Poniżej wskazujemy siedem najczęściej występujących objawów, które mogą świadczyć o rozwijającej się skrycie chorobie nowotworowej – wymienił je podczas konferencji prasowej pt. „Warto się badać. Badanie daje życie” prof. Krzysztof Bielecki, znany lekarz i nauczyciel akademicki, specjalizujący się w chirurgii i proktologii. 

Ale uwaga! Wszystkie te objawy MOGĄ, choć wcale NIE MUSZĄ, świadczyć o rozwoju nowotworu. Dlatego w razie ich wystąpienia warto skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć tę potencjalnie śmiertelną chorobę.

Na co zatem należy zwracać szczególną uwagę?

• Zaburzenia oddawania stolca i moczu (np. nawracające, uporczywe, naprzemienne zaparcia i biegunki, zmiana rytmu wypróżnień, częstomocz). Mogą wskazywać na nowotwory jelita grubego lub układu moczowego.
• Przewlekłe owrzodzenia skóry (utrzymujące się dłużej niż 3 miesiące), a także zmiany w obrębie znamion na skórze (np. zmiana zabarwienia, grubości, kształtu). Mogą wskazywać na nowotwory skóry.
• Patologiczna (nietypowa) wydzielina, wydobywająca się z różnych otworów naturalnych ciała i brodawek (np. ropne upławy, krwioplucie). Może wskazywać na nowotwór narządów rodnych, płuca, jelita grubego lub piersi.
• Guzki lub guzy (mogą pojawiać się w różnych miejscach, często są widoczne gołym okiem lub są wyczuwalne w dotyku). Mogą wskazywać m.in. na nowotwory tkanek miękkich (mięsaki) albo nowotwór piersi.
• Dysfagia, czyli trudności w przełykaniu (zwłaszcza jeśli chodzi o produkty stałe). Może świadczyć o nowotworze przełyku.
• Kaszel lub chrypka (gdy są męczące, nietypowe, utrzymujące się przewlekle), a także krew w plwocinie. Mogą świadczyć o nowotworze płuca.
• Gorączka lub stany podgorączkowe występujące bez wyraźnej przyczyny, a także obfite nocne poty. Mogą wskazywać na nowotwory hematologiczne, np. chłoniaki (ich objawem jest też powiększanie się węzłów chłonnych, m.in. pachy, pachwiny i szyi).

Rzecz jasna, możliwych objawów nowotworów jest znacznie więcej – ich nasilenie i lokalizacja zależą w dużej mierze od rodzaju nowotworu. Na przykład rak wątroby może się objawić żółtaczką albo bólami pod prawym łukiem żebrowym, a rak trzustki bólami promieniującymi do kręgosłupa (odczuwanymi jako ból pleców).
Ale warto wiedzieć, że są też pewne ogólne objawy, które są wspólne dla wielu rodzajów nowotworów.

Prof. Krzysztof Bielecki podpowiada, że do takich „uniwersalnych” sygnałów ostrzegawczych należą: utrata łaknienia, szybko postępujący ubytek masy ciała (chudnięcie), a także szybko postępująca utrata sił (ogólne osłabienie, wyczerpanie). 

Na tym jednak nie koniec. Eksperci podkreślają, że kolejnym ważnym elementem profilaktyki nowotworów, obok samoobserwacji, jest regularny udział w badaniach kontrolnych (tzw. skriningowych, np. kolonoskopii czy mammografii), adekwatnych do wieku i płci danej osoby. Trzeba o tym ciągle przypominać, bo niestety zgłaszalność na tego rodzaju badania nie jest w Polsce tak duża i powszechna, jak być powinna. 

- Zgłaszalność na darmową kolonoskopię, w ramach akcji profilaktycznych, które są poprzedzane rozesłaniem imiennych zaproszeń, wynosi u nas niespełna 30 proc. Musimy więc dalej edukować Polaków i przekonywać ich do brania udziału w badaniach profilaktycznych. Bez tego nie da się wygrać z nowotworami – podkreśla prof. Krzysztof Bielecki. 

W ramach profilaktyki nowotworów eksperci zalecają ponadto stosowanie w codziennym życiu 12 zasad zawartych w tzw. Europejskim Kodeksie Walki z Rakiem.

Przypomnijmy, że nowotwory są drugą w kolejności, po chorobach układu krążenia, przyczyną zgonów w Polsce. Nic zatem dziwnego, że lekarze ciągle apelują do Polaków, aby w ramach „dmuchania na zimne” wprowadzali prozdrowotne zmiany w swoim życiu i praktykowali tzw. czujność onkologiczną. Chodzi przede wszystkim o to, żeby nie przegapić wczesnych objawów rozwijającego się nowotworu, ponieważ szybkie jego wykrycie daje duże szanse na wyleczenie.

- Naprawdę warto się badać. Sama jestem przykładem na to, że wcześnie wykryta zmiana, daje duże szanse na powrót do pełni zdrowia – podkreśla Anna Czech, posłanka, która jest przewodniczącą Zespołu Parlamentarnego ds. Organizacji Ochrony Zdrowia.

Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl

Nietrzymanie moczu to nie tylko problem małych dzieci i panów z przerostem prostaty. Eksperci szacują, że problem ten dotyka nawet 25-55 proc. kobiet, w zależności od grupy wiekowej. A dane te mogą być zaniżone, ponieważ wiele kobiet ignoruje objawy i nie zgłasza się z nimi do lekarza, co może wynikać ze wstydu przed rozmową, a także z traktowania nietrzymania moczu jako naturalnego objawu związanego ze starzeniem się organizmu.

