• Grypą można się zakazić przed wystąpieniem objawów. To FAKT

Choroba zaczyna się w momencie wystąpienia pierwszych objawów, ale nosiciel wirusów grypy zakaża już wcześniej.

- Wirusem wywołującym tę chorobę możemy zarażać już na… 6 dni przed tym, kiedy pojawią się u nas jakiekolwiek oznaki choroby, a więc zanim w ogóle będziemy zdawać sobie sprawę z tego, że jesteśmy chorzy! A także nawet do pięciu dni po ustaniu objawów, takich jak gorączka czy ból gardła – ostrzega epidemiolog Waldemar Ferschke z Medisept.

Warto przy tym wiedzieć, że dzieci średnio dwukrotnie dłużej zarażają grypą niż dorośli.

• Nie musisz mieć kontaktu z zakażoną osobą, żeby się zarazić. To FAKT.

Wirus grypy przenosi się drogą kropelkową, czyli kiedy ktoś na nas np. kichnie. Chodzi o to, że patogeny wywołujące grypę znajdują się kropelkach śliny i innych wydzielinach z układu oddechowego, które – by skolonizować nowego gospodarza, muszą się dostać do jego błon śluzowych jamy ustnej.

Grypą możemy zakazić się także pośrednio, to znaczy, że wirus najpierw znajdzie się na otaczających nas powierzchniach, np. na klamkach, włącznikach świateł, uchwytach w autobusie, pilocie do telewizora w hotelu, koszykach sklepowe czy telefonach komórkowych. Tych przedmiotów i powierzchni dotykamy rękami, które „zbierają” znajdujące się na nich zarazki. Dlatego tak ważne jest prawidłowe mycie rąk lub ich dezynfekcja.

- Prawdopodobieństwo, że zarazki zostaną przeniesione do organizmu, jest bardzo duże. Aż 80 procent wszystkich infekcji wywoływanych jest przez niedostateczną higienę rąk – tłumaczy lekarz.

Rękami bowiem dotykamy twarzy, posługujemy się nimi podczas jedzenia i w konsekwencji, nie zachowując prawidłowej higieny, otwieramy wirusom drogę do zakażenia. Wirus grypy najdłużej utrzymuje się na powierzchniach gładkich (do 24 h), podczas gdy na ubraniach tylko 15 minut, a na dłoniach 8 minut. W temperaturze 4 stopni Celsjusza może jednak przeżyć nawet 48 godzin,

Dlatego poza higieną rąk bardzo ważne jest także dbanie o czystość otaczających nas powierzchni.

• Grypa to nic innego, jak silniejsze przeziębienie. To MIT.

To odrębne choroby, wywoływane przez zupełnie inne wirusy. Grypa to nie jest silniejsze przeziębienie. Jak odróżnić oba zakażenia?

Grypa od zwykłego przeziębienia różni się przede wszystkim tym, że jej objawy – choć podobne – są znacznie silniejsze. Najczęściej także grypa atakuje nas gwałtownie – potrafi dosłownie zwalić z nóg w ciągu godziny, a nie rozwija się jakiś czas, tak jak ma to miejsce w przypadku przeziębienia. Częstym objawem grypy jest również wysoka temperatura wynosząca około 39 stopni Celsjusza. Dodatkowo grypie towarzyszy o wiele gorsze samopoczucie, w tym ogólne osłabienie organizmu, gorączka, brak apetytu, bóle mięśni, stawów, gardła oraz dreszcze.

Dochodzenie do siebie po grypie także zajmuje znacznie więcej czasu niż po zwykłym przeziębieniu – pacjenci przez dłuższy czas uskarżają się na gorsze samopoczucie. Po ustąpieniu najdotkliwszych objawów grypy trzeba sobie dać czas na powrót do normalnej aktywności i bezwzględnie odczekać z aktywnością fizyczną, aż w pełni dojdziemy do sił. W przeciwnym razie może dojść do poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.

• Brak gorączki nie oznacza, że nie masz grypy. To FAKT.

