Tożsamość społeczną kobiet z zespołem Turnera zbada prof. dr hab. Kamila Ciepiela z Wydziału Filologicznego Uniwersytetu (ZT), stosując mało znaną w Polsce metodę – analizy narracji konwersacyjnej. Jej projekt otrzymał finansowanie od Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w konkursie „Niepełnosprawność w naukach humanistycznych”.

„Turnerki” nie są niepełnosprawne intelektualnie; często kończą studia i wykonują zawody wymagające wysokich kwalifikacji. Jednak miewają problemy z funkcjonowaniem społecznym. Trudno im budować i utrzymywać relacje interpersonalne, w szczególności te międzypłciowe. Oznacza to, że zespół Turnera niesie konsekwencje nie tylko w wymiarze biologicznym, ale także psychospołecznym. I właśnie na tym skupią się badacze. W ocenie prof. Ciepieli zmiany wyglądu dorastającego ciała czy młodzieńczy wygląd dorosłych kobiet to jeden z podstawowych czynników wykluczenia społecznego.

„U nastolatek z zespołem Turnera proces pokwitania nie następuje samoistnie, ale jest inicjowany sztucznie. Obserwują więc one zmiany w wyglądzie ciała rówieśniczek i brak takich zmian w swoim ciele, co powoduje poczucie odmienności i stopniowe wycofanie się z grupy. Z drugiej strony rówieśnicy obserwują odmienność cielesną dziewcząt z zespołem Turnera, co prowadzi do ich stopniowego wykluczenia z grupy. Podobne doświadczenia odmienności społecznej przeżywają dorosłe kobiety z zespołem Turnera” – tłumaczy profesor.

Profesor Ciepiela do swoich badań wykorzysta analizę narracji – metodę zaproponowaną przez Michaela Bamberga, według której sposób ulokowania bohaterów i relacje pomiędzy nimi w fabule opowiadania pozwalają na wnioskowanie o ich pozycji i tożsamości przeniesionej w rzeczywiste konteksty społeczne. Ulokowanie bohaterów i relacje fabularne następnie można efektywnie zbadać, pod względem językowym.

„Opowiadania” badanych kobiet pozwolą ocenić, czy one same kreują własną tożsamość, czy bardziej kształtuje ją społeczeństwo, które narzuca przyjęte wzorce zachowań i alienuje osoby, które zachowują się inaczej. Czyli na przykład młode kobiety, nie wiążące się z mężczyznami.

„W ich przypadku młodzieńczy wygląd, niski wzrost czy małe piersi są podstawą do ich błędnej identyfikacji jako dzieci i w konsekwencji postrzegania jako niedojrzałych i nieodpowiednich do wejścia w związek męsko-damski. Częściej jednak uważają one siebie za pełnoprawnych członków społeczeństwa i upatrują źródeł alienacji społecznej w postrzeganiu ich osoby przez pryzmat ich ciała” – wyjaśnia prof. Ciepiela.

Badaczka przeprowadzi serię wywiadów z „turnerkami”. Jej badanie ma na celu językowe poznanie zagadnienia konstruowania tożsamości osobistej i społecznej tych kobiet. Profesor chciałaby uwidocznić te aspekty funkcjonowania psychospołecznego badanych osób, które pozostawały do tej pory ukryte. Jest przekonana, że ich odkrycie i uwzględnienie w terapii może przyczynić się do poprawy jakości życia kobiet z zespołem Turnera.

Autorka: Karolina Duszczyk, PAP – Nauka w Polsce

Program badawczy Europejskie Systemy Wartości prowadzony jest od lat 80. XX w. W Polsce badania w jego ramach realizowano w latach 1990, 1999, 2008 oraz 2017. „Dzięki temu mamy dane z 4 punktów czasowych pokrywających cały okres transformacji. Pokazują nam, jak się zmieniały w tym czasie wartości polskiego społeczeństwa” – opowiada w rozmowie z PAP prof. Mirosława Marody.

„Najważniejszy wniosek to pojawienie się zmian charakterystycznych dla +późnej nowoczesności+ czy wręcz ponowoczesności. To zmiany postaw i wartości, które przybliżają nas do tych dominujących w społeczeństwach zachodnich” – mówi w rozmowie z PAP prof. Mirosława Marody.

PRZYJACIELE I CZAS WOLNY CORAZ BARDZIEJ W CENIE

W jednym z pytań badani proszeni byli, aby zaznaczyć, co jest dla nich w życiu ważne. Okazuje się, że Polacy coraz rzadziej zaznaczają religię. Jeszcze w 1990 r. wskazywało na nią 51 proc. osób, a w 2017 r. już tylko 39 proc. Spada też znaczenie pracy. Wzrósł natomiast odsetek badanych, którzy za ważny w życiu uznają czas wolny (z 28 do 41 proc.) oraz przyjaciół i znajomych (z 23 do 42 proc.).