To wielki błąd! Lekceważenie nietrzymania moczu, zwłaszcza gdy jest jeszcze w początkowej fazie, może stopniowo doprowadzić do poważnych zmian fizjologicznych, które będą wymagały leczenia farmakologicznego, a nawet operacyjnego. O utracie komfortu życia nie wspominając.

Tymczasem, z nietrzymaniem moczu nie tylko można skutecznie walczyć, ale też skutecznie mu zapobiegać.

Jak rozpoznać nietrzymanie moczu?

Ta przykra dolegliwość może objawiać się na wiele sposobów, w tym także nieoczywistych.

- Nietrzymanie moczu zwykle rozwija się powoli. Sygnałem ostrzegawczym może być niewielkie, okazjonalne ulewanie moczu, np. kilka kropel przy silnym kaszlu lub częstsza potrzeba odwiedzania toalety nawet wtedy, gdy pęcherz nie jest do końca wypełniony. W takich przypadkach najlepiej od razu zasięgnąć porady specjalisty, aby nie dopuścić do pogorszenia objawów i wyleczyć je na wczesnym etapie – mówi Piotr Stec, lekarz, ginekolog-położnik, członek Królewskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w Londynie (MRCOG), specjalizujący się w uroginekologii (leczeniu nietrzymania moczu i obniżenia narządów miednicy).

Objawy różnią się w zależności od rodzaju, jak i stopnia zaawansowania choroby.

Generalnie, fachowcy wyróżniają trzy główne typy nietrzymania moczu:

• Wysiłkowe (gdy dochodzi do niego przy wzmożonym wysiłku fizycznym, zwłaszcza w efekcie nagłego i silnego napięcia powłok brzusznych)
• Naglące (gdy występuje wskutek pojawienia się odczucia nagłego parcia na cewkę moczową i pęcherz moczowy, czyli trudnej do opanowania chęci oddania moczu)
• Z przepełnienia (wskutek faktycznego przepełnienia pęcherza moczowego).

Jakie są przyczyny nietrzymania moczu?

Gdy spojrzy się jeszcze głębiej, na fizjologiczne przyczyny i mechanizmy nietrzymania moczu, okazuje się, że najczęściej sprowadza się ono do dwóch powodów.

- W niektórych przypadkach nietrzymanie moczu jest spowodowane nadreaktywnością pęcherza moczowego, czego skutkiem jest nagłe parcie na pęcherz i częste oddawanie moczu (naglące nietrzymanie moczu). W innych wynika z osłabienia mięśni dna miednicy, powodując nietrzymanie moczu przy kaszlu, kichaniu, śmiechu czy aktywności fizycznej (wysiłkowe nietrzymanie moczu). Wymienione objawy mogą także występować równocześnie, wtedy mówimy o nietrzymaniu moczu o typie mieszanym – wyjaśnia doktor Piotr Stec.

Warto dodać, że u młodych kobiet wysiłkowe nietrzymanie moczu może wystąpić bezpośrednio po porodzie, ale w tej grupie zwykle ustępuje ono samoistnie z czasem lub po fizjoterapii.

Drugim okresem w życiu kobiet, kiedy następuje wzrost częstości występowania nietrzymania moczu jest okres po menopauzie.

- Wtedy na uszkodzenia mechanizmu zwieraczowego nakładają się zmiany hormonalne prowadząc do pogorszenia objawów wysiłkowego nietrzymania moczu i do częstszego występowania nadreaktywności pęcherza moczowego – tłumaczy Piotr Stec.

Ekspert dodaje, że w zdecydowanej większości przypadków nietrzymanie moczu jest problemem izolowanym (niezwiązanym z innymi chorobami), ale oczywiście może być też manifestacją innych schorzeń, np. mięśniaków macicy uciskających na pęcherz lub stwardnienia rozsianego powodującego nadreaktywność pęcherza moczowego.

Jak zapobiegać nietrzymaniu moczu?

Dobra wiadomość jest taka, że znacznej części przypadków nietrzymania moczu można zapobiec lub też wyeliminować je na wczesnym etapie rozwoju choroby. Jak?

Po pierwsze: dbać o mięśnie dna miednicy

W tym celu należy uwzględnić je w codziennych ćwiczeniach. W zależności od przyczyny (mięśnie nadmiernie napięte lub zbyt osłabione) zalecony będzie odpowiedni trening (relaksacja lub wzmacnianie). Po dokładne wskazówki należy udać się do fizjoterapeuty, ponieważ nieprawidłowe wykonywanie ćwiczeń może wyrządzić więcej szkody niż korzyści.

- Najlepiej zacząć ćwiczyć mięśnie dna miednicy zanim zostaną w jakiś sposób uszkodzone, np. w wyniku porodu. Ćwiczenia mięśni dna miednicy prowadzone w ciąży mogą zapobiec występowaniu problemu z nietrzymaniem moczu nie tylko bezpośrednio po urodzeniu dziecka. Będą miały też korzystny wpływ na kondycję tych mięśni przez resztę życia – zachęca Piotr Stec.

Po drugie: wyeliminować czynniki niekorzystnie wpływające na dno miednicy.

- Przestać palić lub nie zaczynać flirtu z nałogiem, bo w ten sposób zmniejszamy ryzyko przewlekłego kaszlu;

- Stale stosować prawidłową dietę, która pomoże znormalizować wagę ciała i uniknąć przewlekłych zaparć.