Często powtarzanym mitem jest informacja, że bez gorączki nie ma grypy. Faktycznie wysoka gorączka, która może się utrzymywać przez kilka dni, jest jednym z najbardziej charakterystycznych i najczęstszych objawów grypy. Jednak grypa nie zawsze objawia się w ten sposób! Zdaniem specjalistów nawet 20-30 procent osób może przechodzić grypę bez zewnętrznych oznak choroby!

• Grypę leczy się antybiotykiem. To MIT.

Grypa jest chorobą wirusową, a antybiotyki zwalczają bakterie – dlatego antybiotyk z wirusem grypy sobie nie poradzi. Jednak bywają sytuacje, że lekarz w czasie grypy zaleci antybiotyk. Dzieje się tak wtedy, gdy choroba doprowadzi do rozwoju kolejnej – tym razem wywołanej przez bakterie. To stosunkowo częste powikłanie grypy, przy czym najczęściej dochodzi do bakteryjnego zapalenia płuc.

Jeśli nie ma choroby bakteryjnej, a choroba nie ma ciężkiego przebiegu, grypę leczy się objawowo, czyli łagodząc dokuczliwe dolegliwości. Konieczne jest przebywanie pacjenta w łóżku i częste picie płynów.

• Maseczki zmniejszają ryzyko zarażenia się grypą. To FAKT.

Są badania, które wskazują, że maseczki w niewielkim stopniu ograniczają ryzyko zarażenia się grypą.

mw, jw, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Uciążliwe objawy – ból gardła, kaszel, zatkany nos, katar, podwyższona temperatura czy kichanie kończą się po 7 – 10 dniach.
Wydawałoby się, że w dobie bezprecedensowego rozwoju medycyny, sekwencjonowania genomów, drukowania narządów czy klonowania ssaków leczenie zwykłych przeziębień to błahostka – nawet bez recepty. Tymczasem belgijsko-australijskie badania przeglądowe wskazują na niewielką skuteczność większości dostępnych w aptekach, supermarketach czy dyskontach preparatów. Podobnie jak w starożytności, przeziębienie w zasadzie przechodzi samo (chyba, że pojawią się powikłania).

Przeglądu dotychczasowych (randomizowanych i kontrolowanych) badań nad skutecznością leków dokonali specjaliści z uniwersytetów w Ghent (Belgia) i Brisbane (Australia). Wyniki opublikowano na łamach pisma British Medical Journal (BMJ).

Korzyść z większości leków okazała się wątpliwa, zaś w przypadku dzieci lekarstwo bywało niekiedy groźniejsze niż choroba.

Już wcześniej (2008) U.S. Food and Drug Administration ostrzegała przed podawaniem leków przeciwkaszlowych i stosowanych przy przeziębieniu dzieciom młodszym niż 2 lata. W przypadku dzieci starszych FDA zalecała ostrożność.

Co stosować w razie przeziębienia?

Niekontrowersyjne i pomocne (także u dzieci) mogą być paracetamol oraz ibuprofen, które obniżają gorączką i łagodzą ból. Nawilżacz (ale wytwarzający chłodną mgiełkę, a nie gorącą parę) ułatwia oddychanie, zaś duża ilość wypijanych płynów pozwala uniknąć zawsze niebezpiecznego odwodnienia.

Roztwór soli w formie kropli lub sprayu może pomóc na zatkany nos (ale nie zawsze pomaga). Jednak przepłukiwanie nosa roztworem soli to metoda bezpieczna i tania (choć to, ile trzeba zapłacić w aptece za szklankę morskiej wody w ładnym opakowaniu robi wrażenie).Wypłukiwać śluz z nosa i zmniejszać uczucie zatkania można w ten sposób nawet kilka razy dziennie.

Przeziębienie warto „wyleżeć”. Nie zarażamy innych i pozwalamy organizmowi zmobilizować siły do zwalczenia choroby. Lekarze wskazują, że „przeleżenie” przeziębienia zmniejsza też ryzyko, że przerodzi się w poważniejszą infekcję – choćby dlatego, że osłabiony organizm nie jest narażony na bakterie chorobotwórcze krążące na przykład w szkole albo autobusie.

Co może bardziej zaszkodzić niż pomóc w przeziębieniu?

