od 2004 roku jest liderem w sektorze rekrutacji międzynarodowych. Do ich prowadzenia firma szkoli i dedykuje konsultantów ściśle współpracujących z konkretnym krajem lub sektorem. Dzięki znajomości danej branży i rynku pracy w wybranym kraju, potrafią oni wybrać najlepszych kandydatów. Ponadto Adecco prowadzi jedyne w Polsce ośrodki szkoleniowe dla rodaków zainteresowanych wyjazdami do pracy za granicę. W kampusach Adecco prowadzone są zarówno kursy językowe jak i szkolenia BHP oraz szkolenia z różnic międzykulturowych.  Dzięki funkcjonowaniu takiego miejsca, firma jest w stanie rzetelnie przygotować wszystkich tych, którzy zamierzają podjąć prace za granicą.

- Zleceniodawcom dostarczamy najlepszych pracowników, a tym, zapewniamy najlepsze przygotowanie do pracy. Na życzenie klienta możemy także sprawdzić: referencje, ważność/ autentyczność dyplomów i certyfikatów, pozwolenia na pracę czy wizy. Prowadzimy również testy sprawdzające predyspozycje psychofizyczne -  dzięki temu możemy ustalić, czy kandydat jest przygotowany do pracy zagranicą. Dotyczy to przede wszystkim osób, które na wyjazd decydują się pierwszy raz. Dla pracowników, których zaczniemy rekrutować na rynek Norweski, zorganizujemy szkolenie BHP. Odbędzie się ono w kampusie Adecco w Nowym Targu i będzie trwało ok. 3 dni.  Podczas tego spotkania omówimy także warunki współpracy, załatwimy niezbędne formalności, pomożemy przygotować się do zmiany miejsca zamieszkania i pracy  – mówi Izabela Ferenc.

Ponadto, kandydaci, którzy pomyślnie przejdą proces rekrutacji, będą mogli liczyć na dofinansowanie żywienia i zakwaterowania w Norwegii. Na miejscu Adecco ma także swoich konsultantów,  którzy w razie potrzeby będą wspierać pracowników w załatwianiu niezbędnych formalności. Osoby zainteresowanie pracą na norweskim rynku pracy mogą zgłosić swoją kandydaturę za pomocą strony internetowej WWW.adecco.pl lub odwiedzając jedno z siedmiu biur Adecco Poland w Szczecinie, Opolu, Tychach, Krakowie, Lublinie, Rzeszowie, Kielcach. Niebawem ruszy także centrum rekrutacji międzynarodowych w Gdańsku.

Choć masowych powrotów nie było, na mapie polskiej migracji mieliśmy do czynienia z pewnymi przetasowaniami. Klasycznym przykładem może być ogarnięta kryzysem Hiszpania. W latach 2007-2010 kraj ten odnotował 38-procentowy spadek migrantów z Polski. Podobną zmianę odnotowała Irlandia (-38%). Polaków ubyło także na Cyprze (-25%), w Finlandii (-25%), Grecji (-20%) czy Wielkiej Brytanii (-19%).

Należy jednak pamiętać, że decyzja o wyjeździe z danego kraju nie koniecznie musi oznaczać powrót do ojczyzny. Wiele osób, przyzwyczajonych do bycia na emigracji, zmienia po prostu kraj przebywania i wcale nie rozważa powrotu do Polski. W latach 2007-2010 zwiększyła się przykładowo liczba polskich emigrantów w Belgii, Szwecji, Norwegii, Danii czy Holandii.