„Polacy jeszcze w 2008 r. traktowali pracę z prawdziwym nabożeństwem. W tej chwili jednak widać, że to się zmienia. Ciągle jednak nasi rodacy – podobnie jak i obywatele innych rozwijających się krajów – cechują się wyższym etosem pracy niż obywatele krajów takich jak Wielka Brytania czy Holandia, które były kolebką kapitalizmu. A tam ludzie przestają uważać pracę za podstawowy obszar życia” – podsumowuje badaczka. I zwraca uwagę, że zamiast tego rośnie znaczenie czasu wolnego i relacji z przyjaciółmi czy znajomymi.

Komentując kwestię podejścia do religii prof. Marody wyjaśnia: „Poprzednio należeliśmy do krajów religijnych, a teraz zaczynamy się zbliżać do krajów zsekularyzowanych. Nastąpił spadek osób uczestniczących w mszach, ale nie drgnął odsetek ludzi deklarujących się jako wierzący katolicy. Dane świadczą o tym, że coraz mniej ludzi traktuje katolicyzm jako kwestię wiary, a postrzega go raczej jako element kultury, tożsamości” – mówi badaczka.

Inne zmiany, które przybliżają nas do Zachodu, to zmiany postaw dotyczących roli kobiety w społeczeństwie. „W 1990 r. postawy tradycyjne – rolą kobiety jest prowadzenie domu i wychowywanie dzieci – były podtrzymywane bardzo mocno przez ok. połowę społeczeństwa. A w 2017 r. odsetek osób, które opowiadają się za tymi wartościami, wynosi już ok. 12 proc.” – opowiada prof. Marody. Podaje przykład, że systematycznie spada np. procent osób, które zgadzają się ze stwierdzeniami, że „dziecko cierpi, gdy matka pracuje” albo że „mężczyźni są lepszymi przywódcami politycznymi”.

NOWOCZESNE SPOŁECZEŃSTWO? JUŻ NIE!

Prof. Marody precyzuje, że to tylko niektóre zmiany postaw pokazujące, że w Polsce – tak jak i w świecie zachodnim – następuje transformacja – przechodzenie z nowoczesności do ponowoczesności.

„Nowoczesność to w socjologii zbiór cech, które swój najpełniejszy wyraz uzyskały w XIX wieku i charakteryzowały społeczeństwa zachodnie do połowy XX wieku. W sferze kultury to np. przekonanie o dominacji jednej prawdziwej religii. Czy przekonanie, że istnieje ścisły podział zadań wedle płci” – podaje przykłady prof. Marody. I zwraca uwagę, że – zgodnie z wynikami badań – takie poglądy w Polsce przestają być popularne.

Jak zauważa, zmiany, które zachodzą w społeczeństwie, są tuszowane próbami odgórnego porządkowania rzeczywistości. „Taką próbą – z góry skazaną na niepowodzenie, ale ciągle podejmowaną – jest próba powrotu do przeszłości. Zbudujmy sobie poprawioną, zamożną II RP. A tego nie da się odtworzyć!” – mówi.

Jak dodaje, w Polsce wyraźnie zmieniły się odpowiedzi, które są traktowane jako wskaźniki tolerancji na odmienność. Wymienia, że między latami 1990 a 2017 nastąpił spadek odsetka osób, które nie chciały mieć za sąsiadów: Żydów (z 18 do 10 proc.), homoseksualistów (z 71 do 30 proc.) albo osób innej rasy (z 17 do 8). Natomiast w porównaniu z 2008 rokiem wzrósł odsetek osób, które nie chciałyby mieć za sąsiada imigrantów (z 18 do 21 proc.) czy muzułmanów (z 25 do 35 proc.). „Nie trudno dostrzec, że akurat te dwie kategorie stanowiły ostatnio ulubiony podmiot służący do kreowania wroga w dyskursie politycznym. Nie wykluczam, że gdybyśmy teraz przeprowadzali te badania, odsetek niechęci wobec homoseksualistów byłby również znacznie wyższy ” – komentuje badaczka.

KRYZYS? LĘKAMY SIĘ

Prof. Marody podkreśla, że dla wielu ludzi zachodzące przemiany są odbierane w kategoriach głębokiego kryzysu. „Według teoretyków takich jak francuski socjolog Alain Touraine – mamy obecnie do czynienia wręcz z rozpadem społeczeństwa. Można sobie pomyśleć, że przecież nic się dookoła nas nie rozpada i zastanawiać się, czy ten socjolog przypadkiem nie histeryzuje. Jednak jeśli się pogrzebie w danych, można zauważyć masę objawów, które wskazują, że +rozpad społeczeństwa+ to może być właściwe określenie” – ocenia prof. Marody.