- Wskazana jest zbilansowana dieta bogata w błonnik (zawierająca duże ilości warzyw i owoców oraz produktów mącznych z pełnego przemiału). Dla wspierania odbudowy struktur łącznotkankowych (kresa biała, więzadła), które składają się z włókien kolagenu i elastyny, ważne jest przyjmowanie składników bogatych w witaminy C i A oraz cynk, a także spożywanie mięsnych wywarów i galaretek – radzi mgr Agata Skoworodko, certyfikowana fizjoterapeutka uroginekologiczna z warszawskiej Fizjokliniki.

Po trzecie: przyjmować prawidłową ilość płynów o odpowiedniej jakości – czyli m.in. zrezygnować z płynów gazowanych i ograniczyć kofeinę.

Po czwarte: zadbać o prawidłową postawę ciała podczas wykonywania wielu codziennych czynności.

- Na przykład, podnosić ciężkie przedmioty powinniśmy na wydechu, w celu zmniejszenia ciśnienia śródbrzusznego. W przypadku osób z problemem nietrzymania moczu ważna jest też nauka prawidłowego wstawania z łóżka, kichania i kaszlu. Na przykład, prawidłowe wstawanie z łóżka odbywa się przez bok, w celu zminimalizowania ciśnienia w brzuchu. Niewskazane jest zrywanie się z łóżka jak scyzoryk. Z kolei w czasie kaszlu lub kichania powinno się obrócić głowę w którąś ze stron, tak aby strumień powietrza nie szedł bezpośrednio na brzuch lub na narządy miednicy mniejszej – podpowiada Agata Skoworodko.

Po piąte: podczas oddawania moczu i defekacji przyjąć prawidłową postawę, o czym szerzej dowiesz się z części poniżej.

Sztuka świadomego sikania

Fachowcy oddawanie moczu nazywają mikcją.

- W trakcie tej czynności należy trzymać plecy prosto. Nie powinno się siedzieć w zgięciu, ponieważ wpływa to negatywnie na pozycję pęcherza. Ponadto, należy oddawać mocz bez parcia, co niestety bardzo często się zdarza. Kolejna zasada: nie sikajmy na zapas. Zazwyczaj jesteśmy tego uczeni od dziecka. Ale nie powinno się tak robić, bo pęcherz wówczas nie wypełnia się do prawidłowych wartości, a dodatkowo przez sikanie małymi porcjami moczu zazwyczaj sika się stosując parcie – radzi Agata Skoworodko.

Kolejną zasadą zdrowego sikania jest nieprzetrzymywanie moczu.

- To kolejne niekorzystne zjawisko, które dotyczy ciężko zapracowanych osób, nie mających czasu na pójście do toalety. Przetrzymywanie moczu nadmiernie rozciąga ściany pęcherza. Może się przy tym wydarzyć coś co nazywa się nietrzymanie z przepełnienia. Jest jeszcze jedno ważne zalecenie: nie wolno powstrzymywać strumienia moczu podczas mikcji – dodaje Agata Skoworodko.

Dodatkowo przetrzymywanie moczu sprzyja powstawaniu infekcji dolnych dróg moczowych.

Nie wolno też powstrzymywać moczu podczas mikcji

Na tym jednak nie koniec. W kontekście nietrzymania moczu bardzo ważne jest przyjęcie optymalnej z fizjologicznego punktu widzenia defekacji.

Chodzi m.in. o to, żeby w miarę możliwości, podczas siedzenia na toalecie mieć nogi lekko uniesione w górę, np. dzięki podłożeniu pod nie jakiejś podkładki. Uzyskane w ten sposób zgięcie nóg (podobne do tego jakie pojawia się przy defekacji na łonie natury) rozluźnia nasz mięsień łonowo-odbytniczy, dzięki czemu wypróżnianie się jest łatwiejsze. Jest to korzystne nie tylko w walce z nietrzymaniem moczu (dzięki temu, że minimalizuje się parcie), ale też np. z hemoroidami i zaparciami.

Kto odniesie szczególnie duże korzyści z działań profilaktycznych?

Przede wszystkim kobiety:

• z obniżeniem narządów miednicy mniejszej
• w ciąży i po ciąży
• wykonujące ciężką pracę fizyczną
• otyłe (otyłość to jeden z czynników zwiększających ryzyko wystąpienia nietrzymania moczu)
• z przewlekłym kaszlem (kolejny czynnik ryzyka)
• z rozejściem mięśni prostego brzucha
• w okresie menopauzalnym
• przygotowujących się do operacji i po operacji
• zmagające się z nietrzymaniem moczu.

Wiktor Szczepaniak (www.zdrowie.pap.pl)

Znajoma wyczuła guzek w piersi. Dopiero po roku poszła do lekarza. Miała już przerzuty do węzłów chłonnych. „Wyhodowała” sobie ten nowotwór?

Nie nazwałabym tego w ten sposób. To bardzo krzywdzące określenie dla osób, które zwlekają z diagnozą. Oczywiście, wykrycie guza we wczesnym stadium daje szanse nie tylko na zachowanie życia, ale także samej piersi. Ważna jest też wielkość guza – im mniejszy w momencie rozpoczynania leczenia, tym większa szansa na wyleczenie. Jeśli czekamy z diagnozą, działamy przeciwko sobie.

Wyniki badań brytyjskich naukowców z Exeter University wskazują, że jedna na trzy kobiety nie bada piersi ze strachu. Czego się boimy?