Wiele osób woli „coś mocniejszego” – leki zmniejszające przekrwienie i „odblokowujące” zatkane nosy. Nie są jednak odpowiednie dla niemowląt, dzieci poniżej 12 lat i kobiet w ciąży. Dorośli mogą z nich korzystać maksymalnie do siedmiu dni.

Jednak zdaniem autorów artykułu w BMJ także leki zmniejszające przekrwienie i „odblokowujące” w niewielkim stopniu wpływają na objawy przeziębienia. Za to często powodują objawy uboczne – senność, bóle głowy, problemy z żołądkiem. W dodatku zbyt długie stosowanie leków „odtykających” nos może doprowadzić do jego przewlekłego zatkania…

Leki przeciwhistaminowe o właściwościach uspokajających – na przykład difenhydramina – czasem zmniejszają wyciek z nosa i zapobiegają kichaniu częściej niż placebo, ale nosa nie odblokują. Leki zmniejszające przekrwienie (często łączone z lekami przeciwhistaminowymi i przeciwbólowymi) mogą skutecznie udrażniać nos, jednak do częstych skutków ubocznych należą senność, ból głowy czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

W przypadku dzieci poniżej 6. roku życia w ogóle nie należy na własną rękę podawać leków przeciwhistaminowych ani zmniejszających przekrwienie, zaś u starszych (od 6 do 12 lat) zalecana jest ostrożność. Specjaliści podkreślają, że w przypadku dzieci taka terapia ma wątpliwą skuteczność, a wiąże się z istotnym ryzykiem. Wcześniejsze doniesienia informowały o dzieciach w wieku poniżej dwóch lat cierpiących po podaniu tych leków na drgawki czy przyspieszone bicie serca. Zdarzały się nawet zgony.

Według autorów artykułu w BMJ leki bez recepty (OTC) nie łagodzą u dzieci skutecznie objawów takich jak zatkany nos czy katar.
Niewinnie wyglądające maści, które uwalniają olejki eteryczne wprawdzie często łagodzą przekrwienie i udrażniają nos, ale mogą powodować wysypkę. Syropy na kaszel hamują zaś odkrztuszanie śluzu, toteż nie są zalecane u dzieci.

Antybiotyki nie w przeziębieniu

Przede wszystkim jednak nie należy podawać przy przeziębieniu antybiotyków: pomagają tylko przeciwko infekcjom bakteryjnym,  nie w przypadku wirusowej choroby, jaką jest przeziębienie.

Jeśli chodzi o domowe sposoby, zwłaszcza w przypadku dzieci brakuje dowodów na skuteczność preparatów jeżówki purpurowej (echinacea), witaminy C, cynku, czosnku, olejku eukaliptusowego, żeń-szenia, probiotyków, miodu, donosowych kortykosteroidów, leków przeciwwirusowych czy inhalacji parą.

„Zwykle objawy przeziębienia ustępują samoistnie w ciągu 7-10 dni” – podsumowują autorzy. „Nie ma magicznych leków, które złagodziłyby jego objawy i bardzo niewiele terapii lekami bez recepty jest popartych dowodami”.

Paweł Wernicki dla zdrowie.pap.pl

Witamina C
Kwas askorbinowy jest jedną z najlepiej przebadanych substancji. Jest tania w produkcji, występuje również w wielu owocach i warzywach. Witamina C nasila produkcję przeciwciał, poziom interferonu, który zapobiega dostawaniu się wirusów do komórek. Przy okazji, przez obniżenie poziomu LDL (złego cholesterolu) i podniesienie HDL (dobrego cholesterolu) przyczynia się do ograniczenia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Udowodniono również, że osoby spożywające odpowiednią ilość witaminy C rzadziej chorują na raka prostaty i okrężnicy.

Dzienne spożycie kwasu askorbinowego powinny kształtować się na poziomie około 200mg. Owoce szczególnie bogate w witaminę C to: guawa, papaja, truskawki, kiwi, melon (szczególnie odmiana kantalupa), pomarańcza, czy grapefruit. Dzienną dawkę lepiej podzielić na kila mniejszych porcji.