Jak wynika z badań kwestionariuszowych, Polacy mają w sobie całkiem spory ładunek lęku. A w dodatku lęk ten nie koreluje niemal z żadnymi z innymi wskaźnikami – np. grupą społeczną, wiekiem, czy wyznawanymi wartościami. „Mamy tu więc do czynienia z uogólnionym, egzystencjalnym lękiem, którego źródeł nasz kwestionariusz w ogóle nie chwyta” – zwraca uwagę prof. Marody.

Ale oprócz badań kwestionariuszowych w projekcie przeprowadzono dodatkowo 12 grupowych wywiadów zogniskowanych. „Wypowiedzi badanych sugerują, że źródłem tego lęku może być rozpadanie się rzeczywistości, w której do tej pory żyliśmy” – komentuje prof. Mirosława Marody. „To się przejawia np. w tym, że ludziom trudno dziś określić, co to znaczy odnieść sukces w życiu, a co jest porażką. Badani mają też dylematy, w jaki sposób pokierować dziećmi. Albo jak wieść życie rodzinne w rzeczywistości, w której większość czasu pochłania praca” – opowiada rozmówczyni PAP.

Z wywiadów zogniskowanych – mówi socjolog – wynikło również, że w naszym społeczeństwie obecnie mamy bardzo wysoki poziom pogardy wobec innych ludzi. „Pogarda to u nas podstawowy środek, przy pomocy którego jednostka buduje swoje poczucie wartości. Jeśli zajmuję w hierarchii środkową pozycję, to żeby ochronić swoje poczucie wartości pogardzam i tymi, którzy są na górze, i tymi, którzy są na dole” – zwraca uwagę prof. Marody.

Zdaniem socjolog zarówno ów lęk, jak i pogarda są wzmacniane przez cechy dominującego dyskursu politycznego, w którym straszenie różnymi zagrożeniami połączone jest zazwyczaj z naznaczaniem różnych grup społecznych jako „nosicieli” tych zagrożeń. „Aż dziw bierze, że w takiej atmosferze ludziom udaje się zachować bardziej zrównoważony ogląd rzeczywistości. Sprzyja temu otwarcie Polski na świat i gromadzenie doświadczeń z życia w innych krajach. Kraje Unii Europejskiej stają się też coraz częściej układem odniesienia do formułowania oczekiwań pod adresem naszej własnej rzeczywistości” – mówi prof. Marody.

Dodaje, że w sytuacji „rozpadu społeczeństwa” jako systemu podzielanych znaczeń ujawniają się ciekawe próby zdefiniowania na nowo kryteriów powodzenie w życiu. Prof. Marody streszcza opowieść jednego z badanych, którego życie wydawało się pasmem porażek i nietrafnych decyzji. „Jednak ten człowiek mówił, że jest z siebie zadowolony, bo wiele się przez to nauczył, zdobył nowe doświadczenia. A przede wszystkim walczy. To specyficzny, ale interesujący sposób definiowania sukcesu: nie poddaję się i udaje mi się nie przegrać” – podsumowuje.

Projekt „Wartości w dobie (globalnego) kryzysu” realizowany jest w ramach grantu OPUS z Narodowego Centrum Nauki. Badania potrwają jeszcze rok. Naukowcy w kolejnych miesiącach analizować będą jeszcze odpowiedzi Polaków na tle odpowiedzi obywateli innych krajów Europy.

„Chcemy też sprawdzić, na ile kryzys – przejście ze świata nowoczesnego do ponowoczesnego – prowadzi do tego, że podziały strukturalne zostaną zastąpione podziałami wartości. Już z pierwszych analiz widać, że poglądy Polaków odrywają się od ich miejsca w strukturze społecznej i zaczynają być warunkowane ogólniejszymi wyobrażeniami na temat tego, jak powinno wyglądać nasze życie” – zapowiada socjolog.

Autorka: Ludwika Tomala, PAP – Nauka w Polsce

Co daje świadomość swojego potencjału? Kobietom brakuje przekonania, że wszystkie umiejętności, wiedza, którą do tej pory poznały jest wystarczająca, aby podjąć wyzwanie. A przecież nigdy nie będzie sytuacji idealnej, w której będziemy przygotowani do działania w 100%.