Wszyscy odczuwamy lęk przed chorobami nowotworowymi i trudno oczekiwać, żeby to się szybko zmieniło. Choroba nowotworowa przywołuje skojarzenia z cierpieniem, śmiercią, jak też stratą dotychczasowego życia, aktywności, atrakcyjności itp. Z tego też względu za wszelką cenę chcemy uniknąć tej choroby. I tak jedni idą do lekarza, dbają o profilaktykę, zdrowy tryb życia, a inni udają, że ich ten problem nie dotyczy. Zdaję sobie sprawę, że brzmi to nielogiczne, bo z jednej strony chcemy być zdrowi, a z drugiej boimy się szybciej wykryć chorobę i sobie pomóc.

Jakich wymówek używamy, by nie robić badań profilaktycznych, takich jak cytologia czy mammografia?

Bardzo podobnych do tych, które stosujemy kiedy nie chcemy się konfrontować z innymi trudnymi tematami w naszym życiu. Człowiek jest wyposażony w mechanizmy obronne, dzięki którym w sposób nieuświadomiony może uniknąć lub redukować potencjalnie zagrażające uczucia, takie jak strach czy lęk.

Z jednej strony mechanizmy obronne są niezbędne dla utrzymania równowagi psychicznej, a z drugiej – gdy są stosowane w sposób nadmierny i nieadekwatny – mogą być źródłem poważnych problemów, w tym również zdrowotnych. Proszę zwrócić uwagę, jak często racjonalizujemy swoje naganne zachowania, jak potrafimy zaprzeczać faktom, wypierać ze świadomości trudne myśli lub myśleć życzeniowo, że „jakoś to będzie”. Podobnie jest z badaniami. Jesteśmy w stanie wytłumaczyć swoje zachowania unikania wizyty u lekarza i niestety nasz mózg w to wierzy.

Wszyscy – bardziej lub mniej – używamy tych samych mechanizmów obronnych. Im bardziej jesteśmy wykształceni, tym bardziej racjonalizujemy. Zamiast powiedzieć, że się boimy, powiemy, że „nie mamy czasu, bo prowadzimy dwa ważne projekty, które musimy skończyć”. Jesteśmy w stanie wymyślić różne scenariusze i wszystko usprawiedliwić. Czasami słyszymy, jak ktoś mówi „na coś trzeba przecież umrzeć” lub „mój dziadek palił, nie badał się i żył 91 lat”. Te słowa nabierają innego wymiaru, gdy zachorujemy. Wtedy nie chcemy umierać.

Dużo jest kampanii społecznych, które mówią o tym, że warto się badać, zanim mamy poważne dolegliwości. Dlaczego racjonalne argumenty do nas nie trafiają?

Lęk odbiera rozum. Dzisiaj świat mówi, że masz być piękny i zdrowy, pracować dużo i żyć pełnią życia. W tym przekazie nie ma miejsca na chorobę.

Cytologia, czyli podstawowe badania w kierunku szyjki macicy, trwa niecałe 10 minut, a może nam uratować życie.

Dzięki cytologii udaje się zapobiec 60–80 proc. przypadków inwazyjnego raka szyjki macicy, ponieważ to badanie wykrywa go jeszcze w stadium przedinwazyjnym, kiedy jest w pełni wyleczalny.

Rak szyjki macicy daje o sobie znać dopiero w stadium zaawansowanym. Wcześniej przebiega bezobjawowo. W ramach programu profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy bezpłatną cytologię raz na trzy lata mogą zrobić kobiety pomiędzy 25. a 59. rokiem życia. Na to badanie wcale nie czeka się w długiej kolejce.

Ale trzeba się zapisać.

A przecież nie mamy czasu. To najczęstsza wymówka.

Miałam w poradni pacjentki, które mówiły, że jak pięć lat temu wyniki badań miały dobre i nic nie boli, to ciągle jest ok. Takie myślenie może się okazać zgubne. Nie ma co się oszukiwać, każde badanie, które ma na celu wykluczenie poważnej choroby, powoduje stres. Każdy z nas ma swoje sposoby na redukcję stresu.

Jakie?

Nie ma jednego sposobu radzenia sobie ze stresem, który można przypisać danej osobie. Korzystamy z wielu. Jedni ludzie poszukują informacji, inni podejmują działania, żeby rozwiązać problem, jeszcze inni pomniejszają problemy i powstrzymują się od działania. To, w jaki sposób radzimy sobie ze stresem, w dużej mierze zależy od wzorców, jakie otrzymaliśmy w domu, szkole, środowisku, jak również od cech osobowości i posiadanej wiedzy.

To w dzieciństwie uczymy się tego, czy dbamy o swoje zdrowie. Dzieci mają pozytywny wzór, jeśli matka mówi, że była na cytologii i jest zdrowa, albo ojciec wspomina, że ma nadciśnienie i dlatego bierze leki. Czego uczą się dzieci, jeśli wysyłamy je z katarem i stanem podgorączkowym do przedszkola, bo nie ma kto z nimi zostać w domu? Że o zdrowie nie trzeba dbać. Taki człowiek, gdy będzie dorosły, też nie będzie miał nawyku dbania o siebie.

Mężczyźni wstydzą się chodzić do urologa?

Myślę, że przeważająca większość tak.

Pani zachęca męża do badań?

Daję mu listę badań i każę mu je zrobić.

Jak reaguje?

Czasami się ociąga. Mówi, że nie ma czasu.

I co Pani na to?

Mówię, że mnie to mało obchodzi. Że gdyby był singlem, mógłby tak mówić, ale odpowiada za mnie. Mamy dzieci i wnuki, dlatego musi regularnie się badać.

Przyjaciółka może namówić przyjaciółkę na cytologię?

To może być trudne. Ważne są słowa. Dlatego mądra przyjaciółka może powiedzieć: „Nie chcę Ci niczego narzucać, ale jestem twoją koleżanką, sama byłam na cytologii i martwię się, że długo już nie robiłaś badań”. Znam koleżanki, które razem chodzą na badania.

W Finlandii i Islandii programy badań przesiewowych sprawiły, że w ciągu 20 lat uzyskano spadek zachorowalności na raka szyjki macicy o 70 proc., a umieralności o 60 proc.

Tam latami promowano dobre nawyki. Powtórzę jeszcze raz: wzorce podejścia do swojego stanu zdrowia wynosimy z domu, z kultury, w jakiej wyrastamy.

Teraz chcemy dorosłych Polaków namówić do regularnych badań i okazuje się, że nie jest to łatwe. Odnoszę wrażenie, że młodsi ludzie są bardziej świadomi konieczności wykonywania badań profilaktycznych. Może działają akcje edukacyjne prowadzone w szkołach, a może powoli zdrowy tryb życia staje się czymś naturalnym. Żeby w przyszłości większy odsetek ludzi profilaktycznie dbał o swoje zdrowie, trzeba zacząć od najmłodszych.

Z jednej strony to my dorośli musimy dać przykład dzieciom, ale z drugiej – to może nie wystarczyć, jeśli nie będziemy głośno sprzeciwiać się „chorym” reklamom, z których w świat idzie przekaz : „Nie trać czasu. Na wszystko jest tabletka”. Możesz jeść co chcesz, tylko weź pastylkę na wątrobę. Jak masz chrypkę, weź inną tabletkę. Jak nie chcesz mieć chorej prostaty, kup sobie jeszcze inną pigułkę. A później do poradni przychodzą pacjenci, którzy przez rok chodzili z taką pseudochrypką i okazuje się, że zbagatelizowali zaawansowaną postać raka krtani.

Rozmawiała Agnieszka Pochrzęst-Motyczyńska, PAP, Zdrowie.pap.pl

Konflikt serologiczny jest patologią, w której na skutek niezgodności antygenowej między matką a płodem – w organizmie matki dochodzi do wytwarzania przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom płodowym(3). U podstaw wystąpienia zjawiska konfliktu serologicznego i jest jego najczęstszą przyczyną, leży antygen D z układu Rhesus na krwinkach czerwonych.

Konflikt serologiczny występuje kiedy kobieta Rh ujemna oczekuje dziecka, którego ojciec jest Rh dodatni. Dziecko Rh dodatnie dziedziczy antygen D po ojcu, ale ponieważ w okresie ciąży krwiobieg matki jest oddzielony od krwiobiegu płodu barierą łożyskową nie stanowi to większego zagrożenia. Większe ilości krwi dziecka mogą przedostać się do układu krążenia matki w trakcie ciąży na skutek szczególnych zdarzeń, jakimi są zabiegi, czy krwawienia z dróg rodnych, oraz podczas porodu lub poronienia(3).

Organizm kobiety zaczyna wtedy wytwarzać przeciwciała skierowane przeciwko krwinkom dziecka, które traktuje jak ciała obce – podobnie jak miałoby to miejsce w przypadku obrony immunologicznej przed bakteriami lub wirusami. Taki proces określany jest mianem immunizacji, której następstwem jest rozpad krwinek czerwonych dziecka(3).

Skutkiem tego zjawiska może być choroba hemolityczna płodu a także inne powikłania: niedokrwistość, niedotlenienie, żółtaczka. W ciężkich nieleczonych postaciach choroby możliwe jest wystąpienie innych poważnych powikłań takich jak np.: uogólniony obrzęk, drgawki, uszkodzenia narządów i mózgu, których konsekwencją może być śmierć dziecka(3).

Najwłaściwszą profilaktyką zapobiegającą konfliktowi serologicznemu jest podanie pomiędzy 28 a 30 tygodniem ciąży pierwszej dawki immunoglobuliny anty-D, kobietom, które nie wytworzyły przeciwciał anty-D oraz drugą do 72 godzin po porodzie(4).

Od 1 stycznia 2018 roku w ramach świadczeń gwarantowanych podanie immunoglobuliny anty-RhD w czasie ciąży jest finansowane przez budżet państwa(5). Oznacza to, że każda pacjentka korzystająca z usług specjalistycznej opieki medycznej (poradnia K) afiliowanej w ramach powszechnej służby zdrowia ma prawo do bezpłatnego podania immunoglobuliny anty-D w placówce(5). Kobieta powinna porozmawiać o tym ze swoim lekarzem prowadzącym, szczególnie kiedy należy do grupy obarczonej ryzykiem konfliktu serologicznego.

Świadomość praw pacjentek do świadczeń może znacząco wpłynąć na poprawę profilaktyki zdrowia ciężarnych i płodu. Praktyka lat ubiegłych pokazuje, że wiele spodziewających się dziecka pań rezygnowało z profilaktyki śródciążowej, ze względu na brak refundacji  immunoglobuliny anty-D(5). Teraz ten stan powinien ulec zmianie i poprawie.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia ws. refundacji immunoglobuliny anty–D w profilaktyce śródciążowej i poporodowej konfliktu serologicznego Rh(D), jest zgodne z rekomendacjami międzynarodowymi7,8 oraz polskimi zaleceniami dotyczącymi stosowania immunoglobuliny anty-D, zatwierdzonymi przez Krajowych Konsultantów w dziedzinie położnictwa i ginekologii, transfuzjologii klinicznej oraz perinatologii(4).

- W ciągu wielu lat opracowano diagnostykę konfliktu serologicznego, która umożliwia jego wczesne rozpoznanie. Coraz popularniejsze stają się nieinwazyjne metody diagnostyczne, są one bowiem bezpieczne dla matki i dla dziecka. Bardzo istotne jest więc objęcie kobiety ciężarnej zagrożonej konfliktem właściwą opieką specjalistyczną przy wdrożeniu skutecznych działań profilaktycznych – mówi  profesor Romuald Dębski z jednej z klinik ginekologii i położnictwa w Warszawie.

Istnieje duże prawdopodobieństwo, że rutynowe postepowanie w zakresie profilaktyki śródciążowej, połączone z profilaktyką poporodową, może praktycznie wyeliminować do zera5 tę jednostkę chorobową i przynieść tysiącom kobiet w Polsce należny komfort psychiczny i zdrowotny(4).

źródło: Materiały prasowe G-Pharma Consulting

Przypisy:

1 Główny Urząd Statystyczny; Informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju w 2017.  https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/inne-opracowania/informacje-o-sytuacji-spoleczno-gospodarczej/informacja-o-sytuacji-spoleczno-gospodarczej-kraju-w-2017-r-,1,68. Data wejścia na stronę 28.02.2018.

8 Bennaredello F et al. Recommendations for the prevention and treatment of haemolytic disease of the foetus and newborn. Blood Transfus. 2015 Jan; 13(1): 109–134.

Przeprowadzone w Danii przez naukowców z kopenhaskiego uniwersytetu badania dotyczyły 151 różnych regionów tego kraju oraz ponad 800 tysięcy osób – 73 731 z demencją i 733 653 bez niej.

Wyniki okazały się niejednoznaczne. Najwyższy poziom litu w wodzie (ponad 15 mikrogramów na litr) miał związek ze zmniejszonym o 17 proc. ryzykiem demencji w porównaniu z najniższym poziomem (poniżej pięciu mikrogramów na litr). Jednak umiarkowane stężenie litu (między 5,1 a 10 mikrogramów na litr) wiązało się ze zwiększonym ryzykiem otępienia – o 22 proc w porównaniu z niskim poziomem.

Związki litu stosowane są w leczeniu choroby dwubiegunowej, zaś eksperymenty wykazały, że pierwiastek ten modyfikuje wiele procesów biologicznych zachodzących w mózgu. Jednak ilości litu, jakie można przyjąć pijąc wodę z kranu, są znacznie niższe od stosowanych w medycynie.

W warunkach laboratoryjnych – podczas eksperymentów na myszach i muszkach owocowych z odpowiednikiem alzheimera oraz na hodowanych komórkach mózgu, lit wykazywał działanie ochronne. Także badania osób leczonych litem z powodu choroby dwubiegunowej sugerowały, że mogą one rzadziej zapadać na alzheimera.

Być może niejednoznaczność wyników to wynik różnorodnego wpływu litu na mózg – korzystne efekty przeważałyby dopiero przy osiągnięciu optymalnego poziomu. Możliwe także, że efekt ochronny zależy od innych niż lit czynników obecnych na badanym obszarze.

Zdaniem ekspertów konieczne są dalsze badania nad wpływem małych, regularnie przyjmowanych dawek litu na ryzyko demencji (duńskie badanie było pierwszym dotyczącym wpływu zawierającej lit wody z kranu).

Jak dotąd nie ma leku, który skutecznie zatrzymywałby chorobę Alzheimera lub chociaż spowalniał jej postęp.

Najnowsze badania przeprowadzone pod kierunkiem dr Elizabeth Arleo z Weill Cornell Medicine w Nowym Jorku sugerują, że mammografię lepiej jest wykonywać już od 40. roku życia, i to co roku. Jeśli będzie ona kontynuowana do osiemdziesiątki, może to zmniejszać ryzyko zachorowania na rak piersi o 40 proc.

– Wczesny skrining przy użyciu mammografii od 40. roku życia jest najlepszym sposobem na uniknięcia przedwczesnego zgonu z powodu raka piersi – przekonuje dr Arleo.

Tak wczesnemu skriningowi sprzeciwiają się eksperci Amerykańskiego Towarzystwa Onkologicznego (ACS), jak i doradcy rządu amerykańskiego z U.S. Preventive Services Task Force.

Dr Otis Brawley z American Cancer Society zwraca uwagę, że wczesne i częste wykonywanie mammografii pozwala wykryć więcej zmian złośliwych, ale znacznie zwiększa ryzyko powikłań takiego badania. Chodzi przede wszystkim o wyniki fałszywie pozytywne – czyli takie, które sugerują, że może być guz, ale po kolejnych badaniach z użyciem głównie biopsji (pobrania komórek) okazuje się, że są to zmiany łagodne.

– Kobieta rozpoczynająca mammografię w wieku 40 lat ma bardzo małą szansę uniknięcie zgonu z powodu raka piersi, natomiast bardzo duże jest u niej ryzyko uzyskania wyników fałszywie pozytywnych – zauważa dr Otis Brawley.

Specjalista przekonuje, że korzyści ze skriningu z użyciem tego badania zaczynają przewyższać jego zagrożenia dopiero u kobiet w wieku 47-48 lat.

Z tego powodu American Cancer Society uważa, że tego rodzaju coroczne badania przesiewowe powinny być wykonywane najwcześniej od 45. roku życia, a po ukończeniu 55 lat – co dwa lata. U.S. Preventive Services Task Force zaleca skrining co dwa lata od 50. roku życia.

W Polsce bezpłatne badania przesiewowe z użyciem mammografii od 2007 r. wykonywane są u kobiet w wieku 50-69 lat.

Dr Katarzyna Pogoda z Centrum Onkologii w Warszawie uważa, że badania pozwalające wykryć raka piersi mogą być wykonywane u kobiet młodszych, poniżej 50. roku życia. Jednak w tym wieku zalecane jest podawanie się również USG piersi, a nie tylko mammografii.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Pomimo wielu kampanii profilaktycznych, podobnie jest w przypadku nowotworu piersi czy szyjki macicy. Najczęściej są wykrywane zbyt późno. A przecież proste i bezbolesne badania, mogą uratować życie. W tym roku potraktujmy jednak swoje zdrowie w sposób świadomy i odpowiedzialny. Wykonajmy proste badania i zadbajmy o swoje zdrowie intymne.

Jednym z podstawowych badań, które powinny wykonywać kobiety jest cytologia. Należy ją wykonywać raz w roku, o ile lekarz nie zaleci innej częstotliwości. Cytologia jest prostym i bezbolesnym badaniem, a umożliwia wykrycie raka szyjki macicy na bardzo wczesnym etapie, kiedy jest jeszcze w pełni wyleczalny. Badanie polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy. Co jest ważne, umożliwia wykrycie innych chorób i dolegliwości, m.in. infekcji dróg rodnych, stanów zapalnych czy nadżerki. Cytologia jest badaniem bezpłatnym, wykonywanym w ramach ubezpieczenia. W placówkach prywatnych kosztuje 30 – 40 zł.

Wiele kobiet zmaga się także z problemem nietrzymania moczu. Źródłem tych kłopotów mogą być słabe mięśnie dna miednicy, które zaczynają słabnąć już po 25. roku życia. Warto zatem ćwiczyć mięśnie dna miednicy z fizjoterapeutą lub samemu w domu, ale pod okiem specjalisty. Wbrew pozorom w tym przypadku ważna jest nie tylko umiejętność napinania mięśni, ale i ich rozluźniania.

Dobrze jest również regularnie, raz w miesiącu kontrolować swoje piersi. Najlepiej między 5 a 10 dniem po miesiączce. Samobadanie jest podstawowym elementem we wczesnym wykrywaniu raka piersi. Obserwując swój biust kobiety są w stanie w szybki sposób wychwycić niepokojące zmiany. Poprzez badanie palpacyjne na wczesnym etapie można wykryć zgrubienia lub stwardnienia, które czasami świadczą o zmianach nowotworowych. Odpowiednio wczesne zdiagnozowanie choroby daje duże szanse na wyleczenie. Dobrze jest być przy tym skrupulatnym, szczególnie jeśli w danej rodzinie występowały wcześniej przypadki nowotworów.

Źródło: Rolinger PR

Szacuje się, że rak piersi dotyka rocznie 1,5 miliona kobiet na całym świecie. To najczęstszy nowotwór wśród mieszkanek państw wysoko rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone, Kanada czy państw Europy Zachodniej. W naszym kraju sytuacja wcale nie wygląda jednak najlepiej. Rak piersi to jeden z najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Liczba zachorowań sięga tu nawet 16,5 tys. rocznie.

Z tą chorobą można jednak walczyć. Potrzeba jedynie odpowiedniej profilaktyki. Istotna jest w tym przypadku mammografia, a także samobadanie piersi. Czynności bardzo ważne z punktu widzenia naszego zdrowia, jednak wciąż stanowiące pewien rodzaj tabu. Dlatego tak ważne są akcje promujące walkę z rakiem piersi i rozszerzające nasza wiedzę w tym zakresie. Nowotwór w zależności od stopnia zaawansowania, można bowiem leczyć zarówno operacyjnie, jak i nieoperacyjnie.

Wykorzystanie mastektomii jako metody leczenia pozwala pomóc blisko 90% kobiet. Choć stan fizyczny pacjentek jest później dobry to często nie mogą one sobie poradzić z chorobą pod względem psychicznym. Dlatego też tak ważna jest pomoc w każdym aspekcie życia. Profesjonalna rehabilitacja, opieka psychologa i rodziny są tymi elementami, które mają znaczący wpływ na odzyskanie sprawności psychofizycznej u pacjentki.

Coraz częściej panie stawiają również na turnusy mające pomóc kobietom walczącym z nowotworem piersi. Holistyczne podejście do zdrowia oraz praca z ekspertami z wielu dziedzin gwarantuje pełny powrót do zdrowia. Ważne staje się również wsparcie psychiczne oraz sprzyjające otoczenie.

Źródło: Lightscape

Specjalista prof. Bolesław Samoliński z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego uważa, że już teraz mamy o 2 mln dzieci za mało, ponieważ dzietność w naszym kraju jest jedną z najniższych na świecie, podobnie jak w Japonii. Nie pracuje 13,6 mln Polaków, choć 5,9 mln z nich jest w wieku produkcyjnym.

Jaka jest ta starsza część naszego społeczeństwa? Z pewnością bardzo chorowita. Co druga osoba po 65. roku życia cierpi z powodu co najmniej dwóch chorób, a seniorzy po siedemdziesiątce mają przynajmniej trzy lub cztery schorzenia. Najczęściej są to choroby układu krążenia, głównie nadciśnienie tętnicze krwi, oraz dolegliwości kręgosłupa i osteoporoza. Kolejnym ich problemem jest wspomniany już brak aktywności. To rzutuje natomiast na ich zdolności poznawcze i komunikację interpersonalną.

Jak twierdzi prof. Bolesław Samoliński, skutek tego jest taki, że seniorzy źle się leczą, ponieważ nie pamiętają, co zlecił im lekarz i jak powinni zażywać przepisane leki. A muszą stosować często co najmniej kilka, a nierzadko nawet kilkanaście farmaceutyków. Nie wiedzą, że część z nich ma inna nazwę, ale tę samą substancję czynną, co może prowadzić do ich przedawkowania, a to z kolei grozi poważnymi powikłaniami.

Według specjalisty jedynym rozwiązaniem, które może nas uchronić przed katastrofą ekonomiczną wynikającą ze zmian demograficznych, jest poprawa stanu zdrowia ludzi starszych, tak żeby mniej chorowali i byli bardziej sprawni. Dlatego tak ważne jest również, aby profilaktykę zdrowotną rozwijać od najmłodszych lat.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl

Powodów, dla których kobiety rezygnują z badań jest więcej. Część z nich nie zapisuje się na wizyty, bo boi się informacji o tym, że jednak coś jest nie tak jak trzeba. Wczesne wykrycie tej choroby daje jednak spore możliwości na podjęcie leczenia. Często takie leczenie wiąże się też z usunięciem narządów rodnych. Pamiętajmy jednak, że im wcześniej zostanie wykryty problem tym większa szansa, że zostaną one zachowane. Nawet jeżeli potrzeba będzie interwencja chirurgiczna.

Szyjka macicy

Rak szyjki macicy bije rekordy popularności wśród nowotworów. Jest tym najczęściej występującym u kobiet. Statystyki pokazują, że tylko w 2010 roku zapadło na niego ponad 3000 Polek, a zmarło ponad 1700. Teoretycznie liczba chorych maleje, ale nadal przekracza europejskie normy. Ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy wzrasta po ukończeniu 30. roku życia. Najczęściej jako jego przyczynę wskazuje się zakażenie wirusem HPV, ale niebezpieczne są także na przykład stany zapalne pochwy.

Pierwszym sygnałem, jaki wysyła organizm, są dłuższe i bardziej obfite miesiączki, krwawienia pomiędzy menstruacjami i po stosunku. Z czasem mogą pojawić się także upławy, bóle podbrzusza i w okolicy lędźwiowo-krzyżowej oraz nieprzyjemne uczucie przy oddawaniu moczu. Takie symptomy towarzyszą jednak nowotworowi szyjki macicy w jego bardziej zaawansowanym stadium. Ten rodzaj raka może przez kilka, a nawet kilkanaście lat rozwijać się bez żadnych charakterystycznych objawów. Właśnie dlatego lekarze podkreślają znaczenie badań – systematycznie wykonywana cytologia jest podstawą profilaktyki.

Nowotwór trzonu macicy

Rak szyjki macicy wydaje się być jednak o wiele bardziej znaną dolegliwością niż na przykład nowotwór trzonu macicy, czyli tzw. endometrium. Dotyczy on szczególnie kobiet po 50. roku życia. Wiąże się z wysokim poziomem estrogenu. Wszystko dlatego, że wydzielany podczas ciąży progesteron hamuje rozwój komórek nowotworowych. Problem z nim mogą mieć głównie kobiety borykające się z bezpłodnością lub zaburzeniami hormonalnymi. Często także z otyłością, cukrzycą czy nadciśnieniem.

Rak endometrium rozwija się powoli, a jego objawami w okresie okołomenopauzalnym są najczęściej nieregularne krwawienia pojawiające się pomiędzy kolejnymi miesiączkami, częste plamienia, a także różna długość i obfitość samych miesiączek. Po menopauzie alarmującym sygnałem jest z kolei ponowne pojawienie się krwawień. Inne symptomy to bóle w dolnej części brzucha i odczuwanie dyskomfortu podczas bądź tuż po stosunku. Pierwszym krokiem do zdiagnozowania tej choroby jest badanie histopatologiczne, a potem przeprowadza się przezpochwowe USG.

Rak jajnika

Najpóźniej wykrywalny jest jednak rak jajnika. Jest to związane między innymi z brakiem testów, które pozwoliłyby go zdiagnozować we wczesnym stadium. Badanie ginekologiczne i USG pozwalają zauważyć niepokojące zmiany, które jednak trzeba potwierdzić analizą histopatologiczną pobranej próbki. Leczenie związane jest głównie z interwencją chirurga. O tym na ile będzie on interweniował decydują natomiast szczegółowe badania.

Wykrycie tego nowotworu utrudnia też fakt, że jego objawy łatwo pomylić z dolegliwościami związanymi z układem trawiennym – gdy rak zaczyna się rozwijać, można odczuwać bóle podbrzusza, pełność brzucha, wzdęcia, zaparcia, a także zauważyć zwiększenie obwód w talii bez powodu. Sytuację komplikuje również to, że przyczyny nowotworu jajnika nie zostały jeszcze dokładnie poznane. Eksperci jako czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania wskazują między innymi wydłużony okres pracy jajników wynikający z wczesnej pierwszej miesiączki bądź późnej menopauzy, a także bezdzietność. Najkrócej mówiąc: im więcej cykli, tym większe ryzyko. Istotne są również obciążenia genetyczne.

Źródło: Wizerunkowo.com