Witamina E
Jest znakomitym przeciwutleniaczem, który nasila swoje działanie w obecności wspomnianej wcześniej witaminy C. Ale to nie wszystko, witamina E, pobudza produkcję komórek NK (natural killers), które wyszukują i niszczą drobnoustroje. Dodatkowo pobudza wytwarzanie komórek B układu odpornościowego, odpowiedzialnych za produkcję przeciwciał. Udowodniono również, że witamina znacznie podnosi sprawność układu odpornościowego u osób w podeszłym wieku.

W zależności od trybu życia (stres, używki) dzienne spożycie witaminy E powinno wynosić od 100 do 400 mg dziennie. Produkty które zawierają jej najwięcej to: olej słonecznikowy, migdały, orzechy pini, masło orzechowe, suszona bazylia i oregano, zielone oliwki czy suszone morele. Mimo wszystko dostarczenie odpowiedniej ilości tej witaminy może sprawiać trudności. Z pomocą przychodzą preparaty witaminowe. Jeśli zamierzasz sięgnąć po jeden z nich, pamiętaj by spożywać je z posiłkiem, szczególnie tłustym, poprawi to ich wchłanialność.

Karotenoidy
To naturalne substancje które nadają kolor owocom i warzywom. Należą do prekursorów witaminy A. Są znakomitym źródłem przeciwutleniaczy. Zwiększają produkcję limfocytów typu T i komórek NK przez co znakomicie wspomagają działanie układu odpornościowego. Dodatkowo obniżają poziom cholesterolu oraz chronią przed nowotworami i szkodliwym wpływem promieniowania słonecznego. Najbardziej znaną i aktywną biologicznie substancją z tej grupy jest beta karoten.

Te organiczne związki najobficiej występują w: marchwi, batatach, dyni, pietruszce, papryce i szpinaku.

Bioflawonoidy
czyli naturalne substancje fitochemiczne występujące w roślinach. Chronią błony komórkowe przed toksynami i zarazkami. Jeśli spojrzeć na komórkę, okaże się, że na jej powierzchni są specjalne miejsca receptorowe, przypominające miejsca parkingowe. Toksyny i zarazki mogą zatrzymywać się w tych miejscach i stopniowo degenerować komórkę. Bioflawonoidy wypełniają te miejsca, przez co nie ma miejsca dla szkodliwych substancji. Dodatkowo mogą wiązać toksyczne pierwiastki jak miedź czy ołów i bezpiecznie wydalać je z organizmu.

Produkty bogate w bioflawonoidy to: czerwony pieprz, brokuły, truskawki, czosnek, brukselki, różne odmiany herbaty, mango czy papaja.

Cynk
Ten minerał zwiększa produkcję białych krwinek i sprawia, że stają się bardziej „agresywne” w stosunku do drobnoustrojów. Podnosi również ilość komórek układu odpornościowego zwanych NK oraz limfocytów typu T.
Udowodniono, że dzieci, których dieta jest bogata w cynk rzadziej chorują ostre infekcje dróg oddechowych.
Tu jednak zalecana jest ostrożność, udowodniono, że przekroczenie dawki 75mg cynku dziennie, działa odwrotnie, zamiast stymulować układ odpornościowy, hamuje jego działanie.  Dzienna dawka powinna wynosić od 15 do 25mg.

Dobrym źródłem cynku są: płatki zbożowe, ostrygi, kraby, wołowina, fasola, indyk.

Czosnek
Do jego pozytywnego wpływie na zdrowie nie trzeba nikogo przekonywać. Substancje w nim zawarte pobudzają namnażanie zwalczających infekcje białych krwinek. Podnoszą aktywność komórek NK oraz zwiększają efektywność produkcji przeciwciał. Ta roślina z rodziny cebulowatych skutecznie poprawia również pracę serce i chroni układ pokarmowy.

Selen
Minerał będący doskonałym antyoksydantem, mobilizuje układ odpornościowy przez nasilenie produkcji komórek typu NK. Działa synergicznie z witaminą C oraz E.

Najlepsze źródła cynku to: tuńczyk, produkty pełnoziarniste, krewetki, brązowy ryż, żółtka jaj, twaróg pestki słonecznika oraz czosnek.

Jacek Bilczyński

Fit&Lifestyle Coach