– W sytuacji, gdy kiedy kobieta i mężczyzna aplikują na dane stanowisko, jeśli mężczyzna spełnia 50-60% wymagań, nie ma problemu z ubieganiem się o konkretną pracę. Podczas gdy, z drugiej strony kobieta, która jest przekonana, że spełnia zaledwie 90% wymagań rezygnuje z ubiegania się o to miejsce. Pojawia się wtedy myślenie – a może jeszcze nie jestem gotowa, a może jeszcze powinnam iść na kolejne studia, a może powinnam podnieść poziom swoich kompetencji zawodowych, znajomość języka angielskiego itp. Wszystko to, żeby osiągnąć 100% – tłumaczy Klaudia Pingot, trenerka, psycholożka i autorka książek.

Obie płcie różni podejście do relacji. Co ma swoje dobre i gorsze strony – mężczyźni budują relacje na płasko, czyli jest ich więcej, ale są bardziej powierzchowne. Kobiety nawiązują mniej relacji, ale dzięki temu, że poświęcają na nie więcej czasu, są one głębsze, a przez to także bardziej długofalowe i stabilne. Tym różnią się strategie obu płci w biznesie.

– Do sprawnego i efektywnego działania biznes potrzebuje jednak spokoju i czasu czyli stałe relacje zyskują przewagę. Nie ważne, czy mamy do czynienia z zespołem w projekcie, w firmie, w instytucji czy nawet klasą w szkole. Efektywność pracy każdej grupy wzrasta, gdy są one koedukacyjne – mówi Klaudia Pingot

Mężczyźni działają bardziej logicznie, dla kobiet ważniejszą rolę odgrywają relacje, polegają one w większej mierze na swoich emocjach, co nie przekreśla tego sposobu działania, ponieważ element uczuciowości jest dziś niezbędny w biznesie.

Źródło: Newrsm.tv

Być może tych sięgających po telefony przekona więc argument w postaci badania naukowego. Badania, które dowodzi, że z oczami wlepionymi w telefon znacznie mniej radości czerpie się ze spotkania z bliskimi. I nie ma w tym nic dziwnego – już intuicyjnie można przypuszczać, że telefon wpływa na skupienie i interakcje z osobami przy stole.

By to sprawdzić, badacze z University of British Columbia wysłali na kolacje z rodziną lub przyjaciółmi 300 osób. Uczestnicy badania nie wiedzieli, co ma być przedmiotem analizy. Jednocześnie część z nich losowo otrzymała informację, by wziąć smartfony ze sobą, a część, by zostawić go w domu.

Po spotkaniu wszyscy wypełnili ankiety. Okazało się, że – rzeczywiście – osoby korzystające przy stole z telefonu gorzej się bawiły. Wskazana radość ze spotkania z bliskimi była niższa, a ankietowani wskazywali na problemy ze skupieniem na rozmówcach. Oczywiste, prawda?

Znacznie ciekawszy wniosek jest taki, że „posiadacze telefonów” byli statystycznie bardziej znudzeni. – Oczekiwaliśmy, że posiadanie dostępu do telefonu zmniejszy odczucie znudzenia, ponieważ umożliwi rozrywkę w przypadku nudnej rozmowy – tłumaczy doktorant Ryan Dwyer, główny autor badania.

Źródło: Journal of Experimental Social Psychology

– Te wyniki sugerują, że Amerykanie stają się coraz mniej zintegrowani społecznie i częściej doświadczają samotności – zauważa dr Julianne Holt-Lunstad, autorka raportu.

Badaczka zaprezentowała wyniki metaanalizy 148 badań, w których udział wzięło łącznie ponad 300 tys. uczestników. Wykazała ona, że silniejsze więzi społeczne przekładały się na zmniejszenie ryzyka przedwczesnego zgonu o 50 proc.

Podczas kolejnej analizy wzięto pod uwagę 70 badań, w których uczestniczyło łącznie ponad 3,4 mln osób (głównie z Ameryki Północnej, ale także z Europy, Azji i Australii). Okazało się wówczas, że ryzyko przedwczesnego zgonu było w równym stopniu związane z izolacją społeczną, samotnością i mieszkaniem samemu, przy czym ryzyko to było takie samo, a czasami większe niż w przypadku innych znanych czynników ryzyka, takich jak otyłość.

– Więzi społeczne stanowią jedną z podstawowych potrzeb człowieka, wpływających na jego dobrobyt i przetrwanie. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa możemy spodziewać się zwiększenia wpływu samotności na zdrowie publiczne. Wiele krajów na świecie sugeruje, że mamy obecnie do czynienie z epidemią samotności. Musimy zastanowić się, co możemy zrobić, by tej epidemii zapobiegać – zauważa dr Holt-Lunstad.

125. doroczny zjazd Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego odbywał się między 3 a 6 sierpnia br. w Waszyngtonie.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce